Bài giảng Kế toán công ty: Bài 1 - ThS. Nguyễn Minh Phương

Bài giảng Kế toán công ty - Bài 1: Tổng quan về các loại hình công ty và kế toán công ty thông qua bài học này các bạn trình bày được về công ty, phân loại công ty và các loại hình công ty tại Việt Nam; khái niệm, vai trò và nhiệm vụ kế toán công ty và chế độ kế toán công ty.

Giảng viên: ThS Nguyễn Minh Phương

BAI 1 TONG QUAN VE CAC LOAI HINH

CONG TY VA KE TOAN CONG TY

Giang vién: ThS Nguyén Minh Phuong

MUC TIEU BAI HOC

¢ Trinh bay duoc về công ty, phân loại công ty và các

loại hình công ty tại Việt Nam

¢ Trinh bay được khái niệm, vai trò và nhiệm vụ kế toán

công ty và chế độ kế toán công ty

v1.0015107216

HƯỚNG DÃN HỌC

-Ò - Đọc tài liệu tham khảo

¢ - Thảo luận với giáo viên và các sinh viên khác những

vận đề chưa nắm rõ

¢ Tra loi cdc câu hỏi ôn tập ở cuối bài

‹ - Đọc, tìm hiểu về công ty, các loại công ty, theo pháp

luật Việt Nam

v1.0015107216

CÁC KIÉN THỨC CAN CO

Đề học được tốt môn học này, người học phải

học xong các môn sau:

¢ Ké toan tai chính

¢ Nguyén ly ké toan

v1.0015107216

CAU TRUC NOI DUNG

Công ty và đặc điểm kinh té — pháp lý của công ty

Khái niệm, vai trò và nhiệm vụ kế toán công ty

v1.0015107216

1.1 CÔNG TY VÀ ĐẶC DIEM KINH TE — PHAP LY CUA CONG TY

1.1.2 Phân loại công ty, đặc

1.1.1 Sự ra đời và phát triển điểm kinh tế — pháp lý của

hạch toán kế toán

1.1.3 Các loại hình công ty theo pháp luật Việt Nam

v1.0015107216

1.1.1 SU RA DO! VA PHAT TRIEN CUA CAC CONG TY

Sự hình thành và phát triển của các công ty trên thế giới

Cơ sở để hình thành nên các loại hình công ty là sự hình thành của các liên kết kinh tế

Từ thế kỉ thứ XIII, mô hình công ty đối nhân bắt đầu xuất hiện ở Châu Âu, có các địa

lý và giao thông thuận tiện cho sự phát triển thương mại

Đến thế kỉ XVII, mô hình công ty đối vốn ra đời tại Châu Âu

Đầu thê kỉ XIX là điểm mốc quan trọng trong lịch sử hình thành của các công ty, đó

là cuộc cách mạng công nghiệp và sự phát triển của hệ thống giao thông đường sắt

Bên cạnh hình thức “trách nhiệm hữu hạn của các nhà đầu tư” được luật pháp

ghi nhận

Ở Việt Nam, pháp luật về công ty xuất hiện ở Việt Nam vào thời kỳ pháp thuộc

1.1.1 SỰ RA ĐỜI VÀ PHAT TRIEN CUA CAC CONG TY (tiếp theo)

Khái niệm chung về công ty

¢ Khai niém “Céng ty” (company theo tiéng Anh, compagine theo tiễng Pháp) đã được

sử dụng từ khoảng thế kỷ thứ XVII Châu Âu: “dùng để chỉ sự hợp tác, liên kết của các cá nhân, các thương gia (liên kết về vốn và chia sẻ rủi ro) để thực hiện các hoạt

động kinh doanh

‹ - Khái niệm “Công ty” được áp dụng không hoàn toàn giỗng nhau trong luật pháp của

mỗi quốc gia, nhưng nhìn chung, “Công ty” có thé hiểu là “sự liên kết của hai hay nhiều cá nhân hoặc pháp nhân bằng sự kiện pháp lý nhằm cùng tiễn hành các hoạt động đề đạt một mục tiêu chung nhất định” (Kubler)

¢ Theo Điều 4, Luật Doanh nghiệp 2014 của Việt Nam, công ty hay doanh nghiệp

được định nghĩa: “Là các tổ chức kinh tế có tên riêng, có tài sản, có trụ sở giao dịch

ồn định, được đăng kí kinh doanh theo quy định của pháp luật nhằm thực hiện các

hoạt động kinh doanh”

Luật công ty Việt Nam

1.1.2 PHAN LOAI CONG TY, DAC DIEM KINH TE — PHAP LY CUA CONG TY CO ẢNH HƯỞNG ĐÉN HẠCH TOÁN KÉ TOÁN

Phân loại công ty theo cơ sở thành lập, hoạt động và ra quyết định kinh doanh

Tất cả các thành viên của công ty đối nhân hoặc ít

nhất một thành viên của công ty đối nhân phải chịu

trách nhiệm vô hạn về các khoản nợ của công ty

Không có sự tách biệt về mặt pháp lý giữa tài sản

; của công ty và tài sản của cá nhân khi xem xét

Công ty đôi nhân trách nhiệm đối với nợ phải trả (chỉ có sự tách biệt

Được thành lập trên cơ sở quan hệ cá nhân, chủ

yêu dựa trên cơ sở quan hệ nhân thân của các thành viên

v1.0015107216

1.1.2 PHAN LOAI CONG TY, DAC DIEM KINH TE — PHAP LY CUA CONG TY CO ANH HƯỞNG DEN HACH TOAN KE TOAN (tiép theo)

Phân loại công ty theo cơ sở thành lập, hoạt động và ra quyết định kinh doanh

Tài sản và vốn của công ty hoàn toàn tách biệt

với các chủ sở hữu cả về mặt pháp lý và kế toán

có tư cách pháp nhân

Các chủ sở hữu vốn của công ty chỉ phải chịu

Công ty đối vốn trách nhiệm hữu hạn đối với nợ phải trải

và các nghĩa vụ tài sản khác của công ty

1.1.2 PHAN LOAI CONG TY, DAC DIEM KINH TE — PHAP LY CUA CONG TY CO

ANH HƯỞNG DEN HACH TOAN KE TOAN (tiép theo)

Phân loại công ty theo trách nhiệm của chủ sở hữu đối với các khoản nợ phải trả của công ty

Tiêu chí Công ty Trách nhiệm Công ty Trách nhiệm vô hạn

nhiệm trong khoản vốn góp

của mình vào công ty với khoản nợ và nghĩa vụ tài chính của công ty

Chủ sở hữu chịu trách nhiệm về

các khoản nợ và nghĩa vụ tài

chính của công ty bằng toàn bộ tài sản cá nhân của mình (gồm von gop va tai san cá nhân)

1.1.2 PHAN LOAI CONG TY, DAC DIEM KINH TE — PHAP LY CUA CONG TY CO

ANH HƯỞNG DEN HACH TOAN KE TOAN (tiép theo)

Phan loai cong ty theo quy mo cong ty

¢ Theo quy mé cé thé chia céng ty thanh:

> Công ty có quy mô lớn

> Công ty có quy mô vừa và nhỏ

¢ Theo quy định hiện hành ở Việt Nam, dé

phân loại sẽ căn cứ vào tổng số vốn và số

lượng lao động

Phân loại công ty theo quan hệ giữa các công ty về vốn và cơ cầu tổ chức

¢ Theo cach phân loại này, chia công ty thành 2 nhóm:

> Các công ty hoạt động độc lập, riêng lẻ

> Mô hình công ty mẹ — con bao gồm công ty mẹ với nhiều công ty con được liên

kêt chặc chẽ với nhau về lợi ích kinh tê thông qua việc sở hữu vốn, có địa bàn hoạt động rộng, hoạt động trong nhiêu lĩnh vực khác nhau tạo thành một tập

đoàn kinh tê

1.1.3 CAC LOAI HINH CONG TY THEO PHAP LUAT VIET NAM

Công ty trách nhiệm hữu hạn có từ hai thành viên trở lên

¢ Khai niệm: Là công ty trong đó thành viên chịu trách nhiệm về các khoản nợ và các

nghĩa vụ tài sản khác của doanh nghiệp trong phạm vi số vốn đã cam kết góp vào

công ty

¢ Đặc điểm:

> Thành viên có thê chuyên đổi vốn góp

> Có tư cách pháp nhân kế từ ngày được cấp giây chứng nhận đăng ký

kinh doanh

> Không được phát hành cô phiếu

> Thành viên chỉ chịu trách nhiệm trong phạm vi vốn góp về khoản nợ phải trả và

nghĩa vụ tài chính khác của công ty

> Chủ sở hữu có thê là cá nhân hoặc tổ chức, số lượng từ 2 — 50 thành viên

© Cơ câu tô chức:

1.1.3 CAC LOAI HINH CONG TY THEO PHAP LUAT VIET NAM (tiép theo)

Công ty trách nhiệm hữu hạn một thành viên

°ồ Cơ cấu tổ chức: Tùy theo quy mô, đặc điểm ngành nghề kinh doanh, được tổ chức

theo một trong các mô hình sau:

> Hội đồng thành viên + Giám đốc (Tông giám đốc) + Kiểm soát viên

> Chủ tịch công ty + Giám đốc (Tông giám đốc) + Kiểm soát viên

> Chủ tịch công ty + Giám đốc (Tổng giá

Không được phát hành

cô phiêu

1.1.3 CAC LOAI HINH CONG TY THEO PHAP LUAT VIET NAM (tiép theo)

Công ty trách nhiệm hữu hạn một thành viên

Khái niệm: Là công ty do một tổ chức hoặc một cá nhân làm chủ sở hữu (gọi là chủ sở

hữu công ty), chủ sở hữu của công ty phải là một pháp nhân, chủ sở hữu chỉ chịu trách

nhiệm về các khoản nợ và nghĩa vụ phải trả của công ty trong phạm vi vốn điều lệ của

công ty Công ty [NHH một thành viên có tư cách pháp nhân nhưng không được phát

hành cô phiêu (theo Điều 73 Luật Doanh nghiệp 2014)

16

v1.0015107216

1.1.3 CAC LOAI HINH CONG TY THEO PHAP LUAT VIET NAM (tiép theo)

Công ty cổ phân

¢ Khái niệm: Là doanh nghiệp trong đó vốn điều lệ được chia thành các phân bằng

nhau gọi là cỗ phần Người mua cổ phân là người đầu tư vào công ty, gọi là cỗ đông

Cô đông của công ty có thể là cá nhân hoặc tổ chức với số lượng cỗ đông tối thiểu là

3, không hạn chế tối đa Cô đông của công ty chỉ chịu trách nhiệm về nợ phải trả và

nghĩa vụ tài sản của công ty trong phạm vi số vốn đã góp vào doanh nghiệp Công ty

cô phần có quyên phát hành chứng khoán để huy động vốn

1.1.3 CAC LOAI HINH CONG TY THEO PHAP LUAT VIET NAM (tiép theo)

1.1.3 CAC LOAI HINH CONG TY THEO PHAP LUAT VIET NAM (tiép theo)

Nhà đầu tư nhận được cổ tức phụ thuộc

vào kết quả kinh doanh của công ty

Người cho vay nhận được tiền lãi không

phụ thuộc vào kết quả kinh doanh của

công ty

Rui ro cao horn phải chịu trách nhiệm hữu

hạn về khoản nợ phải trả và nghĩa vụ tài

chính của công ty trong vốn đầu tư

Rủi ro ít hơn vì khi đáo hạn người cho vay

được nhận đủ cả gốc lẫn lãi

-ỔỒ Cơ cấu tổ chức:

Đại hội cỗ đông => Hội đồng quản trị => Chủ tịch hội đồng quản trị => Giám đốc

(Tông giám đốc) => Ban kiểm soát (nếu công ty cổ phần có trên 11 cỗ đông)

1.1.3 CAC LOAI HINH CONG TY THEO PHAP LUAT VIET NAM (tiép theo)

Cong ty hop danh

Khái niệm: Là doanh nghiệp trong đó có ít nhất hai thành viên là chủ sở hữu chung của của công ty, cùng nhau kinh doanh dưới một tên chung (gọi là thành viên hợp danh), ngoài thành viên hợp danh có thêm các thành viên góp vốn

Có tư cách pháp nhân độc lập

1.1.3 CAC LOAI HINH CONG TY THEO PHAP LUAT VIET NAM (tiép theo)

Cong ty tư nhân (doanh nghiệp tư nhân)

°ồ - Khái niệm: là doanh nghiệp do một cá nhân làm chủ và chịu trách nhiệm vô hạn đối

với nợ phải trả của doanh nghiệp bằng toàn bộ tài sản của mình

Mỗi cá nhân chỉ được quyên thành lập một doanh nghiệp tư nhân

Khi đăng kí kinh doanh, chủ doanh nghiệp tư nhân là đại diện theo pháp luật của

doanh nghiệp và có quyên quyết định đối với mọi hoạt động của doanh nghiệp

Doanh nghiệp tư nhân có số lượng khá lớn ở Việt Nam và thường tôn tại ở quy

mô nhỏ hoặc quy mô vừa

21

1.1.3 CAC LOAI HINH CONG TY THEO PHAP LUAT VIET NAM (tiép theo)

Công ty liên doanh

° - Khái niệm: Là doanh nghiệp do 2 bên hoặc nhiều bên thành lập tại Việt Nam trên co

sở hợp đồng liên doanh hoặc hiệp định ký giữa Chính phủ Việt Nam và Chính phủ

nước ngoài hợp tác với doanh nghiệp Việt Nam, hoặc do doanh nghiệp liên doanh

hợp tác với nhà đầu tư nước ngoài trên cơ sở hợp đồng liên doanh

¢ Đặc điểm:

> Được thành lập theo hình thức công ty trách nhiệm hữu hạn

> Có tư cách pháp nhân theo luật pháp Việt Nam, được hoạt động kế từ ngày

được cấp giây phép đầu tư

> Tỷ lệ vốn góp của các bên trong liên doanh trong vốn pháp định của doanh

nghiệp được Luật Dau tư nước ngoài và các văn bản hướng dẫn thi hành

quy định

> Tỷ lệ vốn góp của mỗi bên sẽ quyết định tới mức độ tham gia quản lý doanh

nghiệp, tỷ lệ lợi nhuận được hưởng cũng như rủi ro mỗi bên tham gia liên doanh

phải gánh chịu

1.1.3 CAC LOAI HINH CONG TY THEO PHAP LUAT VIET NAM (tiép theo)

Doanh nghiệp 100% vốn nước ngoài

Là doanh nghiệp do nhà đầu tư nước ngoài (cá nhân,

tổ chức nước ngoài) đầu tư 100% vốn tại Việt Nam

được thành lập theo hình thức công ty trách nhiệm

hữu hạn, có tư cách pháp nhân theo pháp luật Việt

Nam Nhà đầu tư nước ngoài tự quản lý và chịu trách

nhiệm về kết quả kinh doanh của doanh nghiệp

Ci) Thanh lap công ty 100% vốn nước ngoài

1.1.3 CAC LOAI HINH CONG TY THEO PHAP LUAT VIET NAM (tiép theo)

Hợp tác xa

« Khai niém: la t6 chức kinh tế tập thể do các cá

nhân, hộ gia đình, pháp nhân (gọi chung là xã

viên) có nhu câu, lợi ích chung, tự nguyện

cùng góp vốn, góp sức lập ra theo quy định

của pháp luật để phát huy sức mạnh của tập

thể và của từng xã viên, nhằm giúp nhau thực

hiện có hiệu quả hơn các hoạt động sản xuất,

kinh doanh, dịch vụ và cải thiện đời sống, góp

phần phát triển kinh tế — xã hội của dat nước

¢ Đặc điểm:

> Có tư cách pháp nhân, tự chủ trong hoạt động và tự chịu trách nhiệm về nợ phải

trả và nghĩa vụ tài chính khác trong phạm vi vốn điều lệ, vốn tích lũy và các nguon vốn khác của hợp tác xã

> Hoạt động dựa trên nguyên tắc bình đẳng, mọi xã viên đều bình đẳng trong việc tham gia vào quá trình ra quyết định chung

1.1.3 CAC LOAI HINH CONG TY THEO PHAP LUAT VIET NAM (tiép theo)

Doanh nghiép nha nuoc

¢ Doanh nghiép co s& hiru vén cua Nha nuéc @ Viét

Nam hiện nay được chia thành các loại sau:

Doanh nghiệp cô phân;

Doanh nghiệp có một phân vốn của Nhà nước

1.1.3 CAC LOAI HINH CONG TY THEO PHAP LUAT VIET NAM (tiép theo)

Doanh nghiép khac

Ở Việt Nam hiện nay còn có một số loại hình

doanh nghiệp đặc biệt khác được thành lập, hoạt

động theo sự điều chỉnh của các Luật chuyên

ngành như: Các văn phòng luật sư, các công ty

luật, các tô chức tín dụng (quỹ tín dụng, hợp tác

xã tín dụng, ), các ngân hang

1.2.KHAI NIEM, VAI TRO VA NHIEM VU KE TOAN CUA CONG TY

1.2.1 Khái niệm

và đối tượng nghiên cứu của kế toán công ty

1.2.2 Vai trò và nhiệm vụ

của kế toán công ty

1.2.3 Chế độ kê toán công ty

v1.0015107216

27

1.2.1 KHÁI NIỆM VÀ ĐÓI TƯỢNG NGHIÊN CỨU CUA KE TOAN CONG TY

Đối tượng nghiên cứu của kế toán công ty là sự hình thành và vận động của vốn trong các quá trình thành lập (góp vốn), hoạt động (tăng, giảm, chuyển nhượng vốn, ), giải thể, phá sản công ty và tổ chức lại công ty (chia công ty, tách công ty, hợp nhất công

ty, sáp nhập công ty và chuyển đổi công ty)

1.2.2 VAI TRÒ VÀ NHIỆM VU CUA KE TOAN CONG TY

1.2.2 VAI TRÒ VÀ NHIỆM VU CUA KE TOAN CONG TY (tiép theo)

Nhiệm vụ của kế toán công ty

‹ Tổ chức hệ thông chứng từ, tài khoản và số sách kế toán thích hợp với đối tượng của kế toán công ty

‹ - Tổ chức bộ máy kế toán phù hợp với quy mô, đặc điểm kinh doanh của công ty

¢ Theo dédi kịp thời biễn động của tài sản, nguồn vốn của công ty trong các quá trình

thành lập,hoạt động, giải thể, phá sản, tổ chức lại công ty

¢ Phan anh day du cac quan hé kinh té — pháp lý phát sinh trong quá trình thành lập —

hoạt động, tổ chức lại công ty

- - Lập báo cáo kế toán trung thực, kịp thời và chính xác