Giải quyết tố cáo về đất đai từ thực tiễn huyện bình lục, tỉnh hà nam

Đáng chú ý,đơn thư tố cáo cán bộ, công chức, tổ chức, cá nhân có hành vi vi phạm phápluật về đất đai như việc cán bộ lợi dụng chức vụ, quyền hạn để bao chiếmruộng đất, chia chác đất đai;

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO BỘ NỘI VỤ

HỌC VIỆN HÀNH CHÍNH QUỐC GIA

ĐÀO THỊ TUYẾT MAI

GIẢI QUYẾT TỐ CÁO VỀ ĐẤT ĐAI – TỪ THỰC TIỄN HUYỆN BÌNH LỤC, TỈNH HÀ NAM

LUẬN VĂN THẠC SĨ LUẬT HIẾN PHÁP VÀ LUẬT HÀNH CHÍNH

HÀ NỘI - 2017

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO BỘ NỘI VỤ

HỌC VIỆN HÀNH CHÍNH QUỐC GIA

ĐÀO THỊ TUYẾT MAI

GIẢI QUYẾT TỐ CÁO VỀ ĐẤT ĐAI – TỪ THỰC TIỄN HUYỆN BÌNH LỤC, TỈNH HÀ NAM

LUẬN VĂN THẠC SĨ LUẬT HIẾN PHÁP VÀ LUẬT HÀNH CHÍNH

Chuyên ngành: Luật Hiến pháp và Luật Hành chính

Mã sô: 60 38 01 02

NGƯỜI HƯỚNG DẪN KHOA HỌC: TS LÊ TIẾN HÀO

HÀ NỘI - 2017

LỜI CAM ĐOAN

Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu của riêng tôi Các sốliệu, tài liệu tham khảo và trích dẫn đảm bảo độ chính xác, trung thực và cónguồn gốc rõ ràng Những kết luận khoa học trong luận văn chưa từng đượccông bố trước đây

Học viên

Đào Thị Tuyết Mai

LỜI CẢM ƠN

Để hoàn thành luận văn tốt nghiệp này, ngoài sự cố gắng, nỗ lực củabản thân, tôi xin gửi lời cảm ơn chân thành đến các thầy giáo, cô giáo của Họcviện Hành chính Quốc gia và các thầy giáo, cô giáo Khoa Sau đại học – Họcviện Hành chính Quốc gia đã tận tình truyền đạt những kiến thức quý báu vàtạo điều kiện thuận lợi cho tôi trong suốt thời gian học tập vừa qua để tôi cóđược những kiến thức tốt để thực hiện luận văn này

Đặc biệt, tôi xin tỏ lòng biết ơn chân thành và sâu sắc tới tiến sĩ Lê TiếnHào, người đã tận tình hướng dẫn, chỉ bảo và giúp đỡ tôi thực hiện và hoànthành luận văn này

Tôi xin trân trọng cám ơn các anh chị là cán bộ, công chức hiện đang làmviệc tại Ủy ban nhân dân huyện Bình Lục, Thanh tra huyện Bình Lục, Phòng Tàinguyên Môi trường, Phòng thuế huyện Bình Lục, tỉnh Hà Nam đã giúp đỡ tôitrong quá trình thu thập tài liệu, số liệu để hoàn thành luận văn này

Mặc dù đã có nhiều cố gắng hoàn thiện luận văn bằng năng lực củamình, tuy nhiên luận văn không thể tránh khỏi những thiếu sót, rất mong nhậnđược những ý kiến đóng góp ý kiến quý báu của các thầy cô và các bạn

Xin trân trọng cám ơn!

Hà Nội, ngày 11 tháng 10 năm 2017

Học viên

Đào Thị Tuyết Mai

MỤC LỤC

MỞ ĐẦU 1

Chương 1 MỘT SỐ VẤN ĐỀ LÝ LUẬN VỀ TỐ CÁO VÀ GIẢI QUYẾT TỐ CÁO VỀ ĐẤT ĐAI 8

1.1 Khái niệm, đặc điểm của tố cáo về đất đai 8

1.1.1 Khái niệm tố cáo về đất đai 8

1.1.2 Đặc điểm của tố cáo về đất đai 10

1.2 Những quy định của pháp luật về giải quyết quyết tố cáo về đất đai 14

1.2.1 Khái niệm giải quyết tố cáo về đất đai 14

1.2.2 Đặc điểm của giải quyết tố cáo về đất đai 15

1.2.3 Nguyên tắc, thẩm quyền, trình tự, thủ tục giải quyết tố cáo về đất đai 16

1.2.4 Vai trò của giải quyết tố cáo về đất đai 22

1.3 Những yếu tố ảnh hưởng đến hiệu quả giải quyết tố cáo về đất đai 24

Tiểu kết chương 1 30

Chương 2 THỰC TRẠNG TỐ CÁO VÀ GIẢI QUYẾT TỐ CÁO VỀ ĐẤT ĐAI TRÊN ĐỊA BÀN HUYỆN BÌNH LỤC, TỈNH HÀ NAM 31

2.1 Khái quát đặc điểm tự nhiên, kinh tế xã hội, công tác quản lý đất đai và tình hình tố cáo về đất đai ở huyện Bình Lục 31

2.1.1 Khái quát đặc điểm tự nhiên, kinh tế - xã hội của huyện Bình Lục 31 2.1.2 Khái quát thực trạng quản lý đất đai ở huyện Bình Lục 33

2.1.3 Tình hình, nguyên nhân phát sinh tố cáo về đất đai ở huyện Bình Lục từ năm 2012 đến năm 2016 39

2.2 Giải quyết tố cáo về đất đai ở huyện Bình Lục giai đoạn 2012 - 2016 – kết quả, ưu điểm, hạn chế, nguyên nhân và kinh nghiệm 45

2.2.1 Kết quả giải quyết 45

2.2.2 Ưu điểm và nguyên nhân 48

2.2.3 Hạn chế và nguyên nhân 55

2.2.4 Kinh nghiệm 60

Tiểu kết chương 2 64

Chương 3 PHƯƠNG HƯỚNG VÀ GIẢI PHÁP CHỦ YẾU NÂNG CAO HIỆU QUẢ GIẢI QUYẾT TỐ CÁO VỀ ĐẤT ĐAI Ở CẤP HUYỆN NÓI CHUNG VÀ Ở HUYỆN BÌNH LỤC, TỈNH HÀ NAM 65

3.1 Một số yếu tố thuận lợi, khó khăn và phương hướng nâng cao hiệu quả giải quyết tố cáo về đất đai ở cấp huyện nói chung và ở huyện Bình Lục, tỉnh Hà Nam 65

3.1.1 Một số yếu tố thuận lợi và khó khăn 65

3.1.2 Phương hướng nâng cao hiệu quả giải quyết tố cáo về đất đai ở cấp huyện nói chung và ở huyện Bình Lục, tỉnh Hà Nam 67

3.2 Một số giải pháp chủ yếu nâng cao hiệu quả giải quyết tố cáo về đất đai ở cấp huyện nói chung và ở huyện Bình Lục, tỉnh Hà Nam 69

3.2.1 Nhóm giải pháp nâng cao hiệu quả giải quyết tố cáo về đất đai ở cấp huyện nói chung 69

3.2.2 Một số giải pháp cụ thể nâng cao hiệu quả giải quyết tố cáo về đất đai ở huyện Bình Lục, tỉnh Hà Nam 82

Tiểu kết chương 3 85

KẾT LUẬN 86

DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO 88

DANH MỤC BẢNG BIỂU

Danh mục biểu đồ

Biểu đồ 2.1: Tình hình tiếp nhận đơn tố cáo về đất đai trên địa bàn huyện giaiđoạn 2012 – 2016 41Biểu đồ 2.2: Tỉ lệ đơn tố cáo về đất đai so với tổng số đơn tố cáo giai đoạn

2012 – 2016 41

Danh mục bảng

Bảng 2.1: Tỉ lệ đơn tố cáo về đất đai từng năm ở huyện Bình Lục giai đoạn

2012 – 2016 41Bảng 2.2: Số lượng đơn tố cáo về đất đai thuộc thẩm quyền giải quyết của cấphuyện và cấp xã ở huyện Bình Lục giai đoạn 2012 – 2016 42Bảng 2.3 Kết quả giải quyết tố cáo về đất đai huyện Bình Lục giai đoạn

2012 – 2016 45Bảng 2.4 Kết quả xử lý vi phạm qua giải quyết tố cáo về đất đai ở huyệnBình Lục giai đoạn 2012 – 2016 46

MỞ ĐẦU

1 Tính cấp thiết của đề tài

Đất đai là tài nguyên thiên nhiên quý giá của mỗi quốc gia và nó cũng làyếu tố mang tính quyết định sự tồn tại và phát triển của con người và các sinh vậtkhác trên trái đất Bởi vậy, nếu không có đất đai thì không có bất kỳ một ngànhsản xuất nào, con người không thể tiến hành sản xuất ra của cải vật chất để duytrì cuộc sống và duy trì nòi giống đến ngày nay Trải qua một quá trình lịch sửlâu dài, con người chiếm hữu đất đai, biến đất đai từ một sản vật tự nhiên thànhmột tài sản của cá nhân, của cộng đồng, của một quốc gia Đất đai không chỉ cónhững vai trò quan trọng như đã nêu trên mà nó còn có ý nghĩa về mặt chính trị.Tài sản quý giá ấy phải bảo vệ bằng cả xương máu và vốn đất đai mà một quốcgia có được thể hiện sức mạnh của quốc gia đó, ranh giới quốc gia thể hiện chủquyền của một quốc gia Đất đai còn là nguồn của cải, quyền sử dụng đất đai lànguyên liệu của thị trường nhà đất, nó là tài sản đảm bảo sự an toàn về tài chính,

có thể mua bán, chuyển nhượng qua các thế hệ

Ở nước ta, từ khi đất nước bước vào thời kì đổi mới, thực hiện theo cơchế thị trường, nhất là khi Luật đất đai năm 1993 được ban hành, đất đai đượccoi là hàng hóa đặc biệt thì các vụ tranh chấp về đất đai cũng như các vụkhiếu nại, tố cáo về đất đai ngày càng tăng, ảnh hưởng không nhỏ đến tìnhhình ổn định kinh tế - xã hội cũng như đời sống xã hội của mỗi người dân.Trước tình hình đó, hệ thống pháp luật về khiếu nại, tố cáo nói chung, khiếunại, tố cáo về đất đai nói riêng của nước ta không ngừng được hoàn thiện.Quản lý đất đai là nhiệm vụ của Nhà nước, là công việc rộng lớn và phức tạp,liên quan đến nhiều cơ quan, tổ chức, cá nhân Mặc dù có nhiều cố gắngnhưng công tác quản lý về đất đai vẫn còn bộc lộ nhiều hạn chế, yếu kém làmnảy sinh những hành vi vi phạm pháp luật của không ít cơ quan, tổ chức, cánhân, cán bộ, công chức trong lĩnh vực này dẫn đến khiếu nại, tố cáo

Tố cáo là một trong những quyền cơ bản của công dân, được Hiến pháp

và pháp luật nước ta ghi nhận Hiến pháp nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩaViệt Nam năm 2013 quy định: “Mọi người có quyền khiếu nại, tố cáo với cơquan, tổ chức, cá nhân có thẩm quyền về những việc làm trái pháp luật của cơquan, tổ chức, cá nhân” Tố cáo về đất đai là một trong những nhóm quan hệđất đai diễn ra thường xuyên, phức tạp, nhạy cảm, ảnh hưởng sâu rộng đếntình hình an ninh, chính trị, kinh tế, xã hội của mỗi địa phương Đáng chú ý,đơn thư tố cáo cán bộ, công chức, tổ chức, cá nhân có hành vi vi phạm phápluật về đất đai như việc cán bộ lợi dụng chức vụ, quyền hạn để bao chiếmruộng đất, chia chác đất đai; giao đất, cho thuê đất không đúng đối tượng,không đúng quy hoạch, không đúng mục đích sử dụng đất; việc sử dụng quỹđất công ích trái quy định của pháp luật; cán bộ cửa quyền, nhũng nhiễu trongthực hiện các thủ tục hành chính về đất đai, nhất là cấp giấy chứng nhậnquyền sử dụng đất; hành vi vi phạm pháp luật trong việc lập phương án bồithường, hỗ trợ, việc thực hiện chủ trương dồn điền đổi thửa.Vì vậy, Nhà nước

đã có nhiều quan tâm, cố gắng trong công tác chỉ đạo, giải quyết các vụ việc

tố cáo về đất đai Tuy nhiên, tố cáo về đất đai vẫn diễn biến phức tạp, vẫn làmột trong những nội dung quản lý đất đai gây sức ép rất lớn cho cơ quan nhànước

Giải quyết tố cáo về đất đai là một trong những nội dung quản lý hếtsức quan trọng của công tác quản lý nhà nước về đất đai Giải quyết tố cáo vềđất đai nhằm giải quyết các mâu thuẫn trong quan hệ đất đai, nó liên quan đếnnhiều vấn đề phức tạp thuộc về pháp luật và những quan hệ xã hội khác, ảnhhưởng trực tiếp đến quyền lợi thiết thân của các tổ chức, cá nhân, vì vậy được

xã hội rất quan tâm Xuất phát từ những vai trò to lớn đó của đất đai, Đảng vàNhà Nước ta luôn chú trọng và giành sự quan tâm đặc biệt đối với vấn đề đấtđai Các Chỉ thị, Nghị quyết được ban hành liên quan đến vấn đề đất đai đã cótác động đến tình hình tố cáo và giải quyết tố cáo, nhiều “điểm nóng”, nhiều

vụ việc phực tạp đã được giải quyết, góp phần làm ổn định tình hình an ninhchính trị, trật tự an toàn xã hội của đất nước Tuy nhiên, do nhiều nguyênnhân, thời gian gần đây tình hình tố cáo của công dân diễn ra với số lượnglớn, tính chất ngày càng phức tạp, trong đó tố cáo về đất đai chiếm số lượnglớn trong số các đơn tố cáo.

Huyện Bình lục là một huyện đồng chiêm trũng thuộc tỉnh Hà Nam tỉnh có diện tích tự nhiên thuộc loại nhỏ nhất cả nước, nhưng tình hình tố cáo

-về đất đai trên địa bàn thị trấn và các xã của huyện Bình Lục lại diễn ra khágay gắt, phức tạp, có nơi đã trở thành điểm nóng Từ năm 2011 đến nay,huyện Bình Lục thực hiện chủ trương lớn của Đảng và Nhà nước về xây dựngnông thôn mới, trong đó có chủ trương về dồn đổi tích tụ ruộng đất Cùng vớiviệc đô thị hóa, thực hiện các dự án thu hồi đất phục vụ hạ tầng, các cụm côngnghiệp, các khu đô thị nên đất đai có thay đổi lớn về giá trị dẫn đến các xungđột về lợi ích, từ đó tình hình tố cáo trên địa bàn ngày càng gia tăng, diễn biếnphức tạp và tập trung chủ yếu vào lĩnh vực đất đai

Việc tố cáo và giải quyết tố cáo về đất đai đang có nhiều khó khăn,phức tạp ảnh hưởng không nhỏ đến sự phát triển kinh tế - xã hội và đảm bảo

an ninh chính trị, trật tự xã hội trên địa bàn huyện Bình Lục Tình hình giảiquyết tố cáo về đất đai nói chung và giải quyết tố cáo về đất đai ở huyện BìnhLục, tỉnh Hà Nam nói riêng có nhiều vấn đề đặt ra cả về lý luận và thực tiễn,cần được nghiên cứu, giải đáp

Với nhận thức như vậy, tôi đã lựa chọn đề tài: "Giải quyết tố cáo về đất

đai – Từ thực tiễn huyện Bình Lục, tỉnh Hà Nam” làm đề tài luận văn thạc

sĩ Luật Hiến pháp và Luật Hành chính của mình với mong muốn làm rõ hơnmột số vấn đề về lý luận, tổng kết thực tiễn, phát hiện những bất cập giữapháp luật hiện hành với thực tiễn, từ đó đề xuất một số giải pháp nâng caohiệu quả giải quyết tố cáo về đất đai ở cấp huyện nói chung và huyện BìnhLục nói riêng trong thời gian tới

2 Tình hình nghiên cứuliên quan đến đề tài luận văn

Vấn đề tố cáo và giải quyết tố cáo nói chung, tố cáo và giải quyết tố cáo

về đất đai tiếp cận dưới góc độ pháp luật và nghiên cứu không còn là vấn đềmới Vấn đề này đã và đang nhận được sự quan tâm của nhiều cơ quan, nhiềunhà khoa học Ở nước ta, đã có nhiều công trình nghiên cứu khoa học về vấn

đề này, có thể kể đến một số công trình nghiên cứu có liên quan đến đề tàisau:

- Sách: Lê Tiến Hào, Nguyễn Quốc Hiệp (2012), Khiếu nại, tố cáo hành chính và giải quyết khiếu nại, tố cáo hành chính ở Việt Nam hiện nay,

Nxb Chính trị - hành chính Hà Nội

- Đề tài khoa học cấp Bộ và cấp Thành phố:

+ Lê Tiến Hào, Nguyễn Văn Tuấn Dũng (2014), Khiếu nại hành chính

và giải quyết khiếu nại hành chính trong quản lý và sử dụng đất trên địa bàn thành phố Hà Nội – Thực trạng và giải pháp.

+ Đinh Văn Minh (2016), Thu hồi đất và giải quyết khiếu nại về thu hồi đất ở Việt Nam hiện nay - Những vấn đề lý luận và thực tiễn.

+ Nguyễn Tuấn Khanh (2011), Trách nhiệm pháp lý của Chủ tịch Uỷ ban nhân dân các cấp trong công tác thanh tra, giải quyết khiếu nại, tố cáo

và phòng, chống tham nhũng.

- Các bài đăng trên tạp chí:

+ Lê Tiến Đạt (2014), Một số vấn đề hoàn thiện cơ chế bảo vệ người

4

tố cáo trên phạm vi cả nước nói chung và một vài địa phương như Hà Nội.Tuy nhiên, chưa có công trình nào nghiên cứu cụ thể về tố cáo và giải quyết tốcáo về đất đai trên phạm vi cấp huyện nói chung và ở huyện Bình Lục, tỉnh

Hà Nam nói riêng Trong quá trình nghiên cứu đề tài, tác giả sẽ tiếp thu, kếthừa có chọn lọc một số kết quả nghiên cứu có liên quan đến đề tài này

3 Mục đích và nhiệm vụ của luận văn

3.1 Mục đích

Với đề tài này, mục đích của luận văn trước hết là làm rõ những vấn đề

lý luận về tố cáo và giải quyết tố cáo về đất đai, thực tiễn giải quyết tố cáo vềđất đai ở huyện Bình Lục, tỉnh Hà Nam Trên cơ sở đó đề xuất các giải phápnâng cao hiệu quả giải quyết tố cáo về đất đai ở cấp huyện nói chung vàhuyện Bình Lục, tỉnh Hà Nam nói riêng

- Nêu khái quát một số đặc điểm về tự nhiên, tình hình kinh tế - xã hội,tình hình quản lý đất đai của huyện Bình Lục có ảnh hưởng đến tố cáo và giảiquyết tố cáo về đất đai; đồng thời tập trung phân tích đánh giá thực trạng tốcáo và giải quyết tố cáo về đất đai ở huyện Bình Lục (ưu điểm, hạn chế,nguyên nhân, kinh nghiệm)

- Nêu phương hướng và đề xuất các giải pháp nâng cao hiệu quả giảiquyết tố cáo về đất đai ở cấp huyện nói chung và huyện Bình Lục, tỉnh HàNam nói riêng

4 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu

- Đối tượng nghiên cứu của đề tài là tố cáo và giải quyết tố cáo về đất đai

- Phạm vi nghiên cứu của đề tài là những vấn đề lý luận, pháp luật về tốcáo và giải quyết tố cáo về đất đai; thực tiễn giải quyết tố cáo về đất đai ởhuyện Bình Lục, tỉnh Hà Nam từ năm 2012 đến 2016; phương hướng, giảipháp đến năm 2025.

5 Phương pháp luận và phương pháp nghiên cứu

5.1 Cơ sở lý luận, cơ sở thực tiễn

Luận văn được tác giả nghiên cứu trên cơ sở lý luận của chủ nghĩa Mác– Lê nin, tư tưởng Hồ Chí Minh, quan điểm của Đảng, pháp luật của nhà nước

về tố cáo và giải quyết tố cáo

Cơ sở thực tiễn của luận văn là thực trạng tố cáo và giải quyết tố cáo vềđất đai ở huyện Bình Lục, tỉnh Hà Nam từ năm 2012 đến năm 2016

5.2 Phương pháp nghiên cứu

- Phương pháp luận: Tác giả vận dụng phương pháp luận Duy vật biện chứng và Duy vật lịch sử của chủ nghĩa Mác - Lê nin để nghiên cứu đề tài;

- Phương pháp nghiên cứu cụ thể: Tác giả sử dụng một số phương phápnghiên cứu cụ thể như: logic - lịch sử, phân tích, tổng hợp, bình luận, diễngiải, thống kê, so sánh, khảo sát, thu thập nghiên cứu tài liệu, mô hình hóa sốliệu …

6 Ý nghĩa lý luận, thực tiễn và đóng góp mới của luận văn

Đây là công trình khoa học nghiên cứu những vấn đề lý luận và thựctiễn về tố cáo và giải quyết tố cáo về đất đai nói chung và ở huyện Bình Lục,tỉnh Hà Nam nói riêng Những đóng góp và ý nghĩa khoa học của luận văn thểhiện ở những nội dung chủ yếu sau:

Về mặt lý luận, luận văn góp phần làm rõ thêm một số vấn đề lý luận

về tố cáo và giải quyết tố cáo trong lĩnh vực đất đai

Về mặt thực tiễn, trên cơ sở nghiên cứu, phân tích cơ sở lý luận, cơ sởthực tiễn của giải quyết tố cáo về đất đai, luận văn đưa ra những giải pháp cụthể, thiết thực nhằm hoàn thiện và nâng cao hơn nữa hiệu quả hoạt động giải

quyết tố cáo về đất đai ở cấp huyện nói chung và huyện Bình Lục, tỉnh HàNam nói riêng.

Kết quả nghiên cứu của đề tài có giá trị tham khảo trong công tác nghiên cứu và thực tiễn hoạt động giải quyết tố cáo về đất đai của các cơ quan hành chính nhà nước cấp huyện nói chung và ở huyện Bình Lục, tỉnh Hà Nam nói riêng.

7 Kết cấu của luận văn

Ngoài phần mở đầu, kết luận, danh mục tài liệu tham khảo và phụ lục,luận văn được kết cấu thành 03 chương với các nội dung cụ thể như sau:

Chương 1.: Một số vấn đề lý luận về tố cáo và giải quyết tố cáo về đất đai Chương 2: Thực trạng tố cáo và giải quyết tố cáo về đất đai trên địa bàn

huyện Bình Lục, tỉnh Hà Nam.

Chương 3: Phương hướng và giải pháp chủ yếu nâng cao hiệu quả giải

quyết tố cáo về đất đai ở cấp huyện nói chung và ở huyện Bình Lục, tỉnh HàNam

Chương 1 MỘT SỐ VẤN ĐỀ LÝ LUẬN VỀ TỐ CÁO

VÀ GIẢI QUYẾT TỐ CÁO VỀ ĐẤT ĐAI

1.1 Khái niệm, đặc điểm của tố cáo về đất đai

1.1.1 Khái niệm tố cáo về đất đai

Tố cáo là một trong những quyền cơ bản của công dân, của con ngườiđược Hiến pháp nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam ghi nhận Ngay từnhững năm 1946, mặc dù Chính phủ lâm thời mới ra đời còn trăm công nghìnviệc và phải lo chống thù trong giặc ngoài, nhưng do thấm nhuần quan điểm

về quyền con người, quyền dân chủ, quyền hạnh phúc của người dân, Nhànước Việt Nam dân chủ cộng hoà đã quan tâm sâu sắc đến vấn đề xem xét vàgiải quyết khiếu nại, tố cáo của công dân Ngày 23 tháng 11 năm 1945, Chủtịch Hồ Chí Minh đã ký Sắc lệnh số 64/SL thành lập Ban Thanh tra đặc biệt.Việc nhận đơn thư khiếu nại, tố cáo được Người đặt ngang tầm với nhiệm vụ

đi giám sát công việc thực tế ở các cấp chính quyền của Ban Thanh tra đặcbiệt Từ Hiến pháp năm 1959 đến nay, quyền tố cáo được ghi nhận là mộttrong những quyền cơ bản của công dân, của con người

Sau khi Hiến pháp năm 1980 được ban hành, ngày 27/11/1981, Hộiđồng Nhà nước đã ban hành Pháp lệnh qui định việc xét, giải quyết khiếu nại,

tố cáo của công dân Có thể nói, đây là văn bản pháp lý đầu tiên qui định một

cách tập trung, đầy đủ và chi tiết về việc tiếp nhận và giải quyết khiếu nại, tố

cáo của công dân

Tháng 12 năm 1998, Quốc hội đã thông qua Luật khiếu nại, tố cáo thaythế cho Pháp lệnh khiếu nại, tố cáo năm 1991 Tại kỳ họp 2, Quốc hội khóaXIII, đã thông qua Luật Tố cáo, có hiệu lực thi hành từ ngày 01/7/2012 Đây

là bước phát triển mới trong việc đảm bảo quyền tố cáo của công dân, gópphần hoàn thiện khung pháp lý về vấn đề này

Tố cáo là khái niệm được sử dụng rộng rãi trong đời sống xã hội Theocách hiểu đơn giản nhất, tố cáo là vạch rõ tội lỗi của kẻ khác trước cơ quan phápluật hoặc trước dư luận Hiểu theo nghĩa khác, tố cáo là việc công dân báo với cơquan, tổ chức, người có thẩm quyền về bất kỳ hành vi của cơ quan, tổ chức, cánhân mà họ cho rằng hành vi ấy vi phạm pháp luật hoặc vi phạm quy định của tổchức, cộng đồng đã gây ra thiệt hại hoặc đe dọa gây thiệt hại đến lợi ích Nhànước, tổ chức, cộng đồng hoặc quyền, lợi ích hợp pháp của công dân.

Theo “Sổ tay thuật ngữ pháp lý thông dụng” của Nguyễn Duy Lâm,Nhà xuất bản Giáo dục, 2011, Tố cáo là “báo cho cơ quan, tổ chức, người cóthẩm quyền biết về hành vi trái pháp luật của cơ quan nhà nước, tổ chức kinh

tế, tổ chức xã hội, đơn vị vũ trang hoặc cá nhân thuộc cơ quan, tổ chức đó gâythiệt hại hoặc đe dọa gây thiệt hại tới lợi ích của Nhà nước, quyền, lợi ích hợppháp của công dân, của cơ quan, tổ chức”

Khoản 1, điều 2, Luật Tố cáo năm 2011 quy định “Tố cáo là việc côngdân theo thủ tục do Luật này quy định báo cho cơ quan, tổ chức, cá nhân cóthẩm quyền biết về hành vi vi phạm pháp luật của bất cứ cơ quan, tổ chức, cánhân nào gây thiệt hại hoặc đe dọa gây thiệt hại lợi ích của Nhà nước, quyền,lợi ích hợp pháp của công dân, cơ quan, tổ chức”

Tố cáo về đất đai là hoạt động tố cáo mà đối tượng của nó là các hành

vi, quyết định hành chính trong quản lý và sử dụng đất đai, các hành vi viphạm pháp luật đất đai

Theo giáo trình “Luật đất đai”, Trường ĐH Luật Hà Nội, NXB Tưpháp, 2005, Tố cáo về đất đai là “sự phát hiện với cơ quan nhà nước có thẩmquyền về những hành vi vi phạm pháp luật về quản lý và sử dụng đất đai của

cơ quan nhà nước, tổ chức kinh tế, tổ chức xã hội, đơn vị vũ trang nhân dân,

cá nhân thuộc các cơ quan, đơn vị đó hoặc của những người khác gây thiệt hạihoặc đe dọa gây thiệt hại đến lợi ích Nhà nước, lợi ích tập thể và lợi ích củangười sử dụng đất” [tr.470, 471]

Khoản 1, điều 205 Luật Đất đai 2013 quy định: “Cá nhân có quyền tốcáo vi phạm pháp luật về quản lý và sử dụng đất đai”

Từ những phân tích trên, có thể hiểu: Tố cáo về đất đai là việc công dân, cá nhân theo quy định của Luật Tố cáo và Luật Đất đai báo cho cơ quan, tổ chức, cá nhân có thẩm quyền biết về hành vi vi phạm pháp luật về quản lý và sử dụng đất đai của bất cứ cơ quan, tổ chức cá nhân nào gây thiệt hại hoặc đe doạ gây thiệt hại đến lợi ích của Nhà nước, quyền, lợi ích hợp pháp của công dân, cơ quan, tổ chức.

Như vậy, theo khái niệm này, chủ thể được quyền tố cáo về đất đai là côngdân, cá nhân (cơ quan, tổ chức không được quyền tố cáo) Đối tượng của tốcáo là những hành vi vi phạm pháp luật trong quản lý và sử dụng đất đai củabất kỳ cơ quan, tổ chức, cá nhân nào Mục đích của tố cáo nhằm ngăn chặnnhững hành vi vi phạm pháp luật về quản lý và sử dụng đất đai gây thiệt hạihoặc đe dọa gây thiệt hại đến lợi ích của Nhà nước, quyền, lợi ích hợp phápcủa cơ quan, tổ chức, cá nhân Mục đích của tố cáo không chỉ dừng ở việc bảo

vệ và khôi phục quyền và lợi ích của người tố cáo mà cao hơn thế là bảo vệlợi ích của Nhà nước, góp phần xây dựng đội ngũ cán bộ công chức nhà nướcvững về chính trị, giỏi về chuyên môn để “chí công, vô tư” trong khi thi hànhcông vụ, nhiệm vụ Nhà nước

1.1.2 Đặc điểm của tố cáo về đất đai

Thứ nhất, tố cáo là một trong những quyền chính trị - pháp lý cơ bản, là

quyền dân chủ trực tiếp của công dân, đó là quan điểm nhất quán của Đảng vàNhà nước ta Ngay trong thời kỳ kháng chiến chống thực dân Pháp xâm lược,trong thư gửi đồng bào liên khu 4 năm 1950, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã khẳngđịnh: “ Khi ai có điều gì oan ức, thì có thể do các đoàn thể tố cáo lên cấp trên

Đó là quyền dân chủ của tất cả công dân Việt Nam Đồng bào cần hiểu rõ vàkhéo dùng quyền ấy” (Hồ Chí Minh, tuyển tập, tập 2,Nxb Chính trị Quốc gia– Hà Nội, 2002,tr.374) Quyền này đã được ghi nhận trong Hiến pháp của

nước ta cũng như các văn bản pháp luật khác Nó cũng là một quyền dân chủ

cơ bản của người sử dụng đất, vì Nhà nước ta là Nhà nước của dân, do dân, vìdân Hơn nữa, đất đai ở nước ta thuộc sử hữu toàn dân do Nhà nước làm đạidiện chủ sở hữu, thay mặt nhân dân thực hiện hoạt động quản lý đất đai đểđảm bảo cho đất đai được sử dụng hợp lý, phục vụ cho lợi ích của chủ sở hữuđích thực là toàn dân, cũng như phục vụ cho quyền và lợi ích hợp pháp củamỗi người sử dụng đất

Quyền tố cáo của công dân được biểu hiện trên tất cả các lĩnh vực hànhchính, chính trị, kinh tế, văn hoá xã hội, và lĩnh vực tự do của cá nhân Quyềnnày được đảm bảo bằng nghĩa vụ giải quyết tố cáo của các cơ quan nhà nước,

tổ chức xã hội, tổ chức kinh tế và những người có chức vụ Những đảm bảonày đã được quy định trong Hiến pháp và các văn bản pháp luật khác củanước ta Bởi vậy, bất kỳ cá nhân, công dân nào khi có đủ căn cứ đều có quyền

tố cáo những gì mà mình cho là trái pháp luật nói chung, pháp luật đất đai nóiriêng, xâm phạm hoặc đe dọa xâm phạm các quyền, lợi ích hợp pháp của Nhànước, của mình, của người khác và của toàn xã hội

Thứ hai, tố cáo trong lĩnh vực đất đai phải tuân theo pháp luật về tố cáo.

Trước hết căn cứ để phát sinh tố cáo là sự vi phạm pháp luật Đó là hành

vi của bất kỳ cá nhân, tổ chức, cơ quan nào vi phạm pháp luật đất đai, xâmphạm hoặc đe doạ xâm phạm tới các quyền và lợi ích hợp pháp của người sửdụng đất cũng như của toàn xã hội Mục đích cuối cùng của tố cáo là chấmdứt những hành vi vi phạm, trái pháp luật ấy; yêu cầu phục hồi các quyền vàlợi ích hợp pháp của cơ quan, tổ chức, cá nhân bị xâm hại, bồi thường thiệthại về vật chất, danh dự do những hành vi vi phạm pháp luật đó gây ra, xử lýđúng pháp luật các cá nhân, tổ chức đã vi phạm, góp phần củng cố pháp chế

Xã hội chủ nghĩa và lập lại kỷ cương xã hội

Pháp luật về tố cáo quy định về hình thức tố cáo như sau:

- Việc tố cáo được thực hiện bằng đơn tố cáo hoặc tố cáo trực tiếp

+ Trường hợp tố cáo được thực hiện bằng đơn thì trong đơn tố cáo phải

ghi rõ ngày, tháng, năm tố cáo; họ, tên, địa chỉ của người tố cáo; nội dung tốcáo Đơn tố cáo phải do người tố cáo ký tên hoặc điểm chỉ Trường hợp nhiềungười cùng tố cáo bằng đơn thì trong đơn phải ghi rõ họ, tên, địa chỉ của từngngười tố cáo, có chữ ký hoặc điểm chỉ của những người tố cáo; họ, tên ngườiđại diện cho những người tố cáo để phối hợp khi có yêu cầu của người giảiquyết tố cáo

+ Trường hợp người tố cáo đến tố cáo trực tiếp thì người tiếp nhậnhướng dẫn người tố cáo viết đơn tố cáo hoặc người tiếp nhận ghi lại việc tốcáo bằng văn bản và yêu cầu người tố cáo ký tên hoặc điểm chỉ xác nhận vàovăn bản, trong đó ghi rõ nội dung tố cáo Trường hợp nhiều người đến tố cáotrực tiếp thì người tiếp nhận hướng dẫn người tố cáo cử đại diện để trình bàynội dung tố cáo

Khi tố cáo, người tố cáo có các quyền như: Được gửi đơn hoặc trực tiếp

tố cáo với cơ quan, tổ chức, cá nhân có thẩm quyền; được giữu bí mật họ tên,địa chỉ, bút tích và các thông tin khác của mình; được yêu cầu cơ quan, tổchức, cá nhân có thẩm quyền thông báo về thụ lý giải quyết tố cáo, thông báochuyển vụ việc tố cáo sang cơ quan có thẩm quyền giải quyết, thông báo kếtquả giải quyết tố cáo; được yêu cầu cơ quan, tổ chức, cá nhân có thẩm quyềnbảo vệ khi bị đe dọa, trả thù, trù dập; được khen thưởng theo quy định….Đồng thời, người tố cáo cũng có các nghĩa vụ như: nêu rõ họ tên, địa chỉ củamình; trình bày trung thực về nội dung tố cáo; cung cấp thông tin, tài liệu liênquan đến nội dung tố cáo mà mình có được; phải chịu trách nhiệm trước phápluật về nội dung tố cáo của mình; phải bồi thường thiệt hại do hành vi cố ý tốcáo sai sự thật của mình gây ra

Thứ ba, tố cáo về đất đai phải căn cứ vào quy định của pháp luật về

quản lý và sử dụng đất đai Nội dung tố cáo về đất đai rất phong phú và đadạng, bao gồm các hoạt động quản lý nhà nước về đất đai: hoạt động ban

hành các văn bản qui phạm pháp luật về quản lý, sử dụng đất đai, và tổ chứcthực hiện văn bản đó; xác định địa giới hành chính, lập và quản lý hồ sơ địagiới hành chính, lập bản đồ hành chính; khảo sát, đo đạc, đánh giá, phân hạngđất; lập bản đồ địa chính, bản đồ hiện trạng sử dụng đất; quản lý qui hoạch, kếhoạch sử dụng đất; quản lý giao đất, cho thuê đất, thu hồi đất, chuyển mụcđích sử dụng đất; quản lý tài chính về đất đai Những nội dung tố cáo thườnggặp như:

- Tố cáo cán bộ lợi dụng chức vụ, quyền hạn và lợi dụng các chươngtrình, dự án của Nhà nước để bao chiếm ruộng đất, chia chác đất đai, nhất làđối với chương trình trồng rừng, các dự án phát triển khu dân cư, các dự án táiđịnh cư

- Tố cáo cán bộ cửa quyền, nhũng nhiễu trong việc thực hiện các thủtục hành chính về đất đai như: giao đất; cho thuê đất; cho phép chuyểnnhượng quyền sử dụng đất; cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất; khôngthực hiện đăng trình tự, thủ tục thu hồi đất, đền bù, hỗ trợ

- Tố cáo việc giao đất trái thẩm quyền; giao đất, cho thuê đất khôngđúng đối tượng, không đúng quy hoạch; sử dụng tiền thu từ quỹ đất công ích(5%) trái quy định của pháp luật

- Tố cáo hành vi gian lận trong việc lập phương án bồi thường về đấtđai để tham ô, như lập hai phương án bồi thường (cho người có đất bị thu hồiriêng, để thanh toán với Nhà nước riêng)

- Tố cáo hành vi trục lợi về đất đai thông qua việc lập phương án hoặcđiều chỉnh phương án quy hoạch xây dựng đô thị, quy hoạch điểm dân cưnông thôn không phù hợp với thực tế, gây xáo trộn không cần thiết đối với đờisống nhân dân…

Nội dung tố cáo trong sử dụng đất thường gặp như: Tố cáo hành vi lấnchiếm đất đai; sử dụng đất không đúng mục đích được giao; hủy hoại đất;chuyển quyền sử dụng đất, cho thuê đất … không đúng pháp luật…

Thứ tư, cũng như tố cáo nói chung, người có thành tích trong việc tố

cáo về đất đai được khen thưởng Nhà nước khuyến khích công dân báo cho

cơ quan, tổ chức, cá nhân có thẩm quyền biết về hành vi vi phạm pháp luật,

do vậy nhà nước có cơ chế động viên đối với người có thành tích trong việc tốcáo Thể hiện được tính đặc thù của việc khen thưởng trong lĩnh vực tố cáo vàgiải quyết tố cáo, Luật Tố cáo quy định cơ quan, tổ chức, cá nhân có thànhtích trong việc giải quyết tố cáo, người tố cáo có công trong việc ngăn ngừathiệt hại cho Nhà nước, tổ chức, cá nhân thì được khen thưởng về vật chất,tinh thần Việc khen thưởng cơ quan, tổ chức, cá nhân có thành tích trong việc

tố cáo giải quyết tố cáo được thực hiện theo pháp luật về tố cáo và pháp luật

về thi đua khen thưởng và chỉ người tố cáo có công trong việc ngăn ngừa thiệthại cho Nhà nước, tổ chức, cá nhân thì được khen thưởng về vật chất và tinhthần, tiêu chuẩn khen thưởng được quy định cụ thể tại Điều 21, Nghị định số76/2012/NĐ-CP ngày 03 tháng 10 năm 2012

1.2 Những quy định của pháp luật về giải quyết quyết tố cáo về đất đai

1.2.1 Khái niệm giải quyết tố cáo về đất đai

Theo quy định tại Khoản 2, Điều 205, Luật Đất đai năm 2013: “Việcgiải quyết tố cáo vi phạm về quản lý và sử dụng đất đai thực hiện theo quyđịnh pháp luật về tố cáo”

Khoản 7 Điều 2 Luật Tố cáo quy định: “Giải quyết tố cáo là việc tiếpnhận, xác minh, kết luận về nội dung tố cáo và việc xử lý tố cáo của ngườigiải quyết tố cáo”

Từ khái niệm tố cáo về đất đai nêu ở mục 1.1 của chương này và kháiniệm giải quyết tố cáo của Luật Tố cáo, có thể đưa ra khái niệm giải quyết tố

cáo về đất đai như sau: Giải quyết tố cáo về đất đai là việc cơ quan, tổ chức,

cá nhân có thẩm quyền theo quy định của Luật Tố cáo và Luật Đất đai tiếp nhận, xác minh, kết luận nội dung tố cáo và xử lý những hành vi vi phạm

pháp luật trong quản lý và sử dụng đất đai nhằm bảo vệ lợi ích của Nhà nước, quyền và lợi ích hợp pháp của cơ quan, tổ chức, cá nhân.

Như vậy, chủ thể giải quyết tố cáo hay người giải quyết tố cáo là cơquan, tổ chức, cá nhân có thẩm quyền theo quy định của pháp luật về tố cáo.Người giải quyết tố cáo về đất đai chủ yếu là thủ trưởng các cơ quan hànhchính nhà nước Đối tượng của giải quyết tố cáovề đất đai là những hành vi viphạm pháp luật về quản lý và sử dụng đất đai của cơ quan, tổ chức, cá nhân bị

tố cáo Quá trình giải quyết tố cáo bao gồm việc tiếp nhận tố cáo, việc xácminh nội dung tố cáo, kết luận nội dung tố cáo, xử lý vi phạm (nếu có) vànhững vấn đề có liên quan của người giải quyết tố cáo

Quy định này đồng nghĩa với việc tiến hành tiếp nhận tố cáo, xác minh,kết luận, quyết định xử lý tố cáo và thẩm quyền cũng được quy định nhưtrường hợp giải quyết tố cáo nói chung Tuy nhiên, giải quyết tố cáo về đất đaithường phức tạp, kéo dài do hồ sơ, tài liệu có liên quan thường nằm ở nhiều

cơ quan, trải qua nhiều năm và hơn nữa là vì giá trị của đất đai ngày càng lớn

1.2.2 Đặc điểm của giải quyết tố cáo về đất đai

Thứ nhất, giải quyết tố cáo về đất đai mang tính quyền lực nhà nước, là

trách nhiệm của các cơ quan nhà nước, thủ trưởng các cơ quan nhà nước cóthẩm quyền, đồng thời là trách nhiệm của cả hệ thống chính trị Khoản 2,Điều 30, Hiến pháp năm 2013 quy định cơ quan, tổ chức, cá nhân có thẩmquyền phải tiếp nhận, giải quyết tố cáo Luật Tố cáo quy định cụ thể ngườiđứng đầu các cơ quan, tổ chức có thẩm quyền giải quyết tố cáo Tuy nhiên,thẩm quyền giải quyết tố cáo về đất đai chủ yếu do người đứng đầu cơ quanhành chính nhà nước giải quyết, vì cơ quan hành chính nhà nước được giaonhiệm vị quản lý nhà nước về đất đai

Đối với nước ta, bên cạnh trách nhiệm giải quyết tố cáo về đất đai củacác cơ quan nhà nước có thẩm quyền còn có sự tham gia của cả hệ thống

chính trị Đó là sự lãnh đạo của Đảng, của các cấp ủy đảng và các tổ chứcđảng, sự giám sát của Mặt trận Tổ quốc, các đoàn thể chính trị - xã hội…nhằm góp phần vào giải quyết khiếu nại, tố cáo nói chung, tố cáo về đất đainói riêng có hiệu quả.

Thứ hai, việc giải quyết tố cáo phải tuân theo quy định của pháp luật về tố

cáo, pháp luật về đất đai và pháp luật có liên quan Pháp luật đất đai quy định cánhân có quyền tố cáo các vi phạm về quản lý và sử dụng đất đai Việc giải quyết

tố cáo vi phạm pháp luật về đất đai được thực hiện theo quy định của pháp luật

về tố cáo Việc giải quyết tố cáo về đất đai cơ bản giống như trình tự, thủ tục giảiquyết tố cáo nói chung Khi giải quyết tố cáo về đất đai, người giải quyết tố cáo,

cơ quan được giao xác minh, kết luật tố cáo phải căn cứ vào các quy định củapháp luật về quản lý và sử dụng đất đai để xác định những nội dung tố cáo có viphạm hay không vi phạm pháp luật, từ đó có kết luận, xử lý chính xác

Thứ ba, việc giải quyết tố cáo về đất đai mang tính cá biệt, cụ thể và

phức tạp Việc giải quyết tố cáo chỉ trong phạm vi nội dung, đối tượng bị tốcáo Tố cáo nội dung nào, đối tượng nào thì xác minh, kết luận nội dung, đốitượng đó Việc giải quyêt tố cáo về đất đai thường rất phức tạp vì tố cáo về đấtđai không chỉ bắt nguồn từ những nguyên nhân có tính lịch sử trong quản lý

và sử dụng đất đai qua các thời kỳ, những xung đột gay gắt về lợi ích kinh tế

mà còn từ hệ quả của sự quản lý thiếu hiệu quả của cơ quan hành chính nhànước, sự bất hợp lý và thiếu đồng bộ của hệ thống chính sách, pháp luật đấtđai, sự thiếu trách nhiệm, không công tâm, khách quan của một bộ phận cán

bộ, công chức, người đứng đầu trong quá trình thực thi công vụ

1.2.3 Nguyên tắc, thẩm quyền, trình tự, thủ tục giải quyết tố cáo về đất đai

1.2.3.1 Nguyên tắc giải quyết tố cáo về đất đai

Việc giải quyết tố cáo về đất đai có ý nghĩa hết sức quan trọng đối vớihoạt động quản lý đất đai nói riêng, quản lý nhà nước nói chung Điều 4, Luật

Tố cáo 2011 quy đinh: “Việc giải quyết tố cáo phải kịp thời, chính xác, kháchquan, đúng thẩm quyền, trình tự, thủ tục và thời hạn theo quy định pháp luật;bảo đảm an toàn cho người tố cáo; bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp của người

bị tố cáo trong quá trình giải quyết tố cáo”

- Giải quyết tố cáo về đất đai phải kịp thời: Tố cáo là phản ứng của

người dân khi các hoạt động quản lý làm chưa tốt, người dân không hài lòng,người dân phản ứng bằng việc thực hiện quyền tố cáo của mình Do đó đểnâng cao hiệu quả quản lý nhà nước nói chung, hiệu quả quản lý đất đai nóiriêng, cần phải kịp thời giải quyết các vụ việc, nhất là các vụ việc đông người,phức tạp, tránh tình trạng kéo dài, vượt cấp Giải quyết kịp thời, nhanh chónggiúp ngăn chặn và loại trừ các hành vi vi phạm pháp luật đất đai

- Giải quyết tố cáo về đất đai phải chính xác, khách quan: Khi giải quyết

tố cáo nói chung, tố cáo về đất đai nói riêng cần phải khách quan, trung thực,đảm bảo đúng người, đúng tội, tránh tình trạng bỏ sót những cá nhân, tổ chức viphạm hoặc người vô tội bị oan ức Nguyên tắc này đòi hỏi nhìn nhận sự việc phảitrung thực, không phụ thuộc vào ý muốn của các bên đương sự Để đảm bảo điềunày cần xác minh rõ nguồn gốc của chứng cứ, mức độ trung thực và chính xáccủa chứng cứ Tuy nhiên, trong quá trình xác minh, cũng cần phải xem xét đến

cả tính hợp pháp, tính hợp lý của vấn đề mà các bên nêu ra

- Giải quyết tố cáo về đất đai theo đúng quy định của pháp luật Đây lànguyên tắc cơ bản nhất trong quá trình giải quyết tố cáo Trước hết phải đảmbảo đúng thẩm quyền, trình tự, thủ tục và thời hạn, đông thời phải căn cứ vàopháp luật về đất đai mới xác định được đúng, sai, tính chất, mức độ vi phạm;giải quyết triệt để, chấm dứt việc tố cáo, bảo vệ những lợi ích hợp pháp củaNhà nước, của cơ quan, tổ chức, công dân

- Một nguyên tắc đặc thù trong giải quyết tố cáo là phải giữ bí mật chongười tố cáo về họ tên, địa chỉ, bút tích và những thông tin khác có thể làm lộdanh tính của người tố cáo Phải bảo vệ người tố cáo và người thân thích của

người tố cáo khi họ bị đe dọa, trả thù Pháp luật về tố cáo quy định bảo vệngười tố cáo ở nơi cư trú, nơi công tác, bảo vệ danh dự, nhân phẩm, sức khỏe,tài sản của người tố cáo… Trong tình hình hiện nay, khi mà tình trạng người

tố cáo vẫn còn bị trả thù, trù dập thì việc bảo vệ người tố cáo là trách nhiệmnặng nề của người giải quyết tố cáo và cơ quan, tổ chức có liên quan theo quyđịnh của pháp luật về tố cáo Đồng thời phải bảo vệ lợi ích hợp pháp củangười bị tố cáo trong trường hợp họ bị tố cáo sai hoặc bị vu cáo

- Nguyên tắc dân chủ, công khai: Thực hiện nguyên tắc này, ngườiđược giao giải quyết tố cáo phải lắng nghe ý kiến của các bên, cả người tốcáo, người bị tố cáo và những người có liên quan, đảm bảo dân chủ, bình đẳngtrước pháp luật Kết luận tố cáo, quyết định xử lý về tố cáo phải được côngkhai theo quy định của pháp luật

- Kết hợp giải quyết tố cáo về đất đai với việc giáo dục, thuyết phục,tuyên truyền phổ biến pháp luật về tố cáo, đất đai Thông qua quá trình nàylàm cho mọi người hiểu, thừa nhận và nghiêm chỉnh chấp hành quyết định của

cơ quan đã giải quyết tố cáo

1.2.3.2 Thẩm quyền giải quyết tố cáo về đất đai

Pháp luật về tố cáo phân định thẩm quyền giải quyết tố cáo thành hailoại Một là, thẩm quyền giải quyết tố cáo đối với hành vi vi phạm pháp luậtcủa cán bộ, công chức, viên chức trong việc thực hiện nhiệm vụ công vụ Hai

là, thẩm quyền giải quyết tố cáo đối với hành vi vi phạm pháp luật của cơquan, tổ chức, cá nhân về quản lý nhà nước trong các lĩnh vực

Theo đó, hành vi vi phạm pháp luật đất đai của cơ quan, tổ chức, cánhân bị tố cáo thuộc thẩm quyền quản lý về đất đai của cơ quan, tổ chức nàothì cơ quan, tổ chức đó có trách nhiệm giải quyết Cán bộ, công chức, viênchức bị tố cáo về hành vi vi phạm quy định về nhiệm vụ, công vụ trong lĩnhvực đất đai thuộc thẩm quyền quản lý của cơ quan, tổ chức nào thì ngườiđứng đầu cơ quan, tổ chức đó có trách nhiệm giải quyết Người bị tố cáo về

hành vi vi phạm quy định về nhiệm vụ, công vụ trong lĩnh vực đất đai làngười đứng đầu, cấp phó của người đứng đầu cơ quan, tổ chức thì người đứngđầu cơ quan, tổ chức cấp trên trực tiếp có trách nhiệm giải quyết Người đứngđầu cơ quan, tổ chức có trách nhiệm giải quyết các tố cáo về đất đai thuộcthẩm quyền của mình, trường hợp cần thiết thì giao cho cơ quan thanh tra nhànước cùng cấp hoặc cơ quan, tổ chức, cá nhân có trách nhiệm tiến hành thẩmtra, xác minh, kết luận nội dung tố cáo và kiến nghị biện pháp xử lý.

Thẩm quyền giải quyết tố cáo của chủ tịch ủy ban nhân dân xã, phường,

thị trấn được quy định tại Khoản 1, Điều 13, Luật tố cáo: “Chủ tịch Ủy ban

nhân dân xã, phường, thị trấn (sau đây gọi chung là cấp xã) có thẩm quyềngiải quyết tố cáo hành vi vi phạm pháp luật trong việc thực hiện nhiệm vụ,công vụ của cán bộ, công chức do mình quản lý trực tiếp”

Trong trường hợp tố cáo về hành vi vi phạm nhiệm vụ, công vụ của chủtịch, phó chủ tịch ủy ban nhân dân cấp xã thì vụ việc thuộc thẩm quyền giảiquyết của chủ tịch ủy ban nhân dân cấp huyện

Khoản 2, Điều 13, Luật Tố cáo 2011 quy định cụ thể, chi tiết về thẩmquyền giải quyết tố cáo hành vi vi phạm pháp luật của cán bộ, công chức trongviệc thực hiện nhiệm vụ, công vụ của chủ tịch ủy ban nhân dân cấp huyện nhưsau: “Chủ tịch Uỷ ban nhân dân quận, huyện, thị xã, thành phố thuộc tỉnh cóthẩm quyền giải quyết tố cáo hành vi vi phạm pháp luật trong việc thực hiệnnhiệm vụ, công vụ của Chủ tịch, Phó Chủ tịch Uỷ ban nhân dân cấp xã, ngườiđứng đầu, cấp phó của người đứng đầu cơ quan chuyên môn thuộc Uỷ ban nhândân cấp huyện và cán bộ, công chức do mình bổ nhiệm, quản lý trực tiếp”.Trường hợp chủ tịch, phó chủ tịch ủy ban nhân dân cấp huyện bị tố cáo thì thuộcthẩm quyền giải quyết của chủ tịch ủy ban nhân dân cấp tỉnh

Theo các quy định về thẩm quyền giải quyết tố cáo nói trên thì thẩmquyền giải quyết tố cáo về đất đai ở địa phương chủ yếu thuộc thẩm quyềngiải quyết của chủ tịch ủy ban nhân dân cấp xã, chủ tịch ủy ban nhân dân cấp

huyện và các cơ quan quản lý về đất đai như phòng tài nguyên môi trường cấphuyện, sở tài nguyên môi trường cấp tỉnh.

Đối với những tố cáo về hành vi phạm tội thì không thuộc thẩm quyềngiải quyết của các cơ quan hành chính nhà nước Trong trường hợp nhận đượcnhững tố cáo này, các cơ quan hành chính nhà nước phải chuyển cho cơ quanđiều tra hoặc viện kiểm sát có thẩm quyền giải quyết theo thời hạn quy định.Trong quá trình xem xét, giải quyết tố cáo thuộc thẩm quyền của mình,nếu phát hiện hành vi vi phạm về nhiệm vụ, công vụ có dấu hiệu phạm tội thìcác cơ quan hành chính nhà nước cũng phải chuyển vụ việc, các thông tin, tàiliệu có được cho cơ quan chức năng giải quyết theo trình tự, thủ tục luật định

1.2.3.3 Trình tự, thủ tục giải quyết tố cáo về đất đai

Trình tự, thủ tục giải quyết tố cáo thực hiện theo quy định của Luật Tốcáo số 03/2011/QH13 ngày 11/11/2013, Nghị định số 76/2012/NĐ-CP ngày03/10/2012 của Chính phủ quy định chi tiết thi hành một số điều của Luật Tốcáo và Thông tư số 06/2013/TT-TTCP ngày 30/9/2013 của Thanh tra Chínhphủ quy định quy trình giải quyết tố cáo Quy trình giải quyết tố cáo đối vớihành vi vi phạm pháp luật của cán bộ, công chức, viên chức trong thi hànhnhiệm vụ công vụ gồm 03 bước: Tiếp nhận, chuẩn bị xác minh tố cáo; tiếnhành xác minh nội dung tố cáo; kết luận nội dung, xử lý tố cáo và công khaikết quả giải quyết tố cáo

- Tiếp nhận, chuẩn bị xác minh tố cáo gồm các hoạt động cơ bản như:

Tiếp nhận tố cáo, kiểm tra điều kiện thụ lý tố cáo; ban hành quyết định thụ lýgiải quyết tố cáo và thành lập tổ xác minh hoặc đoàn xác minh; thông báo việcthụ lý tố cáo; xây dựng và phê duyệt kế hoạch xác minh nội dung tố cáo

- Tiến hành xác minh nội dung tố cáo, gồm: thông báo quyết định thành lập

tổ xác minh hoặc đoàn xác minh; làm việc trực tiếp với người tố cáo, người bị tốcáo; yêu cầu cơ quan, tổ chức, đơn vị, cá nhân liên quan cung cấp thông tin, tàiliệu, bằng chứng liên quan đến nội dung tố cáo; thu thập, xử lý thông tin, tài

liệu, bằng chứng liên quan đến nội dung tố cáo; xác minh thực tế; trưng cầugiám định; gia hạn giải quyết tố cáo (nếu cần thiết); báo cáo kết quả xác minhnội dung tố cáo và tham khảo ý kiến tư vấn (khi xét thấy cần thiết).

- Kết thúc giải quyết tố cáo, gồm các hoạt động: thông báo dự thảo kếtluận nội dung tố cáo; kết luận nội dung tố cáo; việc xử lý tố cáo của ngườigiải quyết tố cáo; công khai kết luận nội dung tố cáo, quyết định xử lý hành

vi vi phạm bị tố cáo và thông báo kết quả giải quyết tố cáo cho người tố cáo; lập, quản lý hồ sơ giải quyết tố cáo

Việc tiếp nhận, xử lý thông tin tố cáo hành vi vi phạm pháp luật của cơquan, tổ chức, cá nhân về quản lý nhà nước về đất đai được thực hiện như đốivới tiếp nhận, xử lý thông tin tố cáo hành vi vi phạm pháp luật của cán bộ, côngchức, viên chức trong việc thực hiện nhiệm vụ, công vụ Tuy nhiên, riêng đối với

tố cáo hành vi vi phạm pháp luật của cơ quan, tổ chức, cá nhân về quản lý nhànước về đất đai có nội dung rõ ràng, chứng cứ cụ thể, có cơ sở để xử lý ngay thìviệc giải quyết tố cáo được thực hiện theo trình tự: Người có thẩm quyền tiếpnhận, xử lý thông tin tố cáo; người tiếp nhận tố cáo phải trực tiếp tiến hành hoặcbáo cáo người có thẩm quyền giải quyết tố cáo tiến hành ngay việc xác minh nộidung tố cáo, áp dụng các biện pháp cần thiết để đình chỉ hành vi vi phạm và kịpthời lập biên bản về hành vi vi phạm pháp luật (nếu có); việc xác minh, kiểm trathông tin về người tố cáo được thực hiện trong trường hợp người giải quyết tốcáo thấy cần thiết cho quá trình xử lý hành vi bị tố cáo Người giải quyết tố cáo

ra quyết định xử lý hành vi vi phạm theo thẩm quyền hoặc đề nghị cơ quan cóthẩm quyền xử lý theo quy định của pháp luật

Việc xác minh nội dung tố cáo, kết luận nội dung tố cáo, xử lý tố cáo đốivới hành vi vi phạm pháp luật của cơ quan, tổ chức, cá nhân trong quản lý nhànước về đất đai được thực hiện như xác minh nội dung tố cáo, kết luận nộidung tố cáo, xử lý tố cao đối với hành vi vi phạm pháp luật của cán bộ, côngchức, viên chức trong thực hiện nhiệm vụ, công vụ

Việc công khai kết luận nội dung tố cáo, quyết định xử lý hành vi viphạm bị tố cáo: Trong thời hạn 10 ngày, kể từ ngày ký kết luận nội dung tốcáo, quyết định xử lý hành vi vi phạm bị tố cáo, người giải quyết tố cáo cótrách nhiệm thực hiện việc công khai kết luận nội dung tố cáo, quyết định xử

lý hành vi vi phạm bị tố cáo theo quy định

Người giải quyết tố cáo công khai kết luận nội dung tố cáo, quyết định

xử lý hành vi vi phạm bị tố cáo bằng hình thức niêm yết tại trụ sở làm việchoặc nơi tiếp công dân của cơ quan, tổ chức đã giải quyết tố cáo, quyết định

xử lý hành vi vi phạm bị tố cáo hoặc công khai bằng thông báo trên phươngtiện thông tin đại chúng, trên cổng thông tin điện tử

Theo quy định của pháp luật về tố cáo, chậm nhất là 10 ngày, kể từngày nhận được tố cáo, cơ quan, tổ chức, cá nhân tiếp nhận tố cáo phải thụ lý

để giải quyết Trường hợp tố cáo không thuộc thẩm quyền giải quyết của mìnhthì phải chuyển cho cơ quan, tổ chức có thẩm quyền giải quyết và thông báocho người tố cáo biêt khi họ có yêu cầu Thời hạn giải quyết tố cáo không quá

60 ngày, kể từ ngày thụ lý để giải quyết Thời hạn này là không quá 90 ngày,đối với những vụ việc phức tạp

Trường hợp có căn cứ cho rằng việc giải quyết tố cáo không đúng phápluật hoặc quá thời hạn quy định mà tố cáo không được giải quyết thì người tốcáo có quyền tố cáo với cơ quan, tổ chức cấp trên trực tiếp của người giảiquyết tố cáo

1.2.4 Vai trò của giải quyết tố cáo về đất đai

Giải quyết tố cáo về đất đai là một trong những hoạt động quản lí nhànước của các cơ quan hành chính nhà nước trong lĩnh vực đất đai, có ý nghĩarất quan trọng trong việc đảm bảo cho pháp luât nói chung, pháp luật đất đainói riêng được thực thi nghiêm chỉnh Giải quyết tố cáo về đất đai có nhữngvai trò, ý nghĩa như sau:

Một là, thông qua hoạt động giải quyết tố cáo, cơ quan hành chính nhà

nước cấp trên có thể kiểm tra, giám sát, đánh giá hoạt động của cấp dưới Để

từ đó đưa ra các giải pháp khắc phục những hạn chế, yếu kém và xử lí hành vi

vi phạm pháp luật để xây dựng một nền hành chính vững mạnh, trong sạch,chuyên nghiệp, hoạt động có hiệu lực, hiệu quả và đội ngũ cán bộ, công chứcchuyên nghiệp, kỷ cương, liêm chính, trách nhiệm Báo cáo tại Đại hội đạibiểu toàn quốc lần thứ II của Đảng, tháng 2 năm 1952 với chủ đề “Mấy vấn

đề cốt yếu của chính quyền dân chủ nhân dân Việt Nam” đã chỉ rõ: “ Chỉ cócon mắt của nhân dân mới thấy được tất cả, thấy ngay và thấy đúng chỗ sailầm, hư hỏng; cho nên chỉ có nhân dân mới kịp thời và thay mặt chỉ trích sailầm, hư hỏng ấy”; “ Chúng ta là chính quyền dân chủ nhân dân, chúng ta phảilắng nghe những điều chỉ trích của nhân dân, những điều nói nhỏ, những điềunói to, những điều chưa nói thành lời, những ấm ức trong lòng, những điềukhông nói nhưng đã bày tỏ trong hành động Chúng ta hãy lắng tai nghenhững điều chỉ trích của công nhân, nông dân và các tầng lớp khác để kiểmthảo công việc của chúng ta, để nhận lỗi thành thạt và thẳng thắn trước nhândân Làm như thế chúng ta sẽ được nhân dân tín nhiệm hơn” (Văn kiện Đảng,toàn tập, tập 12, Nxb Chính trị quốc gia, Hà Nội, 2001,tr.240 – 241)

Hai là, hoạt động giải quyết tố cáo là một hoạt động bảo đảm pháp chế

trong quản lí nhà nước, bảo vệ các quyền, lợi ích hợp pháp của công dân, cơquan, tổ chức, bảo vệ lợi ích của Nhà nước, xã hội, bảo vệ trật tự kỷ cương,trật tự pháp luật, xử lí những hành vi vi phạm pháp luật Vì vậy, hoạt độnggiải quyết tố cáo của các cơ quan hành chính nhà nước trước hết phải tuântheo nguyên tắc pháp chế xã hội chủ nghĩa Giải quyết tố cáo thực chất là giảiquyết mối quan hệ giữa Nhà nước và nhân dân Đây cũng là một đặc trưngcủa Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa ở Việt Nam Vì thế, để xây dựngNhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa thì các cơ quan hành chính nhà nướcphải thực hiện tốt công tác giải quyết tố cáo Giải quyết tốt, có hiệu quả tố cáo

là nhân tố tích cực tác động trở lại với hoạt động chấp hành và điều hành của

cơ quan hành chính nhà nước

Ba là, thực hiện tốt công tác giải quyết tố cáo (cũng như khiếu nại) về

đất đai vừa góp phần tôn trọng quyền tố cáo của công dân, phát huy dân chủtrong xã hội và sức mạnh, trí tuệ của nhân dân trong việc tham gia quản lí nhànước, vừa bảo đảm kỷ cương, kỷ luật, tăng cường pháp chế xã hội chủ nghĩatrong quản lý hành chính nhà nước, củng cố lòng tin của nhân dân với Đảng

và chính quyền Tại Hội nghị tổng kết công tác thanh tra toàn miền Bắc năm

1960, Bác Hồ đến dự và căn dặn cán bộ thanh tra: “ Đồng bào có oan ức, cóthắc mắc mới khiếu nại Ta giải quyết tốt các việc khiếu nại, đồng bào thấyĐảng và Chính phủ quan tâm, lo lắng đến họ, do đó mối quan hệ giữa quầnchúng nhân dân với Đảng và Chính phủ được củng cố tốt hơn” (Hồ Chí Minh,tuyển tập, tập 3, Nxb Chính trị quốc gia, Hà Nội, 2002, tr.310 – 311)

Bốn là, làm tốt công tác giải quyết tố cáo góp phần chủ động, tích cực

trong đấu tranh phòng ngừa, phát hiện các hành vi vi phạm pháp luật về đấtđai; nâng cao ý thức pháp luật trong quản lý và sử dụng đất đai; ngăn chặn và

xử lý kịp thời các hành vi vi phạm, bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của Nhànước, cơ quan, tổ chức, cá nhân về đất đai Giải quyết tố cáo về đất đai còngóp phần nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước về đất đai, góp phần phát triểnkinh tế - xã hội và đảm bảo an ninh, trật tự xã hội ở mỗi địa phương và trong

cả nước

Năm là, thông qua công tác giải quyết tố cáo, các cơ quan nhà nước,

cán bộ, công chức nhà nước cũng phát huy tối đa vai trò của những người đitiên phong trong việc phổ biến tuyên truyền và giáo dục chính sách,pháp luậtcủa Đảng và Nhà nước tới người dân, giúp họ hiểu và nắm vững các quy địnhcủa pháp luật mà tự giác thực hiện

1.3 Những yếu tố ảnh hưởng đến hiệu quả giải quyết tố cáo về đất đai

1.3.1 Quy định của pháp luật về tố cáo và giải quyết tố cáo

- Trong đời sống xã hội nói chung và công tác giải quyết tố cáo về đấtđai nói riêng, các quy định của pháp luật có vai trò đặc biệt quan trọng Ở

nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam, mọi công dân sống và làm việctheo Hiến pháp và pháp luật Pháp luật là công cụ không thể thiếu, bảo đảmcho sự tồn tại, vận hành bình thường của xã hội nói chung và của nền đạo đứcnói riêng Pháp luật không chỉ là một công cụ quản lý nhà nước hữu hiệu, màcòn tạo môi trường thuận lợi cho sự phát triển của ý thức đạo đức, làm lànhmạnh hóa đời sống xã hội và góp phần bồi đắp nên những giá trị mới.

- Công tác giải quyết tố cáo về đất đai, ngoài việc phải tuân theo các quyđịnh chung của pháp luật tố cáo còn phải chịu sự điều chỉnh của pháp luật đấtđai Luật đất đai 2013 (chính thức có hiệu lực ngày 01/7/2014) và Luật tố cáo

2011 (chính thức có hiệu lực ngày 01/7/2012) Giải quyết tố cáo về đất đai theođúng quy định của pháp luật là nguyên tắc cơ bản nhất trong quá trình giải quyết

tố cáo Phải căn cứ vào pháp luật mới xác định được đúng, sai, tính chất, mức độ

viphạm; giải quyết triệt để, chấm dứt việc tố cáo, bảo vệ những lợi ích hợppháp của nhà nước, cơ quan, tổ chức và công dân Các quy định của pháp luậttrong lĩnh vực này còn góp phần đảm bảo các vụ việc được giải quyết đúngtrình tự, thủ tục, thẩm quyền, công khai, minh bạch Pháp luật càng hoàn thiệncàng tạo điều kiện thuận lợi cho việc giải quyết tố cáo về đất đai

1.3.2 Công tác quản lý về đất đai

- Giải quyết tố cáo về đất đai với ý nghĩa là một nội dung của công tácquản lý nhà nước đối với đất đai, là hoạt động của các cơ quan nhà nước cóthẩm quyền nhằm giải quyết các bất đồng, mâu thuẫn trong nội bộ các tổchức, hộ gia đình và cá nhân tham gia quan hệ đất đai để tìm ra các giải phápđúng đắn trên cơ sở pháp luật nhằm phục hồi lại các quyền lợi bị xâm phạm,đồng thời truy cứu trách nhiệm pháp lý đối với các hành vi vi phạm pháp luật

về đất đai

- Trong quản lý nói chung và quản lý đất đai nói riêng, không tránhkhỏi những khiếu nại, tố cáo Đặc biệt, đất đai là lĩnh vực nhạy cảm, xảy ranhiều khiếu nại, tố cáo hơn các lĩnh vực khác Một trong những vấn đề cấp

thiết hiện nay của công tác quản lý đất đai là giải quyết tố cáo về đất đai Vìvậy, "Giải quyết tố cáo về đất đai" là nội dung đã được quy định trong côngtác quản lý nhà nước về đất đai.

- Hiệu quả của công tác giải quyết tố cáo về đất đai không chỉ phục thuộcvào các quy định trong Luật Đất đai mà còn phụ thuộc vào việc thực hiện

Luật Đất đai ở từng địa phương dưới sự kiểm soát của Nhà nước Việc kiểm soátthực hiện pháp luật đất đai là một trong những yếu tố quan trọng để việc quản lýđất đai được thống nhất, đúng pháp luật Hiện nay, chính quyền địa phương đượctrao quyền đại diện chủ sở hữu, quản lý đất đai ở địa phương Việc kiểm soátthực hiện pháp luật đất đai của chính quyền địa phương đang là vấn đề được Nhànước ta quan tâm, là một trong những biện pháp quan trọng để Nhà nước, ngườidân giám sát việc thực thi pháp luật về đất đai của cơ quan nhà nước ở địaphương Kiểm soát việc thực hiện pháp luật đất đai của chính quyền địa phươngtrước hết nhằm bảo đảm quyền lực thuộc về nhân dân - chủ thể của quyền lựcNhà nước và chủ sở hữu đất đai Kiểm soát bảo đảm cho chính quyền địaphương thực hiện đúng chức năng, nhiệm vụ, phạm vi, giới hạn thẩm quyền củamình được nhân dân ủy quyền thông qua pháp luật về đất đai, ngăn chặn, giảmthiểu những tác động tiêu cực, tha hóa quyền lực nhà nước qua những biểu hiệnnhư: Tùy tiện, lạm quyền, vượt quyền, sách nhiễu, quan liêu, tham nhũng Kiểmsoát việc thực hiện pháp luật đất đai của chính quyền địa phương còn góp phầnngăn ngừa và kịp thời phát hiện sự lạm quyền, thiếu trách nhiệm trong thực hiệnpháp luật đất đai trên thực tế tại các địa phương Vì vậy, kiểm soát việc thực hiệnpháp luật đất đai của chính quyền địa phương là rất cần thiết, nhằm giảm đếnmức tối thiểu nhất những tác động tiêu cực đến đời sống của người dân, giảm bớt

tố cáo về đất đai, phòng ngừa xung đột lợi ích, giữ vững niềm tin của nhân dânđối với Đảng và Nhà nước

1.2.3 Nhận thức, trách nhiệm và sự hiểu biết pháp luật của công dân, cán bộ, công chức, cơ quan, tổ chức về tố cáo và giải quyết tố cáo về đất đai

Tố cáo là quyền cơ bản của công dân được quy định trong Hiến pháp,

là công cụ pháp lý để công dân bảo vệ lợi ích của Nhà nước, quyền và lợi íchhợp pháp của cơ quan, tổ chức, cá nhân khi bị xâm phạm, là biểu hiện của nềndân chủ xã hội chủ nghĩa Luật Tố cáo, luật Đất đai nếu được người dân nhậnthức đúng và đầy đủ thì ý thức tôn trọng và chấp hành pháp luật về tố cáo sẽngày càng cao, góp phần hạn chế việc gửi đơn thư tố cáo vượt cấp, ngăn chặn

và hạn chế vi phạm pháp luật về tố cáo, giữ gìn an ninh chính trị và trật tự antoàn xã hội Từ đó hiểu và thực hiện đúng quyền, nghĩa vụ của mình khi thựchiện việc tố cáo và trách nhiệm của mình khi thi hành quyết định quyết định

xử lý tố cáo đã có hiệu lực pháp luật Ngược lại, nếu nhận thức về pháp luậtđất đai, tố cáo về đất đai hạn chế dễ dẫn đến tâm lý gửi đơn thư đến nhiều nơihoặc gửi lên cấp cao để sớm được giải quyết hoặc không hiểu đúng về quyền

và nghĩa vụ của mình phát sinh tố cáo về đất đai

Đối với các cơ quan, tổ chức, cán bộ, công chức, nhất là thủ trưởng các

cơ quan quản lý nhà nước nắm vững được các quy định của pháp luật về đấtđai và tố cáo sẽ nâng cao được nhận thức, trách nhiệm trong giải quyết tố cáo

về đất đai, giải quyết tố cáo về đất đai kịp thời, đúng nguyên tắc, thẩm quyền,trình tự, thủ tục, đảm bảo chính xác, khách quan, dân chủ, công khai

1.3.4 Chất lượng đội ngũ cán bộ, công chức làm công tác tiếp dân, giải quyết tố cáo:

“Chất lượng của cán bộ là sự thống nhất giữa phẩm chất chính trị và năng lực công tác, thể hiện ở kết quả hoàn thành nhiệm vụ” (Đảng Cộng sản Việt Nam: Văn kiện Đại hội Đại biểu toàn quốc lần thứ VI, Nxb Sự thật, 1987, tr.132.)

Ngoài ra còn có quan niệm cho rằng chất lượng đội ngũ cán bộ hiệnnay là tổng hợp thống nhất biện chứng những giá trị, những thuộc tính đặctrưng, bản chất của đội ngũ cán bộ về mặt con người và các mặt hoạt động,

quy định và phản ánh mức độ đáp ứng yêu cầu, nhiệm vụ chính trị của độingũ cán bộ trong điều kiện kinh tế thị trường, mở cửa, hội nhập quốc tế.

Công tác tiếp công dân và giải quyết tố cáo là một trong những nhiệm

vụ hết sức quan trọng, bởi tiếp công dân là giai đoạn đầu của công tác giảiquyết tố cáo Đây là khâu then chốt góp phần giải quyết có hiệu quả việc tốcáo của công dân; qua đó bảo vệ lợi ích của Nhà nước, quyền và lợi ích hợppháp của công dân Trong công tác tiếp dân nói chung và giải quyết tố cáo vềđất đai nói riêng, chất lượng của đội ngũ cán bộ, công chức ảnh hưởng khánhiều tới hiệu quả giải quyết công việc Hiện nay, việc bố trí cán bộ vào vị trínày chưa có quy định cụ thể, thường dựa vào tính cách phù hợp như mềmmỏng, nhã nhặn, biết kiềm chế Chính vì vậy, có cán bộ tiếp dân ăn nói vòng

vo, ấp úng, thiếu hiểu biết dẫn đến những vụ việc đơn giản trở nên phức tạp

và khiến người dân bức xúc hơn Bên cạnh đó, lực lượng cán bộ, công chứcnếu không có trình độ chuyên môn, am hiểu pháp luật sẽ hạn chế trong côngtác tham mưu dẫn đến chậm trễ trong thực hiện nhiệm vụ hoặc thiếu chủ độngtrong công việc làm hạn chế hiệu quả giải quyết công việc cho dân

Việc sắp xếp, bố trí nhân lực làm công tác giải quyết tố cáo cũng ảnhhưởng không nhỏ đến hiệu quả công việc Nếu không sắp xếp hợp lý đội ngũcán bộ trong việc giải quyết đơn thư tố cáo sẽ dẫn đến hiện tượng giải quyết

vụ việc kéo dài, vi phạm quy định của pháp luật về tố cáo hoặc không giảiquyết hết nội dung công dân tố cáo, dẫn đến việc công dân tiếp tục gửi đơn tốcáo đến cơ quan cấp trên

Ngược lại, nếu người làm công tác tiếp dân, giải quyết tố cáo có nănglực, trình độ chuyên môn, am hiểu pháp luật, công tâm, thành ý, có tráchnhiệm với công việc được giao, tận tụy với dân, đặc biệt biết đặt mình vào vịtrí của người dân để kiên trì, chia sẻ, trân trọng, lắng nghe ý kiến của nhândân thì không những tạo ra hiệu quả cao trong công việc mà còn làm giảmthiểu sự bức xúc của người dân, tạo ra cái nhìn thiện cảm về cán bộ, côngchức, cũng như niềm tin vào Đảng, Nhà nước trong mắt nhân dân Do đó, lựa

chọn, xây dựng đội ngũ cán bộ làm công tác giải quyết tố cáo về kiến thức, ýthức, trách nhiệm của mình khi làm công tác này là rất cần thiết Cần chọnnhững người có phẩm chất, kiến thức, năng lực, dũng cảm, biết kiềm chế, cókinh nghiệm để làm công tác giải quyết tố cáo trong lĩnh vực đất đai.

Tiểu kết chương 1

Tố cáo nói chung, tố cáo về đất đai nói riêng là một trong những quyền

cơ bản của công dân, của con người được Hiến pháp và pháp luật nước ta quyđịnh Đó là việc công dân, cá nhân báo cho cơ quan, tổ chức, cá nhân có thẩmquyền biết về hành vi vi phạm pháp luật về quản lý và sử dụng đất đai của bất

cứ cơ quan, tổ chức, cá nhân nào gây thiệt hại hoặc đe dọa gây thiệt hại đếnlợi ích của Nhà nước, quyền, lợi ích hợp pháp cảu công dân, tổ chức, cơ quan

Giải quyết tố cáo về đất đai là trách nhiệm của các cơ quan nhà nước, làviệc các cơ quan, tổ chức, cá nhân có thẩm quyền theo quy định của Luật Tốcáo và Luật Đất đai tiếp nhận, xác minh, kết luận nội dung tố cáo và xử lýnhững hành vi vi phạm pháp luật về đất đai Giải quyết tốt tố cáo về đất đai cóvai trò, ý nghĩa rất lớn trong việc tôn trọng quyền của công dân, của conngười, giữ gìn kỷ cương, pháp luật; bảo vệ lợi ích của Nhà nước, của cơ quan,

tổ chức, cá nhân; khắc phục những hạn chế, yếu kém trong công tác quản lýđất đai, xử lý những hành vi vi phạm pháp luật về đất đai

Giải quyết tố cáo về đất đai phải tuân thủ theo nguyên tắc, thẩm quyền,trình tự, thủ tục do pháp luật về tố cáo quy định, đồng thời phải căn cứ vào cácquy định của pháp luật về đất đai để kết luận nội dung tố cáo Do vậy, hiệu quảgiải quyết tố cáo bị ảnh hưởng bởi một số yếu tố như: quy định của pháp luật về

tố cáo và giải quyết tố cáo; công tác quản lý về đất đai; nhận thức pháp luật và sựhiểu biết pháp luật của cán bộ, công chức và công dân về tố cáo và chất lượngcán bộ làm công tác tiếp công dân, giải quyết khiếu nại, tố cáo

Những vấn đề lý luận trong Chương 1 nêu trên là cơ sở quan trọng đểtắc giả đánh giá thực trạng giải quyết tố cáo về đất đai ở huyện Bình Lục, tỉnh

Hà Nam ở Chương 2

Chương 2 THỰC TRẠNG TỐ CÁO VÀ GIẢI QUYẾT TỐ CÁO VỀ ĐẤT ĐAI

TRÊN ĐỊA BÀN HUYỆN BÌNH LỤC, TỈNH HÀ NAM

2.1 Khái quát đặc điểm tự nhiên, kinh tế xã hội, công tác quản lý đất đai và tình hình tố cáo về đất đai ở huyện Bình Lục

Bình Lục là một huyện nằm ở phía Đông Nam tỉnh Hà Nam, một vùng đất

có truyền thống lịch sử, văn hóa, cách mạng Trong lịch sử, cùng với nhân dân cảnước, nhân dân Bình Lục đã viết nên những trang sử vẻ vang về truyền thốngyêu nước, chống giặc ngoại xâm Con người nơi đây đã sớm được hun đúc tinhthần lao động cần cù, sáng tạo, truyền thống yêu nước và đấu tranh cách mạng

Thực hiện đường lối đổi mới của Đảng, Bình Lục tiếp tục phát huytruyền thống cách mạng, khắc phục những khó khăn, khai thác và sử dụng cóhiệu quả những thế mạnh sẵn có, vươn lên giành được những thành tựu quantrọng trong sự nghiệp đổi mới

2.1.1 Khái quát đặc điểm tự nhiên, kinh tế - xã hội của huyện Bình Lục

Huyện Bình Lục nằm ở phía Đông Nam tỉnh Hà Nam, cách thành phốPhủ Lý 11km; phía Bắc giáp huyện Lý Nhân, Duy Tiên; phía Đông và phíaNam giáp tỉnh Nam Định; phía Tây giáp huyện Thanh Liêm

Bình Lục có tổng cộng 19 đơn vị hành chính cấp xã, huyện lỵ là thị trấnBình Mỹ, nằm cạnh quốc lộ 21A và Đường sắt Thống Nhất và 18 xã: An Đổ,

An Lão, An Mỹ, An Ninh, An Nội, Bình Nghĩa, Bồ Đề, Bối Cầu, Đồn Xá,Đồng Du, Hưng Công, La Sơn, Mỹ Thọ, Ngọc Lũ, Tiêu Động, Tràng An,Trung Lương, Vũ Bản Tổng diện tích tự nhiên của huyện là 15 637,56 ha,trong đó diện tích đất nông nhiệp là 11 739,35 ha; diện tích đất ở là 3 852,11ha; diện tích đất đô thị là 238,90 ha; diện tích đất ở khu nông thôn là 3 770,14

ha và diện tích đất chưa sử dụng là 46,10 ha Tổng dân số toàn huyện là gần

145 nghìn người (theo tổng điều tra năm 2016) Trung tâm hành chính huyệnđặt tại thị trấn Bình Mỹ

Bình Lục là huyện đồng chiêm trũng có truyền thống sản xuất nôngnghiệp lâu đời, nền kinh tế của huyện chủ yếu dựa vào sản xuất nông nghiệp;công nghiệp – tiểu thủ công nghiệp và thương mại – dịch vụ ít phát triển.

Cơ cấu nông nghiệp trong những năm gần đây cũng đã có bước chuyểnbiến mạnh mẽ Một số diện tích đất xấu, năng suất thấp đã được chuyển sang

mô hình trang trại đa canh, trang trại nuôi trồng thủy sản, đặc biệt là mô hìnhsản xuất tập trung đem lại năng suất và thu nhập cao Các loại hoa, cây cảnh

và cây trồng hàng hóa bước đầu được đưa vào gieo trồng trên một số diện tích

đã đem lại hiệu quả cao Cùng với trồng trọt, chăn nuôi được xác định làngành sản xuất chính chiếm tỷ trọng ngày càng cao trong cơ cấu nông nghiệp

* Công nghiệp – tiểu thủ công nghiệp

Với vị trí địa kinh tế không thuận lợi cho phát triển công nghiệp nên sốdoanh nghiệp sản xuất trên địa bàn còn ít, quy mô nhỏ lẻ, phân tán; khả năngthu hút đầu tư phát triển công nghiệp, đặc biệt là việc thu hút các doanhnghiệp lớn rất khó khăn

Về tiểu thủ công nghiệp, Bình Lục hiện có 6 làng nghề truyền thống:sản xuất Rượu Vọc (Vũ Bản), sừng mỹ nghệ (Đô Hai – An Lão), rũa cưa (AnĐổ), bún bánh (Đinh Xá), mây giang đan (An Nội), tranh tre nứa (An Ninh)

đã góp phần giải quyết việc làm, thu hút lao động, tăng thu nhập cho nông dânlúc nông nhàn Một số nghề đã xây dựng thành những thương hiệu có tiếng,trở thành nghề sản xuất chính như rượu Vọc và sừng mỹ nghệ, góp phần đemlại thu nhập cao cho người lao động, đem lại bộ mặt phát triển cho nông thôn

* Văn hóa xã hội

Bình Lục là một địa phương giàu truyền thống lịch sử văn hóa cáchmạng của tỉnh Hà Nam, quê hương của trống đồng Ngọc Lũ, của tiếng trống

Bồ Đề lịch sử, của đơn vị anh hùng Lực lượng vũ trang đã có nhiều đóng góptrong các cuộc kháng chiến chống xâm lược và bảo vệ Tổ quốc

Bình Lục cũng là mảnh đất đã nuôi dưỡng tài năng nhà thơ Tam nguyênYên Đổ Nguyễn Khuyến Với truyền thống hiếu học của người dân