Bài viết trình bày nhận xét đặc điểm lâm sàng và cận lâm sàng của u trung thất; đánh giá kết quả phẫu thuật nội soi u trung thất tại Bệnh Viện Đà Nẵng.
Trang 1PHẪU THUẬT TIM MẠCH VÀ LỒNG NGỰC VIỆT NAM SỐ 22 - THÁNG 6/2018
ĐÁNH GIÁ KẾT QUẢ ĐIỀU TRỊ PHẪU THUẬT NỘI SOI U TRUNG THẤT
TẠI BỆNH VIỆN ĐÀ NẴNG
Thân Trọng Vũ*, Lê Kim Trọng*, Nguyễn Ngọc Tuấn*, Lê Kim Phượng*, Phan Phước An Bình*
TÓM TẮT
Hồi cứu 35 bệnh nhân được phẫu thuật cắt
u trung thất nội soi từ 10/2012 đến 3/2018 tại
Bệnh Viện Đà Nẵng Tuổi trung bình là 45,38 ±
17,91, nam/nữ là 2,5/1 Hầu hết u ở trung thất
trước (57,1%%) Trong đó u tuyến ức (28,6%),
ung thư tuyến ức (2,9%), u lympho (2,9%), u thần
kinh (42,9%), u quái (5,7%), nang (17,1%) Kết
quả tốt 31 BN (88,6%), trung bình 4 BN (11,4%)
Phẫu thuật nội soi lồng ngực cắt u trung thất tại
bệnh viện Đà Nẵng an toàn, hiệu quả
Từ khóa: U trung thất, phẫu thuật nội soi
lồng ngực, bệnh viện Đà Nẵng
SUMMARY
EVALUATE THE RESULTS OF
THORACOSCOPIC SURGERY OF
MEDIASTINAL TUMORS AT THE ĐA NANG
HOSPITAL
A retrospective analysis of 35 patients who
had thoracoscopic surgery of mediastinal tumor
from 10/2012 to 3/2018 at the Da Nang Hospital
Mean age: 45,38 ± 17,91 years, male/female ratio
was 2,5/1 Most frequent localisation was
anteriorr mediastinal region (57,1%) Thymoma
28,6 %, thymic carcinoma 2,9%, lymphoma
2,9%, neurofibroma 2,9%, teratoma 5,7%, cysts
17,1% Good: 31 cases (88,6%), average: 4
cases (11,4%) Thoracoscopic Surgical treatment
of mediastinal tumors is effective, safety at the
Da Nang hospital
Key Words: Mediastinal tumors,
thoracoscopic surgery , Đa Nang Hospital
I ĐẶT VẤN ĐỀ
U trung thất là một bệnh lý ở trung thất, bao
gồm các khối u lành tính và ác tính, bẩm sinh và
mắc phải, các khối u tiên phát và thứ phát[3]
Phẫu thuật là phương pháp điều trị cơ bản
và hiệu quả đối với hầu hết các u trung thất Phần lớn các phẫu thuật viên thống nhất cần phải chỉ định mổ sớm các khối u lành tính và các nang ở trung thất vì tỷ lệ ung thư hóa các u nang lành tính ở trung thất khá cao tới 37 – 41% [1],[4]
CT scanner ngực giúp đánh giá u và lựa chọn phương pháp phẫu thuật.Phẫu thuật được chọn lựa gồm phẫu thuật mở ngực và phẫu thuật nội soi
Bệnh Viện Đà Nẵng phẫu thuật cắt u trung thất từ lâu.Phẫu thuật nội soi lồng ngực cắt u trung thất từ năm 2009 Vì vậy, chúng tôi tiến hành nghiên cứu “ Đánh giá kết quả điều trị phẫu thuật nội soi u trung thất tại Bệnh Viện Đà Nẵng
“ nhằm mục tiêu:
- Nhận xét đặc điểm lâm sàng và cận lâm sàng của u trung thất
- Đánh giá kết quả phẫu thuật nội soi u trung thất tại Bệnh Viện Đà Nẵng
II ĐỐI TƯỢNG VÀ PHƯƠNG PHÁP 2.1 Đối tượng
Tất cả bệnh nhân được chẩn đoán u trung thất và được phẫu thuật tại BV Đà nẵng từ 12/2012-3/2018
Loại trừ: Bướu giáp thòng, u thực quản, các khối u tim, u khí quản
2.2 Phương pháp nghiên cứu:
Thiết kế nghiên cứu: Hồi cứu, mô tả cắt ngang
2.2.1.Phương pháp tiến hành
Bệnh nhân được đánh giá lâm sàng, cận lâm sàng chẩn đoán bệnh, các phương pháp phẫu thuật và kết quả giải phẫu bệnh của u sau khi phẫu thuật
2.2.2 Phương pháp phẫu thuật
Bệnh nhân mê nội khí quản 2 nòng, thông
Trang 2ĐÁNH GIÁ KẾT QUẢ ĐIỀU TRỊ PHẪU THUẬT NỘI SOI U TRUNG THẤT TẠI BỆNH VIỆN ĐÀ NẴNG
khí một phổi
Tư thế: tùy vị trí u mà đặt bệnh nhân tư thế
nằm nghiêng nhẹ, nghiêng 900 hay hơi sấp
sử dụng 3 trocart: 1 trocart 10mm cho ống
soi,2 trocart 5mm cho dụng cụ thao tác,
Đánh giá kết quả sau phẫu thuật theo
Kitami A [8]
· Tốt: cắt trọn u, không tai biếnhay biến
chứng
· Trung bình: Có tai biến trong mổ, biến
chứng sau mổ, cắt không trọn u
· Xấu: Có tai biến phải chuyển sang mở ngực
(NS), có biến chứng cần phải mổ lại ,tử vong
Các số liệu được xử lý theo phần mềm
thống kê SPSS 20
III KẾT QUẢ
3.1 Đặc điểm chung:
Tuổi: trung bình: 45,38 ± 17,91,
Giới: Nam 29 BN (82,9%), nữ 6 BN (17,1%)
3.2 Đặc điểm lâm sàng
Không có triệu
chứng
Nhận xét: đau ngực chiếm tỷ lệ cao nhất:
42,9%
3.3 X quang phổi thường: 100% chụp X
quang ngực
Bình thường: 2 BN (5,7%), u lệnh phải: 27
BN (77,14%), u lệnh trái: 6 BN ( 17,1%)
3.4 Ct scan ngực
* Vị trí
Trung thất trước : 20 BN (57,1%), trung thất
giữa: 3 BN (8,6%), trung thất sau: 12 BN (34,3%)
*Loại u
U đặc: 22 BN (62,8%), nang: 7 BN (20%), hỗn hợp: 6 BN (17,2%)
*Kích thước u
Nhỏ nhất: 4 cm, Lớn nhất : 25 cm, Trung
bình: 9,83 ± 8,75 cm 3.5 Các phương pháp phẫu thuật
Nội soi hoàn toàn (VTS) 33 BN (94,3%), Nội soi hổ trợ (VATS):2 BN (5,7%), chuyển sang
mổ hở: 2 BN ( 5,7%) Cắt trọn u : 33 BN ( 94,3%), không cắt trộn u 2 BN (5,7%)
3.6 Biến chứng
- Tràn khí màng phổi: 1 BN (2,9%), nhiễm trùng vết mổ: 1 BN (2,9%)
3.7 Thời gian hậu phẫu
Trung bình 9,9 ± 2,625, ít nhất: 6 ngày, nhiều nhất: 16 ngày
3.8 Kết quả giải phẫu bệnh
U tuyến ức: 10 BN (28,6 %), ung thư tuyến ức: 1 BN (2,9%), u lympho: 1 BN (2,9%), u tế bào thần kinh: 15 BN (42,9%), u quái: 2 BN (
5,7%), u nang: 6 BN (17,1%)
3.9 Kết quả sớm
- Tốt: 31 BN (88,6%), trung bình 4 BN
(11,4%)
IV BÀN LUẬN 4.1 Tuổi
Tuổi trung bình: 45,38 ± 17,91 Theo Ngô Quốc Hưng, đa phần bệnh nhân 21-60 tuổi, tuổi trung bình: 39,8 ± 16 [2] Theo Cemil Deniz Yorgancilar CD, tuổi trung bình: 46,5 [10] Theo Kitami A, tuổi trung bình là 49 [8] Nghiên cứu của chúng tôi tương tự các tác giả trên
Trang 3PHẪU THUẬT TIM MẠCH VÀ LỒNG NGỰC VIỆT NAM SỐ 22 - THÁNG 6/2018
4.2 Giới
Nam/Nữ: 2,5/1 Theo Ngô Quốc Hưng,
Yorgancilar CD: Nam/nữ: 1/1 [2],[10] Theo
DOSIOST : Nam/nữ: 1,86/1 [7]
4.3 Lâm sàng
Trong nghiên cứu của chúng tôi, bệnh nhân
vào viện điều trị phẫu thuật bao gồm có triệu
chứng ( đau ngực: 42,9% ) và tình cờ phát hiện
(11,4%) Theo Yorgancilar CD, Ho:34%, không
triệu chứng: 28%, đau ngực: 15%, khàn giọng:
7,6%, nhược cơ: 2,2% DOSIOS T: Khó thở :15
%, Ho :12%, đau ngực :10%, chán ăn :8%, hỗn
hợp :11%, Không triệu chứng :44% [7] Theo
Demmy TL, Có triệu chứng 22/48 bệnh nhân
chiếm 45,8% [6]
4.4 Chụp X quang phổi thường
Nghi ngờ u trong 94,3% trường hợp, tương
đối phù hợp với kết quả nghiên cứu của Huỳnh
Quang khánh, phát hiện được u: 79,4% [3]
4.5 Vị trí, kích thước u
Trong nghiên cứu của chúng tôi, vị trí
thường lần lượt gặp nằm ở trung thất trước, trung
thất sau, trung thất giữa ( 57,1%, 34,3%, 8,6%)
Kết quả này tương đối phù hợp với các nghiên cứu
của Yorgancilar CD, Trung thất trước : 79%, trung
thất sau: 15,5%, trung thất giữa: 5,5% [10] Theo
Cohen AJ, U trung thất trước: 57%, u trung thất
giữa: 10%, u trung thất sau: 33% [5] và khác kết
quả của Demmy TL: U trung thất trước trên: 10%,
U trung thất giữa: 40%, U trung thất sau: 50% [6]
Kích thước u theo nghiên cứu của chúng
tôi trung bình là 9,83 ± 8,75 cm, nhỏ nhất: 4 cm,
lớn nhất : 25 cm Theo Huỳnh Quang Khánh,
kích thước u trung bình 8,39 ± 3,6, nhỏ nhất là 3
cm, lớn nhất là 25 cm [3] Theo Cohen AJ trung
bình là 7,64 ± 3,9 cm, nhỏ nhất là 1,5 cm, lớn
nhất là 20 cm [5]
4.6 Các phương pháp phẫu thuật
Trong nghiên cứu của chúng tôi, mổ nội soi
hoàn toàn chiếm 94,3%(33BN), mổ nội soi hỗ trợ 5,7%( 2 BN), 2 BN (5,7%) chuyển từ mổ nội soi sang mổ hở vì u lớn không đủ không gian thao tác Theo Demmy TL, Chuyển mổ hở: 6/48
Bn (12,5%) ( 3 chảy máu + 3 không đủ không gian thao tác) [6]
Cắt trọn u trong nghiên cứu có 33 BN (94,3%), có 2 BN không cắt được trọn u vì u xâm
lấn vào các mạch máu lớn ở trung thất
4.7 Biến chứng và thời gian hậu phẫu
Trong nghiên cứu của chúng tôi, tai biến, biến chứng chiếm 5,7%, trong đó tràn khí màng phổi 1 bệnh nhân (2,9%) được xử trí hút liên tục
và 1 bệnh nhân (2,9) nhiễm trùng vết mổ được xử trí chăm sóc, thay băng hằng ngày và kết quả sau cùng tốt Theo Ngô Quốc Hưng, Tràn khí dịch màng phổi: 6%, suy hô hấp: 3,5%, xẹp phổi:3%,nhiễm trùng vết mổ:1,2%, tử vong:1,2% [2] Theo Yorgancilar CD, Nhiễm trùng vết mổ: 2/93, tử vong: 1.1% [10] Theo DOSIOS T, biến chứng chiếm 15% [6]
Trong nghiên cứu của chúng tôi thời gian hậu phẫu trung bình 9,9 ± 2,625 ngày, ít nhất: 6 ngày, nhiều nhất: 16 ngày do dò khí kéo dài sau mổ Kết quả này tương đối phù hợp với nghiên cứu của DOSIOS T, 5- 12 ngày, trung bình 7,8 ngày [6]
4.8 Kết quả giải phẫu bệnh
Trong nghiên cứu của chúng tôi, vị trí trung thất trước hay gặp là u tuyến ức chiếm tỷ lệ 28,6% Vị trí trung thất sau hay gặp u thần kinh ( 42,9%) Theo Yorgancilar CD, Sarcoidosis: 22,5%, U tuyến ức 14%,U lao :11,7%, Hạch lympho phản ứng: 7,5%, U bao sợi thần kinh: 6,4%, Ung thư biểu mô di căn 8,4%, Bướu giáp nhân: 4,2%, Lymphoma hodgkin: 6,4%, Nang phế quản:3,3%, U hạch thần kinh: 2,2% [10] Theo Cohen AJ: U tuyến ức 24,3%, Nang trung thất : 19,1%, U thần kinh 16,9%, Lymphoma 15,7%, U tế bào mầm 9,5% [5]
Trang 4ĐÁNH GIÁ KẾT QUẢ ĐIỀU TRỊ PHẪU THUẬT NỘI SOI U TRUNG THẤT TẠI BỆNH VIỆN ĐÀ NẴNG
4.9 Đánh giá kết quả sớm sau phẫu thuật
Theo nghiên cứu của chúng tôi , kết quả tốt
chiếm 88,6%, trung bình chiếm 11,4% Theo
Huỳnh Quang khánh: Tốt :94,7%, trung bình: 4,3
% , xấu : 1 % [3] Theo Cohen AJ :tử vong :
2,6% [5].Theo DOSIOS T: tử vong:0,7%[7] Số
lượng nghiên cứu của chúng tôi còn ít nên cũng
chưa có đánh giá tốt hơn về vấn đề này Tuy
nhiên, kết quả này cúng rất khích lệ chúng tôi
thực hiện phẫu thuật nội soi cắt u trung thất
V KẾT LUẬN
Bệnh nhân nhập viện phẫu thuật do có triệu
chứng ( 88,6%), hoặc tình cờ phát hiện ( 11,4%)
Phẫu thuật nội soi cắt u trung thất tại bệnh
viện Đà Nẵng hiệu quả, an toàn Tỷ lệ cắt trọn u
thành công 94,3%, kết quả tốt ( 88,6%), biến
chứng nhẹ, tỷ lệ chuyển mổ hở 5,7% do u lớn
không đủ không gian thao tác
TÀI LIỆU THAM KHẢO
1.Lê Nữ Thị Hòa Hiệp (2008), “ U trung
thất” Điều trị ngoại khoa lồng ngực – tim
mạch.Nhà xuất bản Y học TP HCM, tr.85 – 96
2 Ngô Quốc Hưng (2009), “Nghiên cứu chỉ
định điều trị ngoại khoa u trung thất” Luận văn
tốt nghiệp chuyên khoa cấp II Đại Học Y Dược
TP Hồ Chí Minh,tr 34 -57
3 Huỳnh Quang Khánh (2014), “ So sánh
các yếu tố chu phẫu trong phẫu thuật nội soi với
mổ mở điều trị u trung thất nguyên phát: có sử dụng ghép cặp giá trị xác suất trong phân tích kết
quả”.Phẫu thuật tim mạch và lồng ngực Việt Nam
số 7 tháng 4, tr 39 – 50
4 Cirino L., Campos J., fernandez A., e.al (2000), “Diagnosis and Treatment of Mediastinal Tumors by Thoracoscopy”
Chest,117, pp.1787 – 1792
5 Cohen AJ et al (1991), “Primary Cysts
and Tumors of the Mediastinum” Ann Thorac Surg ,51, pp 378-86
6 Demmy LT et all (1998), “Multicenter VATS Experience With Mediastinal Tumors”,
Ann Thorac Surg, 66, pp 187–92
7 DOSIOS T et al (2006), “Surgical
management of mediastinal Lesions” Tüberküloz
ve Toraks Dergisi; 54(3), pp 207-212
8 Kitami A., et al (2004), “Diagnostic and Therapeutic Thoracoscopy for Mediastinal
Disease” Ann Thorac Cardiovas Surg, 10,
pp.278-282
9 Matsumura, Y (2010)
“Thoracoscopicsurgery of mediastinal tumor”
Kyobu Geka,63,(8), pp.724-729
10 Yorgancilar CD (2010), “ Our diagnostic and thearapeutic surgery approaches to
mediastinal masses” Journal of International Dental And Medical Research , 3 (2), pp 82 – 87