Khi bị ngộ độc mạn tính, người bệnh sẽ có biểu hiện ở nhiều cơ quan với nồng độ chì trong máu khác nhau song thường chỉ được phát hiện khi xét nghiệm và khám chuyên khoa.. Do đó, PGS Dũn[r]
Trang 1Nhiễm độc chì - cảnh báo nguy hiểm bị bỏ qua Với đặc trưng tích tụ lâu ngày rồi mới phát tác, nhiều người bỏ qua cảnh báo nguy hiểm của nhiễm độc chì Ở cả người lớn và trẻ em, việc chữa trị triệu chứng này rất tốn kém V ì vậy nên
có biện pháp phòng ngừa nhiễm độc chì sớm tránh những hậu quả ảnh hưởng tới sức khỏe.
PGS.TS Nguyễn Tiến Dũng - nguyên Trưởng khoa Nhi, Bệnh viện Bạch Mai - người từng tiếp nhận nhiều ca ngộ độc chì trong tình trạng nguy hiểm cho biết, nồng độ chì cho phép trong cơ thể người là dưới 10 mcg/dL Còn trên thực tế, hàm lượng chì trung bình của người Việt Nam là 20 mcg/dL, tức gấp đôi hàm lượng chì cho phép tồn tại trong cơ thể
Tình trạng nhiễm chì cao trong cơ thể của người Việt một phần là do ô nhiễm chì có trong không khí, trong nước uống và một phần do con người trực tiếp đưa vào cơ thể thông qua việc ăn uống và sử dụng vật dụng gia đình
Nhiễm độc chì không khó
PGS Dũng cho hay, chì tích lũy lâu dài ở trong cơ thể (đặc biệt ở trong xương) và thải trừ rất chậm ra khỏi cơ thể qua nhiều thập kỷ Đáng lo ngại khi có rất nhiều tác nhân gây ra nhiễm độc chì xung quanh chúng ta Cụ thể:
- Do đất, nước, không khí bị nhiễm chì
- Do dùng uống, bôi, được dân gian gọi là thuốc cam, thuốc tưa lưỡi… lưu hành bất hợp pháp có chì (hồng đơn) Đây là nguyên nhân gây nên nhiều trường hợp ngộ độc, đặc biệt ở trẻ em được cấp cứu tại Bệnh viện Bạch Mai
Trang 2- Do thực phẩm bị ô nhiễm, các vật dụng đóng gói (đồ hộp có chất hàn gắn sử dụng chì), bát đĩa in hoa văn,…
- Nhiều nghề nghiệp có nguy cơ bị ngộ độc chì, như sản xuất, tái chế, sửa chữa ắc quy, nung, nấu hoặc tinh chế chì
- Đồ chơi có sơn chì, đạn chì…
- Mỹ phẩm, nhất là son
“Nhiễm độc chì là một cảnh báo nguy hiểm cho cơ thể Song nhiều người chủ quan khi chưa nhìn thấy hậu quả từ việc này, tức là khi cơ thể chưa phát bệnh, nên trì hoãn chữa trị, hoặc bỏ dở điều trị Thực
tế, thải được nồng độ chì trong cơ thể không đơn giản, càng để lâu, càng nguy hại cho sức khỏe”,
PGS Dũng cho hay
Trong đó, trẻ nhỏ là đối tượng dễ bị nhiễm độc chì hơn cả vì mức hấp thụ chì ở trẻ em cao và lâu hơn
ở người lớn
Nhiễm độc chì khiến trẻ có những bất thường về thể lực và trí tuệ, gây thiếu máu, rối loạn ý thức, chậm phát triển chiều cao, viêm gan Nếu bị nặng, có thể bị liệt cơ, thiếu máu, co giật và hôn mê Khi
đã nhiễm, chì tồn tại rất lâu dài, thậm chí suốt đời, nên thải độc chì cũng đòi hỏi nhiều thời gian, đặc biệt là với trẻ nhỏ
Chi phí để tẩy độc chì hiện khá cao, khoảng 240 triệu đồng/ca với gần 20 lần điều trị trong 2 năm liền
Trang 3Chỉ riêng xét nghiệm kiểm tra độc chì đã phải chi phí khoảng 10 triệu đồng/người.
Nhận biết nhiễm độc chì
Theo PGS Dũng, nếu chì gây ngộ độc rõ ràng ở trẻ, chúng sẽ gặp các triệu chứng như hôn mê, co giật,
có thể tăng kích thích, ngủ lịm từng lúc, liệt, thái độ hành vi kỳ dị, ít chơi, mệt mỏi, khó chịu, vô cảm, mất phối hợp, mất đi các kỹ năng học được, học kém, chậm phát triển tinh thần Khi trẻ có biểu hiện nặng trên thần kinh trung ương (hôn mê, co giật), 25-30% số trẻ này có di chứng (chậm phát triển trí tuệ, co giật, mù, liệt) vĩnh viễn Ngoài ra, trẻ bị đau bụng, chán ăn, thiếu máu
Tuy nhiên, bác sĩ cho hay đa số trẻ bị ngộ độc chì có biểu hiện bệnh rất kín đáo, rất dễ bị bỏ sót, chỉ có thể phát hiện thấy khi khám chuyên khoa kỹ lưỡng và xét nghiệm Đây là một điều đáng lo ngại vì chì ảnh hưởng trực tiếp tới sự phát triển trí tuệ và thể chất của trẻ
Còn với người lớn, biểu hiện nhiễm độc chì như lơ mơ, lẫn lộn, sảng, dễ buồn ngủ, mất ngủ, hôn mê,
co giật, đau đầu, mất trí nhớ, liệt Miệng có vị kim loại, chán ăn, táo bón, cơn đau bụng, đau cơ, yếu
cơ, đau khớp, thiếu máu Đặc biệt, chì làm giảm tình dục, giảm khả năng sinh đẻ, dễ sảy thai, đẻ non, chậm phát triển thai, dị dạng thai cho người đang trong độ tuổi sinh sản
Khi bị ngộ độc mạn tính, người bệnh sẽ có biểu hiện ở nhiều cơ quan với nồng độ chì trong máu khác nhau song thường chỉ được phát hiện khi xét nghiệm và khám chuyên khoa
Do đó, PGS Dũng khuyến cáo, khi chúng ta có bất kỳ tiếp xúc nào với các nguồn chì nêu trên và nghi ngờ bị ngộ độc thì cần đi khám tại các cơ sở y tế Bác sĩ sẽ hỏi bạn về việc tiếp xúc với các nguồn chì, thời gian tiếp xúc, mức độ tiếp xúc, nguồn gốc của chì, các biểu hiện bất thường Người bệnh sẽ được khám và có thể làm các xét nghiệm cần thiết Trong đó, xét nghiệm chì máu (lấy máu tĩnh mạch) là xét nghiệm quan trọng nhất để chẩn đoán xác định bị ngộ độc chì hay không
Trang 4Phòng ngừa nhiễm độc chì như thế nào?
Trong lao động, chúng ta cần giữ vệ sinh lao động, không được tiếp xúc trực tiếp với chì Trong nhà máy, xí nghiệp có sử dụng chì, bắt buộc chúng ta phải thực hiện chế độ thông hơi tốt, sử dụng các máy hút hơi, hút mùi, lấy không khí từ bên ngoài vào đề làm loãng nồng độ chì trong khí thở Không quá 10µg/l chì trong khí thở hay trong môi trường lao động là tiêu chuẩn đạt độ an toàn
Trong công nghiệp nấu chì, người lao động bắt buộc phải đeo khẩu trang vì lúc này chì đã nóng chảy
và có thể bay hơi Nếu không đeo khẩu trang, người bệnh sẽ hít phải hơi chì và có thể xảy ra các nhiễm độc cấp tính
Trong quá trình lao động, tuyệt đối không ăn uống ở nơi lao động vì sẽ có nguy cơ ăn phải thực phẩm nhiễm chì, hít phải hơi chì Cần thiết phải sử dụng quần áo bảo hộ lao động, dù chỉ đi vào công trường
30 phút Không được để chung quần áo lao động với quần áo sinh hoạt tại nhà Sau lao động cần tắm ngay để loại bỏ chì trên da
Những người làm việc trong môi trường có chì cần được kiểm tra sức khỏe toàn diện 6 tháng 1 lần Với những người làm việc mà độ chì cao thì cần được kiểm tra 3 tháng 1 lần nhằm để phát hiện những tổn thương mới nhất Ở giai đoạn này, có thể điều trị phục hồi hoàn toàn
Trong cuộc sống hằng ngày, chúng ta vẫn đang sử dụng những đồ gia dụng có chứa chì như gốm sứ có màu sặc sỡ, sơn, vecni Vì thế mà không nên lạm dụng những đồ gốm sứ gia công, chế tác đơn giản vì không thể loại bỏ tạp chất Không nên sử dụng những đồ gốm sứ chứa nhiều chì trong tráng men như
Trang 5gốm sứ Trung Quốc Đặc biệt những màu sặc sỡ như đỏ, vàng, da cam có khả năng cao chứa chì Không sử dụng các loại bát ăn cơm có viền men ở miệng bát vì như vậy có nguy cơ ăn phải chì Với nhà có trẻ em, không cho trẻ mút mát các đồ chơi có màu, các đồ chơi Trung Quốc vì dễ làm trẻ “mút” phải chì mà bố mẹ không biết