Phân cấp quản lý nhà nước giữa trung ương với chính quyền địa phương tt

Về phương diện thể chế - chính sách, mặc dù chủ trương của Đảng, chính sách của Nhà nước là tăng cường phân cấp quản lý nhà nước cho chính quyền thành phố trực thuộc trung ương, song nh

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO BỘ NỘI VỤ

HỌC VIỆN HÀNH CHÍNH QUỐC GIA

NGUYỄN ÁI NGUYỄN ĐÌNH THÁI

PHÂN CẤP QUẢN LÝ NHÀ NƯỚC GIỮA TRUNG ƯƠNG VỚI CHÍNH QUYỀN THÀNH PHỐ TRỰC THUỘC TRUNG ƯƠNG

Chuyên ngành: Quản lý công

Mã số: 9.34.04.03

TÓM TẮT LUẬN ÁN TIẾN SĨ QUẢN LÝ CÔNG

HÀ NỘI – 2020

Có thể tìm hiểu luận án tại Thư viện Quốc gia Việt Nam hoặc thư viện của Học viện Hành chính Quốc gia

Công trình được hoàn thành tại:……….……… …………

………

Người hướng dẫn khoa học: Chữ ký - Người hướng dẫn 1: PGS.TS Hoàng MaiPGS TS Hoàng Mai - Người hướng dẫn 2: PGS.TS Phạm Minh Tuấn PGS TS Phạm Minh Tuấn Phản biện 1: ………

……….………

Phản biện 2: ………

……… ………

Phản biện 3: ………

……….………

Luận án sẽ được bảo vệ trước Hội đồng đánh giá luận án cấp Học viện Địa điểm: Phòng bảo vệ luận án tiến sĩ - Phòng họp… Nhà ……, Học viện Hành chính Quốc gia Số: 77 - Đường Nguyễn Chí Thanh - Quận Đống Đa - Hà Nội Thời gian: vào hồi ……… giờ … ngày … tháng … Năm ……

DANH MỤC CÔNG TRÌNH CỦA TÁC GIẢ

1 Nguyễn Đình Thái, Phân cấp quản lý nhà nước về tổ chức bộ máy giữa

trung ương và chính quyền thành phố trực thuộc trung ương, Tạp chí Cộng sản, số

136 (4/2018)

2 Nguyễn Đình Thái, Phân cấp quản lý nhà nước về quy hoạch, kế hoạch

phát triển kinh tế - xã hội giữa trung ương và chính quyền thành phố trực thuộc trung ương, Tạp chí Tổ chức nhà nước, số 1/2018

3 Nguyễn Đình Thái, Phân cấp quản lý ngân sách nhà nước giữa trung ương

với chính quyền thành phố trực thuộc trung ương, Tạp chí Quản lý nhà nước, số

266 (3/2018)

4 Nguyễn Đình Thái, Đỗ Thị Thanh Nga, Giải pháp về chính sách phân cấp

quản lý ngân sách nhà nước giữa trung ương và chính quyền thành phố trực thuộc trung ương, Tạp chí Khoa học chính trị, số 05/2018

5 Nguyễn Đình Thái, Phân cấp quản lý nhà nước về quy hoạch, kế hoạch

phát triển kinh tế - xã hội giữa trung ương và chính quyền thành phố trực thuộc trung ương – Nhìn từ góc độ thể chế, Tạp chí Thông tin khoa học chính trị, số 1

(10)/2018

6 Nguyễn Đình Thái, Phân cấp thẩm quyền ban hành chính pháp luật, chính

sách, tiêu chuẩn và định mức ngân sách nhà nước giữa trung ương với chính quyền thành phố trực thuộc trung ương, Tạp chí Thông tin khoa học chính trị, số 4 (13)/

2018

7 Hoàng Mai, Nguyễn Đình Thái, Phân cấp quản lý nhà nước giữa trung

ương với chính quyền thành phố ờ một số quốc gia – Bài học kinh nghiệm đối với Việt Nam, Tạp chí Tổ chức nhà nước, số 7/2019

MỞ ĐẦU

1 Lý do chọn đề tài

Về phương diện lý luận, tính chất đơn nhất của tổ chức nhà nước và nguyên

tắc tập trung dân chủ trong tổ chức và hoạt động của bộ máy nhà nước Việt Nam đã đặt chính quyền thành phố trực thuộc trung ương trong mối quan hệ kép: vừa phụ thuộc, vừa tự chủ Trong khi đó, nhiều vấn đề lý luận giải quyết mối quan hệ giữa trung ương với chính quyền địa phương nói chung và thành phố trực thuộc trung ương nói riêng chưa được làm rõ, gây khó khăn cho việc phân cấp quản lý nhà nước giữa trung ương với chính quyền thành phố trực thuộc trung ương

Về phương diện thể chế - chính sách, mặc dù chủ trương của Đảng, chính sách

của Nhà nước là tăng cường phân cấp quản lý nhà nước cho chính quyền thành phố trực thuộc trung ương, song những quy định pháp luật cho vấn đề này còn thiếu và yếu, chưa đồng bộ, thống nhất, chưa đáp ứng yêu cầu của thực tiễn; chưa trở thành

hệ thống chính sách, pháp luật đủ mạnh để điều chỉnh các nội dung phân cấp quản

lý nhà nước giữa trung ương với chính quyền thành phố trực thuộc trung ương Từ những thiếu hụt, bất cập của hệ thống chính sách, pháp luật đòi hỏi phải hoàn thiện

và nâng tầm địa vị pháp lý của việc phân cấp quản lý nhà nước giữa trung ương với chính quyền thành phố trực thuộc trung ương

Về phương diện thực tiễn, các thành phố trực thuộc trung ương là những trung

tâm chính trị, văn hóa, kinh tế, thương mại lớn của vùng và cả nước; là động lực quan trọng cho tăng trưởng kinh tế của khu vực và quốc gia Trong khi đó, việc phân cấp quản lý nhà nước của trung ương cho chính quyền thành phố trực thuộc trung ương còn dàn trải, chưa đạt được thẩm quyền phù hợp để chính quyền thành phố trực thuộc trung ương quản lý tốt đô thị mang tính đặc thù Đặc biệt, ba lĩnh vực cần được phân cấp trọng tâm và toàn diện nhưng chưa được quan tâm đúng mức như:

i) Phân cấp quản lý nhà nước về quy hoạch, kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội: Công tác quy hoạch, kế hoạch (bao gồm lập, thực hiện, theo dõi và đánh giá quy hoạch, kế hoạch), với vai trò là một công cụ quản lý nhà nước quan trọng, vẫn còn nhiều bất cập trước những đòi hỏi của thực tế ở các thành phố trực thuộc trung ương Do đó, việc xác định rõ thẩm quyền, trách nhiệm của trung ương và chính quyền thành phố trực thuộc trung ương; đồng thời, tăng cường phân cấp quản lý nhà nước của trung ương đối với chính quyền thành phố trực thuộc trung ương trong xây dựng quy hoạch, kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội có ý nghĩa kinh tế - xã hội cấp thiết

ii) Phân cấp quản lý nhà nước về NSNN: Thẩm quyền quyết định NSNN của chính quyền địa phương, đặc biệt là của chính quyền thành phố trực thuộc trung ương còn hạn chế, thụ động, chồng chéo trong nhiều quy định của pháp luật Thực trạng phân cấp quản lý NSNN đặt ra yêu cầu cấp thiết và quan trọng để tiếp tục tăng cường phân cấp quản lý NSNN đối với thành phố trực thuộc trung ương

iii) Phân cấp quản lý nhà nước về TCBM và CBCC: Qua hơn 10 năm triển khai thực hiện Nghị quyết của Chính phủ về phân cấp giữa Chính phủ và các tỉnh, thành phố trực thuộc trung ương, lĩnh vực quản lý TCBM và CBCC đã đạt được những kết quả quan trọng, góp phần tinh gọn TCBM, nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản lý nhà nước; xây dựng đội ngũ CBCC đủ phẩm chất, năng lực bảo đảm thực thi công vụ Tuy nhiên, bên cạnh các kết quả đạt được vẫn còn bộc lộ không ít những khó khăn, vướng mắc

Xuất phát từ nhu cầu hoàn thiện lý luận, thể chế, chính sách và đáp ứng những

yêu cầu của thực tiễn, tác giả chọn nội dung: “Phân cấp quản lý nhà nước giữa

trung ương với chính quyền thành phố trực thuộc trung ương” làm đề tài nghiên

cứu của luận án

2 Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu

2.1 Mục đích của đề tài Luận án

Mục đích của đề tài là nghiên cứu cơ sở lý luận và thực tiễn nhằm đề xuất phương hướng, giải pháp tăng cường phân cấp quản lý nhà nước của trung ương cho chính quyền thành phố trực thuộc trung ương

2.2 Nhiệm vụ của đề tài Luận án

Để thực hiện mục đích trên, đề tài thực hiện những nhiệm vụ sau:

- Làm rõ cơ sở khoa học của phân cấp quản lý nhà nước giữa trung ương và chính quyền thành phố trực thuộc trung ương;

- Phân tích thực trạng phân cấp của trung ương cho chính quyền thành phố trực thuộc trung ương hiện nay trên 3 lĩnh vực cơ bản: Phân cấp quản lý quy hoạch,

kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội; phân cấp quản lý NSNN; phân cấp quản lý TCBM và CBCC;

- Đề xuất phương hướng, giải pháp nhằm tăng cường phân cấp của trung ương cho chính quyền thành phố trực thuộc trung ương

3 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu

3.1 Đối tượng nghiên cứu

Đối tượng nghiên cứu của đề tài là phân cấp quản lý nhà nước giữa trung ương với chính quyền thành phố trực thuộc trung ương

3.2 Phạm vi nghiên cứu

Về thời gian: Đề tài nghiên cứu phân cấp quản lý nhà nước giữa trung ương

với chính quyền thành phố trực thuộc trung ương từ năm 2004 đến nay Đây là thời điểm Chính phủ ban hành Nghị quyết số 08/2004/NQ-CP ngày 30/6/2004 về tiếp tục đẩy mạnh phân cấp quản lý nhà nước giữa Chính phủ và chính quyền tỉnh, thành phố trực thuộc trung ương

Về không gian nghiên cứu: Đề tài nghiên cứu từ chính quyền trung ương đến

chính quyền thành phố trực thuộc trung ương, gồm giữa chính quyền trung ương với chính quyền Thủ đô Hà Nội, Tp Hồ Chí Minh, Hải Phòng, Đà Nẵng, Cần Thơ

Việc lựa chọn như trên, nhằm đảm bảo quy mô phù hợp, tính đại diện, mẫu nghiên cứu, địa bàn nghiên cứu, đặc điểm của các độ thị ở mỗi vùng, miền

Về nội dung: Đề tài tập trung nghiên cứu những vấn đề phân cấp quản lý nhà

nước giữa trung ương với chính quyền thành phố trực thuộc trung ương trên 3 lĩnh vực chủ yếu: Phân cấp quản lý nhà nước trong quy hoạch, kế hoạch phát triển kinh

tế - xã hội; Phân cấp quản lý nhà nước về NSNN; Phân cấp quản lý nhà nước về TCBM và CBCC

4 Phương pháp luận và phương pháp nghiên cứu

4.1 Phương pháp luận

Đề tài nghiên cứu dựa trên phương pháp luận của Chủ nghĩa duy vật biện chứng và Duy vật lịch sử; quan điểm của Đảng về phân cấp quản lý nhà nước; các

lý thuyết về tổ chức, phân quyền, phân cấp trong khoa học quản lý công

4.2 Phương pháp nghiên cứu

- Phương pháp nghiên cứu tư liệu thứ cấp: Phương pháp này được sử dụng để

thu thập, khai thác, tổng hợp thông tin từ các nguồn đã công bố có liên quan đến đề tài nghiên cứu Phương pháp thu thập thông tin, tài liệu thứ cấp được thực hiện kể

từ khi bắt đầu hình thành ý tưởng nghiên cứu cho đến kết thúc sản phẩm của luận

án

- Phương pháp lịch sử - lôgic: được sử dụng trong nghiên cứu quá trình phân cấp

quản lý nhà nước giữa trung ương với chính quyền tỉnh, thành phố trực thuộc trung ương ở Việt Nam từ trước tới nay, đặt các nghiên cứu gắn với hoàn cảnh, điều kiện lịch

sử cụ thể Phương pháp lôgic được thể hiện xuyên suốt quá trình nghiên cứu, chi phối đến lựa chọn nội dung, kết cấu tổng quan cũng như xử lý từng vấn đề cụ thể của đối tượng nghiên cứu để rút ra bản chất, hiện tượng; kế thừa những tính hợp lý trong quá trình thực hiện phân cấp quản lý nhà nước của trung ương đối với thành phố trực thuộc trung ương

- Phương pháp điều tra bằng bảng hỏi: tác giả xây dựng phiếu khảo sát thu thập

thông tin, số liệu bao gồm hệ thống các câu hỏi mang tính giả thuyết theo phương án phù hợp với mục tiêu nghiên cứu, nhằm minh chứng, đánh giá thực trạng phân cấp quản lý nhà nước giữa trung ương với chính quyền thành phố trực thuộc trung ương Kết quả sau xử lý được sử dụng trong phân tích, minh họa, đánh giá thực trạng phân cấp quản lý nhà nước giữa trung ương với chính quyền thành phố trực thuộc trung ương theo 03 lĩnh vực được xác định trong nội dung nghiên cứu

- Phương pháp quy nạp, diễn dịch và tổng hợp: được sử dụng sau khi thu thập

đầy đủ tài liệu, số liệu liên quan đến nội dung nghiên cứu nhằm hoàn thiện báo cáo kết quả nghiên cứu của Luận án

- Phương pháp nghiên cứu liên ngành: tác giả luận án luôn ý thức được rằng mỗi

phương pháp và kỹ thuật được sử dụng cần phát huy phù hợp với từng nội dung nghiên cứu cụ thể và phải được đặt trong các mối quan hệ tổng thể để có thể nhìn nhận một cách khách quan, toàn diện toàn bộ quá trình phân cấp, từ chủ trương của Đảng, đến hệ

thống thể chế, công cụ chính sách của Nhà nước; từ thực trạng đang diễn ra và đòi hỏi tiếp tục tăng cường phân cấp quản lý nhà nước với chính quyền thành phố trực thuộc trung ương Điều này là hết sức cần thiết khi sử dụng phương pháp nghiên cứu liên ngành

5 Câu hỏi nghiên cứu và giả thuyết khoa học

5.1 Câu hỏi nghiên cứu

(1) Cơ sở khoa học để thực hiện, tăng cường phân cấp quản lý nhà nước giữa trung ương với chính quyền thành phố trực thuộc trung ương là gì?

(2) Thực trạng phân cấp quản lý nhà nước giữa trung ương với chính quyền thành phố trực thuộc trung ương hiện nay như thế nào?

(3) Những giải pháp và kiến nghị nào cần được đề xuất trong thời gian tới để tăng cường phân cấp của trung ương với chính quyền thành phố trực thuộc trung ương?

5.2 Giả thuyết khoa học

Nếu chính quyền thành phố trực thuộc trung ương không được trung ương phân cấp đầy đủ thẩm quyền, điều kiện thực hiện thẩm quyền thì sẽ giảm hiệu lực, hiệu quả quản lý nhà nước tại thành phố trực thuộc trung ương; đồng thời, kìm hãm

sự phát triển năng động và sáng tạo về mọi mặt của thành phố trực thuộc trung ương

6 Ý nghĩa khoa học và thực tiễn của đề tài

6.1 Đóng góp về mặt khoa học

Đề tài nghiên cứu đã góp phần cung cấp cơ sở khoa học cho việc xây dựng và thực hiện chủ trương, chính sách phân cấp của trung ương với chính quyền thành phố trực thuộc trung ương

6.2 Đóng góp về thực tiễn

- Kết quả nghiên cứu của đề tài có thể đóng góp vào hoàn thiện thể chế, chính sách về phân cấp, nhất là phân cấp quản lý nhà nước giữa trung ương với chính quyền thành phố trực thuộc trung ương

- Đề tài góp phần đánh giá thực trạng phân cấp quản lý nhà nước giữa trung ương với chính quyền thành phố trực thuộc trung ương từ thực tiễn của 4/5 thành phố trực thuộc trung ương trong 3 lĩnh vực cơ bản là phân cấp quản lý quy hoạch,

kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội, phân cấp quản lý NSNN; phân cấp quản lý TCBM và CBCC

- Đề tài góp phần gợi mở những phương hướng, giải pháp nhằm tăng cường phân cấp quản lý nhà nước của trung ương với chính quyền thành phố trực thuộc trung ương theo hướng nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước; phát huy hơn nữa quyền tự chủ, tự chịu trách nhiệm của chính quyền thành phố trực thuộc trung ương

- Ngoài ra, kết quả của đề tài có thể làm tài liệu tham khảo cho chính quyền thành phố trực thuộc trung ương đề ra chủ trương, chính sách quản lý trong điều kiện đẩy mạnh phân cấp như hiện nay

7 Những đóng góp mới của Luận án

Kết quả nghiên cứu của đề tài luận án đã có những đóng góp mới:

- Đề tài đã làm rõ và xác định các công cụ, khái niệm liên quan đến vấn đề nghiên cưu như: quan niệm về chính quyền trung ương, chính quyền trung ương ở Việt Nam, chính quyền địa phương, phân cấp quản lý nhà nước giữa trung ương với chính quyền thành phố trực thuộc trung ương

- Đề tài nêu ra và luận giải các nguyên tắc, ý nghĩa, chủ thể và nội dung phân cấp, hình thức phân cấp, các yếu tố ảnh hưởng của phân cấp quản lý nhà nước giữa trung ương với chính quyền thành phố trực thuộc trung ương

- Đề tài sử dụng bảng hỏi để thu thập thông tin sơ cấp từ khách thể nghiên cứu

là CBCC của 4/5 thành phố trực thuộc trung ương để phân tích, đánh giá thực trạng phân cấp quản lý nhà nước giữa trung ương với chính quyền thành phố trực thuộc trung ương hiện nay

- Đề tài đề xuất các phương hướng, giải pháp gắn với tính đặc thù của thành phố trực thuộc trung ương nhằm tăng cường phân cấp quản lý nhà nước giữa trung ương với chính quyền thành phố trực thuộc trung ương

8 Cấu trúc của Luận án

Ngoài phần mở đầu, kết luận và danh mục tài liệu, Luận án được kết cấu thành

4 chương, trong đó: chương 1 khái quát tổng quan về tình hình nghiên cứu có liên quan đến vấn đề phân cấp; chương 2 phân tích kết quả khảo sát và đánh giá thực trạng phân cấp giữa trung ương với chính quyền thành phố trực thuộc trung ương; chương 3 đề xuất giải pháp và kiến nghị để tăng cường phân cấp giữa trung ương với chính quyền thành phố trực thuộc trung ương hiện nay

Chương 1 TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU LIÊN QUAN ĐỀ TÀI LUẬN ÁN

1.1 CÁC CÔNG TRÌNH NGHIÊN CỨU VỀ PHÂN CẤP QUẢN LÝ NHÀ NƯỚC

1.1.1 Các công trình nghiên cứu lý luận chung về phân cấp quản lý nhà nước

Các công trình nghiên cứu về phân cấp khá đầy đủ và công phu Theo hướng nghiên cứu này có nhiều tác giả trong và ngoài nước đã công bố nhiều công trình có

tính lý luận để làm cơ cở khoa học cho đề tài luận án

1.1.2 Các công trình nghiên cứu phân cấp quản lý nhà nước trên một số ngành, lĩnh vực

1.1.2.1 Các công trình nghiên cứu phân cấp quản lý nhà nước về quy hoạch, kế hoạch

Các công trình nghiên cứu về phân cấp quản lý nhà nước về quy hoạch khá khiêm tốn Trong luận án chỉ mới tiếp cận được sản phẩm nghiên cứu của các tác giả trong nước, song vẫn chưa đầy đủ

1.1.2.2 Các công trình nghiên cứu phân cấp quản lý NSNN

Lĩnh vực phân cấp quản lý NSNN được các tác giả trong và ngoài nước chú ý nghiên cứu khá nhiều Kết quả của các công trình đã công bố cho thấy sự cần thiết phải phân cấp quản lý NSNN từ chính quyền trung ương cho chính quyền địa phương

1.1.2.3 Các công trình nghiên cứu phân cấp quản lý nhà nước về TCBM và CBCC

Nghiên cứu về phân cấp trong lĩnh vực TCBM và CBCC đã có nhiều công trình được công bố trên thế giới, nhất là của tác giả trong nước Kết quả các công trình theo hướng này đều tập trung làm rõ sự cần thiết phải phân cấp quản lý nhà nước từ chính quyền trung ương cho chính quyền địa phương

1.2 CÁC CÔNG TRÌNH NGHIÊN CỨU VỀ PHÂN CẤP QUẢN LÝ NHÀ NƯỚC GIỮA TRUNG ƯƠNG VỚI CHÍNH QUYỀN THÀNH PHỐ TRỰC THUỘC TRUNG ƯƠNG

1.2.1 Các công trình nghiên cứu về chính quyền thành phố trực thuộc trung ương gắn với phân cấp quản lý nhà nước

Các công trình nghiên cứu về chính quyền thành phố trực thuộc trung ương tập trung chủ yếu ở nội dung TCBM, thể chế hoạt động của chính quyền thành phố trực thuộc trung ương Thông qua kết quả nghiên cứu của các công trình, vấn đề phân cấp quản lý nhà nước được đề cập và phân tích ở một số nội dung của đề tài, sách, tạp chí đã công bố

1.2.2 Các công trình nghiên cứu về xây dựng mô hình chính quyền đô thị

ở thành phố trực thuộc trung ương gắn với phân cấp quản lý nhà nước

Kể từ khi một số thành phố trực thuộc trung ương khởi động vấn đề xây dựng chính quyền đô thị, hướng nghiên cứu liên quan vấn đề này được công bố khá nhiều dưới dạng đề tài nghiên cứu, chương trình, đề án, tạp chí khoa học

1.2.3 Các công trình nghiên cứu đề xuất cơ chế phân cấp quản lý nhà nước đặc thù giữa trung với chính quyền thành phố trực thuộc trung ương

Các công trình nghiên cứu về cơ chế phân cấp đặc thù của trung ương cho thành phố trực thuộc trung ương chủ yếu ở các lĩnh vực như phân cấp đặc thù về quản lý hành chính; tài chính – ngân sách; TCBM và CBCC; quy hoạch; đầu tư phát triển

1.3 NHỮNG VẤN ĐỀ ĐƯỢC KẾ THỪA VÀ TIẾP TỤC NGHIÊN CỨU TRONG LUẬN ÁN

1.3.1 Những vấn đề kế thừa và giá trị tham khảo của các công trình nghiên cứu đã công bố

Giá trị của mỗi nhóm công trình ở trong và ngoài nước đều có những đóng góp quan trọng về mặt lý luận và thực tiễn

1.3.2 Những nội dung Luận án tiếp tục nghiên cứu

Trong nội dung và phạm vi nghiên cứu, luận án sẽ kế thừa những giá trị khoa học của các công trình nghiên cứu đi trước và hướng đến giải quyết những vấn đề

có tính lý luận và thực tiễn

Chương 2

CƠ SỞ KHOA HỌC VỀ PHÂN CẤP QUẢN LÝ NHÀ NƯỚC GIỮA TRUNG ƯƠNG VỚI CHÍNH QUYỀN

THÀNH PHỐ TRỰC THUỘC TRUNG ƯƠNG

2.1 QUAN NIỆM, NGUYÊN TẮC VÀ HÌNH THỨC CỦA PHÂN CẤP QUẢN LÝ NHÀ NƯỚC GIỮA TRUNG ƯƠNG VỚI CHÍNH QUYỀN THÀNH PHỐ TRỰC THUỘC TRUNG ƯƠNG

2.1.1 Một số quan niệm liên quan

2.1.1.1 Quan niệm về chính quyền trung ương và thành phố trực thuộc trung ương

 Quan niệm về chính quyền trung ương

 Quan niệm về chính quyền thành phố trực thuộc trung ương

2.1.1.2 Quan niệm về phân cấp và phân cấp quản lý nhà nước

 Quan niệm về phân cấp

 Quan niệm về phân cấp quản lý nhà nước

 2.1.1.3 Quan niệm về phân cấp quản lý nhà nước giữa trung ương với

chính quyền thành phố trực thuộc trung ương

Phân cấp quản lý nhà nước giữa trung ương với chính quyền thành phố trực thuộc trung ương là sự phân định thẩm quyền và các điều kiện thực hiện thẩm quyền của chính quyền trung ương đối với chính quyền các thành phố trực thuộc trung ương phù hợp với điều kiện, đặc điểm mỗi thành phố trực thuộc trung ương nhằm tăng cường hiệu lực và hiệu quả hoạt động quản lý nhà nước trên địa bàn, phát huy vai trò của các thành phố trực thuộc trung ương đối với sự phát triển kinh

tế - xã hội của cả nước

2.1.2 Nguyên tắc phân cấp quản lý nhà nước

Thứ nhất, phân cấp quản lý nhà nước giữa trung ương với chính quyền thành

phố trực thuộc trung ương đảm bảo nguyên tắc thống nhất của quyền lực nhà nước

Thứ hai, phân cấp quản lý nhà nước giữa trung ương với chính quyền thành

phố trực thuộc trung ương cần bảo đảm tính hiệu quả

Thứ ba, đảm bảo nguyên tắc thực tiễn và tính lịch sử cụ thể trong khi phân

cấp

2.1.3 Các hình thức phân cấp quản lý nhà nước

Thứ nhất, hình thức phân định thẩm quyền giữa trung ương với chính quyền

thành phố trực thuộc trung ương

Thứ hai, hình thức chuyển giao thẩm quyền giữa trung ương với chính quyền

thành phố trực thuộc trung ương

Thứ ba, hình thức phân định chức năng, nhiệm vụ, trách nhiệm giữa trung

ương với chính quyền thành phố trực thuộc trung ương

Thứ tư, hình thức chuyển giao chức năng, nhiệm vụ giữa trung ương với chính

quyền thành phố trực thuộc trung ương

2.2 CHỦ THỂ, NỘI DUNG, ĐIỀU KIỆN ĐẢM BẢO VÀ YẾU TỐ TÁC ĐỘNG PHÂN CẤP QUẢN LÝ NHÀ NƯỚC GIỮA TRUNG ƯƠNG VỚI CHÍNH QUYỀN THÀNH PHỐ TRỰC THUỘC TRUNG ƯƠNG

2.2.1 Chủ thể phân cấp quản lý nhà nước

Chủ thể phân cấp quản lý nhà nước của thành phố trực thuộc trung ương (đối tượng được phân cấp) là HĐND, UBND, người đứng đầu 2 cơ quan này và thẩm quyền của chính quyền các thành phố trực thuộc trung ương

2.2.2 Nội dung phân cấp quản lý nhà nước giữa trung ương với chính quyền thành phố trực thuộc trung ương

Một là, phân cấp thẩm quyền về các hoạt động hoặc công việc quản lý nhà

nước trên các lĩnh vực khác nhau

Hai là, phân cấp các điều kiện để bảo đảm thực hiện thẩm quyền của thành

phố trực thuộc trung ương

Ba là, chính quyền trung ương và chính quyền thành phố trực thuộc trung

ương xác định với nhau cơ chế giám sát, kiểm tra việc thực hiện thẩm quyền đã được phân cấp

2.2.3 Điều kiện đảm bảo phân cấp quản lý nhà nước

Thứ nhất, phân cấp giữa trung ương với chính quyền thành phố trực thuộc

trung ương cần phải được sự đồng thuận của người dân, có cơ chế chính trị, pháp lý cao nhất

Thứ hai, phân cấp quản lý nhà nước giữa trung ương với chính quyền thành

phố trực thuộc trung ương phải đảm bảo quyền tự chủ về tài chính, ngân sách đối với thành phố trực thuộc trung ương ở mức độc lập, tự chủ cao nhất

Thứ ba, TCBM và đội ngũ CBCC là điều kiện quan trọng đối với phân cấp

quản lý nhà nước giữa trung ương với chính quyền thành phố trực thuộc trung ương

Thứ tư, môi trường dân chủ, pháp quyền và trách nhiệm giải trình phải được

thực thi và đề cao

Thứ năm, cần phải có chính phủ trung ương đủ mạnh cùng với những công cụ,

chế tài nghiêm minh về chính trị, chính sách, kinh tế, trấn áp để kiểm soát quyền lực, thẩm quyền được phân cấp

2.2.4 Yếu tố ảnh hưởng đến phân cấp quản lý nhà nước

Thứ nhất, toàn cầu hóa và hội nhập kinh tế quốc tế, dân chủ hóa

Thứ hai, xu hướng cải cách, đổi mới mô hình quản trị nhà nước trên thế giới Thứ ba, vai trò lãnh đạo của Đảng Cộng sản Việt Nam

Thứ tư, lịch sự phát triển của nền hành chính quốc gia và truyền thống văn hóa Thứ năm, đặc điểm tự nhiên, kinh tế - xã hội của thành phố trực thuộc trung

ương

Thứ sáu, khả năng quản trị của chính quyền thành phố trực thuộc trung ương

2.3 PHÂN CẤP QUẢN LÝ NHÀ NƯỚC TRÊN MỘT SỐ LĨNH VỰC GIỮA TRUNG ƯƠNG VỚI CHÍNH QUYỀN THÀNH PHỐ TRỰC THUỘC TRUNG ƯƠNG

2.3.1 Quy hoạch, kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội

2.3.1.1 Khái niệm

- Quy hoạch;

- Quy hoạch phát triển kinh tế - xã hội;

- Kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội;

- Phân cấp quản lý nhà nước về quy hoạch, kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội

2.3.1.2 Nội dung phân cấp quản lý nhà nước về quy hoạch, kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội

Thứ nhất, giữa trung ương với chính quyền thành phố trực thuộc trung ương

phân định, xác định thẩm quyền trong quản lý nhà nước về quy hoạch, kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội

Thứ hai, giữa trung ương với chính quyền thành phố trực thuộc trung ương

phân định, xác định chức năng, nhiệm vụ trong quản lý nhà nước về quy hoạch, kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội

Thứ ba, trung ương thực hiện chuyển giao một số thẩm quyền, chức năng,

nhiệm vụ và trách nhiệm trước đây do mình nắm giữ xuống cho chính quyền thành phố trực thuộc trung ương

Thứ tư, giữa trung ương với chính quyền thành phố trực thuộc trung ương

phân định và chuyển giao những điều kiện về tài chính, TCBM, nhân sự