+ Tháp sinh khối: được xây dựng dựa trên khối lượng tổng số của tất cả các sinh vật trên 1 đơn vị diện tích hay thể tích ở mỗi bậc dinh dưỡng. + Tháp năng lượng: là hoàn thiện nhất, được[r]
Trang 1TRAO ĐỔI V T CH T TRONG H SINH THÁIẬ Ấ Ệ
I M c tiêu:ụ
- Trình b y à được khái ni m chu i th c n ệ ổ ứ ă
- Nêu được khái ni m lệ ưới th c nứ ă
- Phân bi t ệ được các b c dinh dậ ưỡng
- Nêu được khái ni m tháp sinh tháiệ
- Phân bi t ệ được các d ng tháp sinh tháiạ
- Giáo d c h c sinh lòng yêu thiên nhiên, bi t b o v môi trụ ọ ế ả ệ ường s ng.ố
II Chu n b :ẩ ị
Hình 43.1, 43.2, 43.3 SGK, máy chi u, tranh minh h aế ọ
III Ti n trình b i d y:ế à ạ
1 Ki m tra b i c :ể à ũ
- Th n o l h sinh thái? ế à à ệ
- H sinh thái t nhiên v h sinh thái nhân t o có gì gi ng nhau v khác nhau?ệ ự à ệ ạ ố à
2 M b iở à : h sinh thái l gì v có nh ng m i quan h n o?ệ à à ữ ố ệ à
Ho t ạ động c a th y v tròủ ầ à N i dungộ
H 1 Đ
GV: Nêu ví d v hình thụ à à chu inh ỗ
th c nứ ă
SGK
- Các m i quan h trong chu i th cố ệ ỗ ứ
n?
ă
- Chu i th c n l gì?ỗ ứ ă à
- M t chu i th c n ộ ỗ ứ ă đầ đủ ầy c n có
nh ng th nh ph n n o?ữ à ầ à
- L y ví d v chu i th c n ao,ấ ụ ề ỗ ứ ă ở
h ?ồ
- Lưới th c n v chu i th c n cóứ ă à ỗ ứ ă
gì khác nhau?
- L y ví d v chu i th c n vấ ụ ề ỗ ứ ă à
lưới th c n?ứ ă
- N u m t m t xích b tiêu di t thìế ộ ắ ị ệ
s nh hẽ ả ưởng nh th n o ư ế à đến hệ
sinh thái?
I TRAO ĐỔI VẬT CHẤT TRONG QUẦN XÃ SINH VẬT
1 Chuỗi thức ăn
a Định nghĩa:
- Là một dãy gồm nhiều loài sinh vật có quan hệ dinh dưỡng với nhau và mỗi loài là một mắc xích của chuỗi Trong một chuỗi, một mắt xích vừa có nguồn thức ăn là mắt xích phía trước vừa là nguồn thức ăn của mắt xích phía sau
b Phân loại:
- Có 2 loại chuỗi thức ăn:
+ Chuỗi thức ăn mở đầu bằng cây xanh à động vật ăn thực vật
à động vật ăn động vật
Ví dụ: cây ngô à sâu ăn lá ngô à nhái à rắn hổ mang à diều hâu + Chuỗi thức ăn mở đầu bằng chất hữu cơ bị phân giải à sinh vật phân giải mùn, bã hữu cơ à động vật ăn sinh vật phân giải
à các động vật ăn động vật khác
Trang 2- B c dinh dậ ưỡng l gì? à
- Phân bi t các b c dinh dệ ậ ưỡng có
trong m t lộ ưới th c n?ứ ă
- Hi u biêt v chu i th c n vể ề ổ ứ ă à
lưới th c n có ý ngh a gì?ứ ă ĩ
- B c dinh dậ ưỡng n o có sinh kh ià ố
l n nh t?ớ ấ
HS: Nghiên c u, tr l iứ ả ờ
GV: K t lu n, b sungế ậ ổ
H ướ ng d n tr l i câu h i SGK ẫ ả ờ ỏ
Câu 1 Thế nào là chuỗi và lưới thức ăn?
Cho ví dụ minh hoạ về 2 loại chuỗi thức ăn.
Câu 2 Cho ví dụ về các bậc dinh dưỡng
của một quần xã tự nhiên và một quần xã
nhân tạo.
Câu 3 Phân biệt 3 loại tháp sinh thái.
Câu 4 Quan sát một tháp sinh khối, chúng
ta có thể biết được những thông tin nào sau
đây?
HĐ 2
Tìm hi u v tháp sinh tháiể ề
GV: Yêu c u hs nghiên c u SGK vầ ứ à
tr l i các câu h i sauả ờ ỏ
- Tháp sinh thái l gì? à
- Phân bi t các lo i tháp sinh thái?ệ ạ
- N u nói tháp sinh thái n ng lế ă ượng
l d ng chu n thì k t lu n ó úngà ạ ẩ ế ậ đ đ
hay sai?
HS: Nghiên c u, tr l iứ ả ờ
GV: K t lu n, b sungế ậ ổ
Ví dụ: lá, cành khô à mối à nhện à thằn lằn
2 Lưới thức ăn:
- Mỗi loài trong quần xã thường là mắt xích của nhiều chuỗi thức ăn Các chuỗi thức ăn có nhiều mắt xích chung tạo thành lưới thức ăn
3 Bậc dinh dưỡng:
- Trong 1 lưới thức ăn tất cả các loài có cùng mức dinh dưỡng hợp thành bậc dinh dưỡng Có nhiều bậc dinh dưỡng:
+ Bậc dinh dưỡng cấp 1: là các sinh vật sản xuất, bao gồm các sinh vật có khả năng tổng hợp chất hữu cơ từ chất vô cơ của môi trường
+ Bậc dinh dưỡng cấp 2: là các sinh vật tiêu thụ bậc 1 bao gồm các động vật ăn sinh vật sản xuất
+ Bậc dinh dưỡng cấp 3: là các sinh vật tiêu thụ bậc 2 bao gồm các động vật ăn thịt, chúng ăn sinh vật tiêu thụ bậc 1
+ Bậc cuối cùng là bậc dinh dưỡng cao cấp nhất Là sinh vật
ăn sinh vật tiêu thụ bậc 1, 2, 3
II THÁP SINH THÁI
1 Định nghĩa:
- Là độ lớn của các bậc dinh dưỡng được xác định bằng số lượng cá thể, sinh khối hay năng lượng ở mỗi bậc dinh dưỡng
2 Phân loại:
Có 3 loại tháp sinh thái:
+ Tháp số lượng: được xây dựng trên số lượng cá thể sinh vật
ở mỗi bậc dinh dưỡng
+ Tháp sinh khối: được xây dựng dựa trên khối lượng tổng số
của tất cả các sinh vật trên 1 đơn vị diện tích hay thể tích ở mỗi bậc dinh dưỡng
+ Tháp năng lượng: là hoàn thiện nhất, được xây dựng trên số
năng lượng được tích luỹ trên 1 đơn vị diện tích hay thể tích trong 1 đơn vị thời gian ở mỗi bậc dinh dưỡng
IV C ng củ ố: D a v o b n trong sgk tìm hi u v n ự à ả ể ấ đề sau
a S n lả ượng sinh v t to n ph n v s n lậ à ầ à ả ượng sinh v t th c t th c v tậ ự ế ở ự ậ
b Tính hi u xu t sinh thái gi a các b c dinh dệ ấ ữ ậ ưỡng
V D n dò:ặ
Trang 3- L m b i t p, chu n b b i m ià à ậ ẩ ị à ớ