Một số khái niệm cơ bản | Lớp 12, Tin học - Ôn Luyện

[r]

BÀI GI NG ĐI N T TIN H C 12 Ả Ệ Ử Ọ

I Bài toán qu n lí ả

ng d ng c a tin

Ứ ng d ng c a tin ụ ủ

h c vào công tác ọ

h c vào công tác ọ

qu n lí đ ả ượ c th c ự

qu n lí đ ả ượ c th c ự

hi n trong nh ng ệ ữ

hi n trong nh ng ệ ữ

lĩnh v c nào ? ự

lĩnh v c nào ? ự

 Công vi c qu n lí r t ph bi n và công tác qu n lí ệ ả ấ ổ ế ả

chi m th ph n l n trong các ng d ng c a Tin h c ế ị ầ ớ ứ ụ ủ ọ (≈ 80%).

øng d ng qu n lí sách trong th vi n Ứ øng d ng qu n lí bán vé máy bay ng d ng qu n lí kì thi tuy n sinh ụ ụ ụ ả ả ả ể ư ệ

Bài toán qu n lí đi m thi trong nhà tr ả ể ườ ng

VÍ D V CÁC BÀI TOÁN QU N LÍ: Ụ Ề Ả

Gi i quy t các bài toán qu n lí trên th ả ế ả ườ ng ph i th c hi n nh ng ả ự ệ ữ công vi c sau: ệ

- T o b ng g m nh ng thông tin v các đ i t ạ ả ồ ữ ề ố ượ ng c n qu n lí ầ ả

- C p nh t thông tin: s a ch a, thêm, b t… ậ ậ ử ữ ớ

- Khai thác thông tin: tìm ki m, s p x p, th ng kê, t ng h p… ế ắ ế ố ổ ợ

Bài toán qu n lí ti n l ả ề ươ ng c a m t c quan ủ ộ ơ

B1 Xác đ nh ch th c n qu n lí ị ủ ể ầ ả

1 T o l p h sạ ậ ồ ơ

Ví d : ụ h c sinh ọ

B2 Xác đ nh c u trúc h s ị ấ ồ ơ

Ví d : ụ STT, H Đ M, TÊN Ọ Ệ (G m 10 thu c tính) ồ ộ

B3 Thu th p, t p h p thông tin c n qu n lí và l u tr chúng theo c u ậ ậ ợ ầ ả ư ữ ấ

trúc đã xác đ nh ị

17.5 8.5

9.0 A

Hà n i ộ 01/04/91

Nữ

Liên

Tr n Th ầ ị

10

13.5 8.0

5.5 D

Thái bình 07/06/91

Nam

Qu c ố

H B o ồ ả

9

15.0 6.5

8.5 B

Hà tây 07/30/91

Nam

Toàn

Ph m Ng c ạ ọ

8

15.5 8.5

7.0 C

Hà n i ộ 10/10/91

Nam

Lan

Vũ Thuý

7

14.5 7.0

7.5 C

Hà n i ộ 03/29/90

Nữ

Mai

Lý Ng c ọ

6

15.5 6.5

9.0 A

Thái bình 08/04/92

Nam

Minh Ngô Công

5

16.0 7.0

9.0 C

Vĩnh phú 09/30/91

Nam

An

Lê Minh

4

17.5 9.0

8.5 B

Hà tây 07/17/91

Nam

Đ c ứ Tri u Đ t ệ ạ

3

18.5 10.0

8.5 B

H i h ng ả ư 10/15/92

Nữ

Kim

Tr n Vũ ầ

2

17.0 8.0

9.0 A

Hà n i ộ 11/03/91

Nam

Anh

Tr n Ng c ầ ọ

1

T NG Ổ

ĐI M Ể TOÁN

VĂN

L P Ớ

N I SINH Ơ

NGÀY SINH PHÁI

TÊN

H Đ M Ọ Ệ STT

2 C p nh t h sậ ậ ồ ơ

- S a ch a h s khi m t s thông tin không còn đúng ử ữ ồ ơ ộ ố

- Xoá h s c a đ i t ồ ơ ủ ố ượ ng mà t ch c không còn qu n lí ổ ứ ả

- B sung thêm h s cho các đ i t ổ ồ ơ ố ượ ng m i ớ

17.5 8.5

9.0 A

Hà n i ộ

01/04/91

Nữ

Liên

Tr n Th ầ ị

10

13.5 8.0

5.5 D

Thái bình

07/06/91

Nam

Qu c ố

H B o ồ ả

9

15.0 6.5

8.5 B

Hà tây

07/30/91

Nam

Toàn

Ph m Ng c ạ ọ

8

15.5 8.5

7.0 C

Hà n i ộ

10/10/91

Nam

Lan

Vũ Thuý

7

14.5 7.0

7.5 C

Hà n i ộ

03/29/90

Nữ

Mai

Lý Ng c ọ

6

15.5 6.5

9.0 A

Thái bình

08/04/92

Nam

Minh Ngô Công

5

16.0 7.0

9.0 C

Vĩnh phú

09/30/91

Nam

An

Lê Minh

4

17.5

9.0 8.5

B

Hà tây

07/17/91

Nam

Đ c ứ Tri u Đ t ệ ạ

3

18.5 10.0

8.5 B

H i ả

h ng ư

10/15/92

Nữ

Kim

Tr n Vũ ầ

2

17.0 8.0

9.0 A

Hà n i ộ

11/03/91

Nam

Anh

Tr n ầ

Ng c ọ

1

T NG Ổ

ĐI M Ể TOÁN

VĂN

L P Ớ

N I Ơ SINH

NGÀY SINH PHÁI

TÊN

H Đ M Ọ Ệ STT

3 Khai thác h s :ồ ơ G m các công vi c sau ồ ệ

- S p x p h s theo m t tiêu chí nào đó ắ ế ồ ơ ộ

S p ắ x p ế

TÊN theo

th t a, b, ứ ự

c …

- Tìm ki m các thông tin tho mãn m t s đi u ki n nào đó ế ả ộ ố ề ệ

Tìm ki m ế

nh ng h c ữ ọ

đi m Toán ể

≥ 8.0

- Tính toán th ng kê đ đ a ra các thông tin đ c tr ng ố ể ư ặ ư

Tính và tìm

T NG ĐI M Ổ Ể cao

nh t, ấ th p ấ

nh t, ấ trung bình.

- L p báo cáo đ t o 1 b h s m i có c u trúc và khuôn d ng ậ ể ạ ộ ồ ơ ớ ấ ạ theo yêu c u c th ầ ụ ể

L p ậ danh sách nh ng ữ

h c sinh thi ọ

đ t ạ lo i ạ

Gi i ỏ

III H c s d ệ ơ ở ữ

1 Khái ni m c s d li u và h qu n tr c s d li uệ ơ ở ữ ệ ệ ả ị ơ ở ữ ệ

C s d li u ơ ở ữ ệ (Database) là m t t p h p các d li u có liên quan v i ộ ậ ợ ữ ệ ớ nhau ch a thông tin c a m t t ch c nào đó ứ ủ ộ ổ ứ (tr ườ ng h c, công ti, …) ọ ,

đ ượ ư c l u tr trên các thi t b nh đ đáp ng nhu c u khai thác thông ữ ế ị ớ ể ứ ầ tin c a nhi u ng ủ ề ườ i dùng v i nhi u m c đích khác nhau ớ ề ụ

Ví d : ụ

• H s qu n lí sách c a th vi n ồ ơ ả ủ ư ệ

• H s qu n lí ti n l ồ ơ ả ề ươ ng c a m t công ti, t ch c… ủ ộ ổ ứ

• H s qu n lí đi m thi đ ồ ơ ả ể ượ ư c l u tr b nh ngoài c a máy ữ ở ộ ớ ủ

tính là m t ộ c s d li u ơ ở ữ ệ

1 h QTCSDL ệ H c s d li u ệ ơ ở ữ ệ

Ngoài ra, còn có các ph n m m ng d ng đ ầ ề ứ ụ ể

khai thác CSDL hi u qu h n ệ ả ơ

Đ l u tr và khai thác thông tin b ng máy tính c n có: ể ư ữ ằ ầ

 C s d li u ơ ở ữ ệ

 H QTCSDL ệ

 Các thi t b v t lí ế ị ậ (máy tính, đĩa

H qu n tr c s d li u ệ ả ị ơ ở ữ ệ (h QTCSDL) ệ là ph n m m ầ ề

cung c p m t môi tr ấ ộ ườ ng thu n l i và hi u qu đ t o l p, l u tr ậ ợ ệ ả ể ạ ậ ư ữ

và khai thác thông tin c a CSDL ủ

Ví d : ụ H QTCSDL Visual Fox, Microsoft Access… ệ

Các thành ph n c a h c s d ầ ủ ệ ơ ở ữ

li u ệ

2 Các m c th hi n c a CSDL ứ ể ệ ủ

Có 3 m c hi u v c s d ứ ể ề ơ ở ữ li u: ệ

a M c v t lí ứ ậ

b M c khái ni m ứ ệ

Ví d : ụ CSDL nh ư m t ộ B NG Ả g m các ồ c t ộ mô t ả

các thu c tính ộ và các hàng mô t ả thông tin

v đ i t ề ố ượ ng.

c M c khung nhìn ứ

là m c hi u bi t chi ti t vi c l u ứ ể ế ế ệ ư

tr các t p d li u trên các thi t b nh ữ ệ ữ ệ ế ị ớ

(đ a ch vùng nh l u tr t p, dung l ị ỉ ớ ư ữ ệ ượ ng

nh đ l u tr thông tin v m t đ i ớ ể ư ữ ề ộ ố

t ượ ng…)

l u tr và m i quan h gi a các d li u ư ữ ố ệ ữ ữ ệ

hi u v c u trúc c a h s ể ề ấ ủ ồ ơ

CSDL cho m i ng ỗ ườ i dùng thông qua khung nhìn (giao di n) ệ

là th hi n phù h p c a ể ệ ợ ủ

M c hi u CSDL c a ng ứ ể ủ ườ i dùng thông qua khung nhìn đ ượ c g i là ọ

m c khung nhìn hay m c ngoài c a CSDL ứ ứ ủ

Gi a các m c mô t CSDL ph i có m t s t ữ ứ ả ả ộ ự ươ ng ng đúng ứ

đ n đ đ m b o cho h CSDL đ ắ ể ả ả ệ ượ c xây d ng và khai thác ự

t t ố

Các m c th hi n c a c s d li u ứ ể ệ ủ ơ ở ữ ệ

3 Các yêu c u c b n c a h ầ ơ ả ủ ệ

CSDL

a Tính c u trúc: ấ

Ví d : ụ CSDL đi m thi có c u trúc b ng g m 10 hàng và 10 c t ể ấ ả ồ ộ

D li u đ ữ ệ ượ ư c l u tr trong CSDL theo m t ữ ộ

c u trúc xác đ nh ấ ị

Các giá tr d li u đ ị ữ ệ ượ ư c l u tr trong CSDL ữ

ph i tho mãn m t s ràng bu c, tuỳ thu c vào t ch c mà d ả ả ộ ố ộ ộ ổ ứ ữ

li u ph n ánh ệ ả

b Tính toàn v n: ẹ

Ví d : ụ CSDL đi m thi ể ph i phù h p v i quy đ nh cho đi m c a các ả ợ ớ ị ể ủ

môn thi

Sau các thao tác c p nh t d li u và ngay c ậ ậ ữ ệ ả khi có s c x y ra trong quá trình c p nh t, d li u trong CSDL ự ố ả ậ ậ ữ ệ

ph i đ ả ượ c đ m b o đúng đ n ả ả ắ

c Tính nh t quán: ấ

Ví d : ụ H CSDL không đ ệ ượ c đ x y ra các tình hu ng vi ph m tính nh t ể ả ố ạ ấ

quán c a d li u nh : 2 đ i lí bán vé máy bay cùng bán 1 chi c vé ủ ữ ệ ư ạ ế còn l i duy nh t cho 2 khách hàng t i cùng m t th i đi m ạ ấ ạ ộ ờ ể

d Tính an toàn và b o m t thông tin ả ậ

Ví d : ụ CSDL Đi m thi ể không th cho phép b t c ai cũng đ ể ấ ứ ượ c truy c p và ậ

s a đi m ử ể

CSDL c n đ ầ ượ c b o v an toàn ả ệ

Ph i ngăn ch n đ ả ặ ượ c nh ng truy xu t không đ ữ ấ ượ c phép.

 Ph i khôi ph c đ ả ụ ượ c CSDL khi có s c ph n c ng hay ph n ự ố ở ầ ứ ầ

m m ề

 C n có nh ng nguyên t c và c ch b o m t khi trao quy n truy ầ ữ ắ ơ ế ả ậ ề

xu t d li u cho ng ấ ữ ệ ườ i dùng.

D li u c n ph i đ c l p v i các ng d ng, không ữ ệ ầ ả ộ ậ ớ ứ ụ

ph thu c vào m t vài bài toán c th , ph ụ ộ ộ ụ ể ươ ng ti n l u tr và x lí ệ ư ữ ử

e Tính đ c l p: ộ ậ

Ví d : ụ Thay l u tr d li u t đĩa m m sang đĩa CD ho c d li u l u ư ữ ữ ệ ừ ề ặ ữ ệ ư

tr d ng nén mà các ch ữ ạ ươ ng trình ng d ng không ph i vi t l i ứ ụ ả ế ạ

Có hai m c đ c l p d li u: ứ ộ ậ ữ ệ

Đ c l p m c v t lí ộ ậ ứ ậ là nh ng thay đ i m c v t lí không d n đ n ữ ổ ở ứ ậ ẫ ế các ch ươ ng trình ng d ng ph i vi t l i ho c thay đ i các t ứ ụ ả ế ạ ặ ổ ươ ng tác

v n có gi a ng ố ữ ườ i dùng v i CSDL ớ

Đ c l p m c khái ni m ộ ậ ứ ệ là khi có nh ng thay đ i CSDL m c khái ữ ổ ở ứ

ni m nh ng các ch ệ ư ươ ng trình ng d ng đang dùng v c b n không ứ ụ ề ơ ả

ph i vi t l i ả ế ạ

Ví d : ụ

Thêm c t Th ộ ẻ

BH vào b ng mô t ả ả ở

m c khái ni m mà các ứ ệ

ch ươ ng trình ng d ng ứ ụ

v c b n không ph i ề ơ ả ả

vi t l i ế ạ

CSDL th ườ ng không l u tr nh ng d ư ữ ữ ữ

li u trùng l p ho c nh ng thông tin có th d dàng suy di n hay ệ ặ ặ ữ ể ễ ễ tính toán đ ượ ừ c t nh ng d li u đã có ữ ữ ệ

f Tính không d th a: ư ừ

Ví d : ụ CSDL đi m thi ể không c n ch a thông tin v TU I c a ầ ứ ề Ổ ủ

thí sinh vì thông tin này có th đ ể ượ c tính toán t thông tin ừ NGÀY SINH và hi n th trên khung nhìn c n thi t ể ị ầ ế

Hãy nêu ng d ng ứ ụ

Hãy nêu ng d ng ứ ụ

c a tin h c vào các ủ ọ

c a tin h c vào các ủ ọ

lĩnh v c qu n lí ? ự ả

lĩnh v c qu n lí ? ự ả

 C s giáo d c c n qu n lí thông tin c a h c sinh, môn h c, ơ ở ụ ầ ả ủ ọ ọ

k t qu h c t p ế ả ọ ậ

 C s kinh doanh c n qu n lí thông tin khách hàng, hàng hoá, ơ ở ầ ả

ti n ề

 Ngân hàng c n qu n lí các tài kho n, kho n vay, giao d ch hàng ầ ả ả ả ị ngày

 Hãng hàng không c n qu n lí các chuy n bay, bán vé, l ch bay ầ ả ế ị

 T ch c tài chính c n qu n lí thông tin v c ph n, tình hình ổ ứ ầ ả ề ổ ầ kinh doanh c phi u, trái phi u ổ ế ế

 T ch c vi n thông c n qu n lí thông tin các cu c g i, hoá đ n ổ ứ ễ ầ ả ộ ọ ơ hàng tháng, tính s d cho các th g i tr tr ố ư ẻ ọ ả ướ c…

4 M t s ng d ng ộ ố ứ ụ

 Công tác qu n lí chi m ph n l n các ng d ng c a tin ả ế ầ ớ ứ ụ ủ

h cọ

 Các v n đ thấ ề ường ph i gi i quy t trong m t bài toán qu n ả ả ế ộ ả

lí g m: ồ t o l p, c p nh t và khai thác h s ạ ậ ậ ậ ồ ơ

1 h QTCSDL ệ H c s d li u ệ ơ ở ữ ệ

1 CSDL +



 Ba m c th hi n c a CSDL: ứ ể ệ ủ v t lí, khái ni m, khung nhìnậ ệ

 Các yêu c u c b n c a h CSDL:ầ ơ ả ủ ệ

Tính c u trúc ấ Tính toàn v n ẹ Tính nh t quán ấ

Tính an toàn và b o m t ả ậ Tính đ c l p ộ ậ

Tính không d th a ư ừ