Chính quy n Đàng Trong.[r]
Trang 1Bài 21
NH NG BI N Đ I C A NHÀ N Ữ Ế Ổ Ủ ƯỚ C PHONG KI N Ế
TRONG CÁC TH K XVI - XVIII Ế Ỷ
A M C TIÊU Ụ
1 Ki n th c: ế ứ Giúp h c sinh hi u:ọ ể
- S s p đ c a tri u đình nhà Lê đã d n đ n s phát tri n c a các th l cự ụ ổ ủ ề ẫ ế ự ể ủ ế ự phong ki n.ế
- Nhà M c ra đ i và t n t i trong h n n a th k đã góp ph n n đ nh xã h iạ ờ ồ ạ ơ ử ế ỷ ầ ổ ị ộ trong m t th i gian.ộ ờ
- Chi n tranh phong ki n di n ra trong b i c nh xã h i VN th k XVI – XVIIIế ế ễ ố ả ộ ế ỷ
đã d n đ n s chia c t đ t nẫ ế ự ắ ấ ước
- Tuy m i mi n (Đàng Ngoài và Đàng Trong) có m t chính quy n riêng nh ngở ỗ ề ộ ề ư
t m th i ch a hình thành hai nạ ờ ư ước
2 T t ư ưở ng, tình c m ả
- B i dồ ưỡng ý th c xây d ng và b o v đ t nứ ự ả ệ ấ ước th ng nh t.ố ấ
- B i dồ ưỡng tinh th n dân t c.ầ ộ
3 K năng ỹ
- Rèn luy n k năng phân tích, t ng h p v n đ ệ ỹ ổ ợ ấ ề
- B i dồ ưỡng kh năng nh n xét v tính giai c p c a xã h i, nhà nả ậ ề ấ ủ ộ ước
B Đ DÙNG D Y & H C Ồ Ạ Ọ
1 Giáo viên
- B n đ Vi t Nam phân rõ ranh gi i hai mi n.ả ồ ệ ớ ề
- M t s tranh v tri u Lê – Tr nh.ộ ố ẽ ề ị
- M t s tài li u v nhà nộ ố ệ ề ướ ởc hai mi n.ề
2 H c sinh ọ
- Đ c trọ ước SGK, chú ý th tr l i các câu h i, s u t p t li u liên quan đ n bàiử ả ờ ỏ ư ậ ư ệ ế
gi ng.ả
C TI N TRÌNH T CH C D Y VÀ H C Ế Ổ Ứ Ạ Ọ
I n đ nh l p và ki m tra bài cũ Ổ ị ớ ể
1 Trình bày tóm lược s phát tri n c a giáo d c qua các th i Đinh, Ti n Lê, Lý,ự ể ủ ụ ờ ề
Tr n, H , Lê?ầ ồ
2 Liên h v i bài h c nhà nệ ớ ọ ước phong ki n, gi i thích t i sao th k XV, Ph tế ả ạ ở ế ỷ ậ giáo không còn gi đ a v đ c tôn nh trữ ị ị ộ ư ước ?
3 Th ng kê các thành t u văn h c, ngh thu t các tth k XI – XV.ố ự ọ ệ ậ ở ế ỷ
II Gi ng bài m i ả ớ
1 M bài: ở L i d ng s suy y u c a nhà nợ ụ ự ế ủ ước trung ương t p quy n cu i th i Lê s ,ậ ề ố ờ ơ
M c Đăng Dung cạ ướp ngôi nh ng v p ph i s ch ng đ i c a các phe phái phong ki nư ấ ả ự ố ố ủ ế trung thành v i nhà Lê, d n đ n cu c chi n tranh Nam – B c tri u và ti p đó là chi nớ ẫ ế ộ ế ắ ề ế ế tranh Tr nh – Nguy n Hai chính quy n Đàng Trong và Đàng Ngoài hình thành, t n t iị ễ ề ồ ạ cho đ n cu i th k XVIII.ế ố ế ỷ
2 Ho t đ ng d y và h c ạ ộ ạ ọ
Trang 2HO T Đ NG C A TH Y VÀ TRÒ Ạ Ộ Ủ Ầ N I DUNG BÀI Ộ
* Ho t đ ng 1: ạ ộ Toàn l p và cá nhânớ
- GV đ ngh h c sinh theo dõi SGK đ bi tề ị ọ ể ế
nguyên nhân vì sao nhà Lê suy y u và nhà M cế ạ
thành l p.ậ
- GV kh c h a s nét v nhân v t l ch s M cắ ọ ơ ề ậ ị ử ạ
Đăng Dung (1483 – 1541) và b i c nh thànhố ả
l p nhà M cậ ạ
- GV gi i thích cho h c sinh hi u, dù đây làả ọ ể
hành đ ng b các s gia phong ki n phê phánộ ị ử ế
nh ng l i là s thay th t t y u, h p quy lu tư ạ ự ế ấ ế ợ ậ
đ các em có thái đ đúng trong nh n th c vàể ộ ậ ứ
đánh giá v vai trò c a tri u M c và cá nhânề ủ ề ạ
M c Đăng Dung.ạ
* Ho t đ ng 2: ạ ộ Toàn l p và cá nhânớ
- GV nêu v n đ , đ ngh HS theo dõi SGK đấ ề ề ị ể
nh n th c v n đ :ậ ứ ấ ề
?? Nhà M c đã thi hành các chính sách gì ạ
trong quá trình c m quy n (v kinh t , chính ầ ề ề ế
tr , quân s , ngo i giao…)? ị ự ạ
?? Nh ng khó khăn c a nhà M c trong quá ữ ủ ạ
trình c m quy n? ầ ề
* Ho t đ ng 3: ạ ộ Toàn l p và cá nhânớ
- GV hướng d n cho HS đ c SGK, xác đ nhẫ ọ ị
nguyên nhân chi n tranh Nam – B c tri u vàế ắ ề
k t qu cu c chi n này.ế ả ộ ế
- GV có th gi i thích thêm: nhà M c khôngể ả ạ
được nhân dân ng h , b các th l c thân Lêủ ộ ị ế ự
ch ng đ i => th t b i, ph i b ch y lên Caoố ố ấ ạ ả ỏ ạ
B ng Chi n tranh Nam - B c tri u k t thúcằ ế ắ ề ế
nh ng mâu thu n gi a hai dòng h phù Lê làư ẫ ữ ọ
Tr nh – Nguy n xu t hi n, là kh i ngu n choị ễ ấ ệ ở ồ
m t cu c chi n tranh kh c li t, đe d a nghiêmộ ộ ế ố ệ ọ
tr ng đ n s th ng nh t đ t nọ ế ự ố ấ ấ ước: “Tr nh – ị
1 S s p đ c a nhà Lê s Nhà ự ụ ổ ủ ơ
M c thành l p ạ ậ
- Th k XVI, mâu thu n xa hôi dângế ỷ ẫ ̃ ̣ cao, nhi u cu c kh i nghĩa nông dânề ộ ở bung n , các th l c phong ki ǹ ổ ế ự ế tranh ch p quy n l c lam cho nhà Lêấ ề ự ̀ suy y u ế
- 1527, M c Đăng Dung cạ ướp ngôi,
l p ra nhà M c.ậ ạ
- Nhà M c ti p t c c ng c b máy,ạ ế ụ ủ ố ộ
gi i quy t ru ng đ t,… Nh ng doả ế ộ ấ ư các th l c phong ki n thân Lê ch ngế ự ế ố
đ i, nhà M c lúng túng trong chínhố ạ sách đ i ngo i nên b cô l p va suyố ạ ị ậ ̀
y u.ế
2 Đ t n ấ ướ c b chia c t ị ắ
• Chi n tranh Nam – B c tri u ế ắ ề
- Chính quy n B c tri u là c a M cề ắ ề ủ ạ Đăng Dung
- Chính quy n Nam tri u là c aề ề ủ Nguy n Kim xây d ng Thanh Hóaễ ự ở
v i danh nghĩa “ớ phù Lê di t M c ệ ạ ”.
→ Chi n tranh Nam – B c tri u kéoế ắ ề dài t năm 1545 – 1592 thì B c tri uừ ắ ề
s p đ , đ t nụ ổ ấ ước tr l i th ng nh t.ở ạ ố ấ
• Chi n tranh Tr nh – Nguy n ế ị ễ
- Năm 1545 Nguyên Kim m t, con r̃ ấ ể
là Tr nh Ki m lên thay.ị ể
Trang 3?? Nguyên nhân d n đ n s chia c t đ t ẫ ế ự ắ ấ
n ướ c ?
- HS d a vào SGK tr l i.ự ả ờ
- GV k thêm cho HS bi t nguyên nhân đ tể ế ấ
nước b chia c t ị ắ
- GV s d ng b n đ , đ ngh HS xác đ nhử ụ ả ồ ề ị ị
ranh gi i phân đôi hai Đàng (sông Gianh)ớ
* Ho t đ ng 4: ạ ộ Toàn l p và cá nhânớ
- GV đ ngh h c sinh quan sát tranh v c aề ị ọ ẽ ủ
ngườ ưới n c ngoài (in trong SGK) v tri u đìnhề ề
vua Lê và ph chúa Tr nh, nêu câu h i phátủ ị ỏ
v n:ấ
?? Các em có nh n xét gì v b máy nhà ậ ề ộ
n ướ c th i Lê – Tr nh? ờ ị
(Th c ch t ph Chúa Tr nh đi u hành vi c ự ấ ủ ị ề ệ
- K chuy n, gi i thích nguyên nhân vì sao hể ệ ả ọ
Tr nh không l t đ nhà Lê ị ậ ổ
Đàng Trong:
Đàng Ngoài:
* Ho t đ ng 5: ạ ộ Toàn l p và cá nhânớ
- GV s d ng b n đ hành chính Vi t Nam,ử ụ ả ồ ệ
xác đ nh lãnh th Đàng Trong th i kì này Nêuị ổ ờ
câu h i nh n th c:ỏ ậ ứ
?? Đi m khác bi t c a chính quy n Đàng ể ệ ủ ề
Trong v i nhà n ớ ướ c Lê – Tr nh ? ị
- Người con th c a Nguy n Kim làứ ủ ễ Nguy n Hoàng xin vào vùng Thu nễ ậ Hóa
→ Chi n tranh Tr nh - Nguy n kéoế ị ễ dài t năm 1627 - 1672 b t phân th ngừ ấ ắ
b i nên l y sông Gianh (Qu ng Bình)ạ ấ ả làm gi i tuy n, chia đ t nớ ế ấ ước ra làm hai: Đàng Ngoài (h Tr nh) và Đàngọ ị Trong (h Nguy n).ọ ễ
3 Nhà n ướ c phong ki n Đàng ế ở Ngoài
- H Tr nh (chúa Tr nh) n m m iọ ị ị ắ ọ quy n hành, vua Lê ch là bù nhìn ề ỉ
- Giúp vi c cho chúa Tr nh có các quanệ ị văn võ, đ t thêm 6 phiên ch đ o ho tặ ỉ ạ ạ
đ ng các b ộ ộ
- C Đàng Ngoài chia làm 12 tr n,ả ấ
đ ng đ u là tr n th , dứ ầ ấ ủ ưới tr n làấ
ph , huy n, châu, xã.ủ ệ
- Tuy n ch n quan l i b ng thi c ,ể ọ ạ ằ ử
ti p t c s d ng b “ế ụ ử ụ ộ Qu c tri u hình ố ề
- Quân đ i t ch c ch t ch g m uộ ổ ứ ặ ẽ ồ ư binh và ngo i binh.ạ
4 Chính quy n Đàng Trong ề ở
- M r ng lãnh th t Nam Qu ngở ộ ổ ừ ả Bình đ n Nam B ngày nay.ế ộ
- Chúa Nguy n chia Đàng Trong thànhễ
12 dinh, ph chúa g i là Chính dinhủ ọ
đ t t i Phú Xuân M i dinh có 2 đ n 3ặ ạ ỗ ế
ti lo vi c thu khóa và h kh u, dệ ế ộ ẩ ướ i dinh là ph , huy n, t ng, xã.ủ ệ ổ
- Quân đ i thộ ường tr c, trang b vũ khíự ị
đ y đ và r t hi n đ i.ầ ủ ấ ệ ạ -Tuy n ch n quan l i theo dòng dõi,ể ọ ạ
đ c , khoa c ề ử ử
- 1744, chúa Nguy n Phúc Khoát x ngễ ư
Quan võ Quan văn
Chúa Tr nhị (n m quy n)ắ ề
Vua Lê (bù nhìn)
6 phiên Chúa Nguy nễ
12 dinh
Trang 4Nhà n ướ c hoàn ch nh => n ỉ ướ c Đ i Vi t b ạ ệ ị
?? Em có nh n đ nh gì v vi c làm c a chúa ậ ị ề ệ ủ
Nguy n Phúc Khoát? ễ
vương, thành l p chính quy n trungậ ề
ng nh ng ch a hoàn ch nh
=> Gi a th k XVIII, chính quy nữ ế ỷ ề Đàng Trong và Đàng Ngoài đ u kh ngề ủ
ho ng.ả
III C ng c bài: ủ ố V s đ chính quy n Đàng Trong – Đàng Ngoài, so sánh và nh nẽ ơ ồ ề ậ xét
IV Ôn t p và chu n b bài: ậ ẩ ị
- Tr l i câu h i trong sách giáo khoa, trang 110.ả ờ ỏ
- Đ c trọ ước SGK bài 22: “ Tình hình kinh t các t k XVI – XVIII ế ở ế ỷ ”
- S u t p t li u, tranh nh liên quan đ n bài h c m i.ư ậ ư ệ ả ế ọ ớ
D B SUNG & GÓP Ý Ổ