2.. phấn của một kiểu gen nào đó trong quần thể, chúng ta tách riêng sự di truyền của từng gen trong kiểu gen và xác định tỉ lệ của từng gen đó ở đời con sau n thế hệ tự thụ[r]
Trang 1KHỐI THPT QUỲNH LƯU
(CỤM THI LIÊN TRƯỜNG )
HỘI THI GIÁO VIÊN DẠY GIỎI CẤP TRƯỜNG
NĂM HỌC 2016 – 2017
Đề kiểm tra năng lực môn: Sinh học
(Đề có 02 trang) Thời gian: 120 phút (không kể thời gian giao đề)
Câu 1 (5,0 điểm).
Phương pháp dạy học bằng tình huống là một trong những phương pháp dạy học địnhhướng phát triển năng lực của học sinh được Bộ giáo dục triển khai tập huấn và khuyếnkhích các tổ chuyên môn ở các nhà trường THPT áp dụng
Anh (chị) hãy trình bày:
1) Các bước thiết kế một tình huống dạy học
2) Các bước tiến hành dạy học bằng tình huống
Câu 2 (4,0 điểm).
Anh (chị) hãy thiết kế hoạt động hình thành kiến thức khi dạy học mục, II bài 16: “Hô hấp
tế bào” Sinh học 10 cơ bản (có tài liệu đính kèm) theo phương pháp hoạt động nhóm (đảmbảo các yêu cầu mục tiêu, phương tiện, thời gian, tiến trình tổ chức)
Câu 3 (6,0 điểm)
Anh (chị) hãy trả lời và hướng dẫn học sinh trả lời các câu hỏi, bài tập sau đây:
1) Dựa vào kiến thức bài 11 (sinh học 10 cơ bản): “Vận chuyển các chất qua màng sinhchất”, khi cho các chất sau: Khí cacbonic, oxi, nước, vitamin D, axit amin, đường glucozơ,ion kali, ion natri Những chất nào được vận chuyển theo con đường khuếch tán qua lớpkép photpholipit, khuếch tán qua kênh protein, vận chuyển chủ động qua kênh
Trang 2b) Một số tế bào sinh tinh của cơ thể động vật có kiểu gen , giảm phân bình thường, vớitần số hoán vị 40% tạo ra 120 giao tử có kiểu gen ab Số tế bào sinh tinh tham gia giảmphân là bao nhiêu ?
AB
ab
Trang 33) Cho sơ đồ về mối liên quan giữa chức năng của các hệ tuần hoàn, hô hấp,tiêu hóa vàchuyển hóa các chất và năng lượng ở động vật Dựa vào sơ đồ anh (chị) hãy giúp học sinh
ôn tập phần này bằng cách tìm các cơ quan tham gia trong quá trình chuyển hóa vật chất
và năng lượng ở động vật tương ứng với số thứ tự có trong sơ đồ
4) Ở một loài thực vật, xét hai cặp gen( A,a và B,b) phân li độc lập cùng quy định màu sắchoa Khi trong kiểu gen có cả hai loại alen trội A và B thì cho kiểu hình hoa đỏ, khi chỉ cómột loại alen trội A thì cho kiểu hình hoa vàng, khi chỉ có một loại alen trội B thì cho kiểuhình hoa hồng, khi kiểu gen có 2 cặp alen lặn thì cho kiểu hình hoa trắng Biết không xảy
ra đột biến Anh (chị) hãy chỉ ra phép lai nào trong 4 phép lai sau đây có thể xác định được
và phép lai nào không xác định được kiểu gen của một cây hoa đỏ (cây T) thuộc loài này ?a) Cho cây T tự thụ phấn
b) Cho cây T giao phấn với cây hoa đỏ có kiểu gen dị hợp tử về một cặp gen
c) Cho cây T giao phấn với cây hoa hồng thuần chủng
d) Cho cây T giao phấn với cây hoa đỏ thuần chủng
Câu 4 ( 5,0 điểm).
Người ta tiến hành làm thí nghiệm với cây A:
- Thí nghiệm 1: Chiếu sáng 16 giờ liên tục rồi đặt cây trong tối 8 giờ Thấy cây ra hoa nhiều
- Thí nghiệm 2: Chiếu sáng 10 giờ liên tục rồi đặt trong tối 14 giờ thấy cây không ra hoa
2
3 4
5
1 (Trao đổi khí)
Tế bào (Trao đổi chất và dưỡng khí)
Trang 4- Thí nhiệm 3: Chiếu sáng 13 giờ liên tục rồi đặt trong tối 11 giờ Cây ra hoa ít hơn thínghiệm 1.
- Thí nghiệm 4: Chiếu sáng 12 giờ liên tục rồi đặt trong tối 10 giờ Cây không ra hoa
- Thí nghiệm 5: Chiếu sáng 24 giờ liên tục Cây ra hoa như thí nghiệm 3
Anh (chị) hãy thiết kế một bài tập có bốn câu hỏi ở các mức độ nhận thức khác nhau từ dễđến khó về những nội dung trên và trình bày câu trả lời của mình
-Hết -KHỐI THPT QUỲNH
LƯU
(CỤM THI LIÊN TRƯỜNG )
HỘI THI GIÁO VIÊN DẠY GIỎI CẤP TRƯỜNG
NĂM HỌC 2016 – 2017
HƯỚNG DẪN CHẤM ĐỀ KIỂM TRA NĂNG LỰC
Môn: Sinh học
bằng tình huống là mộttrong những phươngpháp dạy học địnhhướng phát triển nănglực của học sinh được
Bộ giáo dục triển khaitập huấn và khuyếnkhích các tổ chuyênmôn ở các nhà trườngTHPT áp dụng
Anh(chị) hãy trình bày :1) Các bước thiết kếmột tình huống dạy học 2) Các bước tiến hànhdạy học bằng tìnhhuống
5.0
1) Các bước thiết kếmột tình huống dạy họcB1: Xác định mục tiêu
và trọng tâm bài họcB2: Xác định nội dungkiến thức dạy học gắnvới tình huống sẽ sửdụng
B3: Thu thập dữ liệuB4: Lựa chọn hình thức
mô tả tình huốngB5: Thiết kế tình huốngB6: Tham khảo ý kiếnđồng nghiệp
2,5
Trang 5B7: Chỉnh sửa và hoànthiện tình huống
2) Các bước tiến hànhdạy học bằng tìnhhuống:
B1: Giới thiệu tìnhhuống( có sự hấp dẫn,tòmò)
B2: Tổ chức, điều khiểnlớp hoạt động để đưa racách giải quyết tìnhhuống (Giáo viên địnhhướng, học sinh thựchiện)
B3: Học sinh trình bàyphương án giải quyếttình huống (sáng tạo,phản biện, lựa chon tốiưu)
B4: Thảo luận về cáchgiải quyết tình huốngB5: Khẳng định và củngcố,xác nhận kiến thức,kĩnăng và phương pháp
mà học sinh thu nhậnđược thông qua tìnhhuống
2,5
Câu 2 Anh (chị) hãy thiết kế
hoạt động hình thànhkiến thức khi dạy họcmục, II bài 16: “Hô hấp
tế bào” Sinh học 10 (cótài liệu đính kèm) theophương pháp hoạt độngnhóm (đảm bảo các yêucầu mục tiêu, phươngtiện, thời gian, tiến trình
tổ chức)
4,0
Yêu cầu giáo viên thiết
kế đảm bảo các yêu cầu sau:
1 Mục tiêu:
- Kiến thức (chuẩnkiến thức: Phânbiệt được cácgiai đoạn chínhcủa quá trình hô
0,250,250,250,25
Trang 6giáo viên như:
theo dõi, hướng
dẫn, quan sát,
0,5
0,50,50,50,5
Trang 7phát hiện kịp thờinhững khó khăn của học sinh, hỗ trợ và khuyến khích, động viên học sinh thực hiện nhiệm vụ học tập…
- Báo cáo kết quả hoạt động nhóm:
hợp lý, hiệu quả…
- Đánh giá kết quả chính xác, đa dạng
(chỉ yêu cầu những ý cơ bản như trên)
Câu 3 Anh (chị) hãy trả lời và
hướng dẫn học sinh trảlời các câu hỏi, bài tậpsau đây:
6,0
1) Dựa vào kiến thứcbài 11(sinh học 10 cơbản): “Vận chuyển cácchất qua màng sinhchất” ,khi cho các chấtsau :Khí cacbonic,oxi,nước, vitamin D,axit amin, đườngglucozơ,ion kali,ionnatri Những chất nàođược vận chuyển theocon đường khuếch tán
photpholipit, khuếch tánqua kênh protein, vậnchuyển chủ động quakênh
1
- Các chất như CO2, O2,
là những chất có kích thước nhỏ,không phân cực và Vitamin D tan trong dầu nên sẽ khuếch tán qua lớp kép photpholipit
0,250,25
0,25
Trang 8- Nước phân cực, đường
glucozơ, axit amin có
kích thước lớn hơn, ion
kali, ion natri khuếch
tán qua kênh protein (đi
từ nơi có nồng độ chất
tan đó cao đến nơi có
nồng độ chất tan đó
thấp)
- Đường glucozơ, axit
amin, ion kali,ion natri
cũng có thể được vận
chuyển qua kênh
protein đặc hiệu theo
- Nêu được đặc điểm lí
hóa của các chất tan phù
hợp với cấu trúc của
Trang 9tự thụ phấn
- Xét riêng sự di truyền
từng kiểu gen trong
quần thể từng kiểu gen:
+ Đối với kiểu gen
AABb có tỉ lệ 0,4 ở thế
hệ P tự thụ phấn sau 3
thế hệ thì tỉ lệ kiểu gen
AABB tạo ra từ kiểu
gen này trong quần thể
AABB tạo ra từ kiểu
gen này trong quần thể
AABB tạo ra từ kiểu
gen này là 0,2 AABB
0,25
0,25
Trang 10phấn của một kiểu gen nào đó trong quần thể, chúng ta tách riêng sự di truyền của từng gen trong kiểu gen và xác định
tỉ lệ của từng gen đó ở đời con sau n thế hệ tự thụ phấn,sau đó dùng phép nhân đại số tỉ lệ từng gen làm nên kiểugen đó ở đời con
- Xét sự di truyền chung của các kiểu gen trong quần thể tự thụ phấn sau n thế
hệ để tạo ra 1 kiểu gen nào đó
ở đời con trong quần thể, ta làm phép cộng tỉ lệ kiểu gen đó ở đờicon của các kiểu gen ở P tự thụ phấn tạo ra kiểu gen trên sẽ có được kết quả cuối cùng
Trang 112b) Một số tế bào sinhtinh của cơ thể động vật
có kiểu gen , giảm phânbình thường, với tần sốhoán vị 40% tạo ra 120
1,0
AB
ab
Trang 12giao tử có kiểu gen ab
Số tế bào sinh tinhtham gia giảm phân làbao nhiêu ?
Do f= 40 %, Giao tử ab
0,250,25
0,250,25
AB
ab
Trang 13là giao tử mang gen liên
kết được tạo ra từ kiểu
gen , Nên tỉ lệ loại giao
tử này là : ( 1- f)/2 =
(1-0,4)/2 = 0,3
Mà số giao tử mang kiểu
gen được tạo ra là 120
Nên tổng số giao tử tạo
ra từ các tế báo sinh tinh
sau giảm phân là:
120/ 0,3 = 400 giao tử
Mà 1 tế bào sinh tinh sau
giảm phân tạo ra 4 giao
tử( hay 4 tinh trùng)
ab Vậy số tế bào sinh
tinh tham gia giảm phân
là: 400/4 = 100 tế bào
Hướng dẫn học sinh
giải:
- Kiểu gen AB/ab khi
giảm phân có TĐC tạo
ra 4 loại giao tử , trong
đó có 2 loại giao tử
mang gen liên kết và 2
loại giao tử mang gen
hoán vị
- Tỉ lệ mỗi loại giao tử
mang gen liên kết là
(1-f)/2
- Từ loại giao tử mang
gen liên kết và tỉ lệ của
loại giao tử đó ta tính
được số lượng giao tử
tạo thành từ các tế bào
sinh tinh
- Mỗi tế bào sinh tinh
giảm phân cho 4 tinh
điểm tối đa)
3) Cho sơ đồ về mối
liên quan giữa chức
năng của các hệ tuần
1,0
Trang 14hoàn,hô hấp,tiêu hóa và chuyển hóa các chất và năng lượng ở động vật Dựa vào sơ đồ anh( chị)hãy giúp học sinh ôn tậpphần này bằng cách tìm các cơ quan tham gia
trong quá trình chuyển hóa vật chất và năng
lượng ở động vật tương ứng với số thứ tự có
trong sơ đồ
Điền vào sơ đồ: 1: phổi;2: tim; 3: ống tiêu hóa; 4: gan;5: thận
GV Hướng dẫn:
- Cơ quan giữchức năng traođổi khí của cơthể động vật làphổi(1)
- Tim(2) đưa máugiàu CO2 lênphổi để trao đổikhí và máu saukhi trao đổi khí( giàu O2)đượcđưa trở lại tim.Máu giàu oxi điđến các tế bào vàcác nội quan bêntrong cơ thể
- Ống tiêu hóa(3)biến đổi thức ăn
và hấp thụ chấtdinh dưỡng, cácchất dinh dưỡng
sẽ hấp thụ vàomáu đến tĩnhmạch cửa gan(4)
để lọc,loại bỏchất độc hại
- Máu đến thận(5)
để lọc,loại bỏchất độc và tạo
sự cân bằng nộimôi
0,50,5
Trang 15- Máu Giàu oxi,
- Máu sau khi thực
hiện trao đổi khí
tại tế bào và các
nội quan được
đưa về tim tiếp
hoa.Khi trong kiểu gen
có cả hai loại alen trội A
và B thì cho kiểu hình
hoa đỏ, khi chỉ có một
loại alen trội A thì cho
kiểu hình hoa vàng, khi
chỉ có một loại alen trội
B thì cho kiểu hình hoa
hồng, khi kiểu gen có 2
cặp alen lặn thì cho
kiểu hình hoa trắng
Biết không xảy ra đột
biến Anh ( chị) hãy chỉ
ra phép lai nào trong 4
phép lai sau đây có thể
xác định được và phép
lai nào không xác định
được kiểu gen của một
cây hoa đỏ( cây T)
thuộc loài này ?
a) Cho cây T tự thụ
phấn
b) Cho cây T giao phấn
với cây hoa đỏ có kiểu
gen dị hợp tử về một
1,5
Trang 16cặp gen
c) Cho cây T giao phấn
với cây hoa hồng thuần
chủng
d) Cho cây T giao phấn
với cây hoa đỏ thuần
chủng
Màu sắc hoa do 2 cặp
gen không alen phân li
độc lập cùng quy định
nên di truyền theo quy
luật tương tác gen
Khi có mặt của 2 loại
alen trội cho màu hoa
đỏ, còn chỉ có mặt một
loại gen trội thì cho màu
vàng hoặc hồng, còn khi
không có mặt của alen
trội trong kiểu gen thì
cho màu trắng Đây là
kiểu tương tác bổ sung
Quy ước gen:
Màu đỏ: có 4 kiểu gen
Trang 17b) Cho cây T giao phấn
với cây hoa đỏ có kiểu
+ Nếu cây T có kiểu
gen AaBB x AaBB ->
F1: 3 A-BB( 3 đỏ):
1aaBB(1 hồng)
+ Nếu cây T có kiểu
gen AABb x AaBB->
F1: 100% A-B-(100%
cây hoa đỏ)
+ Nếu cây T có kiểu
gen AaBb x AaBB ->
Trang 18cặp phép lai có kiểu hình và tỉ lệ kiểu hình giống nhau nên không xác định được kiểu gen của cây T
- Nếu cây hoa đỏ
T giao phấn với cây hoa đỏ có kiểu gen AABb:+ Nếu cây T kiểu gen AABB x AABb-> F1:100% AAB- (100% cây hoa đỏ)
+ Nếu cây T có kiểu gen AaBB x AABb -> F1: 100% A-B-(100% cây hoa đỏ)
+ Nếu cây T có kiểu gen AABb x AABb-> F1: 3AAB-( 3 đỏ) : 1 AAbb(1 vàng)
+ Nếu cây T có kiểu gen AaBb x AABb -> F1: 3A-B- ( 3 đỏ): 1 A-
bb (1 vàng)
Do 4 phép lai trên có 2 cặp phép lai có kiểu hình và tỉ lệ kiểu hình giống nhau nên không xác định được kiểu gen của cây T
c) Cây T giao phấn với cây hoa hồng thuần chủng:
Cây hoa hồng thuần chủng có kiểu gen aaBB
Ta có 4 phép lai sau: + Nếu cây T kiểu gen AABB x aaBB -> F1: 100% A- BB( 100% đỏ)+ Nếu cây T kiểu gen AaBB x aaBB -> F1:1 AaBB( 1 đỏ):
1aaBB( 1hồng)
+ Nếu cây T kiểu gen AABb x aaBB -> F1: 100% AaB- (100% đỏ)
Trang 19+ Nếu cây T kiểu gen AaBb x aaBB-> F1: 1AaB-(1 đỏ) : 1aaB-( 1 hồng)
Do 4 phép lai trên có 2 cặp phép lai có kiểu hình và tỉ lệ kiểu hình giống nhau nên không xác định được kiểu gen của cây T
d) Cây T giao phấn với cây hoa đỏ thuần chủng+ Nếu cây T kiểu gen AABB x AABB-> F1: 100% AABB (100% cây hoa đỏ)
+ Nếu cây T có kiểu gen AaBB x AABB -> F1: 100% A-BB(100% cây hoa đỏ)
+ Nếu cây T có kiểu gen AABb x AABB-> F1:100%AAB-( 100% đỏ)
+ Nếu cây T có kiểu gen AaBb x AABB -> F1: 100% A- B-: 100% cây hoa đỏ
Cả 4 phép lai đều chỉ có
1 kiểu hình với tỉ lệ 100% nên không xác định được kiểu gen của cây T
Cần hướng dẫn học sinh:
- Tìm quy luật di truyền chi phối phép lai
- Xác định kiểu gen có thể có củacây T và kiểu gen có thể có củacây lai với cây T
- Viết sơ đồ lai và tổng hợp kiểu hình và tỉ lệ kiểu hình từ các phép lai đó Nếu có sự
Trang 20khác biệt kết quả trong các phép lai thì từ đó có thể xác định được kiểu gen của cây T, nếu không có sự khácbiệt thì không xác định được
(Làm theo cách khác nếu đúng vẫn cho điểm
tối đa)
Câu 4 Người ta tiến hành làm
thí nghiệm với cây A:
- Thí nghiệm 1:
Chiếu sáng 16giờ liên tục rồiđặt cây trong tối
8 giờ Thấy cây
ra hoa nhiều
- Thí nghiệm 2:
Chiếu sáng 10giờ liên tục rồiđặt trong tối 14giờ thấy câykhông ra hoa
- Thí nhiệm 3:
Chiếu sáng 13giờ liên tục rồiđặt trong tối 11giờ Cây ra hoa íthơn thí nghiệm 1
- Thí nghiệm 4:
Chiếu sáng 12giờ liên tục rồiđặt trong tối 10giờ Cây không
ra hoa
- Thí nghiệm 5:
Chiếu sáng 24giờ liên tục Cây
ra hoa như thínghiệm 3
Anh (chị) hãythiết kế một bài tập cóbốn câu hỏi ở các mức
độ nhận thức khác nhau
từ dễ đến khó về những
5,0
Trang 21nội dung trên và trình
bày câu trả lời của
trên, tìm loại cây
A là cây ngày dài
hay cây ngày
năng suất, hoặc
để cây ngày dài
0,50,5
Trang 22với câu hỏi ởmức độ vận dụngthấp
- Câu trả lời khớpvới câu hỏi ởmức độ vận dụngcao
(Các câu hỏi có thể cùng một nội dung hoặc các nội dung khác nhau)
Tham khảo chi tiết các đề thi giáo viên giỏi tại đây:
