Chương 3: Nhu cầu và thỏa mãn nhu cầu

Nhu cầu lương thực, thực phẩm• Lịch sử vấn đề lương thực thực phẩm trên thế giới • Lịch sử vấn đề lương thực thực phẩm ở Việt Nam • Những loại lương thực thực phẩm chủ yếu • Nhu cầu lươn

Chương 3: Nhu cầu và thỏa

mãn nhu cầu

1 Nhu cầu lương thực, thực phẩm

• Lịch sử vấn đề lương thực thực phẩm trên thế giới

• Lịch sử vấn đề lương thực thực phẩm ở Việt Nam

• Những loại lương thực thực phẩm chủ yếu

• Nhu cầu lương thực thực phẩm trên thế giới và Việt Nam

• Nhu cầu lương thực thực phẩm và môi trường

• Giải pháp cho vấn đề lương thực thực phẩm trên TG và Việt Nam

Lịch sử vấn đề lương thực, thực phẩm trên thế

giới

• Khi dân số tăng nhanh quá khả năng cung cấp

lương thực thì con người mới đưa các tiến bộ

khoa học kỹ thuật vào nông nghiệp

• Đã có 350 nạn đói do mất mùa trong vòng 2.000 năm trở lại đây.

• Cách mạng xanh

Thời gian 1950-1960

Mehico, Ấn Độ

Nội dung: sử dụng các biện pháp kỹ thuật (phân bón, thuốc trừ sâu, giống lai tạo) tăng năng suất cây trồng

Thành tựu: Ấn độ năng suất tăng gấp 2-3 lần, mức tăng lương thực theo kịp tốc độ tăng dân số

Lịch sử vấn đề lương thực, thực phẩm trên thế

giới

• Giá lương thực không ngừng leo thang:

Ngày 12/03/2008: Giá gạo ở Thái Lan 490 - 510 USD/ tấn

Ngày 21/03/2008: Tại Thái Lan 562 - 575 USD/tấn

tăng tăng 13-14%

• Tại Việt Nam, giá gạo 520 - 550 USD/tấn

Ngày 27/03/2008: Giá gạo tăng 30% lên mức cao kỷ lục mới,Trong phiên này, gạo Thái đã tăng mạnh, từ

580 USD/tấn lên 760 USD/tấn

Ngày 5/04/2008: giá gạo Thái Lan đã vượt kỷ lục

1.000 USD/tấn Gây nên nguy hại về cuộc khủng

hoảng gạo

Lịch sử vấn đề lương thực, thực phẩm trên thế

giới

• Vấn đề an ninh lương thực trên thế giới đang trong tình trạng báo động

• Năm 2008, nhiều nước đang ở trong tình trạng thiếu lương thực, nhiều nước đứng trước nguy cơ thiếu lương thực

• Ví dụ: Pê Ru , Bangladesh, Ensanvado

• Ấn Độ, Trung Quốc, Việt Nam

Lịch sử vấn đề lương thực thực phẩm ở Việt Nam

• Năm 1945 ở miền Bắc nạn đói xảy ra giết mất 2 tr người Ở miền Nam, ít xảy ra nạn đói, Pháp khai thác 80-90% hàng xuất khẩu ở Đông Dương làm ra

ở đây.

• 1945-1975 sản xuất lương thực chủ yếu phục vụ kháng chiến.

• Thời kỳ bao cấp 1976-1986 lương thực sản xuất

không đáp ứng được nhu cầu Vấn đề chính là làm sao lo cho đủ ăn, không mấy cần phải ăn ngon.

• Năm 1986 chính sách khoán hộ được triển khai đã tạo nên sự phát triển của nông nghiệp, sản xuất

nông nghiệp ở Việt Nam chịu ảnh hưởng của Cuộc CMX, tổng sản lượng lương thực tăng lên 2 lần.

Lịch sử vấn đề lương thực thực phẩm ở Việt Nam

• Năng suất lúa gạo tăng lên

– TK chống Mỹ: 5t/ha.vụ, 25 tạ/ha.vụ, tức là 1tạ/sào.vụ

– Năm 1999: 54,3 tạ/ha.vụ

• Việt Nam bắt đầu xuất khẩu gạo từ năm 1998

• Tổng lượng gạo XK đến hết tháng 4/2009 sẽ là 2,285 triệu tấn, giá bình quân đạt 415 USD/tấn

• Nông nghiệp đã thực sự trở thành chỗ dựa nền tảng cho công nghiệp và dịch vụ, góp phần quan trọng vào việc bảo đảm ổn định xã hội ở nước ta

Nhu cầu lương thực thực phẩm

• Năm 2007 thế giới đã tăng thêm 122triệu người đói, đưa số người bị đói lên 963 triệu người

• Dự đoán năm 2017 thế giới có khoảng 1,2tỷ người thiếu ăn

• Ở nước ta hiện nay, năm 2007, cả nước vẫn còn 6,7% hộ thiếu đói

• Người bị đói tập trung ở các nước đang phát triển: Ấn Độ,

Trung Quốc, Công Gô, Bangladet

• Ấn Độ xuất khẩu gạo đứng đầu TG nhưng vẫn gặp nạn đói

• Để sản xuất số lương thực cho dân số hiện nay phải tăng thêm 40% sản lượng lương thực, tăng năng suất cây trồng 26%

• Những năm đầu của TK XXI sản lượng lương thực TG suy giảm: SL(2006) chỉ đạt 2 tỷ tấn giảm 1% so với năm 2005

• Dữ trữ lương thực TG cũng bị suy giảm

Nhu cầu lương thực ở Việt Nam

• Năm 2010 sẽ cần 47 triệu tấn (tăng 3,3 triệu tấn so với năm 2007)

• Năm 2015 tổng nhu cầu lương thực cả nước là 50,3 triệu tấn

• Năm 2020 nước ta là nước công nghiệp, diện tích đất lúa giảm từ 4,1

trha(2009) xuống còn 3,5 trha(2020)

• Biến đổi khí hậu làm suy giảm tài nguyên đất

Những giải pháp cho vấn đề lương thực, thực phẩm ở Việt Nam

• Nông nghiệp là trọng tâm, Chấm dứt tình trạng thiếu lương thực vào năm 2012

• Bằng mọi giá phải giữ bằng được đất lúa, nhất là các chân đất

“bờ xôi, ruộng mật”, duy trì diện tích trồng lúa tối thiểu là 3,5 triệu ha (trong đó có 3,1 triệu ha chuyên trồng lúa nước)

• Chế độ chính sách: giảm thuế, kéo dài thời gian giao đất, cho thuê đối với người sử dụng đất lúa

• Phát triển hệ thống lưu thông lương thực thực phẩm

Nhu cầu lương thực thực phẩm tác động tới môi trường

• Làm môi trường tự nhiên bị suy kiệt, làm gia tăng biến đổi khí hậu toàn cầu, môi trường xã hội có nhiều thay đổi:

• Diện tích đất canh tác được mở rộng, rừng bị chặt phá để lấy đất

• Sử dụng vô hạn các loại phân bón vô cơ, thuốc trừ sâu, thâm canh tăng vụ

• Làm suy giảm tính đa dạng HST nông nghiệp, mất các giống truyền thống, phá vỡ hệ thống tri thức bản địa lâu đời

• Người nông dân bị phụ thuộc nhiều hơn vào phân bón, thuốc bảo vệ thực vật

• An toàn lương thực, thực phẩm, hiện tượng lương thực thực phẩm “bẩn” đang trở thành mối lo ngại lớn

• Sử dụng thực phẩm biến đổi gen có hại cho sức khỏe không ?

Nhu cầu năng lượng

• Khái niệm, phân loại

• Nhu cầu năng lượng trên thế giới và Việt Nam

• Tác động của hoạt động khai thác và sử dụng năng lượng tới môi trường

• Giải pháp cho vấn đề năng lượng

Khái niệm, phân loại

Khái niệm

Năng lượng là một dạng vật chất, xuất phát từ hai nguồn chủ yếu là năng lượng Mặt Trời và năng lượng lòng đất.

Năng lượng Mặt Trời : Bức xạ Mặt Trời, năng lượng

sinh học dưới dạng sinh khối động thực vật, năng lượng chuyển động của khí quyển và thuỷ quyển,

năng lượng hoá thạch.

Năng lượng lòng đất : Nguồn nước nóng, núi lửa và

năng lượng phóng xạ của các mỏ U,Th, Po

Khái niệm, phân loại

• Phân loại

• Năng lượng không tái tạo: Than, dầu mỏ, khí đốt

• Năng lượng không tái tạo vĩnh cửu: NL địa nhiệt, NL nguyên tử, NL hạt nhân

• Năng lượng tái tạo vĩnh cửu: NL bức xạ mặt trời, thủy năng, năng lượng sinh khối, NL gió

Nhu cầu năng lượng

• Nhu cầu sử dụng năng lượng của con người gia tăng nhanh

chóng cùng với sự phát triển kinh tế xã hội

- 100.000 năm TCN : mức tiêu thụ khoảng 4.000- 5.000 Kcal/

người/ năm

- Thế kỷ XV : 26.000 Kcal/ người/ năm

- Giữa thế kỷ 19 : 70.000 Kcal/ người/ năm

- Hiện nay : 200.000 Kcal/ người/ năm

• Việt Nam

 Nhu cầu năng lượng của Việt Nam ngày càng tăng, nguồn năng lượng không thể khôi phục đang ngày cạn kiệt:

 Theo Petro VN, năm 2000 (20 trtan/năm), những năm sau

không dưới 35-40 tr tan/năm, trữ lượng thực tế của ta đủ cung cấp đến năm 2100

Tác động của hoạt động khai thác và sử dụng

năng lượng tới môi trường

Các vấn đề môi trường phát sinh do khai thác và sử

dụng khoáng sản thể hiện trong các hoạt động cụ thể sau:

• Khai thác khoáng sản làm mất đất, mất rừng, ô nhiễm nước, ô nhiễm bụi, khí độc, lãng phí tài nguyên.

• Vận chuyển, chế biến khoáng sản gây ô nhiễm bụi,

khí, nước và chất thải rắn.

• Sử dụng khoáng sản gây ra ô nhiễm không khí (SO2, bụi, khí độc ), ô nhiễm nước,chất thải rắn.

Tác động của hoạt động khai thác và sử dụng

năng lượng tới môi trường

Dầu và khí đốt trong tình trạng hiện nay đang tạo ra

các vấn đề môi trường:

 Khai thác trên thềm lục địa gây lún đất, ô nhiễm dầu đối với đất, không khí,nước Khai thác trên biển gây ô nhiễm biển (50% lượng dầu ô nhiễm trên biển gây ra

là do khai thác trên biển).

 Chế biến dầu gây ô nhiễm dầu và kim loại nặng kể cả kim loại phóng xạ.

 Ðốt dầu khí tạo ra các chất thải khí tương tự như đốt than.

Tác động của hoạt động khai thác và sử dụng năng

lượng tới môi trường

Thuỷ năng

• việc xây dựng các hồ chứa nước lớn tạo ra các tác động môi

trường như động đất kích thích, thay đổi khí hậu thời tiết khuvực

• mất đất canh tác

• tạo ra lượng CH4 do phân huỷ chất hữu cơ lòng hồ

• tạo ra các biến đổithuỷ văn hạ lưu, tăng độ mặn nước sông, ảnh hưởng đến sự phát triển của các quần thể cá

Một nhà máy nhiệt điện chạy than công xuất 1000 MW thải vào môi trường:

- 5 triệu tấn CO2,

- 18 000 tấn NOx,

- 11 000 - 680 000 tấn chất thải rắn.

Năng lượng hạt nhân

• Tuy nhiên, các nhà máy điện hạt nhân hiện nay là nguồn gây nguy hiểm lớn về môi trường do chất thải phóng xạ, khí, rắn, lỏng và các sự cố nhà máy

Giải pháp

Chiến lược và chính sách năng lượng thế giới đề ra một số hành động ưu tiên sau:

• Xây dựng chiến lược quốc gia về phát triển năng

lượng cho thời gian 30 năm tới,

• Hạn chế sử dụng các loại nhiên liệu hóa thạch, giảm lãng phí trong phân phối năng lượng và giảm ô nhiễm môi trường trong sản xuất điện năng,

• Phát triển các nguồn năng lượng tái tạo được,

• Sử dụng năng lượng có hiệu quả cao hơn nữa.

• Phát động các chiến dịch truyền thông để tiết kiệm

hơn nữa.

Việt Nam:

Chiến lược cụ thể bao gồm khuyến khích đầu tư phát triển nhanh sản xuất than trong nước ở vùng than Đông Bắc (Quảng Ninh-Bắc Giang), vùng than đồng bằng sông Hồng (trước hết là ở Hưng Yên) và điều tra, nghiên cứu than thềm lục địa từ Sông Hồng đến Côn Sơn.

Việt Nam là một trong số 14 nước trên thế giới đứng đầu về tiềm năng thuỷ điện

Đường bờ biển trải dài, khiến lưu lượng gió ở nước ta cũng khá lớn

Việt Nam đang tìm kiếm nguồn năng lượng mới và chú trọng hơn đến các loại hình nhiên liệu tái tạo, chẳng hạn như điện nguyên tử, khai thác năng lượng từ nguồn nhiên liệu Bio diesel, Bio Itanon… đồng thời tìm thêm nguồn cung cấp dầu khí

- Hiện VN đang xem xét khả năng thực tế để định hình nguồn năng lượng này, phấn đấu đến 2020 sẽ có từ 4-5% NLTT Tuy nhiên, với điều kiện của VN hiện nay, việc thu cho được nguồn NL này đã khó, việc

chuyển tải nó như thế nào lại càng khó hơn.