Nhiệm vụ công tác cải cách TT C với mục tiêu đơn giản hóa các TTHC, hỗ trợ tiếp cận, giải quyết TT C cho ngư i dân nhằm loại bớt những thủ tục, quy trình rư m rà, chồng chéo, giảm thiểu
Trang 1BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO BỘ NỘI VỤ
HỌC VIỆN HÀNH CHÍNH QUỐC GIA
Trang 2BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO BỘ NỘI VỤ
HỌC VIỆN HÀNH CHÍNH QUỐC GIA
NGUYỄN HỮU THÀNH
CẢI CÁCH THỦ TỤC HÀNH CHÍNH
TẠI ỦY BAN NHÂN DÂN THÀNH PHỐ LÀO CAI,
TỈNH LÀO CAI
LUẬN VĂN THẠC SĨ QUẢN LÝ CÔNG
Chuyên ngành: Quản lý công
Mã số: 60 34 04 03
NGƯỜI HƯỚNG DẪN KHOA HỌC:
HÀ NỘI – 2018
Trang 3LỜI CAM ĐOAN
Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu khoa học của cá nhân tôi Các nội dung nghiên cứu, số liệu và kết quả nghiên cứu trong đề tài này là trung thực Những số liệu trong các bảng biểu phục vụ cho việc phân tích, đánh giá, nhận xét đƣợc chính tác giả thu thập từ nhiều nguồn thông tin khác nhau và đã nêu rõ trong phần tài liệu tham khảo Ngoài ra, đề tài cũng sử dụng một số nhận xét, đánh giá cũng nhƣ số liệu của các tác giả, tổ chức cơ quan khác và cũng đã
thể hiện trong phần tài liệu tham khảo
Học viên
Nguyễn Hữu Thành
Trang 4LỜI CẢM ƠN
i đầu tiên, Em xin bày t l ng kính trọng và biết ơn sâu sắc đến tiến
sỹ Phạm Thị Ninh đã tận tình hướng d n em trong suốt quá trình thực hiện luận văn tốt nghiệp
Em chân thành cảm ơn quý thầy, cô trong ọc viện đã tận tình truyền đạt kiến thức trong th i gian em học tập tại ọc viện hành chính quốc gia
Em xin gửi l i cảm ơn đến lãnh đạo, các cán bô , công chức UBND thành phố ào Cai đã tạo điều kiện thuận lợi, giúp đỡ em trong quá trình thu thập tài liệu, tìm hiểu các hoạt động nghiệp vụ để em hoàn thiện đề tài nghiên cứu
Em xin trân trọng cảm ơn!
Trang 5MỤC LỤC
P ẦN MỞ ĐẦU 1
C ƯƠNG 1 N ỮNG VẤN ĐỀ Ý UẬN VỀ T Ủ TỤC ÀN C ÍN VÀ CẢI CÁC T Ủ TỤC ÀN C ÍN 9
1.1 Khái quát về thủ tục hành chính 9
1.1.1 Khái niệm thủ tục hành chính 9
1.1.2 Đặc điểm của thủ tục hành chính 10
1.1.3 Vai tr của thủ tục hành chính 13
1.1.4 Phân loại thủ tục hành chính 15
1.2 Cải cách thủ tục hành chính 18
1.2.1 Khái niệm về cải cách thủ tục hành chính 18
1.2.2 Các nguyên tắc thực hiện thủ tục hành chính nhà nước 19
1.2.3 Các yếu tố tác động đến cải cách thủ tục hành chính 21
1.3 Nội dung cải cách thủ tục hành chính đối với cơ quan cấp thành phố trực thuộc tỉnh 24
1.4 Ý nghĩa của cải cách thủ tục hành chính 27
TIỂU KẾT C ƯƠNG 1 30
C ƯƠNG 2 T ỰC TRẠNG CẢI CÁC T Ủ TỤC ÀN C ÍN TẠI UBND THÀN P Ố ÀO CAI 31
1.1 Khái quát về Ủy ban nhân dân thành phố ào Cai 31
1.1.1 Điều kiện kinh tế - xã hội 31
1.1.2 Cơ cấu tổ chức bộ máy của Ủy ban nhân dân thành phố ào Cai 32
1.1.3 oạt động của Ủy ban nhân dân thành phố ào Cai 33
2.2 Triển khai tổ chức thực hiện cải cách thủ tục hành chính tại Ủy ban nhân dân thành phố ào Cai 37
2.2.1 Công tác lãnh đạo, chỉ đạo 37
2.2.2 Cải cách thủ tục hành chính theo cơ chế một cửa, cơ chế một cửa liên thông 38
2.2.3 Công tác kiểm soát thủ tục hành chính 46
2.2.4 Công tác kiểm tra cán bộ, công chức tiếp nhận và giải quyết thủ tục hành chính tại thành phố ào Cai 47
Trang 62.3 Kết quả cải cách thủ tục hành chính trên một số lĩnh vực tại Ủy ban nhân
dân thành phố ào Cai 50
2.3.1 Cải cách thủ tục cấp phép đăng ký kinh doanh 50
2.3.2 ĩnh vực cấp phép xây dựng 54
2.3.3 ĩnh vực đất đai 58
2.4 Đánh giá chung 61
2.4.1 Kết quả đạt được 61
2.4.2 ạn chế 63
2.5.3 Nguyên nhân của những hạn chế 65
TIỂU KẾT C ƯƠNG 2 69
C ƯƠNG 3 P ƯƠNG ƯỚNG VÀ GIẢI P ÁP CẢI CÁC T Ủ TỤC ÀN C ÍN TẠI ỦY BAN N ÂN DÂN T ÀN P Ố ÀO CAI 71
3.1 Phương hướng cải cách thủ tục hành chính tại Ủy ban nhân dân thành phố Lào Cai 71
3.1.1 Tích cực, chủ động trong công tác lãnh đạo, chỉ đạo cải cách thủ tục hành chính tại UBND thành phố ào Cai 71
3.1.2 Đẩy mạnh thực hiện cơ chế một cửa, cơ chế một cửa liên thông trong giải quyết thủ tục hành chính 72
3.1.3 Sửa đổi đơn giản hóa thủ tục hành chính 74
3.2 Các giải pháp cải cách thủ tục hành chính tại Ủy ban nhân dân thành phố Lào Cai 75
3.2.1 oàn thiện chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn và cơ chế phối hợp của các bộ phận, ph ng ban thuộc Uỷ ban nhân dân thành phố ào Cai 76
3.2.2 Giải pháp liên quan đến khâu soạn thảo và ban hành văn bản 78
3.2.3 Giải pháp nhằm nâng cao năng lực phục vụ nhân dân tại Uỷ ban nhân dân thành phố ào Cai 81
3.2.3 Thanh tra, kiểm tra quá trình thực hiện thủ tục hành chính 92
TIỂU KẾT C ƯƠNG 3 100
KẾT UẬN 101
TÀI IỆU T AM K ẢO 103
P Ụ ỤC 108
Trang 7DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT
Trang 8Bảng 2.3 Kết quả giải quyết thủ tục hành chính lĩnh vực đăng
ký kinh doanh của thành phố ào Cai 53
Bảng 2.7 Kết quả giải quyết thủ tục hành chính lĩnh vực Tài
Trang 952
Hình 2.4
Quy trình giải quyết thủ tục hành chính lĩnh vực cấp phép xây dựng của thành phố ào Cai
56
Trang 10PHẦN MỞ ĐẦU
1 Lý do chọn đề tài
Cải cách thủ tục hành chính (TT C) là một trong 06 nội dung của công tác cải cách hành chính (CCHC), là nội dung phản ánh rõ nhất mối quan hệ của nhà nước với tổ chức, công dân Đây cũng là nội dung đ i h i cần phải có sự cải cách quyết liệt, triệt để nhằm xây dựng một nền hành chính hiện đại, phục vụ Nhân dân Cải cách TT C có những tác động to lớn đến việc phát triển kinh tế -
xã hội, xóa b những rào cản rư m rà, phức tạp của các quy định đang chói buộc
tổ chức, ngư i dân khi thực hiện TT C với chính quyền
Nhiệm vụ công tác cải cách TT C với mục tiêu đơn giản hóa các TTHC, hỗ trợ tiếp cận, giải quyết TT C cho ngư i dân nhằm loại bớt những thủ tục, quy trình rư m rà, chồng chéo, giảm thiểu phiền hà, tạo điều kiện thuận lợi cho tổ chức, công dân trong quá trình giao dịch làm việc với các cơ quan công quyền, đây là một trong những nhiệm vụ quan trọng được Chính phủ và các cấp chính quyền đặc biệt quan tâm và xác định là một trong những nhiệm vụ trọng tâm, chiến lược Do trước đây chúng ta chưa thực sự chú trọng vấn đề này nên đến nay thủ tục hành chính v n là một trong những nguyên nhân gây ách tắc, kìm hãm các hoạt động kinh tế - xã hội, việc thực hiện các quyền và nghĩa vụ của công dân, cũng như hoạt động nhịp nhàng của bộ máy nhà nước và điều đáng ngại nó làm giảm l ng tin của nhân dân vào nhà nước
Đảng và nhà nước ta đã có nhiều chủ trương và giải pháp thể hiện sự quyết tâm rất lớn trong thực hiện cải cách hành chính mà đặc biệt là cải cách thủ tục hành chính Các quyền, nghĩa vụ của công dân được quy định trong iến pháp hay ở các văn bản pháp luật khác về cơ bản, đều phải thông qua thủ tục hành chính do các cơ quan, các cấp chính quyền nhà nước quy định và trực tiếp giải quyết Cùng với yêu cầu phát triển và hội nhập, cải cách thủ tục hành chính
ở nước ta đã và đang có những chuyển biến hết sức tích cực Điều này được
Trang 11Chính phủ, UBND tỉnh ào Cai, UBND thành phố nói riêng cụ thể hóa qua các văn bản quy phạm
Việc thực hiện cơ chế một cửa liên thông là giải pháp để đổi mới về phương thức làm việc của cơ quan hành chính nhà nước ở địa phương các cấp, nhằm tạo chuyển biến cơ bản trong quan hệ giữa cơ quan hành chính nhà nước với các tổ chức và công dân Chính vì thế, thành phố Lào Cai luôn nỗ lực thực hiện nhiều giải pháp để đẩy mạnh cải cách TT C, duy trì, thực hiện và kiểm soát các TT C, đảm bảo các TT C thực sự cần thiết và mang lại lợi ích thiết thực cho ngư i dân địa phương
Nguyên nhân của những tồn tại, hạn chế nêu trên là do việc kiểm tra, giám sát hoạt động tại bộ phận một cửa, các cơ quan chuyên môn trong việc giải quyết các TTHC chưa được thực hiện thư ng xuyên, liên tục, đa chiều và lấy sự hài l ng của ngư i dân làm thước đo chuẩn mực Xuất phát từ thực tiễn và yêu cầu công tác,
bản thân tôi mạnh dạn chọn đề tài “Cải cách thủ tục hành chính tại Ủy ban nhân
dân thành phố Lào Cai, tỉnh Lào Cai” cho Luận văn thạc sỹ của mình với mong
muốn góp phần làm cho hoạt động cải cách TT C của thành phố Lào Cai ngày càng phục phụ tốt nhu cầu của Nhân dân, thúc đẩy hoạt động sản xuất kinh doanh, củng cố l ng tin của ngư i dân với chính quyền thành phố
2 Tình hình nghiên cứu liên quan đến đề tài luận văn
Cải cách hành chính có thể được hiểu như là một quá trình thay đổi nhằm nâng cao hiệu lực và hiệu quả hành chính, cải tiến tổ chức, và phương pháp hành chính cũ, xây dựng chế độ và phương thức hành chính mới trong lĩnh vực quản lý của bộ máy hành chính Nhà nước Cải cách thủ tục hành chính
là điều kiện cần thiết để tăng cư ng củng cố mối quan hệ giữa Nhà nước và nhân dân, tăng cư ng sự tham gia quản lý Nhà nước của nhân dân Cải cách thủ tục được coi là khâu đột phá trong cải cách nền hành chính Nhà nước, nghĩa là
để tạo sự chuyển động của toàn bộ hệ thống nền hành chính quốc gia; thủ tục hành chính là khâu được chọn đầu tiên, cải cách thủ tục hành chính sẽ gây ra
sự chuyển động của toàn bộ hệ thống khi bị tác động Những yếu tố khoa học
Trang 12quản lý, những nhân tố thị trư ng, những mối quan hệ ngày càng đa dạng phức tạp giữa chính trị - hành chính - kinh tế, những bước nhảy vọt của khoa học công nghệ, xu thế quốc tế hoá đ i sống xã hội, trình độ dân trí được nâng cao mọi mặt đã đề ra yêu cầu mới đối với các Nhà nước, các Chính phủ và các nền hành chính công Đây là việc làm không đơn giản, đ i h i trong quá trình
CC C phải tính toán kỹ lưỡng, lựa chọn chính xác mục tiêu, tập trung giải quyết đồng bộ các nội dung cải cách tạo sự chuyển biến vững chắc cả về chiều rộng, l n chiều sâu CC C nói chung, cải cách TT C nói riêng đã thu hút sự quan tâm của nhiều nhà khoa học và quản lý nghiên cứu cải cách dưới nhiều góc độ tiếp cận khác nhau Đến nay đã có nhiều cuốn sách chuyên khảo, bài báo, luận văn và các công trình khoa học của nhiều tác giả đề cập đến vấn đề
CC C, cải cách TT C, cụ thể:
- Nghiên cứu về lý luận và thực tiễn cải cách hành chính và những giải pháp về đẩy mạnh cải cách hành chính ở Việt Nam có công trình nghiên cứu, bài viết của các tác giả
+ “Giải pháp cải cách hành chính ở Việt Nam”, NXB Chính trị quốc gia,
à Nội, của tác giả Nguyễn Ngọc iến [ 35] Đây là công trình nghiên cứu được đầu tư nhiều th i gian và trí tuệ của tác giả Tác giả đã đưa ra được các giải pháp khả thi nhằm cải cách hành chính ở Việt Nam
+ “Từ điển thuật ngữ hành chính”, NXB ao động, à Nội, của tác giả
Mai ữu Khuê, Bùi Văn Nhơn [ 37] Nh tìm hiểu cuốn từ điển này, học viên
đã hiểu được các thuật ngữ cơ bản liên quan đến đề tài của luận văn
+ “Thủ tục hành chính - Lý luận và thực tiễn”, NXB Chính trị Quốc gia,
à Nội của tác giả Nguyễn Văn Thâm, Võ Kim Sơn [ 38] Trên cơ sở hệ thống hóa các vấn đề lý luận về thủ tục hành chính, tác giả đã đối chiếu, liên hệ với thực tiễn Do đó, các vấn đề lý luận dễ hiểu hơn, ngược lại, các vấn đề thực tiễn
có cơ sở khoa học đáng tin cậy
+ “Mô hình tổ chức và hoạt động của Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa”, NXB Tư pháp, à Nội, tác giả Đào Trí Úc [ 39] Việt Nam cũng theo
Trang 13mô hình Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa, do đó tìm hiểu công trình này
hỗ trợ rất đắc lực cho bài luận văn cao học của tác giả
+ “Cải cách hành chính nhà nước lý luận và thực tiễn” NXB Chính trị
quốc gia, năm 2016 do PGSTS Nguyễn ữu ải chủ biên [ 42] Đây là công trình có ý nghĩa tương tự công trình của đồng tác giả Nguyễn Văn Thâm, Võ Kim Sơn Qua đây, càng khẳng định thêm giữa lý luận và thực tiễn cần bổ sung
và soi sáng cho nhau, từ đó giúp ngư i đọc dễ hiểu hơn và thấy các vấn đề lý luận gần gũi hơn, không bị xa v i, khó tiếp cận
Các công trình nghiên cứu, các bài viết nêu trên, các tác giả đã tập trung
đi sâu phân tích, đánh giá CC C ở Việt Nam trên phương diện lý luận và thực tiễn Trong các công trình nghiên cứu cho tác giả một cái nhìn tổng quan về lý luận công tác cải cách hành chính và sự cần thiết phải cải cách hành chính Bên cạnh đó cũng giúp tác giả có cái nhìn về thực trạng cải cách hành chính ở Việt Nam và những giải pháp cơ bản nhằm đẩy mạnh cải cách hành chính ở nước ta
- Nghiên cứu về cải cách thủ tục hành chính có các công trình nghiên cứu, bài viết tiêu biểu của các tác giả:
+ Một số vấn đề về cải cách thủ tục hành chính của tác giả Mai ữu Khuê và Bùi Văn Nhơn Dựa trên các tồn tại của thủ tục hành chính hiện hành, dựa trên tình hình thực tiễn kinh tế, chính trị, xã hội, các tác giả đã phân tích đến các vấn đề về cải cách thủ tục hành chính cần được quan tâm nhằm sửa đổi cho phù hợp hơn
+ Công tác cải cách thủ tục hành chính ở tỉnh Lai Châu, đề tài nghiên
cứu khoa học cấp Bộ năm 2015 của tác giả Nguyễn Anh uấn [ 43] Đây là công trình đã hỗ tợ tác giả nhiều trong việc hoàn thiện bài luận văn, nh những điểm tương đồng giữa hai tỉnh miền núi phía Bắc ào Cai và ai Châu
Ở các bài viết trên các tác giả đã nghiên cứu làm rõ những vấn đề về cải cách TT C, những kết quả đã đạt được, những tồn tại, vướng mắc và nguyên nhân của những tồn tại nói trên, từ đó đề xuất phương hướng và các giải pháp
Trang 14để đẩy mạnh cải cách TT C trong th i gian tới Các tác giả đã đi sâu nghiên cứu lý luận về cải cách TT C để vận dụng vào thực tiễn và chỉ ra được những bất cập, tồn tại cần phải khắc phục trong cải cách TT C ở Việt Nam hiện nay
- Cũng phải kể đến các đề tài uận án, uận văn về cải cách thủ tục hành chính theo cơ chế một cửa:
+ Cải cách thủ tục hành chính theo cơ chế một cửa tại cơ quan hành chính nhà nước địa phương tỉnh Bắc Giang, uận văn thạc sỹ lý luận lịch sử
nhà nước và pháp luật năm 2014 của tác giả ương Thị Phương Thúy [ 44] Vấn đề “hành là chính” đã bị lên án rất nhiều, vì vậy cải cách thủ tục hành chính theo cơ chế một cửa ở tất cả các địa phương trong cả nước đều được quan tâm Đây là thành công của luận văn thạc sỹ của tác giả ương Thị Phương Thúy
+ Cải cách thủ tục hành chính theo cơ chế một cửa tại U ban nhân nhân huyện thuộc tỉnh Quảng Ninh, uận văn thạc sỹ quản lý hành chính công
của tác giả Nguyễn Thị Thanh [ 45] Tương tự như luận văn của tác giả ương Thị Phương Thúy, đây cũng là thành công của cao học viên Nguyễn Thị Thanh tại tỉnh Quảng Ninh
+ Một số giải pháp nhằm hoàn thiện cải cách thủ tục hành chính theo
cơ chế một cửa tại Sở Tài nguyên Môi trường và nhà đất Hà Nội, đề tài nghiên
cứu khoa học cấp cơ sở của tác giả Trịnh Thị Mai [ 46] Các giải pháp mà tác giả đưa ra đều khả thi và phù hợp với điều kiện của Việt Nam, tạo điều kiện cho việc đẩy mạnh cải cách thủ tục hành chính theo cơ chế một cửa
+ uận văn Thạc sỹ của tác giả Nguyễn Đức Vượng năm 2007 với đề tài “Nâng cao hiệu lực của cơ chế một cửa trong công tác quản lý hành chính
nhà nước trên địa bàn thành phố Hồ Chí Minh” [ 47] iệu lực cũng là vấn đề
đáng được quan tâm trong cơ chế một cửa, tác giả Nguyễn Đức Vượng đã đề cập đến vấn đề này rất kỹ trong luận văn cao học
Ngoài những công trình nghiên cứu khoa học nói trên c n có những
đề tài nghiên cứu và những bài nghiên cứu đăng trên Tạp chí khoa học có liên quan đến mô hình “một cửa”, “một cửa liên thông” từ trung ương đến địa
Trang 15phương như : Nghiên cứu của Vụ Cải cách hành chính và Dự án cải cách hành chính - UNDP về Bộ chỉ số đánh giá chất lượng hoạt động của bộ phận một
cửa cấp huyện (2010); Đề án “Thực hiện cải cách thủ tục hành chính theo
cơ chế một cửa trên địa bàn tỉnh Sóc Trăng ” (năm 2012) của tác giả Trần
Hoàng Phong - Phó chánh Văn ph ng UBND tỉnh Sóc Trăng Các bài báo khoa
học tiêu biểu của các tác giả : Lê Chi Mai (2005), Từ mô hình “một cửa - một
giải pháp để cải cách dịch vụ hành chính công, Thông tin khoa học hành chính
số 3/2005; Trần Công Dũng (2010), Vách ngăn hay ngăn cách nơi giao dịch
một cửa, Tạp chí Tổ chức nhà nước, số 6; Tạ Thị ải Yến (2012), Hoàn thiện
Cơ chế một cửa, cơ chế một cửa liên thông đáp ứng yêu cầu phục vụ nhân dân,
Báo điện tử www.thutuchanhchinh.vn
Trong các đề tài nghiên cứu khoa học trên, các tác giả đã phân tích và
hệ thống hóa những vấn đề lý luận của cải cách TT C, phân tích, đánh giá thực trạng cải cách TT C theo cơ chế “một cửa” tại các đơn vị, địa phương cụ thể
và đề xuất các giải pháp nhằm hoàn thiện, đẩy mạnh cải cách TT C theo cơ chế một cửa tại các địa phương, đơn vị nói trên
Các công trình, các đề tài khoa nghiên cứu các nội dung CC C, cải cách
TT C nói chung hoặc cải cách TT C theo cơ chế một cửa, một cửa liên thông của một địa phương cụ thể chưa có công trình nghiên cứu chuyên sâu nào nghiên cứu thực trạng cải cách TT C tại ủy ban nhân dân thành phố ào Cai, tỉnh ào Cai và đề xuất phương hướng và các giải pháp nâng cao hiệu quả hoạt động của công tác cải cách thủ tục hành chính tại UBND thành phố ào Cai, tỉnh ào Cai trong những năm tới
Các công trình nghiên cứu trên đã giúp tác giả rất nhiều trong quá trình nghiên cứu những vấn đề cơ sở lý luận và thực tiễn về CC C và cải cách
TT C ở nước ta Đây là những công trình được chúng tôi sử dụng làm cơ sở lý luận uận văn Bên cạnh đó đề tài uận án, uận văn về cải CC C, cải cách
TT C và thực hiện cơ chế một cửa cũng là định hướng, gợi ý cho chúng tôi trong việc thực hiện đề tài của mình
Trang 163 M ục đích và nhiệm vụ nghiên cứu
3.1 Mục đích nghiên cứu
- ệ thống hóa cơ sở lý luận về TT C, cải cách TT C
- Đánh giá thực trạng công tác cải cách TT C tại UBND thành phố ào Cai
- Tìm nguyên nhân của những tồn tại trong công tác cải cách TT C tại UBND thành phố ào Cai
- Đề ra kiến nghị, giải pháp nhằm cải cách TT C tại UBND thành phố Lào Cai
- Phân tích làm rõ cơ sở lý luận về TT C, cải cách TT C
- Tìm hiểu thực trạng công tác cải cách TT C tại UBND thành phố ào Cai
- Đánh giá những điểm mạnh, cũng như những tồn tại trong công tác cải cách TT C tại UBND thành phố ào Cai; tìm nguyên nhân của những tồn tại
- Đề xuất các kiến nghị, giải pháp phù hợp nhằm cải cách TT C tại
UBND thành phố ào Cai
4 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu
Đối tượng nghiên cứu của của đề tài là thực trạng công tác cải cách TT C
tại UBND thành phố ào Cai
- Không gian: Công tác cải cách TT C tại UBND thành phố ào Cai
- Th i gian: Công tác cải cách TT C tại UBND thành phố ào Cai giai đoạn 2012 – 2016
5 Phương pháp nghiên cứu của luận văn
- Tác giả sử dụng các dữ liệu thứ cấp được tổng hợp từ báo cáo CC C hàng năm của thành phố ào Cai; Tổng hợp các báo cáo năm CC C của UBND thành phố
- Các dữ liệu được thu thập - xử lý - phân tích - tổng hợp Từ đó, so sánh
thực tiễn giữa các năm trong giai đoạn từ 2012 - 2016
Trang 176 Đóng góp của luận văn
- Về mặt lý luận: uận văn phân tích làm rõ cơ sở lý luận về TT C, cải
cách TTHC
- Về mặt thực tiễn:
+ Cung cấp các số liệu thực tế về cải cách TT C của thành phố ào Cai
có thể giúp địa phương làm cơ sở để xây dựng các quy định hợp lý hơn
+ Tìm nguyên nhân của những tồn tại trong công tác cải cách TT C tại UBND thành phố ào Cai
+ Đề xuất các kiến nghị, giải pháp phù hợp nhằm cải cách TT C tại UBND thành phố ào Cai
7 Kết cấu của luận văn
Ngoài phần mở đầu, kết luận và danh mục tài liệu tham khảo thì nội dung của luận văn bao gồm 3 chương chính:
Chương 1: Những vấn đề lý luận chung của cải cách thủ tục hành chính Chương 2: Thực trạng cải cách thủ tục hành chính tại Ủy ban nhân dân thành phố ào Cai
Chương 3: Phương hướng và giải pháp tiếp tục cải cách thủ tục hành chính tại Ủy ban nhân dân thành phố ào Cai
Trang 18CHƯƠNG 1 NHỮNG VẤN ĐỀ LÝ LUẬN CHUNG VỀ THỦ TỤC HÀNH CHÍNH
Theo cách hiểu chung nhất về thủ tục là phương thức, cách thức giải quyết công việc theo một trình tự nhất định, một thể lệ thống nhất, gồm một loạt nhiệm vụ liên quan chặt chẽ với nhau nhằm đạt được kết quả mong muốn
oạt động của các cơ quan nhà nước cần phải tuân theo pháp luật, trong
đó có các quy định về trình tự, cách thức sử dụng thẩm quyền của từng cơ quan
để giải quyết công việc theo chức năng nhiệm vụ được giao Khoa học pháp lý gọi đó là những quy phạm thủ tục Quy phạm này quy định về các loại thủ tục
trong hoạt động quản lý nhà nước như: Thủ tục lập pháp, thủ tục tố tụng tư pháp, thủ tục hành chính
Về mặt nguyên tắc, để tiến hành quản lý hành chính nhà nước có hiệu quả, cơ quan hành chính phải đảm bảo tuân thủ một cách nghiêm túc những quy tắc, chế độ, phép tắc được pháp luật quy định Việc chấp hành này chính là những quy định về trình tự, cách thức sử dụng thẩm quyền của cơ quan hành chính khi thực hiện chức năng quản lý hành chính công Những quy định trên được gọi là thủ tục hành chính
Vậy TT C là một loại quy phạm pháp luật quy định về trình tự về th i gian, về không gian khi thực hiện một thẩm quyền nhất định của bộ máy Nhà nước, là “cách thức giải quyết công việc của các cơ quan hành chính nhà nước
Trang 19có thẩm quyền trong mối quan hệ nội bộ của hành chính và giữa các cơ quan hành chính nhà nước với các tổ chức và cá nhân công dân” [ 34,tr.7]
TTHC được đặt ra để các cơ quan nhà nước có thể thực hiện mọi hình thức hoạt động cần thiết của mình trong đó bao gồm cả trình tự thành lập, giải thể các cơ quan, đơn vị, trình tự bổ nhiệm, điều động, biệt phái, kỷ luật đều tuân thủ theo trình tự, đúng quy định để đảm bảo các quyền và nghĩa vụ của chủ thể liên quan trong quá trình tổ chức các hoạt động hành chính Đó chính là các quy tắc phải tuân thủ trong quá trình ra các quyết định hành chính của các cơ quan quản lý nhà nước
TT C là một bộ phận chế định của uật hành chính Nói cách khác,
TT C là một loại hình quy phạm mang tính công cụ để giúp các cơ quan nhà nước thực hiện các chức năng của mình
TT C do các cơ quan Nhà nước ban hành để thực thi iến pháp và Pháp luật nhằm thực hiện chức năng quản lý của nền hành chính và hoàn thành nhiệm
vụ của mình, đồng th i các cơ quan hành chính nhà nước có trách nhiệm thực thi các thủ tục đó
Như vậy TT C là công cụ, phương tiện để các cơ quan nhà nước thực hiện các chức năng quản lý nhà nước của mình, thông qua đó để ngư i dân thực hiện những nghĩa vụ và quyền lợi hợp pháp của công dân
1.1.2 Đặc điểm của thủ tục hành chính
TTHC bao gồm quy phạm pháp luật vật chất hành chính và quy phạm thủ tục hành chính, chúng ta nhìn dưới góc độ nội dung và hình thức của thủ tục hành chính thì chúng có mối quan hệ mật thiết với nhau, cụ thể: Quy phạm vật chất là quy phạm trả l i cho câu h i cần phải làm gì, cần tuân thủ quy tắc hành
vi nào; c n quy phạm thủ tục trả l i câu h i phải làm như thế nào, các quy tắc đó phải thực hiện theo trình tự ra sao Khác biệt với thủ tục lập pháp và thủ tục tố tụng tư pháp, thủ tục hành chính có những đặc điểm, cụ thể như sau:
Thứ nhất, thủ tục hành chính được điều chỉnh bằng quy phạm thủ tục, là
cơ sở pháp lý cho các cơ quan nhà nước thực hiện chức năng của mình
Trang 20Thủ tục hành chính là một bộ phận cấu thành của hệ thống quy phạm thủ tục ệ thống quy phạm thủ tục là toàn bộ quy tắc pháp lý quy định về trình tự, trật tự thực hiện thẩm quyền của các cơ quan nhà nước trong việc giải quyết công việc nhà nước và thực hiện nghĩa vụ hành chính đối với các cơ quan nhà nước, tổ chức và công dân Đó cũng chính là các hệ thống những nguyên tắc quản lý và điều hành bắt buộc các cơ quan nhà nước cũng như các công chức phải tuân theo trong giải quyết công việc thuộc thẩm quyền của mình
à quy phạm thủ tục, thủ tục hành chính có chức năng làm cho các quy phạm nội dung của luật pháp được thực hiện thuận lợi Thiếu thủ tục hành chính việc thực thi luật pháp sẽ gặp nhiều khó khăn, thậm chí không có khả năng đi vào đ i sống thực tế của ngư i dân Ví dụ: Nhà nước muốn quản lý được nhân khẩu thì cần có thủ tục nhập khẩu, tạm trú, tạm vắng hay muốn quản lý được quy hoạch đô thị phải có thủ tục cấp phép xây dựng
oạt động quản lý chủ yếu là hoạt động áp dụng pháp luật mà ở đó, hành
vi áp dụng pháp luật liên quan chủ yếu đến việc xác định trình trạng thực tế của
vụ việc, lựa chọn quy phạm pháp luật tương ứng và ra quyết định về vụ việc đó Các hành vi áp dụng pháp luật này được tiến hành theo những thủ tục hành chính nhất định Như vậy nếu thiếu các thủ tục cần thiết thì quyền và nghĩa vụ của các bên tham gia trong hoạt động quản lý sẽ không được đảm bảo thực hiện Thủ tục hành chính là một nhân tố bảo đảm cho sự hoạt động chặt chẽ , thuận lợi
và đúng chức năng quản lý của các cơ quan nhà nước, vì nó là chuẩn mực hành
vi cho công dân và công chức nhà nước để họ tuân theo và thực hiện nghĩa vụ của mình đối với nhà nước Dựa vào các thủ tục hành chính, các công việc hành chính sẽ được xử lý và đạt được những hiệu quả pháp luật đúng như dự định
Thứ hai, thủ tục hành chính diễn ra theo trật tự, theo các bước nhất định
là “trình tự thực hiện thẩm quyền trong hoạt động quản lý nhà nước trong hoạt động chấp hành, điều hành Nghĩa là thủ tục hành chính được phân biệt với thủ tục tư pháp, khác thủ tục tố tụng tại t a án” [34, tr.9]
Trang 21Xét trong quá trình giải quyết công việc của các cơ quan hành chính thì thủ tục hành chính là cách thức, trình tự mà các cơ quan hành chính nhà nước áp dụng để giải quyết các nhiệm vụ theo quy định của pháp luật Trình tự này có thể thực hiện từ dưới lên, từ trên xuống mà cũng có những trình tự thực hiện song hành Như vậy có nghĩa là thủ tục hành chính được phân biệt với thủ tục lập pháp và thủ tục tố tụng tư pháp
Thủ tục lập pháp là trình tự, cách thức xây dựng iến pháp và ban hành luật thuộc thẩm quyền của cơ quan lập pháp; thủ tục tố tụng tư pháp thuộc thẩm quyền của cơ quan tư pháp liên quan đến những hoạt động điều tra, truy tố, xét
xử, định tội
Thứ ba, “thủ tục hành chính rất đa dạng và phức tạp Tính đa dạng và phức tạp của thủ tục hành chính được quy định bởi hoạt động quản lý nhà nước
là hoạt động được diễn ra ở hầu hết các lĩnh vực của đ i sống xã hội” [ 34,tr.7]
Sự đa dạng, phong phú và phức tạp của TT C ở nước ta được tạo lên bởi: Do nhiều cơ quan và công chức nhà nước thực hiện; quy định quyền và nghĩa vụ của các bên tham gia mối quan hệ hành chính, trong đó bao gồm cả công việc của Nhà nước và công dân; việc quy định TT C phải kết hợp với những khuôn
m u ổn định tương đối và chặt chẽ với các biện pháp thích ứng cho từng loại công việc và từng loại đối tượng; “nền hành chính nhà nước hiện nay đang chuyển từ hành chính cai quản (hành chính đơn thuần) sang hành chính phục vụ,
từ quản lý tập trung sang quản lý theo cơ chế thị trư ng có sự điều tiết của Nhà nước” [34,tr.11]; thực hiện chủ yếu ở công sở nhà nước, gắn liền với công tác văn thư và tổ chức ban hành, quản lý văn bản, giấy t ; do chủ thể cơ quan hành chính nhà nước xây dựng để giải quyết công việc nên phụ thuộc rất nhiều vào ý chí chủ quan của chủ thể ban hành; đất nước ta đang trong bối cảnh hội nhập khu vực và quốc tế ngày càng mạnh mẽ, các TT C đ i h i phải thay đổi đảm bảo phù hợp với thông lệ quốc tế
Thứ tư, thủ tục hành chính có tính năng động hơn so với các quy phạm nội dung của luật hành chính, đ i h i phải thay đổi nhanh hơn để thích ứng và
Trang 22phù hợp với nhu cầu thực tế của đ i sống xã hội Đây chính là yếu tố cần nhận thức đúng đắn giúp cho các nhà ban hành các quy định thủ tục hành chính ban
hành các quy định phù hợp với thực tế khách quan và tiến trình phát triển kinh tế
c n hết sức cần thiết để có nhận thức đúng đắn trong hoạt động quản lý nhà nước đặc biệt là trong tiến trình cải cách nền hành chính
Thủ tục hành chính được quy định nhằm tạo ra trật tự trong hoạt động quản lý của các cơ quan Nhà nước khi tiến hành các hoạt động quản lý của mình Có thể nói TT C là các quy phạm thủ tục của luật hành chính quy định cách thức tiến hành các hoạt động quản lý hành chính nên chúng tạo ra cơ sở và điều kiện cần thiết để các cơ quan quản lý nhà nước giải quyết các công việc của ngư i dân theo luật định, đảm bảo quyền lợi, lợi ích hợp pháp của các tổ chức và công dân
Thủ tục hành chính có vai tr quan trọng trong quản lý hành chính nhà nước Nếu không có thủ tục hành chính thì mọi chính sách, chủ trương của Đảng
và Nhà nước ban hành sẽ khó được thực thi Có thể nói thủ tục hành chính là công cụ và phương tiện để đưa pháp luật vào đ i sống Đất nước ta đang trong
th i kỳ công nghiệp hóa, hiện đại hóa và trong xu thế toàn cầu hóa thì mục tiêu của nền hành chính phải hướng tới sự chuyên nghiệp, hiệu lực, hiệu quả, công khai, minh bạch, rõ ràng, vai tr của thủ tục hành chính phải đảm bảo cho các hoạt động của Nhà nước được thông suốt, nhanh nhạy và tạo môi trư ng thông thoáng thu hút đầu tư ,thúc đẩy nền kinh tế, xã hội phát triển
Trang 23Vai tr của thủ tục hành chính đối với UBND thành phố thuộc tỉnh trong quản lý hành chính nhà nước và trong mối quan hệ chấp hành với ĐND cùng cấp, dưới sự quản lý của Chính phủ theo hệ thống hành chính 4 cấp được thể hiện chủ yếu ở các nội dung cơ bản như sau
Thứ nhất, TT C là công cụ để tổ chức bộ máy hành chính ở UBND thành phố tác động quản lý nhà nước đến các hoạt động trên địa bàn thành phố Ngoài
ra, TT C c n là phương tiện để UBND thành phố thực hiện mối quan hệ với các cơ quan nhà nước khác cũng như các tổ chức chính trị - xã hội trong việc phối hợp hoạt động quản lý hành chính nhà nước trên đại bàn TT C c n là phương tiện để UBND thành phố thực hiện các hoạt động thực hiện nhiệm vụ phát triển kinh tế, xã hội, giữ vững an ninh, chính trị tại địa phương Đây là hoạt động thể hiện vai tr của UBND thành phố cũng như của TT C trong công tác quản lý
Thứ hai, TT C là phương tiện bảo đảm thực hiện đúng quyền và nghĩa vụ của cá nhân và tổ chức Từ góc độ này chúng ta có thể nhìn nhận trên hai phương diện: TTHC là phương tiện để cá nhân hay tổ chức thực hiện các quyền, nghĩa vụ của mình một cách chính đáng theo đúng quy định của pháp luật;
TT C là cơ sở để tổ chức, cá nhân thực hiện khiếu nại để được xem xét giải quyết khi nhận thấy quyền hay lợi ích hợp pháp của mình bị xâm phạm
Thứ ba, TT C là cơ sở pháp lý hình thành hoạt động trật tự trong quản lý hành chính Nhà nước
Xét từ góc độ quy phạm vật chất của TT C nếu không được quy định rõ ràng thì những quyết định hành chính sẽ không thể thực hiện được hoặc thực hiện sẽ bị sai lệch Ví dụ thủ tục cấp phép bán lẻ sản phẩm thuốc lá, yêu cầu tổ chức, cá nhân cần có: Đơn đề nghị cấp Giấy phép bán lẻ sản phẩm thuốc lá (theo
m u); bản sao Giấy chứng nhận đăng ký doanh nghiệp hoặc Giấy chứng nhận đăng ký kinh doanh và Giấy chứng nhận mã số thuế; bản sao các văn bản giới thiệu, hợp đồng mua bán của các doanh nghiệp bán buôn sản phẩm thuốc lá; ồ
sơ về địa điểm kinh doanh (Địa chỉ, diện tích và mô tả khu vực kinh doanh thuốc
Trang 24lá; bản sao tài liệu chứng minh quyền sử dụng địa điểm kinh doanh (là sở hữu hoặc đồng sở hữu hoặc thuê sử dụng với th i gian tối thiểu là 01 năm); bảng kê thiết bị kiểm tra và điều chỉnh nhiệt độ, độ ẩm trong khu vực kinh doanh thuốc lá) Đó là những quy định bắt buộc đối với tổ chức, công dân khi có yêu cầu thực hiện TT C thì UBND thành phố mới thực hiện xem xét giải quyết
Xét từ góc độ quy phạm thủ tục của TT C đ i h i việc thực hiện các bước giải quyết TT C phải diễn ra theo đúng trình tự, đúng th i gian, đúng quy định từ khâu tiếp nhận TT C đến khi trả kết quả cho tổ chức, công dân Nếu chính quyền không tuân thủ chúng sẽ d n đến việc sai lệch về mặt nguyên tắc không đảm bảo kết quả quản lý của nhà nước, quyền và lợi ích hợp pháp của tổ chức, công dân bị xâm phạm
Như vậy việc tuân thủ TT C là yếu tố bảo đảm hiệu quả hoạt động của
bộ máy hành chính nhà nước TT C là yếu tố đảm bảo thực hiện các quyền tự
do của cá nhân, tổ chức là công cụ đảm bảo cho việc thực hiện tính công khai, minh bạch trong hoạt động chấp hành, điều hành và qua đó tạo điều kiện giám sát, kiểm soát hoạt động của các chủ thể thực hiện TT C
Với tính chất là công cụ để các cơ quan nhà nước thực hiện chức năng quản lý hành chính của mình, TT C sẽ bảo đảm cho việc thi hành các quyết định được thống nhất Muốn thực hiện tốt nội dung này yêu cầu các cơ quan hành chính nhà nước phải quan tâm đến việc công bố, niêm yết, công khai về hồ
sơ, quy trình, th i gian thực hiện, phí và lệ phí (nếu có) đi đôi với việc tăng
cư ng thực hiện công tác kiểm tra, giám sát thực hiện nhằm phát hiện kịp th i nhưng bất cập để điều chỉnh, bổ sung và thực hiện chấn chỉnh những biểu hiện nhũng nhiễu, tiêu cực của cán bộ, công chức thực hiện TT C
Kinh nghiệm thực tế của nước ta cũng như nhiều nước cho thấy muốn xây dựng và áp dụng thủ tục hành chính một cách có hiệu quả thì cần phân loại chúng một cách khoa học theo một số tiêu chí nhất định ợi ích của cách phân loại này là giúp cho ngư i quản lý xác định được tính đặc thù của lĩnh vực mình
Trang 25phụ trách, từ đó đề ra những yêu cầu xây dựng cho lĩnh vực này những thủ tục cần thiết thích hợp, nhằm quản lý tốt những nhiệm vụ, mục tiêu của quản lý nhà nước Tùy thuộc vào các đặc điểm, các tiêu chí khác nhau mà các nhà nghiên cứu hành chính đã phân chia thành các nhóm khác nhau Trong khuôn khổ phạm
vi nghiên cứu của đề tài này, căn cứ vào tính chất công việc được tiến hành
TT C được phân thành ba nhóm: TT C nội bộ; TT C liên hệ; TT C văn thư
a) Thủ tục hành chính nội bộ
Thủ tục hành chính nội bộ là thu thủ tục “thực hiện các công việc nội bộ trong cơ quan, công sở trong hệ thống cơ quan Nhà nước và trong bộ máy nhà nước nói chung” [34,tr.21] Chúng bao gồm các thủ tục quan hệ lãnh đạo, kiểm tra của các cơ quan nhà nước cấp trên với cơ quan nhà nước cấp dưới; quan hệ hợp tác, phối hợp giữa các cơ quan cùng cấp, ngang cấp, ngang quyền; quan hệ công tác giữa chính quyền cấp tỉnh với các Bộ, cơ quan ngang bộ, cơ quan chuyên môn của UBND cấp huyện
Thủ tục hành chính nội bộ thư ng là thủ tục ban hành những quyết định chủ đạo, thủ tục ban hành quyết định quy phạm, thủ tục ban hành các quyết định
cá biệt nội bộ, thủ tục khen thưởng kỷ luật, thủ tục lập các tổ chức và thi tuyển,
bổ nhiệm cán bộ nhà nước
iện tại, thủ tục hành chính nội bộ c n rư m rà không trật tự và thậm chí sai các nguyên tắc của quan hệ hành chính như các thủ tục hành chính nội bộ giữa các ngành, các cấp c n mâu thu n chồng chéo nhau Tuy nhiên việc cải cách TT C nội bộ phải đồng th i cùng với cải cách bộ máy nhà nước, nâng cao chất lượng đào tạo cán bộ, công chức
b) Th ủ tục hành chính liên hệ
à thủ tục “ giải quyết các công việc liên quan đến quyền và lợi ích hợp pháp của công dân, ph ng ngừa, ngăn chặn, xử phạt các hành vi vi phạm hành chính, trưng thu, trưng mua các động sản và bất động sản của tổ chức và của công dân khi Nhà nước có nhu cầu giải quyết một nhiệm vụ nhất định vì lợi ích cộng đồng” [34,tr.22] Thủ tục này nói lên mối quan hệ pháp lý giữa quyền hạn
Trang 26và nhiệm vụ của cơ quan nhà nước và của tổ chức, công dân Khi thực hiện các thủ tục này, cơ quan hành chính nhà nước và các công chức nhà nước có thẩm quyền thực hiện quyền lực nhà nước bằng các hoạt động áp dụng quy phạm pháp luật để giải quyết các công việc, tình huống cụ thể, làm xuất hiện các quyền chủ thể và nghĩa vụ pháp lý của công dân và tổ chức Thủ tục hành chính thực hiện thẩm quyền gồm: Thủ tục cho phép, thủ tục ngăn cấm, thủ tục cưỡng chế thi hành, thủ tục trưng thu, trưng mua, trưng dụng
- Thủ tục cho phép, là thủ tục giải quyết các yêu cầu, đề nghị của công dân trong trư ng hợp công dân muốn thực hiện các hành vi phải xin phép nhà nước Các cơ qun nhà nước giải quyết bằng những quyết định hành chính cá biệt
- Thủ tục ngăn cấm hay cưỡng chế thi hành, là thủ tục khi công dân, tổ chức thực hiện các hành vi vi phạm hành chính hay cố trình không thi hành các quyết định hành chính thì các cơ quan hành chính hoặc cán bộ, công chức có thẩm quyền được thực hiện các biện pháp ngăn chặn, xử phạt hay cưỡng chế thi hành bằng quyết định hành chính Quá trình này phải theo các điều kiện, thủ tục
do pháp luật quy định
- Thủ tục trưng thu, trưng mua, trưng dụng trong một số trư ng hợp theo luật định, cơ quan hành chính có thẩm quyền được thực hiện quyền trưng thu, trưng dụng (trong trư ng hợp cấp bách) trưng mua (trong trư ng hợp cần ưu tiên
vì lợi ích công cộng) Việc thực hiện các quy trình này phải tuân thủ theo một trình tự đã được pháp luật quy định
c) Thủ tục hành chính văn thư
Đây là những thủ tục liên quan đến “toàn bộ các hoạt động lưu trữ, xử lý, cung cấp công văn, giấy t và đưa ra giải quyết công việc nhất định” [39,tr.24] oại thủ tục này có liên quan chặt chẽ với hoạt động văn thư và xảy ra thư ng xuyên trong hoạt động của cơ quan hành chính Nhà nước
Tóm lại, việc phân loại các thủ tục hành chính như vừa trình bày ở trên chỉ có ý nghĩa tương đối, rất nhiều trư ng hợp một loại thủ tục hành chính này
Trang 27có thể xếp vào một loại khác do giữa chúng có những mặt tương đồng và xen kẽ nhau Ví dụ: Thủ tục đăng ký kinh doanh thuộc nhóm các thủ tục hành chính được phân theo từng lĩnh vực quản lý nhành chính nhà nước nhưng cũng có thể được xem là một loại hình thủ tục văn thư, vì nhà nước quy định để đăng ký cho một doanh nghiệp hoạt động thì chủ doanh nghiệp phải có đầy đủ một số giấy t cần thiết, như: Giấy t chứng thực cá nhân, danh sách thành viên, chứng chỉ hành nghề, văn bản xác định vốn pháp định Các loại văn bản đó quy định về tính hợp thức rất chặt chẽ Do vậy, sự sen kẽ các loại thủ tục như vậy, đ i h i quá trình cải cách chúng ta phải có thái độ toàn diện và thận trọng để tránh sai lầm
1.2 Cải cách thủ tục hành chính
Cải cách hành chính là một khái niệm đã được nhiều học giả, các nhà nghiên cứu hành chính trên thế giới đưa ra, dựa trên các điều kiện về chế độ chính trị, kinh tế - xã hội của mỗi quốc gia, cũng như phụ thuộc vào quan điểm
và mục tiêu nghiên cứu, do đó hầu hết các định nghĩa này là khác nhau Tuy nhiên, qua xem xét, phân tích dưới nhiều góc độ, có thể thấy khái niệm về cải cách hành chính được nêu ra `một số điểm thống nhất sau:
- Cải cách hành chính là một sự thay đổi có kế hoạch, theo một mục tiêu nhất định, được xác định bởi cơ quan nhà nước có thẩm quyền;
- Cải cách hành chính không làm thay đổi bản chất của hệ thống hành chính, mà chỉ làm cho hệ thống này trở nên hiệu quả hơn, phục vụ nhân dân được tốt hơn so với trước, chất lượng các thể chế quản lý nhà nước đồng bộ, khả thi, đi vào cuộc sống hơn, cơ chế hoạt động, chức năng, nhiệm vụ của bộ máy, chất lượng đội ngũ cán bộ, công chức làm việc trong các cơ quan nhà nước sau khi tiến hành cải cách hành chính đạt hiệu quả, hiệu lực hơn, đáp ứng yêu cầu quản lý kinh tế - xã hội của một quốc gia;
- Cải cách hành chính tuỳ theo điều kiện của từng th i kỳ, giai đoạn của lịch sử, yêu cầu phát triển kinh tế - xã hội của mỗi quốc gia, có thể được đặt ra những trọng tâm, trọng điểm khác nhau, hướng tới hoàn thiện một hoặc một số
Trang 28nội dung của nền hành chính, đó là tổ chức bộ máy, đội ngũ cán bộ, công chức , thể chế pháp lý, hoặc tài chính công v.v
Thủ tục hành chính là một loại quy phạm pháp luật quy định trình tự về
th i gian , không gian khi thực hiện một thẩm quyền nhất định của bộ máy nhà nước Cải cách hành chính là thuật ngữ được sử dụng để chỉ quá trình cải biến
có kế hoạch cụ thể để đạt mục tiêu hoàn thiện một hay một số nội dung của nền
hành chính nhà nước (như thể chế, cơ cấu tổ chức, cơ chế vận hành, chuẩn hoá
đội ngũ cán bộ, công chức …) nhằm xây dựng nền hành chính công đáp ứng yêu
cầu của một nền hành chính hiệu lực, hiệu quả và hiện đại
Cải cách thủ tục hành chính là một quá trình nhằm khắc phục những hạn chế của hệ thống thủ tục hiện hành theo hướng đơn giản hóa, minh bạch hóa, công khai hóa, tạo ra sự chuyển biến căn bản trong quan hệ giải quyết công
việc giữa các cơ quan hành chính nhà nước với tổ chức, công dân
Cải cách thủ tục hành chính là điều kiện cần thiết để tăng cư ng, củng cố mối quan hệ giữa nhà nước và nhân dân, tăng cư ng sự tham gia quản lý nhà nước của nhân dân Cải cách thủ tục hành chính được coi là khâu đột phá trong cải cách nền hành chính nhà nước, nghĩa là để tạo sự chuyển biến của toàn bộ
hệ thống nền hành chính quốc gia Trong đó, cải cách thủ tục hành chính sẽ thúc đẩy toàn bộ hệ thống hành chính phát triển Cải cách thủ tục hành chính
là một đ i h i tất yếu của thực tiễn khách quan trong công cuộc đổi mới Với vai tr ý nghĩa vô cùng quan trọng đó, Đảng và Nhà nước ta đã xác định đây là trọng tâm của công cuộc cải cách nền hành chính quốc gia
Muốn quản lý hành chính nhà nước có hiệu quả, các cơ quan quản lý hành chính nhà nước cần thực hiện đầy đủ các yêu cầu mang tính nguyên tắc khi thực hiện TT C, như sau:
- Nguyên t ắc thẩm quyền
Nguyên tắc này thể hiện rõ nhất trong thủ tục hành chính Theo đó, chỉ có
cơ quan nhà nước, công chức nhà nước có thẩm quyền do pháp luật quy định
Trang 29mới được thực hiện các thủ tục hành chính nhất định và phải thực hiện đúng trình tự với những phương tiện, biện pháp và hình thức được pháp luật cho phép Chính các cơ quan nhà nước đề ra các thủ tục để giải quyết công việc trên nguyên tắc phù hợp với chức năng quản lý được giao và theo thẩm quyền do pháp luật quy định, do đó cũng có nghĩa vụ thực hiện các thủ tục được ban hành Nghĩa vụ thực hiện thủ tục hành chính đ i h i cần có những quy định rõ ràng về
chế độ cộng vụ và quy chế làm việc để tránh tình trạng vô trách nhiệm trong công tác, nhằm giảm bớt phiền hà cho ngư i dân trong quá trình giải quyết công
việc có liên quan đến công dân Nhà nước phải quy rõ trách nhiệm của các cán
bộ, công chức trong việc tiếp nhận giải quyết đơn thư khiếu kiện của nhân dân,
để đảm bảo yêu cầu không đùn đẩy trách nhiệm từ cơ quan, đơn vị, cá nhân này
sang cơ quan, đơn vị, cá nhân khác
Nguyên tắc thẩm quyền c n liên quan đến nguyên tắc trách nhiệm của cơ quan, ngư i có thẩm quyền: Các quyết định ban hành không đúng thủ tục phải
bị đình chỉ, sửa đổi hoặc bãi b và cơ quan, ngư i ban hành quyết định đó có thể bị truy cứu trách nhiệm
- Nguyên t ắc chính xác, khách quan, công minh
Trong thực hiện thủ tục hành chính, các chủ thể thực hiện thủ tục phải đảm bảo chính xác, khách quan và công minh Các chủ thể thực hiện thủ tục phải có đủ tài liệu, chứng cứ và có thẩm quyền đ i h i việc giải trình, cung cấp thông tin áp dụng các biện pháp cần thiết Các cá nhân, tổ chức hữu quan tham gia thủ tục hành chính phải có trách nhiệm cung cấp thông tin, tư liệu cần thiết
để các chủ thể thực hiện tiến hành thủ tục hành chính giải quyết công việc được thuận lợi
- Nguyên t ắc công khai hóa thủ tục hành chính
Thủ tục hành chính phải được công khai hóa để nhân dân biết và được tiến hành công khai theo luật định, trừ trư ng hợp pháp luật quy định phải bí mật theo quy định chung hoặc theo đề nghị của các bên tham gia thủ tục Tại địa điểm tiếp nhận hồ sơ, giấy t , đơn thư và giải quyết công việc của dân phải
Trang 30niêm yết công khai các quy định, thủ tục giải quyết từng loại công việc Nếu có
quy định về phí, lệ phí thì cũng phải được niêm yết công khai
- Nguyên tắc các bên tham gia thủ tục hành chính phải bình đẳng trước pháp luật
Đây là yêu cầu đối với các cơ quan nhà nước phải quan tâm đến quyền và lợi ích hợp pháp của công dân, tổ chức khi đề nghị của họ có đủ điều kiện do luật định và phải ra lệnh đối với các bên hữu quan để đảm bảo quyền, lợi ích hợp pháp của các bên tham gia được thực hiện đầy đủ: Ngư i yêu cầu giải quyết công việc có quyền khiếu nại, tố cáo với thủ trưởng phụ trách trực tiếp, với thủ trưởng cơ quan cấp trên hoặc kiện trước t a án những việc làm sai trái, gây phiền hà của công chức nhà nước như không đúng thủ tục, có thái độ cửa quyền, sách nhiễu khi giải quyết công việc Ngư i đứng đầu tổ chức được giao nhiệm vụ giải quyết công việc và cá nhân công chức trực tiếp giải quyết công
việc nếu vi phạm đều bị xử lý kỷ luật kịp th i, nghiêm minh
- Nguyên tắc đơn giản, tiết kiệm
Thủ tục hành chính được thực hiện đơn giản, tiết kiệm Trước hết, các thủ tục hành chính cần giảm bớt các cấp, các cửa, các giai đoạn, tăng quyền đồng
th i với trách nhiệm của các cơ quan thực hiện thủ tục Theo đó giảm bớt mức tối thiểu và trong nhiều thủ tục b hẳn các loại phí, lệ phí đối với công dân và
tổ chức Theo nguyên tắc này, việc thực hiện thủ tục hành chính sẽ đáp ứng nhanh chóng yêu cầu của nhân dân, song cũng phải tăng cư ng hiệu quả quản
lý Nhà nước
1.2.3 Các yếu tố tác động đến cải cách thủ tục hành chính
Đẩy mạnh cải cách hành chính công là nội dung lớn, trong đó cải cách thủ tục hành chính được xác định là khâu đột phá trong tiến trình phát triển và hội nhập iện nay thủ tục hành chính ở nước ta c n những nhược điểm: ình thức
đ i h i quá nhiều giấy t , gây phiền hà cho nhân dân; nặng nề, nhiều cửa, nhiều cấp trung gian, rư m rà, không rõ ràng về trách nhiệm; không phù hợp với yêu cầu của th i kỳ mở cửa và hội nhập Thủ tục hành chính thiếu thống nhất,
Trang 31thư ng bị thay đổi một cách tuỳ tiện, thiếu công khai, minh bạch Những nhược điểm trên đã gây phiền hà cho việc thực hiện quyền tự do, lợi ích và công việc chung của cơ quan, gây trở ngại cho việc giao lưu và hợp tác giữa nước ta với nước ngoài, gây ra tệ cửa quyền, bệnh giấy t trong hệ thống cơ quan hành chính, là nơi thuận lợi cho nạn tham nhũng, lãng phí phát sinh, hoành hành Để cải cách TT C tiếp tục có hiệu quả, chúng ta cần phải xác định rõ những yếu tố ảnh hưởng để thực hiện có hiệu quả:
TT C là chủ thể phục tùng quyền lực nhà nước khi tham gia vào TT C, bao gồm các cơ quan, tổ chức, cá nhân Việc phân chia thành hai nhóm chủ thể chỉ mang tính tương đối Tùy từng TT C cụ thể mà xác định là chủ thể thực hiện
TT C hay chủ thể tham gia TT C
Thứ hai, hệ thống các quy định về thủ tục hành chính Theo đánh giá
chương trình đơn giản hóa TT C của Việt Nam, Tổ chức ợp tác và Phát triển kinh tế (OECD) cho rằng: “Chính phủ Việt Nam đã đạt được nhiều thành tựu trong việc cải thiện quản trị công, nâng cao chất lượng thể chế, kích thích năng lực cạnh tranh và tăng trưởng bình đẳng Rất ít quốc gia trên thế giới thực hiện được chương trình cải cách có quy mô như Đề án 30”
Kết quả của Đề án 30 đã giúp Chính phủ nhận diện được khiếm khuyết, bất cập của hệ thống các quy định về TT C, đặc biệt là vấn đề chất lượng của các quy định này Đề án 30 cho thấy, có thể loại b rất nhiều quy định hành chính là rào cản cho hoạt động kinh doanh và đ i sống của nhân dân mà v n đảm bảo mục tiêu quản lý nhà nước Các quy trình xây dựng, ban hành các quy
Trang 32định hành chính trước đây nặng về tính hợp pháp của văn bản và các quy định
mà chưa chú trọng đến các yếu tố kinh tế, kỹ thuật Bên cạnh đó, những yêu cầu hội nhập, những thách thức của cạnh tranh trong hội nhập quốc tế và các biến động kinh tế - xã hội trên quy mô toàn cầu cũng đ i h i Việt Nam phải tiếp tục nỗ lực cải cách TT C bằng việc nâng cao chất lượng hệ thống thể chế
TT C Đây là một trong các nhiệm vụ trọng tâm đã được xác định tại Nghị quyết Đại hội Đảng lần thứ XI
Thứ ba, truyền thông và sự tham gia của các nguồn lực xã hội Từ trước
đến nay, truyền thông luôn là một trong những công cụ hữu hiệu nhất trong việc nâng cao nhận thức của toàn xã hội, bao gồm cả trong và ngoài bộ máy hành chính Việc huy động các đối tượng chịu ảnh hưởng cùng tham gia vào quá trình cải cách TT C nếu thiếu truyền thông thì nhận thức của tất cả các đối tượng sẽ không đầy đủ, do đó, sẽ có những thiếu sót hoặc hành vi không đúng oạt động tuyên truyền thông qua các phương tiện thông tin đại chúng là con
đư ng ngắn nhất để đưa đư ng lối, chủ trương, chính sách của Đảng và pháp luật của Nhà nước vào cuộc sống, đem lại lợi ích cho nhân dân, cho cộng đồng doanh nghiệp, cho sự phát triển của đất nước Việc huy động các đối tượng chịu sự tác động của TT C tham gia vào việc xây dựng các quy định hành chính sẽ bổ sung thêm nguồn lực cho cải cách TT C, từ việc đóng góp các sáng kiến cải cách TT C đến việc giám sát thực hiện TT C theo đúng các quy định của pháp luật Để nhấn mạnh cho tầm quan trọng của yếu tố huy động mọi
lực lượng tham gia vào cải cách TT C, Thủ tướng Chính phủ đưa ra một thông điệp để thực hiện thành công mục tiêu của cải cách TT C: “ uy động toàn xã hội tham gia vào quá trình kiểm soát TT C để thực hiện tốt mục tiêu cải cách
TT C, đảm bảo nguyên tắc chỉ ban hành và duy trì các TT C thực sự cần thiết, hợp lý, hợp pháp và có chi phí tuân thủ thấp nhất” Có thể nói, một trong những mục tiêu quan trọng của cải cách TT C là phát hiện và xóa b những
TT C thiếu tính đồng bộ, chồng chéo, rư m rà, phức tạp trong quá trình tiếp nhận và xử lý công việc giữa cơ quan nhà nước với tổ chức, công dân Để đạt
Trang 33được mục tiêu của cải TT C thì cần thiết phải xem xét đến những yếu tố ảnh hưởng đến cải cách thủ tục hành chính
1.3 Nội dung cải cách thủ tục hành chính đối với cơ quan cấp thành phố trực thuộc tỉnh
a) Nội dung cải cách thủ tục hành chính
* Cơ chế một cửa và một cửa liên thông
Cơ chế một cửa là cơ chế giải quyết công việc của tổ chức, cá nhân, bao gồm cả tổ chức, cá nhân nước ngoài (sau đây gọi là tổ chức, cá nhân) thuộc trách nhiệm, thẩm quyền của một cơ quan hành chính nhà nước, từ hướng d n, tiếp nhận giấy t , hồ sơ, giải quyết đến trả kết quả được thực hiện tại một đầu mối là bộ phận tiếp nhận và trả kết quả của cơ quan hành chính nhà nước
Cơ chế một cửa liên thông là cơ chế giải quyết công việc của tổ chức, cá nhân phải thực hiện nhiều thủ tục hành chính thuộc trách nhiệm, thẩm quyền của nhiều cơ quan hành chính nhà nước khác nhau (cùng cấp hoặc giữa các cấp hành chính) từ hướng d n, tiếp nhận giấy t , hồ sơ, giải quyết đến trả kết quả được thực hiện tại một đầu mối là bộ phận tiếp nhận và trả kết quả của cơ quan được chọn là đầu mối tiếp nhận và trả kết quả Bộ phận này được đặt tại một trong số các cơ quan có liên quan với nhau
* Ki ểm soát thủ tục hành chính
à việc xem xét, đánh giá, theo dõi nhằm bảo đảm tính khả thi của quy định về thủ tục hành chính, đáp ứng yêu cầu công khai, minh bạch trong quá trình tổ chức thực hiện thủ tục hành chính
Như vậy kiểm soát TT C là một quy trình chặt chẽ, toàn diện bắt đầu từ kiểm soát quy định về thủ tục hành chính trong dự án, dự thảo văn bản quy phạm pháp luật đến việc thực hiện các thủ tục hành chính này trên thực tế
* Đánh giá tác động thủ tục hành chính
Theo quy định tại Nghị định 63/2010/NĐ-CP của Chính phủ của Chính phủ
về kiểm soát TT C, việc đánh giá tác động được thực hiện theo các tiêu chí gồm:
sự cần thiết, tính hợp lý, tính hợp pháp và có chi phí tuân thủ thấp nhất
Trang 34* Rà soát, đánh giá thủ tục hành chính
à việc thống kê, tập hợp, đánh giá các thủ tục hành chính để kiến nghị cơ quan, ngư i có thẩm quyền xem xét, quyết định việc sửa đổi, bổ sung, thay thế hoặc hủy b những quy định về thủ tục hành chính không cần thiết, không hợp lý, không hợp pháp, không đáp ứng được các nguyên tắc về quy định TT C
* Ti ếp nhận, xử lý phản ánh, kiến nghị
Phản ánh là việc cá nhân, tổ chức có ý kiến: những vướng mắc cụ thể trong thực hiện; sự không hợp pháp, không hợp lý, không đồng bộ, không thống nhất với hệ thống pháp luật Việt Nam hoặc điều ước quốc tế mà Việt Nam ký kết hoặc gia nhập và những vấn đề khác
Kiến nghị là việc cá nhân, tổ chức có phản ánh và đề xuất phương án xử
lý hoặc có sáng kiến ban hành mới quy định hành chính liên quan đến hoạt động kinh doanh, đ i sống nhân dân
b) Cải cách thủ tục hành chính đối với cơ quan cấp thành phố trực thuộc tỉnh
Nhằm đạt được những mục tiêu về CC C trong giai đoạn hiện nay, việc cải cách thủ tục hành chính đối với thành phố ào Cai cần tập trung vào những nội dung chủ yếu dưới đây:
Một là, đảm bảo tính thống nhất của hệ thống TT C: oàn thiện một hệ
thống TT C thống nhất trong cả nước (từ trung ương đến địa phương) Tiến
hành rà soát lại toàn bộ các quy định hiện hành về TT C, lệ phí và phí từ đó
có cơ sở đề nghị các cơ quan có thẩm quyền bãi b ngay những quy định
TT C không đúng thẩm quyền và bổ sung, sửa đổi những thủ tục không c n phù hợp với thực tế, loại b thủ tục hành chính không cần thiết, chồng chéo, sửa đổi những thu tục rư m rà, bất hợp lý gây phiền hà rắc rối cho ngư i dân, tổ chức
Hai là, đảm bảo sự chặt chẽ, hợp lý, khoa học, rõ ràng và công khai của
hệ thống TT C: TT C phải phù hợp với điều kiện kinh tế, chính trị xã hội
TT C phải được xây dựng rõ ràng theo trình tự từng bước từ quy trình xây dựng
Trang 35đến quy trình thực hiện TT C Cụ thể như phải đảm bảo đầy đủ các yếu tố cấu thành thủ tục hành chính như: tên gọi, thành phần hồ sơ, chủ thể thực hiện, th i gian, địa điểm thực hiện, yêu cầu điều kiện, cách thức thực hiện, phí…
Ba là, Đơn giản hóa TTHC đảm bảo phải dễ hiểu, dễ tiếp cận, đơn giản trong thực hiện, cụ thể như: Giảm số cấp thực hiện TT C, giảm các loại giấy t , điều kiện để giải quyết công việc hành chính, rút ngắn th i gian giải quyết công
việc.…
Bốn là, TT C khi ban hành phải đảm bảo tính khả thi, phải áp dụng hiệu
quả trong thực tiễn giải quyết nhu cầu của công dân và kiểm soát hoạt động của các cơ quan nhà nước trong quá trình giải quyết công việc Các quy trình TTHC phải đảm bảo tính ổn định, sự ổn định của các quy trình TT C thể hiện trách nhiệm của nhà nước đối với nhân dân, thể hiện tính nghiêm minh của pháp luật
Năm là, tiếp tục thực hiện có hiệu quả cơ chế một cửa cơ chế một cửa liên
thông phù hợp với các điều kiện đặc thù của thành phố về cơ cấu tổ chức, biên chế, cơ sở vật chất, trang thiết bị làm việc xác định đây là giải pháp trong đổi mới phương thức làm việc của các cơ quan hành chính nhà nước, tạo cơ sở cho quá trình thực hiện và tăng cư ng khả năng giám sát của nhân dân, các tổ chức,
cá nhân đối với việc thực thi công vụ, bảo đảm cho việc thực hiện được quyền lợi, nghĩa vụ của mình và qua đó, nâng cao trách nhiệm giải quyết công việc của các cơ quan hành chính nhà nước
Sáu là, Ban hành cơ chế kiểm tra cán bộ, công chức tiếp nhận và giải quyết công việc của nhân dân và tổ chức; xử lý nghiêm CB,CC có hành vi sách nhiễu, hách dịch, vô trách nhiệm; khen thưởng những CB,CC hoàn thành tốt nhiệm vụ
Bẩy là, tăng cư ng ứng dụng công nghệ thông tin vào hoạt động của các
cơ quan hành chính nhà nước, trong đó có việc ứng dụng công nghệ thông tin trong việc thực hiện các TT C lên mức độ 3 và mức độ 4
Trang 361.4 Ý nghĩa của cải cách thủ tục hành chính
Trong quá trình xây dựng và phát triển đất nước, Đảng ta đã chỉ rõ sự cần thiết phải tiến hành cải cách hành chính, coi đây là một giải pháp quan trọng góp phần đạt được các mục tiêu phát triển kinh tế - xã hội Chúng ta đã tiến hành cải cách hành chính từng bước thận trọng và đã thu được nhiều kết quả rất đáng khích lệ Cải cách hành chính ở Việt Nam được triển khai trên nhiều nội dung: cải cách thể chế, cải cách tổ chức bộ máy hành chính, xây dựng và nâng cao chất lượng đội ngũ cán bộ, công chức, cải cách tài chính công và hiện đại hóa nền hành chính, trong đó cải cách thủ tục hành chính là một khâu quan trọng và được đặt ra ngay từ giai đoạn đầu của tiến trình cải cách Thủ tục hành chính liên quan không chỉ đến công việc nội bộ của một cơ quan, một cấp chính quyền, mà c n đến các tổ chức và công dân trong mối quan hệ với Nhà nước Các quyền, nghĩa vụ của công dân được quy định trong iến pháp hay ở các văn bản pháp luật khác có được thực hiện hay không, thực hiện như thế nào, về cơ bản, đều phải thông qua thủ tục hành chính do các cơ quan, các cấp chính quyền nhà nước quy định và trực tiếp giải quyết Nhận rõ mục đích, ý nghĩa và tầm quan trọng của công tác cải cách thủ tục hành chính, Chính phủ đã ban hành
Nghị quyết số 38/CP ngày 4-5-1994 về cải cách một bước thủ tục hành chính mà mục tiêu quan trọng là hướng đến việc giải quyết tốt hơn các công việc của công dân, tổ chức, đặc biệt là cộng đồng doanh nghiệp Yêu cầu của Nghị quyết là
"nhằm tạo bước chuyển căn bản trong quan hệ và thủ tục giải quyết công việc giữa các cơ quan nhà nước với nhau, giữa cơ quan nhà nước với tổ chức xã hội
và giữa cơ quan nhà nước với công dân" Cùng với yêu cầu phát triển và hội nhập, cải cách thủ tục hành chính ở nước ta từng bước được định hình về nội dung, phương hướng triển khai với những bước đi, cách làm nhằm bảo đảm bộ máy hành chính phục vụ tốt hơn nhu cầu phát triển kinh tế - xã hội Chương trình tổng thể cải cách hành chính nhà nước giai đoạn 2001 - 2010 ban hành kèm theo Quyết định số 136/2001/QĐ-TTg ngày 17-9-2001 của Thủ tướng Chính phủ đã xác định phải đẩy mạnh cải cách thủ tục hành chính với mục tiêu cơ bản
Trang 37là "Tiếp tục cải cách thủ tục hành chính nhằm bảo đảm tính pháp lý, hiệu quả, minh bạch và công bằng trong khi giải quyết công việc hành chính oại b những thủ tục rư m rà, chồng chéo dễ bị lợi dụng để tham nhũng, gây khó khăn cho dân Mở rộng cải cách thủ tục hành chính trên tất cả các lĩnh vực, xóa b kịp
th i những quy định không cần thiết về cấp phép và thanh tra, kiểm tra, kiểm soát, kiểm định, giám định" Trên tinh thần đó, những năm qua công tác cải cách thủ tục hành chính trở thành nhiệm vụ trọng tâm, xuyên suốt trong chương trình công tác của Chính phủ và các bộ, ngành, địa phương Nghị quyết Trung ương 5 khóa X về tiếp tục đẩy mạnh cải cách hành chính, nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản lý của bộ máy nhà nước đã nêu rõ "tập trung đẩy mạnh cải cách thủ tục hành chính, xem đây là khâu đột phá để tạo môi trư ng thuận lợi, minh bạch cho mọi hoạt động của ngư i dân và doanh nghiệp, phải tiến hành rà soát các thủ tục hành chính trên tất cả các lĩnh vực, chỉ rõ những thủ tục, những quy định sai trái, không phù hợp và nguyên nhân cụ thể để kiên quyết sửa đổi Đây là khâu cản trở sự phát triển và gây nhiều bức xúc trong nhân dân, phải tập trung chỉ đạo tạo
sự chuyển biến nhanh trong lĩnh vực này" Thực hiện Nghị quyết Trung ương 5 khóa X, việc tiếp tục cải cách, đơn giản hóa thủ tục hành chính gắn với việc thực hiện cơ chế "một cửa" đã được triển khai mạnh và thu được những kết quả bước đầu tích cực Các bộ, ngành và địa phương đã tích cực rà soát, sửa đổi một số thủ tục hành chính liên quan nhiều đến ngư i dân, doanh nghiệp Đặc biệt, thủ tục hành chính trên những lĩnh vực bức xúc, liên quan trực tiếp tới ngư i dân và doanh nghiệp như đất đai, xây dựng, hộ tịch, hộ khẩu, đầu tư, đăng ký doanh nghiệp, hải quan, thuế, kho bạc, xuất nhập khẩu v.v đã được rà soát nhiều lần, loại b những thủ tục hành chính phức tạp, gây phiền hà, bước đầu tạo lập lại niềm tin của ngư i dân và doanh nghiệp vào hoạt động phục vụ của các cơ quan công quyền Cải cách thủ tục hành chính có ý nghĩa rất lớn đối với các cơ quan nhà nước và trong hoạt động của đ i sống xã hội được thể hiện cụ thể như sau: Thứ nhất, cải cách thủ tục hành chính sẽ đưa quy định của pháp luật đi
vào đ i sống xã hội, giúp cho các hoạt động của thực tiễn xã hội được thực hiện
Trang 38thuận lợi, nhanh chóng và đồng bộ Trong quá trình xây dựng và phát triển đất nước, Đảng ta đã chỉ rõ sự cần thiết phải tiến hành cải cách hành chính, coi đây
là một giải pháp quan trọng góp phần đạt được các mục tiêu phát triển kinh tế -
xã hội Chúng ta đã tiến hành cải cách hành chính từng bước thận trọng và đã thu được nhiều kết quả rất đáng khích lệ
Thứ hai, cải cách thủ tục hành chính bảo đảm cho công việc được tiến
hành theo một trật tự cần thiết và có thể kiểm soát được Đây là một ý nghĩa rất
to lớn nhằm đảm bảo cho các cơ quan nhà nước thực hiện đúng chức năng, nhiệm vụ của mình, đồng th i tạo thuận lợi trong việc kiểm tra, giám sát hoạt động của các cơ quan nhà nước của quần chúng nhân dân Kỷ cương hành chính cũng có những tiến bộ quan trọng Thông qua sự chỉ đạo sâu sát, kiên quyết của Thủ tướng Chính phủ về chấn chỉnh kỷ luật, kỷ cương trong hoạt động của cơ quan hành chính, về rà soát, đơn giản hóa và công khai các thủ tục hành chính, thực hiện cơ chế "một cửa" với chất lượng tốt, nâng cao trách nhiệm ngư i đứng đầu cơ quan hành chính, bằng các việc làm cụ thể ở các bộ, ngành và chính quyền địa phương các cấp đã khẳng định sự chuyển biến bước đầu trong mối quan hệ giữa cơ quan hành chính nhà nước với ngư i dân và doanh nghiệp Thứ ba, cải thủ tục hành chính sẽ xác lập cụ thể rõ ràng mối quan hệ giữa
Nhà nước với công dân Thủ tục hành chính phù hợp với thực tế, đơn giản, nhanh chóng, đem lại hiệu quả cao trong đ i sống xã hội sẽ góp phần tạo niềm tin của quần chúng nhân dân vào Đảng, Nhà nước và cơ quan chính quyền Thủ tục hành chính liên quan không chỉ đến công việc nội bộ của một cơ quan, một cấp chính quyền, mà c n đến các tổ chức và công dân trong mối quan hệ với Nhà nước Các quyền, nghĩa vụ của công dân được quy định trong iến pháp hay ở các văn bản pháp luật khác có được thực hiện hay không, thực hiện như thế nào, về cơ bản, đều phải thông qua thủ tục hành chính do các cơ quan, các cấp chính quyền nhà nước quy định và trực tiếp giải quyết
Thứ tư, cải cách thủ tục hành chính là cơ sở để xác định rõ trách nhiệm
giữa các bên trong công việc được giao Từ đó phát huy hết chức trách, nhiệm
Trang 39vụ của từng cán bộ, công chức viên chức trong công sở; đồng th i tạo thuận lợi cho thủ trưởng trong việc giám sát, kiểm tra việc thực hiện chức năng, nhiệm vụ của cán bộ, công chức, viên chức trong cơ quan, tổ chức của mình
TIỂU KẾT CHƯƠNG 1
Trong chương 1, tác giả đã nghiên cứu cơ sở lý luận về TT C, cải cách
TT C; khái niệm, đặc điểm, nguyên tắc thực hiện TT C; các yêu cầu cải cách
TT C đối với UBND thành phố trực thuộc tỉnh
Đối với cải cách TTHC: phải thực sự quan tâm và coi tro ng đến yêu cầu về th i gian, nội dung và chất lượng của việc xây dựng kế hoạch thực hiện cải cách TT C từ thành phố đến các phư ng, xã; Công tác theo dõi, giám sát, kiểm tra, thanh tra về cải cách TT C phải được tiến hành thư ng xuyên, hiệu quả; cần phải có nhiều giải pháp tạo động lực làm việc, khuyến khích, động viện kịp th i những tấm gương ngư i tốt, việc tốt, xử lý kịp th i, nghiêm minh những biểu hiện tiêu cực; Cần xây dựng nhiều mô hình, cách làm phù hợp, thiết thực và hiệu quả, được tuyên truyền phổ biến, nhân rô ng; Cải cách TTHC phải gắn với
thực hiện Quy chế dân chủ ở cơ sở tại từng cơ quan, đơn vị; Phát huy sức mạnh tập thể, tạo sự đồng thuận cao trong thực hiện, giám sát, kiểm tra, đấu tranh với các biểu hiện và hành vi quan liêu, tham nhũng, tiêu cực, tạo sự đồng tình, ủng hộ trong nhân dân; Sự vào cuộc đồng bộ và tích cực của các cơ quan thông tin đại chúng đã góp phần không nh vào kết quả, hiệu quả của công tác cải cách TT C ở các địa phương; uy động và bảo đảm kịp th i kinh phí và nguồn nhân lực cho công tác cải cách TTHC
Nội dung chương 1 là cơ sở khoa học để tác giả nghiên cứu, phân tích, đánh giá thực trạng cải cách TT C tại UBND thành phố ào Cai trong chương 2
Trang 40CHƯƠNG 2 THỰC TRẠNG CẢI CÁCH THỦ TỤC HÀNH CHÍNH TẠI UBND
THÀNH PHỐ LÀO CAI
1.1 Kh ái quát về UBND thành phố Lào Cai
Thành phố ào Cai có vị trí kinh tế - chính trị trung tâm và quan trọng nhất của tỉnh ào Cai nói riêng và trong khu vực nói chung, với nhiều lợi thế kinh tế tuyệt đối như: Cửa khẩu quốc tế có vị trí thiết yếu trên tuyến hành lang kinh tế Côn Minh - Lào Cai - à Nội - ải Ph ng; là điểm nút giao thông đối với các khu du lịch SaPa, Bắc à; có nhiều tiềm năng khoáng sản Apatit, Đồng sinh quyền, … Thành phố ào Cai trong những năm gần đây đã có những bước chuyển mình mạnh mẽ với tốc độ tăng trưởng kinh tế luôn đạt xấp xỉ 17%/năm, thu nhập bình quân đầu ngư i đạt 60 triệu đồng/ngư i Cơ cấu kinh tế chuyển dịch tích cực, tỷ trọng ngành nông nghiệp chiếm 2,4 %, công nghiệp và xây dựng chiếm 46,9%, dịch vụ chiếm 50,7% Tổng mức lưu chuyển hàng hóa đạt trên 10.000 tỷ đồng/năm Tổng lượng khách du lịch trên 1,4 triệu lượt/năm; doanh thu du lịch luôn ở mức cao đạt trên 1.000 tỷ đồng/năm Các lĩnh vực văn hóa - xã hội có nhiều tiến bộ, công tác xóa đói giảm nghèo đạt được những kết quả đáng khích lệ, bình quân giai đoạn 2011 - 2015 tỷ lệ hộ nghèo giảm 2,5
%/năm (theo tiêu chí cũ còn 0,47%, theo tiêu chí mới 2,92%)
Xác định được những lợi thế phát triển tại Đại hội Đảng bộ thành phố lần thứ XXI nhiệm kỳ 2015 - 2020 đã xác định lấy nhiệm vụ cải cách hành chính (CC C) là khâu đột phá, là chìa khóa thành công để cải thiện môi trư ng kinh doanh, thu hút đầu tư và nâng cao năng lực cạnh tranh, hướng đến xây dựng nền hành chính dân chủ, trong sạch vững mạnh, từng bước hiện đại hóa, thực sự là nền hành chính phục vụ nhân dân, đáp ứng yêu cầu phát triển kinh tế - xã hội của địa phương