Xây dựng tư duy qua bài tập CO, H2 khử Oxit kim loại

Mục tiêu nghiên cứu của sáng kiến kinh nghiệm nhằm nâng cao chất lượng và hiệu quả dạy – học Hóa học; giúp cho học sinh nắm chắc được phương pháp làm nhanh một số dạng bài tập; từ đó rèn kĩ năng giải nhanh một số dạng bài tập Hóa học.

PH N I. Đ T V N ĐẦ Ặ Ấ Ề

       Hóa  h c là b  môn khoa h c quan tr ng trong nhà tr ng ph  thông. Mônọ ộ ọ ọ ườ ổ  Hóa  h c cung c p cho h c sinh m t h  th ng ki n th c ph  thông c  b n và thi tọ ấ ọ ộ ệ ố ế ứ ổ ơ ả ế  

th c đ u tiên v  Hóa  h c, giáo viên b  môn Hóa  h c c n hình thành   các em m tự ầ ề ọ ộ ọ ầ ở ộ  

kĩ năng c  b n, ph  thông và thói quen h c t p và làm vi c khoa h c làm n n t ngơ ả ổ ọ ậ ệ ọ ề ả  cho vi c giáo d c xã h i ch  nghĩa, phát tri n năng l c nh n th c, năng l c hànhệ ụ ộ ủ ể ự ậ ứ ự  

đ ng. Có nh ng đ c tính c n th n, kiên trì, trung th c, t  m , chính xác, yêu chân líộ ữ ứ ẩ ậ ự ỉ ỉ  khoa h c, có ý th c trách nhi m v i b n thân, gia đình và xã h i, có th  hòa nh pọ ứ ệ ớ ả ộ ể ậ  

v i môi trớ ường thiên nhiên chu n b  cho h c sinh h c lên ho c đi vào cu c s ng laoẩ ị ọ ọ ặ ộ ố  

đ ng.ộ

        Đ i v i d ng bài t p CO, Hố ớ ạ ậ 2 kh  Oxit kim lo i lo i n u h c sinh ch  áp d ngử ạ ạ ế ọ ỉ ụ  theo phương pháp thông thường thì m t r t nhi u th i gian làm bài, h n n a l iấ ấ ề ờ ơ ữ ạ  trình bày dài dòng và khó hi u; h n n a đ  gi i nhanh bài t p nh t là bài t p tr cể ơ ữ ể ả ậ ấ ậ ắ  nghi m đ nh lệ ị ượng c n đòi h i ph i ti t ki m th i gian mà đ  thi tr c nghi mầ ỏ ả ế ệ ờ ề ắ ệ  trong các bài ki m tra đ nh kì chi m kho ng t  20% đ n 50%, thi Đ i h c 100% ể ị ế ả ừ ế ạ ọ  

Xu t phát t  th c t  gi ng d y, nhi u năm ôn thi h c sinh gi i c p huy n, c p t nhấ ừ ự ế ả ạ ề ọ ỏ ấ ệ ấ ỉ  tôi th y d ng bài t p CO, Hấ ạ ậ 2 kh  Oxit kim lo i là d ng bài t p Hóa  h c ph  bi n,ử ạ ạ ậ ọ ổ ế  

xu t hi n r t nhi u trong bài t p đ i trà, thi h c sinh gi i các c p, thi đ i h c. Hấ ệ ấ ề ậ ạ ọ ỏ ấ ạ ọ ệ 

th ng bài t p và phố ậ ương pháp gi i bài t p CO, Hả ậ 2 kh  Oxit kim lo i có nhi u ýử ạ ề  nghĩa:

H c sinh tìm ra phọ ương pháp gi i nhanh r t hi u qu  đ c bi t trong d ng bàiả ấ ệ ả ặ ệ ạ  

t p tr c nghi m khách quanậ ắ ệ

Đòi h i h c sinh không nh ng n m rõ b n ch t, kĩ năng tính toán mà còn tìmỏ ọ ữ ắ ả ấ  

hướng gi i quy t nhanh, ng n g n, ti t ki m th i gian.ả ế ắ ọ ế ệ ờ

Trong th i gian ng n nh t đ a ra k t qu  chính xác nh t và đó chính là m cờ ắ ấ ư ế ả ấ ụ  tiêu chung c a giáo viên,ủ

  h c sinh s  t n d ng t t th i gian ki m tra, thi c ọ ẽ ậ ụ ố ờ ể ử

H c sinh có cách ki m tra nhanh k t qu , rèn luy n t  duy cho h c sinh đíchọ ể ế ả ệ ư ọ  

đ n, đi m đ n.ế ể ế

V y đ  nâng cao ch t lậ ể ấ ượng giáo d c đ i trà, t p trung mũi nh n đ i tuy nụ ạ ậ ọ ộ ể  thi h c sinh gi i c p huy n, c p t nh. Tôi m nh d n đ a và ch n đ  tài “ọ ỏ ấ ệ ấ ỉ ạ ạ ư ọ ề Xây d ngự  

t  duy qua  bài t p CO, Hư ậ 2 kh  Oxit kim lo i  ử ạ ”

2

1. M c đích :ụ

­ Nâng cao ch t lấ ượng và hi u qu  d y – h c Hóa  h c.ệ ả ạ ọ ọ

­ Giúp cho h c sinh n m ch c đọ ắ ắ ược phương pháp làm nhanh m t s  d ng bàiộ ố ạ  

t p. T  đó rèn kĩ năng gi i nhanh m t s  d ng bài t p Hóa  h c.ậ ừ ả ộ ố ạ ậ ọ

­ Phát huy tính tích c c và t o h ng thú cho h c sinh trong h c t p đ c bi tự ạ ứ ọ ọ ậ ặ ệ  

là trong gi i bài t p Hóa  h c.ả ậ ọ

­ Là tài li u r t c n thi t cho vi c ôn HSG kh i 9 và giúp giáo viên h  th ngệ ấ ầ ế ệ ố ệ ố  Hóa  được ki n th c, phế ứ ương pháp d y h c.ạ ọ

2. Nhi m v :ệ ụ

­ Nêu được nh ng c  s  lí lu n v  phữ ơ ở ậ ề ương pháp gi i nhanh các bài toán Hóaả  

h c, nêu ra m t s  phọ ộ ố ương pháp c  th  và nguyên t c áp d ng cho m i phụ ể ắ ụ ỗ ươ  ngpháp

­ Th c tr ng v  trình đ  và đi u ki n h c t p c a h c sinh l p 9, đ c bi t làự ạ ề ộ ề ệ ọ ậ ủ ọ ớ ặ ệ  

h c sinh trong đ i tọ ố ượng HSG l p 8, l p 9 trớ ớ ước và sau khi v n d ng đ  tài.ậ ụ ề

­ T  vi c nghiên c u v n d ng đ  tài, rút ra bài h c kinh nghi m đ  phátừ ệ ứ ậ ụ ề ọ ệ ể  tri n thành di n r ng, góp ph n nâng cao ch t lể ệ ộ ầ ấ ượng gi ng d y đ c bi t là vi cả ạ ặ ệ ệ  

b i dồ ưỡng HSG

­ M t s  bài t p minh h a và bài t p v n d ng.ộ ố ậ ọ ậ ậ ụ

III

1. Đ i tố ượng nghiên c u ứ

Các d ng bài t p ạ ậ CO, H2 kh  Oxit kim lo i lo iử ạ ạ  trong chương trình Hóa h cọ  THCS

2. Th i gian nghiên c u ờ ứ

H  th ng bài t p tích lũy nhi u năm. Đã áp d ng gi ng d y b i dệ ố ậ ề ụ ả ạ ồ ưỡng h c sinhọ  

gi i.  Tôi ti n hành nghiên c u thêm và b  sung hoàn thi n trong năm hoc 2017­ỏ ế ứ ổ ệ2018

Đ  hoàn thành t t đ  tài này, tôi đã v n d ng các phể ố ề ậ ụ ương pháp nghiên c u khoaứ  

h c nh :ọ ư

­ Phân tích lí thuy t, đi u tra c  b n, t ng k t kinh nghi m s  ph m và sế ề ơ ả ổ ế ệ ư ạ ử 

d ng m t s  phụ ộ ố ương pháp th ng kê toán h c trong vi c phân tích k t qu  th cố ọ ệ ế ả ự  nghi m s  ph m v.v… .ệ ư ạ

­ Kh o sát đánh giá th c tr ng h c sinh gi i Hóa h c, qua đó đ  ra nh ngả ự ạ ọ ỏ ọ ề ữ  

gi i pháp h u hi u.ả ữ ệ

­ Nghiên c u kĩ SGK Hóa  h c 9 và các sách nâng cao v  phứ ọ ề ương pháp gi iả  bài t p, tham kh o các tài li u đã đậ ả ệ ược biên so n và phân tích, h  th ng các d ngạ ệ ố ạ  bài toán Hóa  h c theo n i dung đã đ  ra.ọ ộ ề

­ Đúc rút kinh nghi m c a b n thân trong quá trình d y h c.ệ ủ ả ạ ọ

­ Tham kh o, h c h i kinh nghi m m t s  đ ng nghi p.ả ọ ỏ ệ ộ ố ồ ệ

­ Áp d ng đ  tài vào chụ ề ương trình gi ng d y đ i v i h c sinh l p 9 đ i tràả ạ ố ớ ọ ớ ạ  

và ôn thi HSG

          D ng bài toán c  b n là d ng bài toán có n i dung đ n gi n, ch  v n d ngạ ơ ả ạ ộ ơ ả ỉ ậ ụ  

tr c ti p nh ng ki n th c v a h c xong và v n d ng r t ít nh ng ki n th c đãự ế ữ ế ứ ừ ọ ậ ụ ấ ữ ế ứ  

h c, đa s  h c sinh đ u có th  gi i đọ ố ọ ề ể ả ược

T  bài toán c  b n thay đ i gi  thi t ho c k t lu n ta có nh ng bài toánừ ơ ả ổ ả ế ặ ế ậ ữ  

m i. T  bài toán c  b n k t h p v i các bài toán ph  d ng khác ta có bài t p nângớ ừ ơ ả ế ợ ớ ụ ạ ậ  cao. T  nh ng bài t p nâng cao ta tìm ra nhũng cách gi i m i hay h n nhanh h n.ừ ữ ậ ả ớ ơ ơ

V  nguyên t c, mu n gi i nhanh và chính xác m t bài toán Hóa  h c thì nh tề ắ ố ả ộ ọ ấ  thi t h c sinh ph i hi u sâu s c n i dung và đ c đi m c a bài toán đó. N m v ngế ọ ả ể ắ ộ ặ ể ủ ắ ữ  các m i quan h  gi a các lố ệ ữ ượng ch t cũng nh  tính ch t c a các ch t, vi t đúngấ ư ấ ủ ấ ế  các phương trình ph n  ng x y ra. Th c t  có r t nhi u bài toán ph c t p: các dả ứ ả ự ế ấ ề ứ ạ ữ 

ki n đ  bài cho   d ng t ng quát ho c không rõ, ho c thi u nhi u d  ki n…tệ ề ở ạ ổ ặ ặ ế ề ữ ệ ưở  ng

ch ng nh  không bao gi  gi i đừ ư ờ ả ược. Mu n gi i chính xác và nhanh chóng các bàiố ả  toán lo i này thì ph i ch n m t phạ ả ọ ộ ương pháp phù h p nh t (phợ ấ ương pháp gi iả  thông minh). Vì v y h c sinh ph i bi t nh n d ng bài t p, xác đ nh hậ ọ ả ế ậ ạ ậ ị ướng gi i cóả  phù h p. Đây là khâu quan tr ng nh t c a quá trình gi i bài t p. Đ  làm đợ ọ ấ ủ ả ậ ể ược đi uề  

đó h c sinh đ c kĩ bài, tóm t t đọ ọ ắ ược đ u bài theo s  đ  t  duy: đi u đã bi t, đi uầ ơ ồ ư ề ế ề  

ch a bi t, s  d ng phư ế ử ụ ương pháp nào nhanh và hi u qu  nh t. Trong đ  tài này tôiệ ả ấ ề  khai thác đ nh lu t b o toàn kh i lị ậ ả ố ượng, đ nh lu t b o toàn nguyên t , đ nh lu tị ậ ả ố ị ậ  

b o toàn electron va d ng bài t p ch t khí. Trong ph m vi c a đ  tài này, tôi xinả ạ ậ ấ ạ ủ ề  

4

được trình bày m t s  bài t p đ nh tính và b n d ng bài t p đ nh lộ ố ậ ị ố ạ ậ ị ượng.

II. C  S  TH C TI NƠ Ở Ự Ễ

Th c t  cho th y quá trình h c Hóa h c đa s  các em h c sinh ch  n m đự ế ấ ọ ọ ố ọ ỉ ắ ượ  ccác khái ni m, các tính ch t mà ch a bi t v n d ng,khai thác, m  r ng, nâng caoệ ấ ư ế ậ ụ ở ộ  bài toán, khó khăn khi k t h p các d ng bài t p v i nhau. Th m chí có em còn m tế ợ ạ ậ ớ ậ ấ  

g c c  ki n th c c  b n. Đ i v i giáo viên ch  m i cung c p ki n th c c  b nố ả ế ứ ơ ả ố ớ ỉ ớ ấ ế ứ ơ ả  sách giáo khoa ho c các tài li u tham kh o mà ch a có h  th ng các bài t p mặ ệ ả ư ệ ố ậ ở 

r ng giúp h c sinh hi u t n g c r  và cách phát tri n m  r ng các bài toán.Trongộ ọ ể ậ ố ễ ể ở ộ  quá trình d y h c ngạ ọ ười giáo viên ph i giúp h c sinh xây d ng t  duy:  bi t cáchả ọ ự ư ế  phát tri n tính logic, t ng h p bài toán, phát tri n bài toán t  bài toán g c, k t h pể ổ ợ ể ừ ố ế ợ  nhi u d ng toán trong m t bài đ  có nh ng bài toán hay.ề ạ ộ ể ữ

D ng ạ bài t p CO, Hậ 2 kh  Oxit kim loử ại có s  đ  ph n  ng:ơ ồ ả ứ

Ch t r n X  + CO,(Hấ ắ 2 )  –> Ch t r n Y + COấ ắ 2 (H2O,CO, H2 )

Bài toán thường tính toán các đ i lạ ượng nh  kh i lư ố ượng ch t r n trấ ắ ước và sau 

ph n  ng ho c th  tích khí CO, Hả ứ ặ ể 2 tham gia ph n  ng ho c lả ứ ặ ượng CO2, H2O t oạ  thành. Ho c cho các đ i lặ ạ ượng yêu c u xác đ nh công th c hóa h c c a h pầ ị ứ ọ ủ ợ  

ch t.ấ Nh ng   các bài toán m  r ng, đ  xác đ nh đư ở ở ộ ể ị ượ ược l ng ch t  r n Y và lấ ắ ượ  ng

ch t khí , (h i nấ ơ ước ) sau ph n  ng thả ứ ường k t h p v i nhi u bài toán ph  nh :ế ợ ớ ề ụ ư  cho ch t r n Y ph n  ng v i dung d ch axit loãng (bài m  r ng c  b n), cho ch tấ ắ ả ứ ớ ị ở ộ ơ ả ấ  

r n Y ph n  ng v i dung d ch axit đ c (bài nâng cao), cho h i nắ ả ứ ớ ị ặ ơ ước h p th  vàoấ ụ  axit H2SO4 đ c, cho COặ 2 ph n  ng v i dung d ch ki m Vì v y khi m  r ng bả ứ ớ ị ề ậ ở ộ ài toán c  b n ph i k t h p v i bài toán ph  nh : ơ ả ả ế ợ ớ ụ ư

D ng bài t p ạ ậ CO2 ph n  ng v i dung d ch ki m.ả ứ ớ ị ề

D ng bài t p kim lo i ph n  ng v i dung d ch axitạ ậ ạ ả ứ ớ ị

D ng bài t p n ng đ  dung d ch.ạ ậ ồ ộ ị

D ng bài t p ch t khí.ạ ậ ấ

D ng bài t p xác đ nh công th c hóa h c c a h p ch t.ạ ậ ị ứ ọ ủ ợ ấ

Và c n v n d ng các phầ ậ ụ ương pháp gi i bài t p nh :ả ậ ư

Phương pháp b o toàn kh i lả ố ượng ( BTKL )

Phương pháp b o toàn nguyên t ả ố

Phương pháp b o toàn electron.ả

Phương pháp  quy đ i.ổ

    Trong nh ng năm g n đây, v n đ  d y và h c môn hoá h c đã và đang đ iữ ầ ấ ề ạ ọ ọ ổ  

m i và là m t trong nh ng môn có chuy n bi n m nh m  v  đ i m i phớ ộ ữ ể ế ạ ẽ ề ổ ớ ương pháp 

d y h c. ạ ọ

Đượ ự ồc s  đ ng tình c a xã h i, nh t là các b c ủ ộ ấ ậ cha m  h c sinh tích c cẹ ọ ự   ph iố  

h p cùng v i nhà trợ ớ ườ   trong công tác giáo d c đ o đ c cho h c sinh.ng ụ ạ ứ ọ

­Khó khăn:

 Đ i v i h c sinh trung h cố ớ ọ ọ  c  sơ ở  thì môn Hoá h c cũng th  ki n th c nhi uọ ế ế ứ ề  

mà đòi h i các em ph i h c nh  r t k  thì m i có th  làm b t c  d ng bài t p nàoỏ ả ọ ớ ấ ỹ ớ ể ấ ứ ạ ậ

 Đa s  các em ố h c sinh không th  phân bi t đọ ể ệ ược các d ng bài t p và khôngạ ậ  

nh  n i các phớ ổ ương pháp gi i bài toán. Nhi u h c sinh còn tình tr ng lu i h c ,ả ề ọ ạ ờ ọ  không xác đ nh đị ược m c đích h c t p nên m t g c ngay t  đ u nên khi h c ụ ọ ậ ấ ố ừ ầ ọ Hóa 

Đi mể  

Qua k t qu  trên ta th y r ng s  h c sinh đ t đi m gi i r t th p,còn các em ế ả ấ ằ ố ọ ạ ể ỏ ấ ấ

đ t đi m y u kém khá nhi u.ạ ể ế ề

1.M c tiêu c a gi i phápụ ủ ả

6

Đ a ra các d ng bài t p, đ c đi m t ng d ng và phư ạ ậ ặ ể ừ ạ ương pháp gi i t ng d ng, ả ừ ạcách k t h p v i các d ng bài t p khác,cách s  d ng các phế ợ ớ ạ ậ ử ụ ương pháp gi i giúp ả

h c sinh xây d ng t  duy gi i ọ ự ư ả bài t p CO, Hậ 2 kh  Oxit kim lo iử ạ  cho h c sinh đ i ọ ạtrà và giúp h c sinh gi i thành th o lo i bài t p này.ọ ỏ ạ ạ ậ

2.N i dung và cách th c th c hi n gi i phápộ ứ ự ệ ả

1. Đ c đi m bài toánặ ể

 Vi t các phế ương trình ph n  ng khi cho CO ho c Hả ứ ặ 2 qua h n h p các oxit, xácỗ ợ  

đ nh s n ph m thu đị ả ẩ ược, ho c cho s n ph m  ph n  ng v i các ch t khác. Vi tặ ả ẩ ả ứ ớ ấ ế  các phương trình ph n  ng.ả ứ

Bài 1: Cho m t lu ng khíộ ồ   H2 (d ) l n lư ầ ượt đi qua các  ng m c n i ti p đ ng các ố ắ ố ế ự

và  ng 5 đ ng 0,05mol Naố ự 2O. Sau khi các ph n  ng x y ra hoàn toàn, l y t ng ch tả ứ ả ấ ừ ấ  

r n còn l i trong m i  ng l n lắ ạ ỗ ố ầ ượt cho tác d ng v i dung d ch: NaOH, CuClụ ớ ị 2. Hãy 

vi t các phế ương trình ph n  ng x y ra.ả ứ ả

 không  ph n  ng.ả ứ        Fe2O3 + 3H2 

 2Fe + 3H2O 

8

 không  ph nả   ng.ứ         Trong quá trình ph n  ng thì các oxit baz  tan s  tác d ng v i nả ứ ơ ẽ ụ ớ ước đ  t o ể ạthành dd baz ơ  

       Na2O + H2O 

       CaO + H2O 

 Ca(OH)2       Sau ph n  ng ta thu đả ứ ược: Al2O3, Ca(OH)2, Cu, Fe, NaOH, CaO d , Naư 2O d ư  Đem s n ph m t o thành vào:ả ẩ ạ  

      Fe(d ) + Cu(NOư 3)2Fe(NO3)2 + Cu 

         Ngoài ra chúng ta thu được Al2O3 , CaO và Na2O có màu tr ng.ắ

Nh n xét: Đ  làm đ ậ ể ượ c lo i bài t p đ nh tính h c sinh c n n m đ ạ ậ ị ọ ầ ắ ượ c ki n  ế

th c v  tính ch t hóa h c c a n ứ ề ấ ọ ủ ướ ề c,v  tính ch t hóa h c c a oxit axit ,oxit  ấ ọ ủ

baz ,v  tính ch t hóa h c c a mu i và các h p ch t khác k t h p v i d ng CO, H ơ ề ấ ọ ủ ố ợ ấ ế ợ ớ ạ 2 

kh  oxit kim lo i.T  đó vi t đúng các ph ử ạ ừ ế ươ ng trình ph n  ng ả ứ

Bài toán thường tính toán các đ i lạ ượng nh  kh i lư ố ượng ch t r n trấ ắ ước và sau 

ph n  ng ho c th  tích khí CO, Hả ứ ặ ể 2 tham gia ph n  ng ho c lả ứ ặ ượng CO2, H2O t oạ  thành. Ho c cho các đ i lặ ạ ượng yêu c u xác đ nh công th c hóa h c c a h p ch t.ầ ị ứ ọ ủ ợ ấ

Khi  cho CO, H2  ph n  ng v i Oxit kim lo i ho c h n h p oxit kim lo i ( ch tả ứ ớ ạ ặ ỗ ợ ạ ấ  

r n X) thu đắ ược kim lo i ho c h n h p kim lo i và các oxit ( ch t r n Y)  và COạ ặ ỗ ợ ạ ấ ắ 2 , H2.Ta có s  đ :ơ ồ

Ch t r n X  + CO,(Hấ ắ 2 )  –> Ch t r n Y + COấ ắ 2 (H2O,CO, H2 )

­ CO, H2 kh  đử ược các oxit kim lo i t  Zn tr  v  cu i dãy đi n hóa.ạ ừ ở ề ố ệ

* Kh  các oxit, CO , Hử 2 l y oxi c a oxit đ  t o ra kim lo i và COấ ủ ể ạ ạ 2 , H2O theo ph n ảng:

 Bài toán cho hai trong ba đ i lạ ượng kh i lố ượng c a ch t r n X, kh i lủ ấ ắ ố ượ  ng

ch t r n Y, lấ ắ ượng CO,CO2, H2 ,H2O.Tính m t đ i lộ ạ ượng còn l i.ạ

Ví d  1:ụ

Kh  hoàn toàn 24 gam h n h p CuO và Feử ỗ ợ xOy b ng ằ H2  d    nhi t đ  cao thuư ở ệ ộ  

được 17,6 gam h n h p 2 kim lo i. Kh i lỗ ợ ạ ố ượng H2O t o thành là bao nhiêu.ạ

10

Cách nh m:   Khi làm tr c nghi m ta ch  c n nh m: n ẩ ắ ệ ỉ ầ ẩ H2O  = nO  = 0,4.Kh i ố  

l ượ ng  H2O =7,2g.

Ví d  2:ụ

Th i r t ch m 2,24 lít (đktc) m t h n h p khí g m CO và ổ ấ ậ ộ ỗ ợ ồ H2 qua m t  ng sộ ố ứ

 đ ng h n h p Alự ỗ ợ 2O3, CuO, Fe3O4, Fe2O3  có kh i lố ượng là 24 gam d  đang đư ượ  c

Kh i lố ượng ch t r n còn l i trong  ng s  là: 24 ấ ắ ạ ố ứ  1,6 = 22,4 gam

Cách nh m: n ẩ O trong h n h p oxit  b ng s  mol khí nên:  m ỗ ợ ằ ố Y  = 24­ 0,1.16 =  22,4g

h p V là 0,32 gam. Tính V và m.ợ

Th c ch t ph n  ng kh  các oxit trên làự ấ ả ứ ử

CO  +  O      CO2H2  +  O   H2O

Kh i lố ượng h n h p khí t o thành n ng h n h n h p khí ban đ u chính là kh iỗ ợ ạ ặ ơ ỗ ợ ầ ố  

lượng c a nguyên t  Oxi trong các oxit tham gia ph n  ng. Do v y:ủ ử ả ứ ậ

mO = 0,32 gam

Áp d ng đ nh lu t b o toàn kh i lụ ị ậ ả ố ượng ta có:

moxit = mch t r nấ ắ  + 0,3216,8 = m + 0,32

      m = 16,48 gam

lít

Nh n xét: Đây là các bài toán c  b n m  đ u làm c  s  cho các d ng ti p ậ ơ ả ở ầ ơ ở ạ ế   theo nên giáo viên cho h c sinh hi u rõ b n ch t và v n d ng thành th o. Khi g p ọ ể ả ấ ậ ụ ạ ặ  

nh ng bài này trong đ  tr c nghi m h c sinh ch  c n nh m k t qu ữ ề ắ ệ ọ ỉ ầ ẩ ế ả

Thay đ i hình th c gi  thi t và k t lu n ta các trổ ứ ả ế ế ậ ường h p sau:ợ

Trường h p 2ợ

Ch t r n X  + CO,(Hấ ắ 2 )  –> Ch t r n Y + COấ ắ 2 (H2O )

  Ch t r n Y cho tác d ng v i lấ ắ ụ ớ ượng dung d ch axit thu đị ượ ược l ng ch tấ  khí.S  d ng đ nh lu t b o toàn nguyên t : lử ụ ị ậ ả ố ượng kim lo i trong X b ng lạ ằ ượng kim 

lo i trong Y b ng lạ ằ ượng kim lo i cho ph n  ng v i axit.Đ a bài toán v  d ng cạ ả ứ ớ ư ề ạ ơ 

b n nh  trả ư ường h p 1.ợ

Ví d  1:ụ

Kh  h t m  gam ử ế Fe3O4 b ng CO thu đằ ược h n h p A g m FeO và Fe. A tanỗ ợ ồ

 v a đ  trong 0,3 lít dung d ch Hừ ủ ị 2 SO4 1M cho ra 4,48 lít khí (đktc). Tính m?

 Fe3O4       (FeO, Fe)         3Fe 2+

12

Áp d ng đ nh lu t b o toàn nguyên t  Fe:ụ ị ậ ả ố

3n = 0,3        n = 0,1 gam 

Ví d  2:ụ

D n Hẫ 2 đ n d  đi qua 25,6 gam h n h p X g m ế ư ỗ ợ ồ  Fe3O4, MgO, CuO nung nóng cho đ n khi ph n  ng x y ra hoàn toàn. Sau ph n  ng thu đế ả ứ ả ả ứ ược 20,8 gam 

ch t r n. M t khác 0,15 mol h n h p X tác d ng v a đ  v i 225ml dung d ch HCl ấ ắ ặ ỗ ợ ụ ừ ủ ớ ị2M. Hãy vi t các phế ương trình ph n  ng x y ra và tính % s  mol c a m i ch t ả ứ ả ố ủ ỗ ấtrong h n h p X.ỗ ợ

* V y ta có h  pt: ậ ệ

232a +40 b + 80 c = 25,6168a + 40b + 64c = 20,85a – b – c = 0  

Kh  m t lử ộ ượng oxit s t ch  bi t b ng Hắ ư ế ằ 2 nóng, d  S n ph m h i t o ra ư ả ẩ ơ ạ

h p th  b ng 100g axit Hấ ụ ằ 2SO4 98% thì n ng đ  axit gi m đi 3,405%. Ch t r n thu ồ ộ ả ấ ắ

được sau ph n  ng kh  đả ứ ử ược hoà tan b ng axit sunfuric Hằ 2SO4 loãng th y thoát ra ấ3,36 lít khí. Tìm công th c c a oxit s t đã dùngứ ủ ắ

  = 3,6

nH2O  = 0,2 mol

nH2      = 0,15mol = > nFe = 0,15 mol = nO

ta có    =   = 

Công th c oxit s t là: Feứ ắ 3O4

Nh n xét : Đ  gi i đ ậ ể ả ượ c bài toán này h c sinh c n n m rõ ki n th c n ng ọ ầ ắ ế ứ ồ  

đ  dung d ch, k t h p v i bài toán c  b n CO, H ộ ị ế ợ ớ ơ ả 2 kh  oxit kim lo i. ử ạ

Trường h p 4 ợ : Xác đ nh công th c oxit kim lo i.ị ứ ạ

Trong ph n này thầ ường g p bài t p xác đ nh công th c oxit kim lo i ho cặ ậ ị ứ ạ ặ  oxit s t.ắ

Đ  xác đ nh công th c c a oxit s t (Feể ị ứ ủ ắ xOy) ta có th  làm nh  sau:ể ư

3

; ) O Fe ( 3

2

; ) FeO ( 1

1 n

2 O

Fe

Cách 2: Xác đ nh kh i l ng mol phân t  ị ố ượ ử x y

O Fe

d ng v i dung d ch NaOH loãng d , l c l y k t t a đem nung trong không khí đ n ụ ớ ị ư ọ ấ ế ủ ế

kh i lố ượng không đ i thu đổ ược 5,2 gam ch t r n. Xác đ nh công th c Feấ ắ ị ứ nOm và tính 

kh i lố ượng t ng ch t trong A. ừ ấ

 Ta có s  mol Hố 2SO4 :       x + 3y + mz = 0,17       (3)  

Nh n xét : Đ  gi i đ ậ ể ả ượ c bài toán này h c sinh c n n m rõ ki n th c v  cách ọ ầ ắ ế ứ ề  

l p công th c hóa h c c a h p ch t, k t h p v i bài toán c  b n CO, H ậ ứ ọ ủ ợ ấ ế ợ ớ ơ ả 2 kh  oxit ử   kim lo i ạ

Ti p t c tăng đ  khó các bài toán b ng đ  tìm đế ụ ộ ằ ể ượ ược l ng ch t khí sau ph nấ ả  

Bài toán thường tính toán các đ i lạ ượng nh  kh i lư ố ượng ch t r n trấ ắ ước và sau 

ph n  ng ho c th  tích khí CO, tham gia ph n  ng ho c lả ứ ặ ể ả ứ ặ ượng CO2, t o thành, k tạ ế  

h p v i  d ng bài COợ ớ ạ 2 ph n  ng v i ki m cho bài toán ngh ch.ả ứ ớ ề ị

Ch t r n X  + COấ ắ   –> Ch t r n Y + COấ ắ 2 (CO )

Cho h n h p ch t khí sau ph n  ng  tác d ng v i dung d ch ki m.Đ  tính đỗ ợ ấ ả ứ ụ ớ ị ề ể ượ  c

lượng CO2 c n s  d ng phầ ử ụ ương pháp gi i toán COả 2 ph n  ng v i ki m.Sau khi tìmả ứ ớ ề  

đượ ược l ng CO2 đ a bài toán v  d ng c  b n.Thư ề ạ ơ ả ường g p bài toán ngh ch.ặ ị

Bài toán ngh chị : VD: Cho x mol CO2 tác d ng v i a mol OHụ ớ ­ t o thành b mol k tạ ế  

t a ( b mol mu i trung hòa). Tìm giá tr  x bi t  b, bi t a và bủ ố ị ế ế

­   N u a> 2b thì bài toán có th  có 2 đáp s  vì x y ra 2 trế ể ố ả ường h pợ

+ Trường h p 1: OHợ ­ d , t c là ch  x y ra ph n  ng (1)ư ứ ỉ ả ả ứ  V y x= bậ

+ Trường h p 2: X y c  2 ph n  ng (1),(2):ợ ả ả ả ứ  V y x= a­bậ