Qua một năm áp dụng các phương pháp mới vào để giảng dạy nội dung đội hình đội ngũ cho các em học sinh lớp 5 tại trường TH Mường Bú B tôi nhận thấy đã có sự chuyển biến rõ rệt so với các[r]
Trang 1MỤC LỤC Phần thứ nhất: Lí do chọn sáng kiến Trang 3
Phần thứ 2: Nội dung sáng kiến kinh nghiệm
1 Cơ sở lí luận
Trang 4Trang 4
3 Các biện pháp tiến hành để giải quyết vấn đề Trang 8-14
NHỮNG CỤM TỪ VIẾT TẮT
HS : Học sinh
Trang 2ĐHĐN: Đội hình đội ngũ
TH : Tiểu học
VD : Ví dụ SKKN : Sáng kiến kinh nghiệm
Phần I :
LÝ DO CHỌN SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM
Trang 3“Bậc tiểu học là bậc học nền tảng đặt cơ sở ban đầu cho việc hình thành vàphát triển nhân cách con người, đặt nền tảng vững chắc cho giáo dục phổ thông vàcho toàn bộ hệ thống giáo dục quốc dân”.
Giáo dục tiểu học là điều kiện cơ bản để nâng cao dân trí, là cơ sở ban đầuhết sức quan trọng cho việc đào tạo trẻ em phát triển toàn diện về Đức, Trí, Lao,Thể, Mĩ Bên cạnh việc truyền thụ kiến thức văn hóa cho các em học sinh chiếmlĩnh tri thức để sau này trở thành công dân tài năng cho đất nước Thì việc pháttriển về thể chất cũng là việc quan trọng không kém Như Bác đã nói, “Một ngườidân khỏe mạnh thì góp phần làm nên một đất nước khỏe mạnh, một dân tộc khỏemạnh mới có một đất nước khỏe mạnh có vậy thì dân mới cường và nước mớithịnh” Đó cũng là hai mục tiêu cao quý của chế độ mới Hai mục tiêu này khôngnhững có quan hệ với nhau mà còn có quan hệ bản chất với mục tiêu dân giàunước mạnh, chúng đều đem lại hạnh phúc cho con người, cho dân tộc Việt Nam.Quan điểm “Dân cường thì nước thịnh” quy định tất cả các quan điểm khác của
Hồ Chí Minh, hướng TDTT phục vụ đắc lực các mục tiêu dân cường, nước thịnh
Dân cường làm nên nước thịnh Điều này có nghĩa sức khoẻ của nhân dân làmột trong những nhân tố to lớn quyết định sự phát triển đất nước đi tới “Dân giàunước mạnh” Do đó, TDTT phục vụ đắc lực sức khoẻ nhân dân cũng đồng thời gópphần phục vụ công cuộc chấn hưng đất nước
Bởi vậy phong trào thi đua “Dạy tốt, học tốt” đã và đang được triển khaikhắp nơi và nhận được sự hưởng ứng tích cực của toàn giáo viên ở các cấp học.Hưởng ứng phong trào đó bản thân tôi cũng muốn đóng góp phần công sức bé nhỏvào sự nghiệp giáo dục hiện nay, sau nhiều năm giảng dạy với kinh nghiệm đúc
rút được tôi xin được trình bày một SKKN “Một số biện pháp rèn kĩ năng tập
luyện đội hình đội ngũ cho học sinh lớp 5 khu trung tâm trường TH Mường
Trang 4Bú B” và mong rằng với SKKN này sẽ đóng góp một phần công sức để hưởng
ứng vào công việc xây dựng nền giáo dục huyện nhà ngày một đi lên
2 NỘI DUNG SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM 2.1 Cơ cở lý luận:
Hiện nay giáo dục được coi là quốc sách hàng đầu trong đó thể dục cònđược coi là một môn quan trọng, cơ bản của công tác giáo dục thể chất cho họcsinh Thể dục không những chỉ có tác dụng bảo vệ, củng cố tăng cường sức khoẻcho học sinh mà còn nâng cao năng lực làm việc, phát triển trí tuệ và thể lực, giáodục đạo đức thẩm mỹ giúp các em góp phần thực hiện mục tiêu giáo dục của Đảng
ở nhà trường phổ thông
Việc rèn luyện thể chất và các kĩ năng vận động cơ bản ngày nay cả xã hộiquan tâm và đầu tư rất nhiều Một trong các kĩ năng vận động cơ bản vô cùng quantrọng ảnh hưởng tới kĩ năng vận động của học sinh và cũng góp phần lớn vào việchình thành nhân cách cho học sinh đó chính là nội dung ĐHĐN trong chương trìnhThể dục lớp 5 Nó góp phần phát triển toàn diện các tố chất thể lực đồng thời là nềntảng cho việc tập luyện ĐHĐN của các năm tiếp theo Chúng ta đã biết ĐHĐN là nộidung cơ bản và không thể thiếu trong bộ môn thể dục, nếu rèn luyện tốt nội dungĐHĐN thì nó giúp cho việc tổ chức lớp của giáo viên tốt hơn, giúp HS nghiêm túchơn trong học tập và việc tiếp thu các động tác khác cũng trở nên hiệu quả hơn Quamột vài năm công tác tôi nhận thấy học sinh Tiểu học trong trường TH Mường Bú Bthường gặp rất nhiều khó khăn trong việc tiếp thu kĩ năng ĐHĐN các em thường chánnản khi tập nội dung này chính điều ấy cũng làm ảnh hưởng không nhỏ đến chấtlượng bộ môn, ảnh hưởng tới việc tiếp thu các kĩ năng vận động khác Chính vì những
lí do nêu trên tôi đã quyết tâm tìm ra những phương thức mới giúp làm thay đổi cách
Trang 5suy nghĩ của các em tạo cho các em hứng thú trong học tập và tiếp thu được các kĩnăng ĐHĐN một cách dễ dàng hơn
Trong chương trình thể dục ở bậc tiểu học Bộ Giáo Dục đã đưa ra rất nhiều nộidung nhưng nội dung ĐHĐN là nội dung không thể thiếu ở các khối học, được sắpxếp học ngay phần đầu của năm học và được lồng nghép trong nhiều tiết học trongchương trình thể dục của năm Những tuần đầu của học kỳ 1 thì chương ĐHĐNchiếm phần đa số các tiết học và được thực hiện thường xuyên, sâu suốt đến hết nămhọc (trong những lúc tập trung, phát triển đội hình tập các nội dung khác) Vì vậy,ngay trong những buổi đầu tôi đã chủ động tham mưu với Ban giám hiệu nhà trường,họp tổ nhóm chuyên môn để cùng thống nhất cụ thể về chương trình dạy, từng phầnnhỏ trong chương ĐHĐN, cũng như về phương pháp hướng dẫn, truyền đạt để các emtiếp thu bài 1 cách nhanh nhất, hiệu quả nhất
2.2 Thực trạng vấn đề:
Từ năm học 2013 - 2014 tôi được phân công giảng dạy thể dục bộ môn thể dụctại trường TH Mường Bú B tôi nhận thấy việc tập luyện và giảng dạy các tiết họcthành công hay không phụ thuộc rất lớn vào việc thực hiện các kĩ năng đội hình độingũ của HS, bởi trong quá trình dạy và học người giáo viên cùng cán sự phải thựchiện các khẩu lệnh nhằm biến đổi đội hình cho phù hợp với các nội dung tập luyện,nếu học sinh thực hiện không tốt thì rất mất thời gian cho việc biến đổi đội hình đồngthời nó gây ra việc lộn xộn trong khâu tổ chức dẫn đến chất lượng giờ dạy không cao
Đối với những tiết học thể dục trong chương trình lớp 5 có nội dung đội hìnhđội ngũ thì tôi nhận thấy các em thường không mấy hứng thú khi tập những nộidung này, các em thường tập sai nhiều như:
- Khi tập hợp đội hình hàng ngang hay dọc thì các em tuy có tập hợp nhanhsong dóng hàng còn chưa thẳng, một số em còn lúng túng không biết nên đứng vị
Trang 6trí nào Nhiều em đứng không đúng cự li qui định dẫn đến nhìn đội hình rất xấu vàlộn xộn.
- Khi thực hiện các động tác quay đa phần các em đã quay đúng hướng song kĩthuật quay chưa chuẩn, có nhiều em khi thực hiện các kĩ thuật quay thường không xácđịnh được chân trụ dẫn đến việc quay sai kĩ thuật mất thăng bằng khi quay
- Đối với các động tác đi đều và giậm chân tại chỗ thì các em thực hiệnchưa không đều, nhiều em thực hiện không đúng nhịp hô, có một số em thườngxuyên mắc phải lỗi cùng chân cùng tay, một số em dáng di không thực sự tự
nhiên như cúi mặt hay bị so vai rụt cổ
- Để đánh giá đúng hơn thực trạng của vấn đề tôi tiến hành kiểm tra các emhọc lớp 5 trung tâm với nội dung:
+ Thực hiện quay phải, quay trái, quay sau
+ Thực hiện giậm chân tại chỗ và đi đều
+ Tập hợp hàng ngang, dóng hàng
Vào tháng 10 năm 2013 tôi đã tiến hành đánh giá theo đúng những kĩ năng
mà học sinh lớp 5 cần đạt được quy định trong sổ đánh giá học sinh tiểu học do bộ giáo dục quy định kết quả cụ thể như sau:
Trang 7Thực hiện tập hợp đúng khẩu
86,9
* Nguyên nhân của thực trạng:
Từ những thực trạng nêu trên tôi nhận thấy những vấn đề tồn tại xuất phát
từ những nguyên nhân sau:
- Các nội dung của đội hình đội ngũ thường đơn điệu chưa thu hút được họcsinh, hình thức tập luyện trước đây ít có sự biến đổi dẫn tới học sinh ít hứng thútrong tập luyện
- Khả năng xác định phương hướng phải trái của một số học sinh còn chưatốt, hoặc xác định được nhưng còn chậm, còn phải tập trung suy nghĩ mới xácđịnh được phương hướng mà chưa thành kĩ năng
- Nhiều học sinh còn chưa có phản xạ với nhịp hô dẫn đến giậm chân khôngđúng nhịp hô khi đi đều, vung tay chân tự do theo các bạn mà không cần biết saihay đúng
Xuất phát từ tình hình thực tế của những năm học trước, năm học 2013
-2014 tôi đã mạnh dạn đưa ra một số biện pháp đổi mới phương pháp dạy đội hìnhđội ngũ nhằm rèn luyện và hình thành kĩ năng tập đội hình đội ngũ cho học sinh
Trang 8lớp 5 tại khu trung tâm trường Tiểu học Mường Bú B Giúp các em tập một cáchchủ động hơn.
2.3 Các biện pháp tiến hành để giải quyết vấn đề.
2.3.1 Biện pháp1: Biện pháp trò chơi:
- Trong phần đội hình đội ngũ lớp 5 nói riêng và phần đội hình đội ngũ tiểuhọc nói chung thì nội dung quay phải, quay trái và quay sau là nội dung đòi hỏihọc sinh phải có kĩ năng xác định phương hướng phải, trái Khi học sinh xác địnhtốt phương hướng phải trái thì sẽ là tiền đề rất tốt cho việc triển khai đội hình và
đó cũng chính là nền tảng của đội hình đội ngũ nói chung Để cho học sinh hìnhthành tốt kĩ năng xác định phương hướng phải trái tôi thường cho học sinh chơitrò chơi có tên “Giơ nhanh, giơ đúng”, trò chơi này thường chơi vào phần khởi
động, thời lượng khoảng 1 phút với luật chơi rất đơn giản Nếu GV hô “phải” thì học sinh giơ tay phải và ngược lại nếu GV hô “trái” thì học sinh giơ tay trái Các
tiết đầu năm học thì GV cho cả lớp cùng chơi trò chơi này và cả lớp cùng giơ tayđồng loạt, những học sinh thực hiện sai thì GV hướng dẫn nhắc nhở HS, sau mộtvài lượt như vậy thì GV cho HS đổi hướng và tiếp tục trò chơi để học sinh xácđịnh phương hướng một cách linh hoạt hơn Khi cả lớp đã xác định phương hướngtương đối tốt thì các tiết tiếp theo GV cho chơi theo cá nhân GV chỉ vào em học
sinh bất kì (thường là học sinh yếu về nội dung này) và hô “phải” hoặc “trái” các
em này sẽ phải giơ tay nhanh và đúng nếu sai thì GV nhắc nhở và khắc sâu để các
em nhớ, cuối trò chơi chọn những học sinh sai nhiều lên phạt nhẹ nhàng và GVkhắc sâu lần nữa Trò chơi này phải thực hiện thường xuyên trong các tiết học thểdục cho đến khi thấy học sinh đã thực hiện tốt nhằm hình thành kĩ năng xác địnhhướng phải, trái một cách bền vững cho học sinh
2.3.2 Biện pháp 2: Biện pháp tự hô kết hợp tập luyện.
Trang 9Trong nội dung giậm chân tại chỗ và đi đều học sinh khi mới bước vào tậpthường rất lộn xộn, tập không đúng nhịp hô dẫn tới đội hình rất xấu, để khắc phụctình trạng này tôi đã nghĩ ra phương pháp tự hô bởi nếu mình tự hô và tự thực hiệnthì dễ kết hợp được giữa nhịp hô và nhịp giậm chân thì sẽ dễ đều hơn, khi HS đãbiết kết hợp giữa hô và giậm chân và khi cả lớp hô đều đồng thanh thì tất yếuđộng tác sẽ đúng nhịp và đều.
Trong quá trình tập giậm chân tại chỗ và đi đều thường thì tôi cho cán sựhoặc GV hô cho lớp tập nhưng phương pháp đó thường đem lại kết quả khôngcao, tôi đã hướng dẫn cho học sinh tự hô như sau:
Buổi tập đầu tiên của nội dung giậm chân tại chỗ và đi đều tôi cho học sinhtập hô, cách hô như sau: Cả lớp cùng đồng thanh “1-2; 1-2; 1-2” Ở đây giáo viênchú ý cho học sinh hô thật đều và thực hiện lặp đi lặp lại như vậy Chú ý là chỉ hô
đủ “1-2; 1-2; 1-2” (3 nhịp) là dừng lại và GV điều chỉnh tần số hô giống như khigiậm chân tại chỗ và đi đều
Khi học sinh trong lớp hô đã đều thì giáo viên bắt đầu khớp nhịp hô vớiđộng tác bằng cách cho học sinh đứng ở tư thế chân trái nhấc lên 2 tay đánh sangtrái, giáo viên lúc này cho học sinh hô đồng thanh khi bắt đầu hô nhịp 1 thì đồngthời chân trái giậm xuống chân phải nhấc lên đến nhịp 2 thì hạ chân phải và nângchân trái Khi mới tập thì chỉ cần cho học sinh tập 3 nhịp một rồi dừng lại “1-2; 1-2; 1-2”
Khi thấy học sinh tập đã khớp nhịp hô thì giáo viên tăng thêm một lần 3 nhịp1-2 nữa nhưng lưu ý để nối 3 nhịp 1-2 tiếp theo thì giáo viên hướng dẫn cho các emdừng hô bằng 1 nhịp 1-2, lúc này để các em dễ phân biệt được quãng nghỉ giữa cáclần hô giáo viên có thể dùng nhịp vỗ tay thay cho nhịp hô ở quãng nghỉ
Trang 10VD: cho học sinh bắt đầu hô “2; 2; 2” (vỗ tay 2 lần thay cho 1 nhịp 2) học sinh bắt vào 3 nhịp hô tiếp theo “1-2; 1-2; 1-2”
1-Khi học sinh đã thành thục giữa hô và giậm chân đúng nhịp thì giáo viênkéo dài dần các lần hô và thôi không cần phải vỗ tay nữa mà học sinh khi đã quenthì tự động nghỉ giữa các quãng hô
Ở giai đoạn cuối khi học sinh đã thực hiện tốt thì cho cán sự hô để cả lớptập và yêu cầu các em đếm nhịp nhẩm trong miệng mà không thành tiếng (cán sự
hô cũng phải hô giống như khi cả lớp tập hô)
2.3.3 Biện pháp 3: Phương pháp gợi mở:
Phương pháp này áp dụng cho việc tập các động tác quay phải quay trái vàquay đằng sau, khi tập cho dù GV đã phân tích kĩ các động tác kĩ thuật khi quaythì khi tập phần này các em đã xác định khá tốt hướng cần quay song lại rất ít emquay đúng kĩ thuật
VD: Khi GV hô “Bên phải quay!” nếu đúng kĩ thuật thì khi GV hô dự lệnh “bên phải ” lúc này học sinh phải xác định hướng cần quay (hướng cần
quay ở đây là bên phải) và các bộ phận của hai chân cần làm trụ (ở đây khi cầnquay phải thì phải lấy gót chân phải và mũi bàn chân trái làm trụ, quay trên gót
chân phải) dứt động lệnh “quay” các em phải thực hiện động tác xoay người sang
phải 900 và trở về tư thế đứng nghiêm Song trên thực tế thì học sinh thường chỉquay được đúng hướng, có em dùng cả hai gót chân để quay, có em thì dùng haimũi bàn chân, có em thì dùng các động tác bước chân để quay Để khắc phục tìnhtrạng này tôi đã sử dụng phương pháp gợi mở, để thực hiện phương pháp này tôi thực hiện như sau:
Trước khi thực hiện động tác quay tôi cho học sinh biết trước hướng cầnquay để chuẩn bị về mặt kĩ thuật
Trang 11VD 1: Khi dự định cho học sinh quay phải thì GV nhắc trước là các emchuẩn bị thực hiện quay phải, các em lấy gót chân phải và mũi chân trái làm trụ
khi nào dứt động lệnh “quay” thì thực hiện quay sang phải.
VD 2: Khi học động tác quay sau GV nhắc trước hướng quay nhắc các em
là phải quay qua phải, khi thực hiện quay qua phải về sau thì kĩ thuật cũng giốngnhư thực hiện động tác quay bên phải
Lưu ý khi thực hiện biện pháp này GV nên kết hợp với phương pháp đàm thoại với học sinh để học sinh khắc sâu kiên thức
VD: Bây giờ các em sẽ thực hiện động tác quay đằng sau và GV đưa ra câuhỏi cho học sinh trả lời
- Quay đằng sau thì các em phải quay qua bên nào về đằng sau? – bên phải
- Vậy khi quay qua phải thì ta phải lấy gót chân nào làm trụ? – gót bànchân phải
GV nhấn mạnh khi đã dùng gót chân này làm trụ thì đồng thời phải kết hợpvới mũi bàn chân kia
Ở biện pháp này GV chỉ áp dụng với 2 – 3 tiết học đầu tiên, các tiết sau đóthì giáo viên hô cho tập bình thường
2.3.4 Biện pháp 4: Biện pháp làm mẫu và phân đoạn.
Đây là một biện pháp vô cùng quan trọng trong việc giảng dạy bộ môn thểdục nói chung và nội dung đội hình đội ngũ nói riêng, với học sinh đang ở lứa tuổihọc sinh tiểu học thì phương pháp trực quan chiếm vai trò vô cùng quan trọngtrong việc hình thành hình ảnh ban đầu của động tác, với học sinh lớp 5 tuy đãđược tập các bài tập đội hình đội ngũ ở các lớp dưới nhưng ở trong nội dung độihình đội ngũ ở lớp 5 thì đòi hỏi các em thực hiện ở mức độ kĩ thuật cao hơn vàchính xác hơn Bởi thế phần làm mẫu trực quan đòi hỏi người giáo viên phải làm
Trang 12mẫu chính xác hơn tỉ mỉ hơn đồng thời phải hướng dẫn học sinh biết quan sát cácchi tiết của động tác.
Với các động tác quay phải quay trái và quay đằng sau thì ở lớp 5 các em đaphần đã biết xác định phương hướng nên ở phần làm mẫu cho các động tác quaytrái, quay phải hay quay sau thì GV nên chú trọng vào làm mẫu phần kĩ thuật, khilàm mẫu sau khi làm mẫu tổng thể động tác quay phải, (quay trái, quay sau) thìgiáo viên cần làm mẫu chi tiết động tác cho học sinh quan sát
VD: Như động tác quay đằng sau thì sau khi thực hiện làm mẫu tổng thểđộng tác quay đằng sau thì GV chuyển sang làm mẫu riêng phần chân cho họcsinh quan sát đồng thời phân tích kĩ thuật “Các em chú ý thực hiện động tác quayđằng sau ta phải xoay trên gót bàn chân phải – (GV kết hợp xoay gót chân phải),gót bàn chân trái từ từ đánh sang trái (GV thực hiện với chân trái)” Khi đã thựchiện làm mẫu để học sinh quan sát về kĩ thuật của chân thì GV cho học sinh tập
chậm cùng GV ở kĩ thuật chân của động tác quay sau, GV hô “Đằng sau …
Quay!” dứt động lệnh “quay” GV thực hiện động tác từ từ, học sinh quan sát và
thực hiện cùng GV
Với các động tác đội hình đội ngũ vận động thì việc làm mẫu giúp học sinhhình thành rõ nét động tác, đồng thời giúp học sinh thực hiện đều hơn, đúng nhịphơn
VD: Khi cho học sinh đi đều đòi hỏi kĩ thuật tay đánh ra trước phải vuônggóc ở khuỷu tay, lúc này GV cần làm mẫu và cho HS tập chậm từng nhịp, khi đãchuẩn ở nhịp 1 thì mới chuyển sang kĩ thuật đành tay ở nhịp 2 Khi cho HS đi đềuvới đội hình hàng dọc GV đi mẫu ở đầu đội hình việc này giúp HS nhìn vào hìnhảnh mẫu và tập có nhịp hơn, hạn chế được các lỗi sai Khi học sinh đã thành thụchơn thì GV cho cán sự hô cho lớp thực hiện mà không cần phải đi mẫu nữa GV