Hoạt động giám sát của hội đồng nhân dân tỉnh đồng tháp

Với hai chức năng cơ bản: chức năng quyết định nhữngvấn đề quan trọng của địa phương và chức năng giám sát việc thực hiện các chủtrương, chính sách của Đảng, Pháp luật của Nhà nước và Ng

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO

……… /………

BỘ NỘI VỤ /…

HỌC VIỆN HÀNH CHÍNH QUỐC GIA

NGUYỄN TRƯỜNG DUY

HOẠT ĐỘNG GIÁM SÁT CỦA HỘI ĐỒNG NHÂN DÂN TỈNH ĐỒNG THÁP

LUẬN VĂN THẠC SỸ QUẢN LÝ CÔNG

TP HỒ CHÍ MINH - NĂM 2018

HỌC VIỆN HÀNH CHÍNH QUỐC GIA

NGUYỄN TRƯỜNG DUY

HOẠT ĐỘNG GIÁM SÁT CỦA HỘI ĐỒNG NHÂN DÂN TỈNH ĐỒNG THÁP

LUẬN VĂN THẠC SỸ QUẢN LÝ CÔNG

chuyên ngành: Quản lý công

Mã số: 60 34 04 03

NGƯỜI HƯỚNG DẪN KHOA HỌC: PGS.TS HUỲNH VĂN THỚI

TP HỒ CHÍ MINH - NĂM 2018

LỜI CAM ĐOAN

Tôi xin cam đoan các số liệu, kết quả nghiên cứu trong luận văn là hoàntoàn chính xác, trung thực do cá nhân tôi nghiên cứu, tìm hiểu, thu thập từthực tế và qua các tài liệu chính thống; các thông tin trích dẫn trong luận vănđều được ghi rõ nguồn gốc và đây là công trình nghiên cứu của cá nhân tôi

TP, Hồ Chí Minh, ngày tháng năm 2018

Học Viên

Nguyễn Trường Duy

LỜI CẢM ƠN

Trước tiên, tôi xin chân thành cảm ơn sâu sắc Phó giáo sư, Tiến sỹHuỳnh Văn Thới, người đã trực tiếp hướng dẫn tôi trong quá trình nghiên cứu

để hoàn thành luận văn này

Xin gửi lời cảm ơn đến quý lãnh đạo Học viện Hành chính Quốc gia,các Khoa, Phòng cũng như các Phó Giáo sư, Tiến sỹ, các nhà khoa học, cácthầy, cô đã tham gia quản lý, giảng dạy; các đồng chí lãnh đạo, công chứccông tác tại Văn phòng HĐND tỉnh Đồng Tháp đã tạo điều kiện, giúp đỡ tôitrong suốt quá trình học tập và nghiên cứu, trong việc thu thập số liệu, thôngtin cần thiết tại cơ quan Hội đồng nhân dân tỉnh Đồng Tháp

Cuối cùng xin chân thành cảm ơn các bạn học viên lớp Cao học Quản

lý công HC21.N6 đã cùng tôi chia sẽ kiến thức và kinh nghiệm trong quátrình học tập và nghiên cứu đề tài

Trong quá trình thực hiện luận văn, mặc dù đã hết sức cố gắng trongviệc tiếp thu, trao đổi những kiến thức đóng góp của quý thầy, cô và bạn bè,

đã tham khảo thông tin từ nhiều nguồn tài liệu khác nhau, song sẽ không thểtránh khỏi thiếu sót, rất mong nhận được thông tin góp ý của quý thầy, cô vàbạn đọc Xin chân thành cảm ơn./

Đồng Tháp, ngày tháng năm 2018

Học viên

Nguyễn Trường Duy

MỤC LỤC LỜI CAM ĐOAN.

1.1 Khái quát về hoạt đồng giám sát củ

1.1.1 Khái niệm giám sát của Hội đồng nhân dân cấp tỉnh1.1.2 Vai trò giám sát của Hội đồng nhân dân cấp tỉnh

1.1.3 Nguyên tắc giám sát của Hội đồng nhân dân cấp tỉnh

1.2 Chủ thể, n i dung, hình thức, thẩm quyền giám sát

1.3 Các yếu tố tá đ ng đến hoạt đ ng giám sát ủ

1.3.3 Năng lực của Hội đồng nhân dân cấp tỉnh 381.3.4 Công tác tổ chức thực hiện hoạt động giám sát của Hội đồng nhân

Tháp 52

2.2.2 Đánh giá chung về hoạt động giám sát của Hội đồng nhân dân

3.2.6 Đảm bảo các điều kiện, nâng cao năng lực hoạt động của bộ máy

DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO 94 Phụ lục 1 97

CÁC KÝ HIỆU VIẾT TẮT TRONG LUẬN VĂN

1 Hội đồng nhân dân : HĐND

2 Thường trực Hội đồng nhân dân: TTHĐND

3.Ủy ban nhân dân : UBND

4 Tòa án nhân dân : TAND

5 Viện kiểm sát nhân dân: VKSND

6 Văn bản quy phạm pháp luật : VBQPPL

7 Cán bộ, công chức : CBCC

8 Quốc Hội: QH

MỞ ĐẦU

1 Tính ấp thiết x y ựng đề tài

Trong bộ máy Nhà nước, Hội đồng nhân dân (HĐND) là cơ quan quyềnlực nhà nước ở địa phương đồng thời đại diện cho ý chí, nguyện vọng và quyềnlàm chủ của nhân dân Với hai chức năng cơ bản: chức năng quyết định nhữngvấn đề quan trọng của địa phương và chức năng giám sát việc thực hiện các chủtrương, chính sách của Đảng, Pháp luật của Nhà nước và Nghị quyết của Hộiđồng nhân dân thì chức năng giám sát có vị trí, vai trò hết sức quan trọng đảmbảo HĐND thực sự là cơ quan đại diện cho ý chí, nguyện vọng của nhân dân,thực hiện đúng nguyên tắc quyền lực Nhà nước thuộc về nhân dân Thực hiệntốt chức năng giám sát là một trong những yêu cầu quan trọng để nâng cao hiệu

quả hoạt động của HĐND.

Thời gian qua, hoạt động của HĐND các cấp đã không ngừng đổi mới nộidung, phương thức hoạt động để nâng cao hiệu quả thực hiện các chức năng,nhiệm vụ theo luật định Trong đó, hoạt động giám sát đã có nhiều chuyển biến

rõ rệt, đạt được nhiều kết quả khả quan, góp phần quan trọng trong việc giảiquyết các vấn đề bức xúc ở địa phương, góp phần tích cực vào việc phát triểnkinh tế - xã hội Tuy nhiên trong thực tiễn, hoạt động giám sát của HĐND cònhạn chế như: một số vụ việc vi phạm của các cơ quan, tổ chức, cá nhân ở địaphương chưa được phát hiện kịp thời; thiếu kiểm tra, theo dõi, đôn đốc nên hiệuquả giám sát chưa cao…Vì vậy, hiệu quả hoạt động giám sát của HĐND hiệnnay còn thấp, vẫn còn biểu hiện hình thức; chưa thực hiện tốt vai trò, chức năng,chưa thực hiện đầy đủ thực quyền như luật định

Trong những năm qua, hoạt động giám sát của Hội đồng nhân dân tỉnhĐồng Tháp đã đạt được những kết quả nhất định, hiệu quả giám sát có bướcphát triển Bước đầu khắc phục tính hình thức trong hoạt động của HĐND nóichung và hoạt động giám sát nói riêng Bên cạnh những kết quả đạt được, hoạtđộng giám sát của HĐND tỉnh Đồng Tháp vẫn còn một số hạn chế như: phươngthức và nội dung giám sát chưa được đổi mới toàn diện, giám sát chưa sâu, công

tác “hậu giám sát” thiếu kiểm tra thường xuyên nên vẫn còn một số kiến nghịsau giám sát chưa được các cơ quan có thẩm quyền giải quyết kịp thời…Đểkhắc phục tình trạng nêu trên, yêu cầu cấp thiết đặt ra đối với hoạt động của Hộiđồng nhân dân trong thời gian tới là phải nâng cao hơn nữa hiệu quả giám sátcủa HĐND, để HĐND thực sự là cơ quan đại diện cho quyền và lợi ích củanhân dân trên địa bàn tỉnh.

Xuất phát từ thực tế trên, học viên chọn đề tài Hoạt độn i m s t củ Hội đồn n n d n tỉn Đồn p làm luận văn cao học mã ngành Quản ý Công.

2.T nh h nh nghi n ứu đề tài li n qu n đến lu n văn

Giám sát và nâng cao chất lượng giám sát của cơ quan dân cử ở nước tađược đề cập trên một số sách, báo, tạp chí, các diễn đàn khoa học Qua các tàiliệu nghiên cứu hiện hành và các công trình khoa học đã được công bố cho thấyhoạt động này đã được nghiên cứu dưới nhiều góc độ khác nhau Trong phạm vi

tư liệu bao quát được các công trình nghiên cứu liên quan đến hoạt động giámsát bản thân tôi tập hợp được những công trình nghiên cứu sau đây:

- Sách chuyên khảo:

Nguyễn Mạnh Bình “Hoàn thiện cơ chế pháp lý giám sát xã hội đối vớiviệc thực thi quyền lực Nhà nước ở Việt Nam hiện nay”, Nxb, Chính trị Quốcgia, Hà Nội, 2012, nội dung phân tích sự hình thành và phát triển có chế giámsát xã hội, phân tích các yêu cầu cấp thiết của việc hoàn thiện cơ chế pháp lýgiám sát xã hội đối với thực thi quyền lực nhà nước và đề xuất một số giảipháp nhằm hoàn thiện cơ chế pháp lý giám sát xã hội đối với thực thi quyềnlực nhà nước ở Việt Nam hiện nay

Đào Trí Úc, Võ Khánh Vinh (đồng chủ biên), (2003), Giám sát và cơ chế giám sát việc thực hiện quyền lực nhà nước ở nước ta hiện nay, Nxb Công an

nhân dân, Hà Nội, đã đề cập vấn đề nghiên cứu, xem xét việc thành lập cơquan giám sát chuyên trách thuộc QH

Tác giả Phạm Ngọc Kỳ (1995), Về quyền giám sát tối cao của QH, Nxb.

Chính trị Quốc gia, Hà Nội, đã tập trung làm sáng tỏ nội hàm của khái niệmquyền giám sát tối cao của QH, đối tượng của quyền giám sát tối cao, cácphương thức giám sát cũng như thực trạng của hoạt động giám sát này

Trọng toàn, “Tìm hiểu về quy chế tổ chức và hoạt động của Hội đồngnhân dân”, Nxb, Tư pháp, Hà Nội, 2006, đã đi sâu phân tích các quy định về tổchức và quy chế hoạt động của Hội đồng nhân dân, những cơ sở pháp lý,nguyên tắc mang tính hệ thống trong tổ chức, hoạt động của Hội đồng nhân dân

Vũ Thị oan, “Một số vấn đề hoàn thiện chế độ bầu cử Hội đồng nhân dân

ở Việt Nam hiện nay”, Nxb Chính trị Quốc gia, Hà Nội, 2010, đã tổng kết thựctiễn, đề xuất xây dựng và hoàn thiện quy phạm pháp luật để quá trình bầu cửcông bằng, lựa chọn được đại biểu đủ tiêu chuẩn, xứng đáng là người đại diệncủa dân, đủ năng lực và phẩm chất để hoàn thành nhiệm vụ người đại biểu nhândân trong giai đoạn mới

Phạm Ngọc Kỳ “Quyền giám sát của Hội đồng nhân dân và kỹ nănggiám sát cơ bản” Chính trị Quốc gia, Hà Nội, 2007, đã đi sâu phân tích về tổchức và hoạt động của Hội đồng nhân dân làm cơ sở cho Hội đồng nhân dânthực hiện đúng, đầy đủ chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn theo quy định củaHiến pháp và Pháp luật; đồng thời giúp đại biểu Hội đồng nhân dân thực hiệnđầy đủ chức năng, nhiệm vụ và quyền hạn trong lĩnh vực hoạt động giám sátcủa Hội đồng nhân dân

Nguyễn Đăng Dung chủ biên, biên soạn Nguyễn Đức Lam, Trần Văn Tám

“Chức năng giám sát của Hội đồng nhân dân, Nxb, Tư pháp, Hà Nội, đi sâuphân tích chức năng giám sát của Hội đồng nhân dân và các giải pháp thựchiện có hiệu quả chức năng giám sát

Trịnh Thị Xuyến (2006), Kiểm soát quyền lực nhà nước: Một số vấn đề lý luận và thực tiễn ở Việt Nam hiện nay, Nxb Chính trị Quốc gia, Hà Nội, công

trình đã góp phần làm sáng tỏ vấn đề kiểm soát quyền lực nhà nước ở Việt Nam

trong điều kiện hiện nay trên

Văn phòng QH (2012), QH Việt Nam - những vấn đề lý luận và thực tiễn,

Nxb Tư pháp, Hà Nội, cuốn sách là sự tập hợp nhiều bài viết trên tạp chíNghiên cứu Lập pháp, những bài viết đưa ra nhiều luận điểm khoa học và bàihọc thực tiễn, góp phần vào quá trình đổi mới của QH, nhất là trong các dịp sửađổi Hiến pháp năm 1992, ban hành uật Tổ chức Quốc hội năm 2001 và các nghịquyết của QH về quy chế hoạt động của QH, các cơ quan của QH

Công trình nghiên cứu khoa học của tác giả Đinh Xuân Thảo (2012), Tiếp tục đổi mới hoạt động giám sát của QH từ thực tiễn QH khóa XII, Nxb Chính

trị Quốc gia, Hà Nội, công trình góp phần quan trọng vào quá trình tìm tòi, đổimới tổ chức và hoạt động của QH trong thời gian tới, đáp ứng yêu cầu xây dựng

QH thực sự là cơ quan đại biểu cao nhất của nhân dân, cơ quan quyền lực nhànước cao nhất của nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam cũng như yêu cầuxây dựng Nhà nước pháp quyền XHCN của nhân dân, do nhân dân và vì nhândân do Đảng Cộng sản lãnh đạo ở nước ta

- Luận án tiến sĩ, luận văn t ạc sĩ:

Nguyễn Chí Dũng (2009), Cơ chế pháp lý giám sát hoạt động tư pháp ở

Việt Nam, Luận án tiến sĩ uật học, Học viện chính trị quốc gia, Hà Nội Luận án

đã đi sâu phân tích làm rõ cơ sở lý luận về cơ chế pháp lý giám sát hoạt động tưpháp, đánh giá thực trạng của cơ chế giám sát hoạt động tư pháp ở Việt Nam

và kinh nghiệm nước ngoài Xác định yêu cầu, quan điểm và đề xuất các giảipháp nhằm hoàn thiện cơ chế pháp lý hoạt động giám sát tư pháp ở Việt Namhiện nay;

Vũ Thị Mỹ Hằng (2016), Thực hiện chức năng giám sát quyền lực Nhà nước của QH Việt Nam hiện nay, luận án tiến sĩ chính trị học, Đại học quốc

gia, Hà Nội Đề tài đã tập trung hệ thống hoá các nội dung cơ bản của việc thựchiện chức năng giám sát quyền lực nhà nước của QH Việt Nam và xác địnhnhững giá trị lý luận, thực tiễn của việc giám sát quyền lực nhà nước của QH,xác lập được tiêu chí khoa học làm cơ sở đánh giá hiệu lực, hiệu quả hoạt độnggiám sát của QH Đề xuất một số giải pháp mang tính thực tiễn và khả thinhằm nâng cao hiệu quả, hiệu lực hoạt động giám sát của QH ở nước ta hiệnnay;

Trần Thị Trà Giang (2013), Nâng cao hiệu quả hoạt động giám sát của Hội đồng nhân dân cấp tỉnh (từ thực tiễn tỉnh Gia Lai), Luận văn Thạc sĩ

chuyên ngành quản lý hành chính công, Học viện Hành chính Quốc gia, Thànhphố Hồ Chí Minh, đã đi sâu phân tích làm rõ một số vấn đề lý luận có liên quantới những phạm trù nghiên cứu về giám sát, đặc điểm, nội dung và các hình thứcgiám sát HĐND cấp tỉnh đối với UBND cấp tỉnh và đề xuất phương hướng, giảipháp nhằm nâng cao hiệu quả hoạt động của HĐND tỉnh Gia Lai;

Tô Thanh Tùng (2014), Giám sát của Hội đồng nhân dân xã đối với , chính quyền cấp xã (quan nghiên cứu thực tiễn Thành phố Hồ Chí Minh, luận

văn Thạc sĩ chuyên ngành quản lý hành chính công, Học viện Hành chính Quốcgia, Thành phố Hồ Chí Minh Luận văn đi sâu nghiên cứu cơ sở lý luận và thựctiễn về giám sát của HĐND cấp xã, xác định các tiêu chí đánh giá hiệu quả hoạtđộng giám sát của HĐND xã, phân tích thực trạng và đề ra các giải pháp nhằmnâng cao hiệu quả hoạt động giám sát của HĐND xã trên địa bàn Thành phố HồChí Minh trong giai đoạn hiện nay

Nguyễn Ngọc Thanh (2015), Hoạt động giám sát của Hội đồng nhân dân huyện Phong Điền, Thành phố Cần Thơ, luận văn Thạc sĩ chuyên ngành quản lý

công, Học viện Hành chính Quốc gia, Thành phố Hồ Chí Minh, đề tài tập trungnghiên cứu lý luận và thực tiễn về chất lượng hoạt động giám sát của HĐNDhuyện Phong Điền, khảo sát đánh giá đúng thực trạng từ đó đề xuất phươnghướng và các giải pháp chủ yếu để nâng cao hiệu quả hoạt động giám sát củaHĐND huyện Phong Điền, Thành phố Cần Thơ;

- Các bài báo, kỷ yếu, hội thảo:

Bài viết của Nguyễn Đăng Dung (2010), “Chức năng giám sát của QH

trong nhà nước pháp quyền”, đăng trên Tạp chí nghiên cứu lập pháp số 22

(183), 11/2010 Bài viết bàn về sự xuất hiện chức năng giám sát của QH, phạm

vi và các hình thức thực hiện chức năng giám sát, chức năng giám sát của QHViệt Nam và những khó khăn, thách thức trong thực hiện chức năng giám sátcủa QH Việt Nam

Trong bài viết của ê Văn Cảm và Dương Bá Thành, “Cơ chế kiểm soátquyền lực nhà nước (và cả quyền lập pháp) trong nhà nước pháp quyền: Một số

vấn đề lý luận cơ bản”, đăng trên Tạp chí nghiên cứu lập pháp số 1(162),

1/2010 đã cho thấy một số vấn đề chung về cơ chế kiểm soát quyền lực nhànước trong nhà nước pháp quyền, những khái niệm và các đặc điểm cơ bản của

cơ chế kiểm soát quyền lực nhà nước trong nhà nước pháp quyền, chức năng

và vai trò của cơ chế kiểm soát quyền lực lập pháp trong nhà nước pháp quyền

và những hệ lụy tất yếu có tính biện chứng khoa học do không có cơ chế kiểmsoát quyền lực nhà nước bằng quyền lực công

Trương Thị Hồng Hà (2010) với bài viết “Tăng cường hoạt động giámsát giải quyết khiếu nại, tố cáo của công dân với việc xây dựng mô hình Ủy

ban Dân nguyện của QH hiện nay”, đăng trên Tạp chí nghiên cứu lập pháp số

1(162), 1/2010 nói về thực trạng hoạt động giám sát việc giải quyết KNTC của

QH, xây dựng mô hình Ủy ban Dân nguyện của QH và ưu điểm, trở ngại của việc xây dựng mô hình Ủy ban Dân nguyện ở Việt Nam.

Phương Hà, “Vẫn bỏ ngỏ công tác hậu giám sát”, Báo Điện tử Dân Việt,

cập nhật thứ Ba, ngày 01/11/2011 đã đi vào phỏng vấn sâu đại biểu Trần HoàngNgân (TP.HCM) về công tác hậu giám sát được cho là chưa thực sự được quantâm chỉ chú trọng khâu trước và trong giám sát mà không đi đến cùng xem hiệuquả của công tác giám sát đến đâu nên hiệu quả không cao

Và một số bài viết khác của Nguyễn Quốc Tuấn Một số giải pháp nâng cao hiệu quả hoạt động của Hội đồng nhân dân và y an nhân dân các cấp , Tạp chí Tổ chức Nhà nước, số 6/2002; Trương Đắc inh Tổ chức và hoạt động của các an Hội đồng nhân dân , Tạp chí Nghiên cứu lập pháp, số

2/2003; PGS,TS Bùi Xuân Đức, Bàn về tính chất của Hội đồng nhân dân trong

điều kiện cải cách bộ máy nhà nước hiện nay , Tạp chí Nhà nước và pháp

luật, 12/2003; ; PGS.TS Nguyễn Tất Viễn hân dân ầu cử uốc Hội và ầu cử Hội đồng nhân dân các cấp, suy ngh về vấn đề tất cả quyền ực hà nước

thuộc về nhân dân , Tạp chí tổ chức Nhà nước số 3/2011; Trần Du Lịch (2013), Một số kiến nghị nhằm nâng cao chất ượng giám sát của QH, tham luận hội

thảo năm 2013…đã bàn về những khía cạnh khác nhau về chức năng, nhiệm vụ,quyền hạn và chức năng giám sát của Quốc hội và Hội đồng nhân dân; đồngthời đề xuất những kiến nghị, giải pháp cho hoạt động giám sát của cơ quan dân

cử hiệu quả hơn

Những nội dung nghiên cứu trên đã giúp tôi có cách nhìn khái quát vàtiếp cận vấn đề một cách có hệ thống về hoạt động giám sát của Hội đồng nhândân cấp tỉnh và phát hiện những vấn đề mới cần bổ sung, nghiên cứu thêm cácnội dung mà những tác giả đi trước chưa đề cập, đồng thời đối chiếu với tìnhhình thực tế của tỉnh Đồng Tháp sẽ là những gợi mở cần thiết để tôi đi sâu trìnhbày rõ hơn về hoạt động giám sát của Hội đồng nhân dân tỉnh, từ đó đề xuất

7

những giải pháp nhằm từng bước hoàn thiện nâng cao chất lượng hoạt độnggiám sát của Hội đồng nhân dân tỉnh Đồng Tháp trong thời gian tới.

3 Mụ đí h và nhiệm vụ nghi n ứu ủ đề tài

-Mục đích nghi n cứu

Đề tài nghiên cứu các khái niệm, vai trò, nguyên tắc cơ bản, các qui địnhcủa pháp luật về hoạt động giám sát của Hội đồng nhân dân cấp tỉnh Qua đó, đisâu phân tích, đánh giá thực trạng hoạt động giám sát của Hội đồng nhân dântỉnh Đồng Tháp tìm ra các ưu điểm, hạn chế, nguyên nhân của ưu điểm, hạn chế

và đưa ra các quan điểm, giải pháp nhằm tăng cường hiệu quả hoạt động giámsát của Hội đồng nhân dân cấp tỉnh nói chung và Hội đồng nhân dân tỉnh ĐồngTháp nói riêng

- hiệm vụ nghi n cứu

Phân tích làm rõ một số vấn đề lý luận có liên quan tới những phạm trùnghiên cứu như: các khái niệm về giám sát, phân tích đặc điểm, nội dung và cáchình thức giám sát của Hội đồng nhân dân cấp tỉnh;

àm rõ khái niệm hiệu quả giám sát của Hội đồng nhân dân, các yếu tốđảm bảo hiệu quả của Hội đồng nhân dân, các tiêu chí đánh giá hiệu quả hoạtđộng giám sát của Hội đồng nhân dân cấp tỉnh;

Phân tích thực trạng hoạt động giám sát của Hội đồng nhân dân tỉnhĐồng Tháp; qua đó, đánh giá hiệu quả hoạt động giám sát của Hội đồng nhândân tỉnh Đồng Tháp;

Đề xuất phương hướng và giải pháp để nâng cao hiệu quả hoạt độnggiám sát của Hội đồng nhân dân tỉnh Đồng Tháp trong giai đoạn hiện nay

4 Đối tư ng và phạm vi nghi n ứu ủ đề tài

- Đối tượng nghi n cứu

Hoạt động giám sát của Hội đồng nhân dân tỉnh Đồng Tháp trong đó tậptrung nghiên cứu hoạt động giám sát của Hội đồng nhân dân tỉnh Đồng Thápđối với Ủy ban nhân dân tỉnh Đồng Tháp (cơ quan Hành chính Nhà nước cùngcấp)

-Phạm vi nghi n cứu

Hoạt động giám sát của Hội đồng nhân dân cấp tỉnh, luận văn tập trungđánh giá thực trạng hoạt động giám sát của Hội đồng nhân dân tỉnh Đồng Thápđối với Ủy ban nhân dân tỉnh Đồng Tháp trong nhiệm kỳ 2011 – 2016

5 C sở l lu n và phư ng pháp nghi n ứu -

Cơ sở uận

uận văn được thực hiện trên cơ sở lý luận của Chủ nghĩa Mác – Lênin,

tư tưởng Hồ Chí Minh, quan điểm của Đảng và Nhà nước ta

-Phương pháp nghi n cứu

Trong quá trình thực hiện, luận văn dựa trên một số phương pháp nghiêncứu cụ thể như: phương pháp tổng hợp, phân tích, so sánh, thống kê để làm sáng

tỏ những nội dung cần nghiên cứu Ngoài ra luận văn còn sử dụng và kế thừathành quả của một số công trình nghiên cứu, bài viết, báo cáo và các tài liệu liênquan khác

- Đánh giá một cách hệ thống, toàn diện thực trạng hoạt động giám sát vàhiệu quả hoạt động giám sát của Hội đồng nhân dân tỉnh Đồng Tháp đối với Ủyban nhân dân tỉnh Đồng Tháp trong nhiệm kỳ 2011 – 2016

- Đề xuất phương hướng và giải pháp cơ bản nhằm nâng cao hiệu quả giám sát của Hội đồng nhân dân tỉnh Đồng Tháp trong thời gian tới

7 Bố ụ lu n văn

Ngoài phần mở đẩu, kết luận, phụ lục, danh mục tài liệu tham khảo, nội dung luận văn bố cục thành 03 chương:

Chương 1 – Cơ sở lý luận và pháp lý về hoạt động giám sát của Hội đồngnhân dân cấp tỉnh.

Chương 2 – Thực trạng hoạt động giám sát của Hội đồng nhân dân tỉnh Đồng Tháp

Chương 3 – Phương hướng, giải pháp hoàn thiện hoạt động giám sát của Hội đồng nhân dân tỉnh Đồng Tháp

CHƯƠNG 1 – CƠ Ở LÝ LUẬN VÀ PHÁP LÝ VỀ HOẠT ĐỘNG GIÁM

ÁT CỦA HỘI ĐỒNG NH N D N CẤP TỈNH.

1.1 Khái quát về hoạt đồng giám sát củ H i đồng nh n n ấp tỉnh

1.1.1 Khái niệm giám sátủ H i đồng nh n n ấp tỉnh *

Khái niệm giám sát

Có thể thấy rằng thuật ngữ "giám sát" được dùng rất phổ biến trong khoahọc chính trị, pháp lý và được đề cập nhiều trong các văn kiện của Đảng, Nhànước và các tổ chức chính trị-xã hội, tổ chức xã hội cũng như phổ biến ở đờisống xã hội Đồng thời có rất nhiều định nghĩa giám sát khác nhau được đưa ratùy theo phạm vi rộng, hẹp của nội dung nghiên cứu cụ thể

Theo định nghĩa của Từ điển Tiếng Việt thì giám sát là "Theo dõi và kiểmtra xem có thực hiện đúng những điều quy định không?", dùng chỉ một hoạtđộng xem x t có tính bao quát của chủ thể bên ngoài hệ thống đối với khách thểthuộc hệ thống (có thể là không trực thuộc), tức là giữa cơ quan giám sát và cơquan chịu sự giám sát không nằm trong một hệ thống trực thuộc nhau theo chiềudọc Trong bộ máy nhà nước, giám sát thường được hiểu là chức năng của các

cơ quan quản lý nhà nước

Theo quan điểm của khoa học hành chính “Giám sát dùng để chỉ hoạt động của các cơ quan quyền lực nhà nước, tòa án, các tổ chức xã hội và công dân nhằm đảm bảo sự tuân thủ nghiêm chỉnh pháp luật trong quản lý xã hội”

Mặc dù, có những quan niệm khác nhau, nhưng nội hàm của giám sát cónhững điểm chung là việc theo dõi, xem x t, quan sát của một chủ thế với mộtđối tượng nào đó bị giám sát

Hoạt động giám sát gắn liền với sự ra đời của nhà nước và pháp luật Khinhà nước ra đời, nhà nước đồng thời ban hành pháp luật để quản lý và theo đó,hoạt động giám sát việc thực hiện pháp luật đối với các cơ quan nhà nước, các

tổ chức và mọi công dân được đặt ra Giám sát đối với hoạt động của các cơquan hành chính nhà nước là hoạt động có tính đặc trưng của tất cả các nhà

[7, Tr 217]

11

phát triển nếu không tiến hành hoạt động giám sát, dù bản chất và hình thức cóthể không giống nhau, phụ thuộc vào bản chất nhà nước cũng như cách thức tổchức và thực hiện quyền lực nhà nước.

Như vậy có thể đưa ra quan niệm về giám sát như sau : giám sát à sự theo dõi, xem xét hoạt động của chủ thể có thẩm quyền thể hiện tính chủ động, i

n tục, thường xuy n và tác động thông qua các iện pháp tích cực nhằm hướng hoạt động của khách thể (đối tượng ị giám sát) thực hiện đúng những điều đã quy định.[7, Tr 12].

Theo khoản 1, khoản 2, điều 2 uật hoạt động giám sát của Quốc Hội vàHội Đồng nhân dân, năm 2015: Giám sát là việc chủ thể giám sát theo dõi, xem

x t, đánh giá hoạt động của cơ quan, tổ chức, cá nhân chịu sự giám sát trongviệc tuân theo Hiến pháp và pháp luật về việc thực hiện nhiệm vụ, quyền hạncủa mình, xử lý theo thẩm quyền hoặc yêu cầu, kiến nghị cơ quan có thẩmquyền xử lý.[13, Đ2]

Chủ thể giám sát bao gồm Quốc hội, Ủy ban thường vụ Quốc hội, Hộiđồng dân tộc, các Ủy ban của Quốc hội, Đoàn đại biểu Quốc hội, đại biểu Quốchội và Hội đồng nhân dân, Thường trực Hội đồng nhân dân, các Ban của Hộiđồng nhân dân, Tổ đại biểu Hội đồng nhân dân, đại biểu Hội đồng nhân dân;(25)

Còn tại khoản 1, Điều 2, uật hoạt động giám sát của Quốc hội năm 2003

thì “Giám sát” là việc Quốc hội, Uỷ ban thường vụ Quốc hội, Hội đồng dân

tộc, Uỷ ban của Quốc hội, Đoàn đại biểu Quốc hội và đại biểu Quốc hội theodõi, xem x t, đánh giá hoạt động của cơ quan, tổ chức, cá nhân chịu sự giám sáttrong việc thi hành Hiến pháp, luật, nghị quyết của Quốc hội, pháp lệnh, nghịquyết của Uỷ ban thường vụ Quốc hội.[12, Đ2]

Thực chất giám sát của HĐND là việc thực hiện sự ủy quyền của nhândân để giám sát hoạt động của bộ máy nhà nước, là một hình thức thực hiệnquyền giám sát của nhân dân được thực hiện bằng pháp luật, thông qua cơ quanquyền lực nhà nước là HĐND các cấp

Từ các cơ sở nêu trên, có thể hiểu khái niệm giám sát của HĐND nhưsau: Giám sát của HĐND là hoạt động có mục đích, thường xuyên, liên tục củaHĐND nhằm quan sát, theo dõi, kiểm tra, phát hiện, uốn nắn việc tuân theopháp luật, chấp hành Nghị quyết HĐND của Thường trực HĐND, UBND,TAND, VKSND cùng cấp, của các cơ quan nhà nước, tổ chức kinh tế, tổ chức

xã hội, đơn vị vũ trang nhân dân và của công dân theo quy định của pháp luật

Giám sát của HĐND là hoạt động nhằm kiểm soát thực thi quyền lực nhànước Giám sát chứa đựng những yếu tố thuộc tính của công các kiểm tra, kiểmsoát và thanh tra Trong quá trình giám sát, chủ thể giám sát có quyền tiếp cậnmọi đối tượng, mọi văn bản, hồ sơ theo yêu cầu giám sát

uật Hoạt động giám sát của Quốc hội ban hành năm 2003 giải thích “Giám sát là việc Quốc hội, Uỷ ban Thường vụ Quốc hội, Hội đồng dân tộc, Uỷ ban của Quốc hội, Đoàn Đại biểu Quốc hội và đại biểu Quốc hội theo dõi, xem x t, đánh giá hoạt động của cơ quan, tổ chức, cá nhân chịu sự giám sát trong việc thi hành Hiến pháp, luật, nghị quyết của Quốc hội, pháp lệnh, nghị quyết của Uỷ ban Thường vụ Quốc hội”.

uật Tổ chức Hội đồng nhân dân và UBND năm 2003 tuy không địnhnghĩa cụm từ giám sát nhưng các nội dung trong chương III của luật này quyđịnh cụ thể nội dung mà Hội đồng nhân dân tiến hành giám sát bao gồm: giámsát tổ chức hoạt động của các cơ quan do HĐND bầu ra và giám sát việc thihành pháp luật và nghị quyết của các đối tượng chịu sự giám sát của HĐNDthông qua các hình thức: xem x t báo cáo công tác của những đối tượng theoquy định pháp luật; xem x t trả lời chất vấn của những đối tượng này; tổ chứccác đoàn giám sát; bỏ phiếu tín nhiệm đối với các chức danh do HĐND bầu,thông qua việc tiếp dân và theo dõi việc giải quyết khiếu nại, tố cáo của côngdân gửi đến HĐND

Có thể thấy rằng, giám sát là một trong hai chức năng quan trọng củaHĐND, thông qua hoạt động giám sát chúng ta có thể kiểm chứng lại tính đúngđắn, sự phù hợp về các quy định của pháp luật đã, đang được áp dụng trong

[28,Đ2]

cuộc sống và những chủ trương biên pháp mà HĐND đã quyết nghị; giúp chúng

ta phát hiện ra những khó khăn, vướng mắc và kịp thời có những giải pháp thảo

gỡ để thực hiện nhiệm vụ một cách chủ động Hoạt động giám sát còn là cơ sở

để thực hiện công tác thẩm tra và đi đến quyết định vấn đề một cách chính xác,bảo đảm các nghị quyết ban hành có chiều sâu, sát thực tiễn, phù hợp với tâm

tư, nguyện vọng của cử tri

Trong thực tế hiện nay, xác định hiệu quả giám sát là một nhiệm vụ phứctạp và đầy khó khăn cả về mặt lý luận và thực tiễn Theo các nhà ngôn ngữ học,khái niệm hiệu quả giám sát được hiểu là kết quả đạt được trong việc thực hiệnmột nhiệm vụ nhất định Trong khi đó các nhà quản lý hành chính lại cho rằng:hiệu quả là sự so sánh giữa các chi phí đầu tư với các giá trị của đầu ra, sự tăngtối đa lợi nhuận và tối thiểu chi phí, là mối tương quan giữa sử dụng nguồn lực

và tỷ lệ đầu ra, đầu vào Trong phạm vi đề tài nghiên cứu về hiệu quả giám sátcủa HĐND, cần phải đặt hiệu quả trong mối quan hệ với hiệu lực giám sát củaHĐND Hiệu quả cao hay thấp phụ thuộc vào việc HĐND thực hiện chức nănggiám sát của mình theo quy định của pháp luật đến đâu cũng như những kếtluận kiến nghị từ hoạt động giám sát có được các cơ quan, tổ chức, cá nhân thựchiện nghiêm chỉnh hay không Để đảm bảo hiệu lực, hoạt động giám sát có chấtlượng, nghĩa là phải đưa ra những kết luận đề xuất đúng đắn Trong mối quan hệgiữa chất lượng và hiệu lực giám sát thì chất lượng giám sát là tiền đề bảo đảmthực hiện hiệu lực nhưng để đảm bảo hiệu lực giám sát cần có sự tự giác chấphành nghiêm chỉnh của các chủ thể bị giám sát đối với các kết luận, đề xuấtđúng đắn rút ra từ hoạt động giám sát Đồng thời, cần có các biện pháp xử lýđối với các chủ thể không chấp hành nghiêm các kết luận đề xuất đó Một khichất lượng và hiệu lực giám sát được đảm bảo thì đương nhiên hiệu quả giámsát sẽ tốt hơn Như vậy, giữa hiệu lực và hiệu quả giám sát có mối quan hệ chặtchẽ với nhau Tuy nhiên, vì tính hiệu quả của hoạt động giám sát, bên cạnh việcđảm bảo về mặt hiệu lực phải tính toán những chi phí đầu tư cần phải ở mức tốiưu

Từ những phân tích trên, hiệu quả giám sát của HĐND được hiểu là hiệulực thi hành các kiến nghị của hoạt động giám sát, đem lại kết quả phù hợp vớimục đích giám sát, với những chi phí hợp lý về thời gian, trí lực, vật lực….chohoạt động giám sát.

Ngày 20/11/2015, Quốc hội khoá XIII đã ban hành uật Giám sát củaQuốc hội và HĐND nhằm cụ thể hoá hoạt động giám sát của Quốc hội vàHĐND các cấp mà trước đó chỉ có uật giám sát của Quốc hội năm 2003 Trên

cơ sở đó, hoạt động giám sát của HĐND sẽ được tiến hành thường xuyên, gắnliền với việc thực hiện nhiệm vụ, quyền hạn do pháp luật quy định Giám sátcủa HĐND bao gồm: Giám sát của HĐND tại kỳ họp; giám sát của TTHĐND;giám sát của các ban HĐND và giám sát của Tổ đại biểu, đại biểu HĐND

Từ các khái niệm chung về giám sát trên, căn cứ đối tượng giám sát củaHĐND, có thể hiểu khái niệm giám sát của HĐND cấp tỉnh như sau:

Giám sát của HĐ D tỉnh à hoạt động có mục đích, thường xuy n, i n tục của HĐ D cấp tỉnh nhằm quan sát, theo dõi, kiểm tra, phát hiện, uốn nắn việc tuân theo pháp uật, chấp hành nghị quyết của Thường trực HĐ D,UB D, TA D, VKS D, của cơ quan nhà nước, tổ chức kinh tế, tổ chức xã hội, đơn vị vũ trang nhân dân theo quy định của pháp uật.

1.1.2 V i tr giám sát ủ H i đồng nh n n ấp tỉnh

- Giám sát là một trong những nhiệm vụ, quyền hạn chính của

HĐ

D

nhằm thực hiện vai trò à cơ quan quyền lực nhà nước ở địa phương:

Trong những năm qua, hoạt động giám sát của HĐND đã từng bước đượctăng cường Việc xây dựng nội dung, chương trình giám sát hàng năm đã tạo sựchủ động cho HĐND, Thường trực, các Ban, đại biểu và các cơ quan, tổ chứchữu quan tham gia hoạt động giám sát, làm cho hoạt động này từng bước đi vào

nề nếp Nội dung chương trình giám sát tương đối phù hợp với thực tiễn, đápứng yêu cầu thực tế của địa phương

Theo quy định tại Điều 113, Hiến pháp năm 2013 : Hội đồng nhân dân là

cơ quan quyền lực nhà nước ở địa phương, đại diện cho ý chí, nguyện vọng vàquyền làm chủ của Nhân dân, do Nhân dân địa phương bầu ra, chịu trách nhiệmtrước Nhân dân địa phương và cơ quan nhà nước cấp trên.[25,Đ113]

Hội đồng nhân dân quyết định các vấn đề của địa phương do luật định;giám sát việc tuân theo Hiến pháp và pháp luật ở địa phương và việc thực hiệnnghị quyết của Hội đồng nhân dân

Ở cấp tỉnh, Hội đồng nhân dân được thành lập bằng một cuộc bầu cử do

cử tri địa phương trực tiếp bầu ra theo nguyên tắc phổ thông, bình đẳng, bỏphiếu kín Hình thức hoạt động của HĐND chủ yếu thông qua kỳ họp toàn thể.Mọi quyết định của Hội đồng được thông qua bằng việc biểu quyết theo nguyêntắc đa số tương đối hoặc đa số tuyệt đối

Tính chất đại diện của HĐND về mặt hình thức được thể hiện rõ n t nhất

ở vấn đề cơ cấu đại biểu trong HĐND Mỗi HĐND có một số lượng đại biểunhất định đại diện cho nữ giới, người dân tộc, tổ chức chính trị, tổ chức chính trị

-xã hội, lực lượng vũ trang nhân dân và các cơ quan nhà nước khác đóng tại địaphương Điều này có nghĩa, HĐND đại diện cho toàn thể nhân dân; thành phầntrong HĐND thể hiện khối đại đoàn kết của toàn dân sống trên địa phương.HĐND là cơ quan chỉ đại diện cho nhân dân địa phương bầu ra mình, đồng thờithực hiện chức năng giám sát tại địa phương và chịu trách nhiệm trước nhân dânđịa phương đó và cơ quan nhà nước cấp trên

- Vai trò thực hiện nghi m Hiến pháp và Pháp uật:

uật Hoạt động giám sát của Quốc hội và Hội đồng nhân dân năm 2015quy định: Hội đồng nhân dân cấp tỉnh giám sát việc tuân theo Hiến pháp, phápluật ở địa phương và việc thực hiện nghị quyết của Hội đồng nhân dân cùngcấp; giám sát hoạt động của Thường trực Hội đồng nhân dân, Ủy ban nhân dân,Tòa án nhân dân, Viện kiểm sát nhân dân, Cơ quan thi hành án dân sự cùng cấp

và Ban của Hội đồng nhân dân cấp mình; giám sát quyết định của Ủy ban nhândân cùng cấp và nghị quyết của Hội đồng nhân dân cấp dưới trực tiếp; giám sát

việc tuân theo pháp luật của cơ quan nhà nước, tổ chức kinh tế, tổ chức xã hội,đơn vị vũ trang nhân dân và của công dân ở địa phương.[13] Cụ thể, HĐND tổchức thực hiện và giám sát việc thực hiện các quyết định của HĐND trongphạm vi địa phương Các quyết định của HĐND đều được thể hiện dưới hìnhthức nghị quyết.

Vì thế, chức năng này được triển khai trên các mặt công tác: tuyêntruyền, phổ biến nghị quyết trong nhân dân qua hoạt động của đại biểu, Tổ đạibiểu và các cơ quan chức năng thuộc UBND; TTHĐND chỉ đạo, đôn đốcUBND triển khai thực hiện nghị quyết của HĐND, trong đó, có việc ban hànhcác văn bản cụ thể hóa đề ra các biện pháp thực hiện HĐND giám sát việc thựchiện Hiến pháp, pháp luật và nghị quyết của các cơ quan chịu sự giám sát củaHĐND, giám sát việc thực hiện các nhiệm vụ của cơ quan nhà nước cùng cấp,thông qua việc xem x t các báo cáo của TTHĐND, các Ban của HĐND, UBND,TAND, VKSND, CQTHADS cùng cấp, thông qua hoạt động của đại biểuHĐND trong kỳ họp và giữa hai kỳ họp nhất là qua chất vấn của đại biểuHĐND tại kỳ họp của HĐND

Vì vậy, có thể khẳng định hoạt động giám sát của HĐND cấp tỉnh có vaitrò quan trọng trong việc tăng cường hiệu lực, hiệu quả hoạt động của chínhquyền địa phương nói riêng và bộ máy nhà nước nói chung

1.1.3 Nguyên tắ giám sát ủ H i đồng nh n n ấp tỉnh

Để hoạt động giám sát của HĐND tỉnh được thực hiện một cách đồng bộ,xứng đáng với vị thế và trách nhiệm của cơ quan dân cử, cần đảm bảo cácnguyên tắc sau đây:

Thứ nhất, hoạt động giám sát của HĐ D tỉnh phải được tiến hành tr n cơ

sở tuân thủ Hiến pháp và Pháp luật.

Đây là những cơ sở pháp lý bảo đảm cho hoạt động giám sát được tiếnhành một cách khách quan, tránh tuỳ tiện

Theo quy định của Luật hoạt động giám sát của Quốc hội và Hội đồngnhân dân 2015, thì hoạt động giám sát của Hội đồng nhân dân cấp tỉnh được

tiến hành dưới nhiều hình thức khác nhau: giám sát của Thường trực Hội đồngnhân dân, của các Ban Hội đồng nhân dân, tổ Đại biểu HĐND, đại biểu Hộiđồng nhân dân và hoạt động giám sát được thực hiện với nhiều phương thứcgiám sát khác nhau Vì thế, đương nhiên là phải quy định chặt chẽ thủ tục, cácbước tiến hành, quy định chi tiết việc thực hiện quan hệ giữa các cơ quan nhànước chịu sự giám sát với các cơ quan của Hội đồng nhân dân trong khi tiếnhành hoạt động giám sát nhằm đảm bảo cho hoạt động giám sát của Hội đồngnhân dân cấp tỉnh được diễn ra theo một quy trình hợp pháp, khoa học, tránhđược bệnh chủ quan, hình thức n tránh, qua loa đại khái và thái độ vô tráchnhiệm trong hoạt động giám sát.

Hoạt động giám sát của HĐND là căn cứ để đánh giá, kết luận, kiến nghịhoặc ra nghị quyết đối với đối tượng bị giám sát Do đó, hoạt động giám sátphải bảo đảm tính khách quan, không lấy ý kiến chủ quan của một cá nhân hoặcmột tập thể nào đó để áp đặt vào thực tiễn hoạt động của đối tượng chịu sự giámsát àm như vậy không những gây tác hại cho đối tượng chịu sự giám sát, cho xãhội mà còn làm ảnh hưởng tới uy tín của HĐND

Ngoài ra, căn cứ vào các quy định của pháp luật, thì hoạt động giám sátcũng cần phải dựa vào thông tin, tài liệu, báo cáo của đối tượng chịu sự giámsát, của Thường trực Hội đồng nhân dân, các Ban Hội đồng nhân dân, đại biểuHội đồng nhân dân cũng như khảo sát, tham quan thực tế để kiểm nghiệm, thuthập thông tin từ nhiều nguồn khác nhau như phương tiện thông tin đại chúng,

dư luận xã hội, ý kiến phản ánh của cử tri

Thứ hai, ảo đảm công khai, khách quan, đúng thẩm quyền, có hiệu quả theo trình tự, thủ tục qui định của pháp uật.

Hình thức giám sát gồm: xem x t báo cáo công tác của các đối tượngthuộc quyền giám sát; xem x t việc trả lời chất vấn của những đối tượng này;xem x t việc ban hành văn bản quy phạm pháp luật của UBND cùng cấp, nghịquyết của HĐND cấp dưới trực tiếp; tổ chức các đoàn giám sát; lấy phiếu tínnhiệm, bỏ phiếu tín nhiệm đối với các chức danh do HĐND bầu; thông qua việc

tiếp dân và theo dõi việc giải quyết khiếu nại, tố cáo của công dân gửi đến HĐND;tiếp xúc cử tri Các chế tài của giám sát đó là do HĐND có quyền yêu cầu cơ quan,

tổ chức, cá nhân hữu quan áp dụng các biện pháp chấm dứt hành vi

vi phạm; yêu cầu cơ quan, tổ chức cá nhân có thẩm quyền xem x t tráchnhiệm của các đối tượng giám sát có hành vi vi phạm; bãi bỏ một phầnhoặc toàn bộ văn bản quy phạm pháp luật của UBND cùng cấp, nghịquyết của HĐND cấp dưới trực tiếp nếu các văn bản đó trái pháp luật,gây thiệt hại về KT-XH, ảnh hưởng an ninh, quốc phòng; bãi nhiệm, miễnnhiệm, đối với các chức danh do HĐND bầu; ra nghị quyết về việc trả lờichất vấn và trách nhiệm của người bị chất vấn; quyết định giải tán HĐNDcấp dưới trực tiếp

Sau giám sát, các chủ thể sẽ báo cáo về hoạt động giám sát của mìnhtrước cử tri địa phương, trước các cơ quan liên quan bằng văn bản trực tiếp hoặcthông qua phương tiện thông tin đại chúng và hoạt động tiếp xúc cử tri của đạibiểu HĐND Các chủ thể giám sát sẽ chịu trách nhiệm về báo cáo, nghị quyết,kết luận, yêu cầu và kiến nghị sau giám sát của mình

Như vậy, có thể thấy các hình thức giám sát luôn được tiến hành theođúng trình tự thủ tục và công khai minh bạch trong từng hoạt động giám sát.Đồng thời hiệu quả của hoạt động giám sát cũng được thể hiện rõ n t bằng cácchế tài cụ thể

Thứ ba, không làm cản trở đến hoạt động ình thường của cơ quan, tổ chức, cá nhân chịu sự giám sát.

Giám sát là một trong những hoạt động thường xuyên của HĐND tỉnhđối với cơ quan hành chính nhà nước cùng cấp để kiểm soát, đảm bảo cơ quanhành chính nhà nước cùng cấp hoạt động có hiệu quả và đúng theo quy định củaPháp luật

Theo đó, uật hoạt động giám sát của Quốc hội và Hội đồng nhân dân năm

2015 quy định: Cơ quan, tổ chức, cá nhân chịu sự giám sát phải thực hiện đầy

đủ kế hoạch, nội dung, yêu cầu giám sát của chủ thể giám sát; cung cấp thôngtin liên quan đến nhiệm vụ của mình, trừ thông tin thuộc danh mục bí mật

nhà nước mà theo quy định của pháp luật về bảo vệ bí mật nhà nước thì chủ thểgiám sát đó không thuộc diện được tiếp cận; báo cáo trung thực, khách quan, đầy

đủ, kịp thời theo yêu cầu của cơ quan, cá nhân có thẩm quyền giám sát;[13]

Tuy nhiên, hoạt động giám sát này cũng phải được thực hiện trên cơ sởquy định của Pháp luật và theo chương trình, kế hoạch đã được hoạch định.Trước khi tiến hành hoạt động giám sát, chủ thể giám sát phải thông báo bằngvăn bản đến đối tượng bị giám sát về nội dung, thời gian và cách thức tiến hànhgiám sát theo đúng trình tự, thủ tục đã được pháp luật quy định; đảm bảo mọihoạt động giám sát phải công khai minh bạch, không được làm cản trở đến hoạtđộng bình thường của các tổ chức, cá nhân chịu sự giám sát

1.2 Chủ thể, n i ung, h nh thứ , thẩm quyền giám sát ủ H i đồng nh n

n ấp tỉnh

1.2.1 Chủ thể hoạt đ ng giám sát ủ H i đồng nh n n ấp tỉnh:

Trước hết, giám sát là một chức năng luật định, tức là gắn với quyền hạn

và là trách nhiệm của HĐND nói chung và HĐND cấp tỉnh nói riêng Chứcnăng được bảo đảm bởi một số hình thức hoạt động và công cụ đặc thù, cáchthực hiện đặc thù của HĐND Nói tới vai trò giám sát là nói tới vị thế củaHĐND với tư cách tổ chức và đại biểu HĐND với tư cách cá nhân trong thựchiện chức trách, nhiệm vụ của mình

Mục đích của giám sát là nhằm bảo đảm việc thi hành các văn bản phápluật của cơ quan nhà nước cấp trên và nghị quyết của HĐND ở địa phươngđược nghiêm túc, có chất lượng, hiệu quả; giám sát để khẳng định những kếtquả đạt được, đồng thời phát hiện những tồn tại, hạn chế, khó khăn, vướng mắc,

từ đó kiến nghị, đề xuất, quyết định các biện pháp, giải pháp thực hiện tốt hơn

Chủ thể thực hiện quyền giám sát của Hội đồng nhân dân tỉnh gồm giámsát của tập thể HĐND tại kỳ họp; giám sát của TTHĐND; giám sát của các bancủa HĐND, tổ Đại biểu Hội đồng nhân dân và giám sát của đại biểu HĐND tỉnh

và đã được cụ thể hóa thẩm quyền giám sát tại Điều 5, uật Hoạt động giám sátcủa Quốc hội và HĐND năm2015 cụ thể như sau:

- Hội đồng nhân dân giám sát việc tuân theo Hiến pháp, Pháp luật ở địaphương và việc thực hiện nghị quyết của HĐND cùng cấp; giám sát hoạt độngcủa Thường trực HĐND, Ủy ban nhân dân, Tòa án nhân dân, Viện kiểm sátnhân dân, Cơ quan thi hành án dân sự cùng cấp và Ban của HĐND cấp mình;giám sát quyết định của Ủy ban nhân dân cùng cấp và nghị quyết của HĐNDcấp dưới trực tiếp;

- Thường trực HĐND giám sát việc tuân theo Hiến pháp, Pháp luật ở địaphương và việc thực hiện nghị quyết của HĐND cùng cấp; giám sát hoạt độngcủa Ủy ban nhân dân, các cơ quan thuộc Ủy ban nhân dân, Tòa án nhân dân,Viện kiểm sát nhân dân, Cơ quan thi hành án dân sự cùng cấp và HĐND cấpdưới; giám sát quyết định của Ủy ban nhân dân cùng cấp, nghị quyết củaHĐND cấp dưới trực tiếp; giúp HĐND thực hiện quyền giám sát theo sự phâncông của HĐND;

- Ban của HĐND giúp HĐND giám sát hoạt động của Tòa án nhân dân,Viện kiểm sát nhân dân, Cơ quan thi hành án dân sự cùng cấp; giám sát hoạtđộng của Ủy ban nhân dân, các cơ quan thuộc Ủy ban nhân dân cùng cấp thuộclĩnh vực Ban phụ trách; giám sát văn bản quy phạm pháp luật thuộc lĩnh vựcBan phụ trách;

- Tổ đại biểu HĐND giám sát việc tuân theo Hiến pháp, luật, văn bản quyphạm pháp luật của cơ quan nhà nước cấp trên ở địa phương và nghị quyết củaHĐND cùng cấp hoặc về vấn đề do HĐND, TTHĐND phân công;

- Đại biểu HĐND chất vấn Chủ tịch Ủy ban nhân dân, thành viên kháccủa Ủy ban nhân dân, Chánh án Tòa án nhân dân, Viện trưởng Viện kiểm sátnhân dân, Thủ trưởng cơ quan thuộc Ủy ban nhân dân cùng cấp; trong phạm vinhiệm vụ, quyền hạn của mình giám sát việc tuân theo Hiến pháp và pháp luật;giám sát việc giải quyết khiếu nại, tố cáo, kiến nghị của công dân ở địa phương.Khi x t thấy cần thiết, HĐND, TTHĐND, Ban của HĐND tiến hành giám sáthoạt động của cơ quan, tổ chức, cá nhân khác ở địa phương.[29, Đ5]

Đối tượng thuộc quyền giám sát của HĐND các cấp nói chung, HĐNDcấp tỉnh nói riêng bao gồm nhiều loại khác nhau gồm: giám sát hoạt động củaTTHĐND, Uỷ ban nhân dân, Toà án nhân dân, Viện kiểm sát nhân dân; Cơ quanthi hành án Dân sự cùng cấp; giám sát việc thực hiện các nghị quyết củaHĐND; giám sát việc tuân theo pháp luật của cơ quan nhà nước, tổ chức kinh

tế, tổ chức xã hội, đơn vị vũ trang nhân dân và của công dân ở địa phương Tuynhiên, ở phạm vi của đề tài này, chỉ tập trung nghiên cứu đối tượng thuộc quyềngiám sát của HĐND tỉnh là UBND tỉnh và các cơ quan chuyên môn thuộcUBND tỉnh

Giám sát qua việc xem xét các báo cáo công tác:

Tại các kỳ họp, HĐND tỉnh giám sát các báo cáo về tình hình thực hiệncác nhiệm vụ phát triển kinh tế xã hội, xây dựng chính quyền; thu chi ngânsách; đầu tư xây dựng cơ bản…đồng thời xem x t việc giải quyết khiếu nại tốcáo, giải quyết ý kiến, kiến nghị của cử tri và tình hình thi hành pháp luật tại địaphương; giám sát báo cáo hoạt động của HĐND và các Ban HĐND; giám sátcông tác điều hành của UBND Nội dung giám sát tập trung vào kết quả triểnkhai và tổ chức thực hiện các Nghị quyết của HĐND, việc thực hiện chức năng,nhiệm vụ, quyền hạn của thủ trưởng các cơ quan tham mưu quản lý nhà nước ởđịa phương để tiếp tục có những biện pháp, giải pháp điều chỉnh các hoạt độngnày theo hướng tích cực trên cơ sở quy định pháp luật

Giám sát qua hoạt động chất vấn, trả ời chất vấn:

Hoạt động chất vấn và trả lời chất vấn là hình thức giám sát quan trọngcủa HĐND các cấp nói chung và cấp tỉnh nói riêng Đây là hình thức đối thoạitrực tiếp giữa chủ thể thực hiện quyền giám sát và đối tượng bị giám sát, là biệnpháp cụ thể để truyền đạt trực tiếp các nội dung giám sát và là cơ sở để xem x t,đánh giá năng lực, trình độ cũng như thái độ trách nhiệm của các tổ chức cánhân trong quá trình thực thi nhiệm vụ Chất lượng giám sát có được nâng caohay không phụ thuộc rất nhiều động này.

Giám sát qua việc nghe áo cáo về tổng hợp kiến, kiến nghị của cử tri và tình hình giải quyết khiếu nại tố cáo của cử tri:

Đây là một trong những nội dung được pháp luật quy định phải tiến hànhtrong các kỳ họp định kỳ của HĐND tỉnh và diễn ra trước phần chất vấn

Để thực hiện nội dung này, HĐND nghe TTHĐND báo cáo tổng hợp ý kiến,kiến nghị của cử tri, thông báo kết quả thực hiện chương trình và kế hoạch giámsát; nghe UBND cùng cấp báo cáo kết quả giải quyết ý kiến, kiến nghị của cửtri; việc tiếp thu các ý kiến, kiến nghị của cử tri là căn cứ, cơ sở thiết yếu chohoạt động giám sát

Giám sát qua việc ấy phiếu tín nhiệm, ỏ phiếu tín nhiệm những người giữ chức vụ do HĐ D tỉnh ầu:

Tại kỳ họp giữa năm, HĐND cấp tỉnh tiến hành lấy phiếu tín nhiệm, bỏphiếu tín nhiệm những người do HĐND tỉnh bầu hoặc phê chuẩn đảm bảo quytrình, thủ tục, công khai, minh bạch trên nguyên tắc tập trung dân chủ, với tinhthần trách nhiệm cao các đại biểu HĐND cân nhắc thận trọng, khách quan, côngtâm, công bằng khi thể hiện tín nhiệm đối với người giữ chức vụ do HĐND tỉnhbầu Kết quả lấy phiếu tín nhiệm, bỏ phiếu tín nhiệm góp phần để các chức danh

do HĐND bầu tự đánh giá và nỗ lực phấn đấu để hoàn thành ngày càng tốt hơnnhiệm vụ chức trách được giao

Thông qua hoạt động lấy phiếu tín nhiệm, bỏ phiếu tín nhiệm các Đạibiểu HĐND đã thực hiện quyền giám sát của mình một cách có hiệu quả Điều

này phản ánh trực tiếp thông qua số phiếu tín nhiệm hoặc không tín nhiệm đốivới mỗi chức danh cụ thể.

- Nội dung Hội đồng nhân dân tỉn i m s t t ờng xuyên:

Cùng với việc giám sát trực tiếp tại kỳ họp, hoạt động giám sát thườngxuyên của HĐND tỉnh cũng được đảm bảo nhằm thực hiện hoạt động giám sátcủa HĐND tỉnh được diễn ra một cách liên tục theo quy định pháp luật

Tuy nhiên, hoạt động giám sát giám sát giữa hai kỳ họp của HĐND tỉnh phảithực hiện trên cơ sở bám sát các quy định của pháp luật và yêu cầu nhiệm vụchính trị của địa phương Các cuộc giám sát, kiểm tra, khảo sát được tiến hànhbởi: Thường trực HĐND tỉnh thông qua việc xem x t các nội dung giải quyếtkhiếu nại, tố cáo của công dân; xem x t VBQPP của UBND cấp tỉnh (cùng cấp)

và Nghị quyết của HĐND cấp dưới trực tiếp; xem x t hoạt động giám sát củacác Ban HĐND và hoạt động giám sát của các Ban HĐND như : Ban kinh tế -ngân sách; Ban văn hóa – xã hội, Ban pháp chế theo chức năng nhiệm vụ quyềnhạn của các Ban và hoạt động giám sát của Đại biểu HĐND tỉnh

- Nội dung Hội đồng nhân dân tỉn i m s t t eo c uyên đề giữa hai kỳ họp của Hội đồng nhân dân tỉnh:

Hàng năm, căn cứ vào tình hình thực tế của địa phương, căn cứ vào cácvăn bản pháp luật đã được ban hành, TTHĐND, các Ban của HĐND lựa chọnnội dung đưa vào giám sát chuyên đề chuyên sâu trên tất cả các lĩnh vực kinh tế,ngân sách, xây dựng cơ bản, chấp hành pháp luật, giáo dục – đào tạo, y tế, vănhoá Hoạt động giám sát phải được tập trung vào những lĩnh vực thuộc thẩmquyền, có trọng tâm, trọng điểm Phương thức tiến hành giám sát phải đượcthực hiện đúng quy định, kết hợp nghe báo cáo với xem x t thực tế tại địaphương, cơ sở (trước, sau giám sát có thể tiến hành khảo sát, sử dụng phươngpháp điều tra xã hội học hoặc thâm nhập thực tế), tìm hiểu khai thác thông tinphục vụ yêu cầu giám sát qua nhiều kênh khác nhau để thu thập thông tin hiệuquả phục vụ hoạt động giám sát

24

1.2.3 Hình thức giám sát củ H i đồng nh n n ấp tỉnh:

-Xem xét b o c o côn t c củ ờn trực Hội đồn

Tại kỳ họp cuối năm, HĐND tỉnh xem x t, thảo luận báo công tác hàngnăm của TTHĐND, UBND, các Ban của HĐND, TAND, VKSND, vàCQTHADS cùng cấp

Tại kỳ họp giữa năm, các cơ quan này gửi báo cáo công tác đến đại biểuHĐND; khi cần thiết, HĐND có thể xem x t, thảo luận Tại kỳ họp cuối nhiệm

kỳ, HĐND tỉnh xem x t, thảo luận báo cáo công tác cả nhiệm kỳ của HĐND,TTHĐND, UBND, các Ban của HĐND, TAND, VKSND, CQTHADS cùngcấp HĐND tỉnh có thể yêu cầu báo cáo về những vấn đề khác khi x t thấy cầnthiết Riêng đối với báo cáo của UBND, VKSND, TAND, CQTHADS phảiđược các Ban của HĐND thẩm tra theo sự phân công của TTHĐND tỉnh

Việc xem x t, thảo luận các báo cáo phải đảm bảo trình tự: Người đứngđầu các cơ quan bị giám sát trình bày báo cáo; Trưởng ban HĐND cấp tỉnh trìnhbày báo cáo thẩm tra; HĐND cấp tỉnh thảo luận; người đứng đầu cơ quan trìnhbáo cáo có thể trình bày thêm những vấn đề có liên quan mà HĐND quan tâm;HĐND ra nghị quyết về báo cáo công tác khi x t thấy cần thiết Việc xem x tbáo cáo buộc chủ thể bị giám sát phải báo cáo về công việc của mình là mộthình thức giám sát quan trọng

Trên cơ sở đó HĐND có thể kiểm soát tình hình thực thi Hiến pháp, phápluật và các văn bản pháp luật cũng như nghị quyết của HĐND trong thực tiễn

đời sống xã hội, tăng cường trách nhiệm cá nhân người đứng đầu UBND và cácban, ngành về công tác của họ trước HĐND.

Để hoạt động xem x t báo cáo của TTHĐND, UBND, VKSND, TAND vàCQTHADS một cách khoa học, ngoài việc thực hiện đúng quy trình xây dựngbáo cáo, công tác thẩm tra các báo cáo phải được TTHĐND phân công cho cácBan của HĐND thực hiện một cách tích cực Các Ban phải tiến hành làm việcvới các cơ quan chuẩn bị báo cáo, đi khảo sát nắm tình hình cơ sở, tiếp xúc cửtri, tổ chức đoàn giám sát, họp Ban và thông qua báo cáo thẩm tra tại kỳ họpnhằm cung cấp cho các đại biểu HĐND cơ sở pháp lý, tính thực tiễn, nhữngnhận định đánh giá khách quan, tính khả thi làm cơ sở để các đại biểu HĐNDnghiên cứu, thảo luận và xem x t các báo cáo

Tại kỳ họp, HĐND phải thảo luận tại hội trường hoặc qua các tổ đại biểu;đại biểu quan tâm vấn đề nào hơn thì ưu tiên thảo luận vấn đề đó; một đại biểu

có thể tham gia thảo luận nhiều nội dung Những vấn đề mà các đại biểu quantâm hoặc có ý kiến khác nhau thì chủ toạ kỳ họp đưa ra thảo luận, lấy biểuquyết riêng trước khi biểu quyết chung thông qua nghị quyết

Dưới góc độ thực hiện chức năng giám sát của HĐND tỉnh, quyền chấtvấn được xem là một trong những hình thức giám sát quan trọng nhất, thể hiệnnăng lực, trách nhiệm và hiệu quả hoạt động của người đại biểu HĐND Để

thực hiện quyền chất vấn, đòi hỏi người đại biểu phải có một quá trình theo dõi,xem x t, tiếp xúc, nghe phản ánh từ nhân dân, phải có quá trình thu thập thôngtin, số liệu, chứng cứ và hiểu biết về pháp luật, hiểu được phạm vi, chức năng,nhiệm vụ đối tượng mà mình chất vấn.

Theo quy định của pháp luật, đại biểu HĐND tỉnh có quyền chất vấn Chủtịch HĐND tỉnh, Chủ tịch và các thành viên khác của UBND tỉnh, Chánh ánTAND tỉnh, Viện trưởng VKSND tỉnh và Thủ trưởng các cơ quan chuyên mônthuộc UBND tỉnh Tại kỳ họp, việc chất vấn và trả lời chất vấn được thực hiệnnhư sau:

Trước phiên họp chất vấn, đại biểu Hội đồng nhân dân ghi vấn đề chấtvấn, người bị chất vấn vào phiếu chất vấn và gửi đến Thường trực Hội đồngnhân dân

Căn cứ vào chương trình kỳ họp, ý kiến, kiến nghị của cử tri, vấn đề xã hội quan tâm và phiếu chất vấn của đại biểu Hội đồng nhân dân, Thường trực Hội đồng nhân dân đề nghị Hội đồng nhân dân quyết định nhóm vấn đề chất vấn và người bị chất vấn.

Đại biểu HĐND ghi rõ nội dung chất vấn, người bị chất vấn vào phiếughi chất vấn và gửi đến TTHĐND tỉnh Thường trực HĐND tỉnh chuyển chấtvấn đến người bị chất vấn và tổng hợp các chất vấn của đại biểu HĐND để báocáo HĐND tỉnh

Thường trực HĐND tỉnh dự kiến danh sách những người có trách

nhiệm trả lời chất vấn và báo cáo HĐND quyết định

Việc trả lời chất vấn tại phiên họp toàn thể của HĐND tỉnh được thựchiện theo trình tự: Người bị chất vấn trả lời trực tiếp, đầy đủ về các nội dung màđại biểu HĐND tỉnh đã chất vấn và xác định rõ trách nhiệm, biện pháp khắcphục Đại biểu HĐND tỉnh có thể nêu câu hỏi liên quan đến nội dung đã chấtvấn Sau khi nghe trả lời chất vấn, nếu đại biểu HĐND tỉnh không đồng ý vớinội dung trả lời thì có quyền đề nghị HĐND tiếp tục thảo luận tại phiên họp đó

[13, Đ 60]

hoặc đưa ra thảo luận tại phiên họp khác hoặc kiến nghị HĐND tỉnh xem xéttrách nhiệm của người bị chất vấn HĐND tỉnh ra nghị quyết về việc trả lời chấtvấn và trách nhiệm của người bị chất vấn khi x t thấy cần thiết.

- Xem xét văn bản quy p ạm p p luật củ

quyết củ Hội đồn n n d n cấp uyện k i p

Hiến p p, Pháp luật.

ỷ b n n n d n tỉn , n ị

t iện có dấu iệu tr i v i

Hội đồng nhân dân xem x t quyết định của Ủy ban nhân dân cùng cấp, nghị quyết của Hội đồng nhân dân cấp dưới trực tiếp có dấu hiệu trái với Hiến pháp, luật, văn bản quy phạm pháp luật của cơ quan nhà nước cấp trên, nghị quyết của mình theo đề nghị của Thường trực Hội đồng nhân dân.

Đây là hình thức HĐND cấp tỉnh giám sát tính hợp hiến, hợp pháp củacác văn bản quy phạm pháp luật của UBND cấp tỉnh và nghị quyết của HĐNDcấp huyện Nếu HĐND cấp tỉnh phát hiện thấy những văn bản này có dấu hiệutrái với Hiến pháp, luật, nghị quyết của Quốc Hội, pháp lệnh, nghị quyết của Uỷban Thường vụ Quốc hội, văn bản quy phạm pháp luật của cơ quan nhà nướccấp trên thì HĐND sẽ xem x t, quyết định việc bãi bỏ văn bản đó

Việc quy định thẩm quyền xem x t văn bản quy phạm pháp luật củaHĐND cấp tỉnh như hiện nay, một mặt giảm được bớt gánh nặng công việc choQuốc Hội, mặt khác góp phần bảo đảm tính thống nhất cao của pháp luật.HĐND cấp tỉnh là cơ quan quyền lực nhà nước ở địa phương, nắm vững tìnhhình của địa phương về mọi mặt, đảm nhiệm công việc này sẽ thuận lợi và hiệuquả hơn

Việc xem x t văn bản quy phạm pháp luật của Uỷ ban nhân dân tỉnh, nghịquyết của HĐND cấp huyện phải đảm bảo trình tự sau:

+ Đại diện TTHĐND trình văn bản quy phạm pháp luật có dấu hiệu trái

với Hiến pháp, luật và văn bản quy phạm pháp luật của cơ quan nhà nước cấp trên

[29, Đ 61]