Câu 4 (3,5) Bằng một đoạn văn khoảng 15 câu theo cách lập luận quy nạp, em hãy phân tích khổ thơ thứ nhất của bài thơ “Sang thu” để thấy được sự cảm nhận tinh tế của nhà thơ Hữu Thỉ[r]
Trang 1PHÒNG GD&ĐT QUẬN LONG BIÊN
TRƯỜNG THCS ĐỨC GIANG
ĐỀ KIỂM TRA KHẢO SÁT LẦN IV
MÔN: NGỮ VĂN
Thời gian: 90 phút
Phần I (6 điểm):
Trong bài thơ Sang thu, Hữu Thỉnh đã viết:
“Sông được lúc dềnh dàng Chim bắt đầu vội vã”
Câu 1 (1đ) Hãy cho biết hoàn cảnh sáng tác, xuất xứ của bài thơ? Có thể đặt tên cho bài thơ là Thu sang hay là Mùa thu được không? Vì sao?
Câu 2 (0,5đ) Em có nhận xét gì về trạng thái vận động của dòng sông và cánh chim khi
đất trời chuyển giao từ cuối hạ sang đầu thu?
Câu 3(1đ) Chép lại hai câu thơ tiếp theo hai câu thơ trên và nêu cảm nhận của mình về
hình ảnh thơ độc đáo trong hai câu thơ em vừa chép bằng một đoạn văn ngắn khoảng 5 – 7 câu
Câu 4 (3,5) Bằng một đoạn văn khoảng 15 câu theo cách lập luận quy nạp, em hãy
phân tích khổ thơ thứ nhất của bài thơ “Sang thu” để thấy được sự cảm nhận tinh tế của nhà thơ Hữu Thỉnh về thời khắc giao mùa từ cuối hạ sang đầu thu, đoạn văn có sử dụng một phép liên kết câu và một câu mở rộng (Gạch dưới thành phần khởi ngữ và câu mở rộng)
Phần II (4 điểm)
Đọc kĩ đoạn văn và trả lời câu hỏi;
“Hồi chưa vào nghề, những đêm bầu trời đen kịt, nhìn kĩ mới thấy một ngôi sao xa, cháu cũng nghĩ ngay ngôi sao kia lẻ loi một mình Bây giờ làm nghề này cháu không nghĩ như vậy nữa Vả, khi ta việc, ta với công việc là đôi, sao gọi là một mình được? Huống chi việc của cháu gắn liền với việc của bao anh em, đồng chí dưới kia Công việc của cháu gian khổ thế đấy, chứ cất nó đi, cháu buồn đến chết mất Còn người thì ai mà chả “thèm” hở bác? Mình sinh ra là gì, mình đẻ ở đâu, mình vì ai mà làm việc? Đấy, cháu tự nói với cháu thế đấy.”
(Lặng lẽ SaPa- Nguyễn Thành Long)
Câu1 (1đ) Đoạn văn có hình thức ngôn ngữ nào: Đối thoại hay độc thoại hay độc thoại
nội tâm? Chỉ ra dấu hiệu giúp em nhận biết hình thức ngôn ngữ đó?
Câu 2 ( 0,5 đ) Chỉ ra câu có sử dụng khởi ngữ trong đoạn trên?
Trang 2Câu 3 (1đ) Trong tác phẩm Lặng lẽ SaPa Nguyễn Thành Long đã để cho bác lái xe giới
thiệu với ông họa sĩ cô kĩ sư về anh thanh niến là “Người cô độc nhất thế gian” Em có đồng ý như vậy không? Cách giới thiệu như vậy có tác dụng gì?
Câu 4 (1,5đ) Lời tâm sự của nhân vật anh thanh niên gợi cho em những suy nghĩ gì?về
cách ứng xử với mọi người? trình bày suy nghĩ của em bằng một đoạn văn khoảng ½ trang giấy thi
Đáp án
Câu 1:
+ Hoàn cảng sáng tác: Năm 1977 trích từ tập thơ: Từ chiến hào đến thành phố 0,5
+ Thu sang hay Mùa thu đều nói đến sự hiện hữu quá rõ rệt của mùa thu trên từng
cảnh vật , thiên nhiên Lúc đó là giữa thu hay cuối thu
- Còn “Sang thu” là chớm thu, là lúc thiên nhiên giao mùa Mùa hè vẫn chưa hết
và mùa thu bắt đầu có những tín hiệu đầu tiên Trước những sự thay đổi mơ hồ
chưa rõ rệt ấy, phải nhạy cảm lắm mới cảm nhận được
Vì vậy với bài thơ này chỉ có thể đặt tên là Sang thu
0,5
Câu 2:
+ Với việc sử dụng cặp từ trái nghĩa- phép đối: Dềnh dàng, vội vã Câu thơ đã cho
ta thấy sự vận động trái chiều nhau của dòng sông và những cánh chim.
0,25
+ Dòng sông thu trôi lững lờ, nhẹ nhàng, êm ả
Còn những cánh chim thi ngược lại, chúng đang hối hả bay về phương Nam tránh
rét
0,25
Câu 3.
- Chép lại hai câu thơ tiếp
0,25
Đoạn nêu được các ý sau:
Nghệ thuật nhân hóa đặc sắc đã biến đám mây thành một dải lụa mềm mại, “vắt
nửa mình sang thu” Đám mây một nửa còn vấn vương mùa hạ còn một nửa đã
sang với mùa thu
- Đám mây là hình ảnh của không gian hữu hình nhưng lại có thể kết nối hai mùa
thời gian vô hình: Hạ và Thu
- Đây là một phát hiện rất mới của thi sĩ Ông đã lấy không gian kết nối với thời
gian, biến đám mây thành cây cầu nối thông giữa hai mùa thu và hạ
- Câu thơ thật hay, thật khéo, và cũng thật tài hoa, tinh tế
0,75
Câu 4 (3,5đ):
* Về hình thức + Kiến thức Tiếng Việt:1,5đ
Trang 3- Hình thức đoạn văn quy nạp, độ dài 12 – 15 câu liên kết với nhau (đoạn quá số
câu, chưa đủ số câu trừ 0.25đ)
-Tiếng Việt: Phép liên kết, câu mở rộng (gạch chân) (1đ)
*Về nội dung: (1,5đ) đoạn văn đảm bảo các ý sau:
- Sự tinh tế trong cảm nhận của nhà thơ qua mọi sự biến chuyển mơ hồ từ cuối hạ
đầu thu:
+ hương ổi chín đậm nồng nàn lan tỏa trong không gian
+ Làn gió se lạnh của thời tiết chớm thu
+ Và làn sương với phép nhân hóa biến thành một thiếu nữ yểu điệu nhẹ nhàng
“chùng chình” chuyển động qua đầu ngõ xóm
- Những cảm nhận về mùa thu được diễn tả ở các từ “bỗng, phả, hình như” đó là sự
ngạc nhiên thú vị như còn chưa tin hẳn, là tâm trạng ngỡ ngàng bâng khuâng, xao
xuyến của một hồn thơ
- Những tín hiệu mơ hồ chưa rõ rệt của chớm thu được nhà thơ cảm nhận bằng sự
tổng hợp của các giác quan: Thính giác, thị giác, xúc giác cùng với tâm hồn nhạy
cảm tinh tế của một thi sĩ
Phần II.(4 điểm)
Câu 1:
Đoạn văn sử dụng hình thức ngôn ngữ đối thoại
Dấu hiệu giúp em nhận biết:
- Đây là cuộc trò chuyện giữa anh thanh niên với ông Họa sĩ
- Lời nói phát thành tiếng
- Có gạch ngang đầu dòng
0,25
0,75
Câu 2: có khởi ngữ Còn người thì ai mà chả “thèm” hở bác? 0,5 Câu 3
Trong tác phẩm “Lặng lẽ SaPa” Nguyễn Thành Long đã để cho bác lái xe giới thiệu
với ông họa sĩ cô kĩ sư về anh thanh niến là “Người cô độc nhất thế gian” Em có
đồng ý như vậy không? Cách giới thiệu như vậy có tác dụng gì?
+Nếu xét trên phương diện nghĩa của từ: “Người cô đôc” là con người cô đơn độc
thân, sống một mình, không có ai bầu bạn thì Bác lái xe đúng
- Nhưng khi theo dõi câu chuyện ta hiểu rằng anh thanh niên không hề cô độc,
không hề một mình Ta hãy nghe anh thanh niên nói:khi ta việc, ta với công việc là
đôi, sao gọi là một mình được? Huống chi việc của cháu gắn liền với việc của bao
anh em, đồng chí dưới kia
0,5
+Tác dụng: Nhà văn để Bác lái xe giới thiệu như vậy là một sự sáng tạo Nó đem
đến cho người đọc sự thú vị và gợi được trí tò mò của độc giả
0,5
Câu 4
Trang 4+ Về hình thức 0,5đ
+Về nội dung: (1đ) đoạn văn đảm bảo các ý sau:
Từ nhân vật Anh thanh niên ta học tập được cách giao tiếp ứng xử với mọi người Giao tiếp ứng xử là sự chia sẻ thông tin và tạo quan hệ giữa con người với con người
Qua tác phẩm Lặng lẽ Sa Pa ta thấy được
- Thái độ cởi mở chân thành khi trò chuyện tâm sự
- Tính khiêm nhường khi tự nói về mình
- Tình cảm gắn bó sự tôn trong dành cho mọi người của anh thanh niên Anh thanh niên thể hiện một con người có lối sông đẹp, biết cách giao tiếp, ứng xử
- Từ hình tượng nhân vật anh thanh niên ta học tạp được điều gì?