Tài tiểu luận quản lý sự thay đổi trong nhà trường, vận dụng nơi anh chị công tác

Bài tập giữa kỳCâu hỏi: Hãy phân tích những tác động dẫn đến sự thay đổi của nhà trường trong giai đoạn hiện nay. Theo thầy cô, để nâng cao chất lượng giáo dục trong nhà trường nơi thầy cô công tác cấp thiết phải thay đổi vấn đề gì? Vì sao?BÀI LÀM1. Những nguyên nhân tác động dẫn đến sự thay đổi của nhà trường trong giai đoạn hiện nay.Đổi mới căn bản, toàn diên giáo dục – đào tạo đặt ra yêu cầu tái cấu trúc nền giáo dục nằm đáp ứng nhiệm vụ đào tạo nguồn nhân lực cho sự nghiệp công nghiệp hóa, hiện đại hóa. Trong quá trình này, quản lý giáo dục đóng vai trò đầu tàu để vận hành cả một hệ thống giáo dục vận hành theo đúng hướng và đi đến đích. Để hệ thống này được thay đổi theo hướng tích cực, hiện đại và hiệu quả thì phải thay đổi phương thức hoạt động quản lý giáo dục, đòi hỏi các nhà chức trách địa phương và những người quản lý ở các trường học được đầu tư phát triển các kỹ năng để giúp họ thực hiện một cách có hiệu quả chức năng và nhiệm vụ của mình. Nếu như quản lý nhà trường theo phương thức truyền thống tuân thủ những quy định mang tính chất pháp lý được xây dựng dựa trên cái chung nhất để có khả năng áp dụng thực thi trên diện rộng thì quản lý sự thay đổi là sự thay đổi phương thức quản lý để quản lý những con người thực thi sự thay đổi đặt ra từ chiến lược phát triển giáo dục – đào tạo trong điều kiện và hoàn cảnh cụ thể.Theo nghĩa chung nhất, sự thay đổi là sự đổi khác, trở nên khác trước của sự vật, hiện tượng. Đây là quá trình vận động do ảnh hưởng, tác động qua lại của sự vật, hiện tượng, của các yếu tố bên trong và bên ngoài. Thay đổi là thuộc tính chung của bất kì sự vật, hiện tượng nào trong thế giới khách quan. Đối với một tổ chức, thay đổi mang tính tích cực vì đưa đến sự thích nghi, tồn tại và phát triển hoặc tiêu cực vì có thể gây xáo trộn, ảnh hưởng các mặt, các hoạt động trong nội bộ tổ chức. Giáo dục nói chung và nhà trường nói riêng cũng trong “guồng máy” này, luôn đứng trước những thay đổi cấp bách và liên tục. Những thay đổi mang tính tích cực có thể do nhà nước và xã hội “đặt hàng” cho giáo dục, nhà trường; cũng có thể do tự thân nhà

Bài tập giữa kỳ

Câu hỏi: Hãy phân tích những tác động dẫn đến sự thay đổi của nhà trường trong giai đoạn hiện nay Theo thầy cô, để nâng cao chất lượng giáo dục trong nhà trường- nơi thầy cô công tác- cấp thiết phải thay đổi vấn đề gì? Vì sao?

BÀI LÀM

1 Những nguyên nhân tác động dẫn đến sự thay đổi của nhà trường trong giai đoạn hiện nay

Đổi mới căn bản, toàn diên giáo dục – đào tạo đặt ra yêu cầu tái cấu trúc nền giáo dục nằm đáp ứng nhiệm vụ đào tạo nguồn nhân lực cho sự nghiệp công nghiệp hóa, hiện đại hóa Trong quá trình này, quản lý giáo dục đóng vai trò đầu tàu để vận hành cả một hệ thống giáo dục vận hành theo đúng hướng và đi đến đích Để hệ thống này được thay đổi theo hướng tích cực, hiện đại và hiệu quả thì phải thay đổi phương thức hoạt động quản lý giáo dục, đòi hỏi các nhà chức trách địa phương và những người quản lý ở các trường học được đầu tư phát triển các kỹ năng để giúp họ thực hiện một cách có hiệu quả chức năng và nhiệm vụ của mình Nếu như quản lý nhà trường theo phương thức truyền thống tuân thủ những quy định mang tính chất pháp lý được xây dựng dựa trên cái chung nhất để có khả năng áp dụng thực thi trên diện rộng thì quản lý sự thay đổi là sự thay đổi phương thức quản lý để quản lý những con người thực thi sự thay đổi đặt ra từ chiến lược phát triển giáo dục – đào tạo trong điều kiện và hoàn cảnh cụ thể

Theo nghĩa chung nhất, sự thay đổi là sự đổi khác, trở nên khác trước của sự vật, hiện tượng Đây là quá trình vận động do ảnh hưởng, tác động qua lại của sự vật, hiện tượng, của các yếu tố bên trong và bên ngoài Thay đổi là thuộc tính chung của bất kì sự vật, hiện tượng nào trong thế giới khách quan Đối với một tổ chức, thay đổi mang tính tích cực vì đưa đến sự thích nghi, tồn tại và phát triển hoặc tiêu cực vì

có thể gây xáo trộn, ảnh hưởng các mặt, các hoạt động trong nội bộ tổ chức Giáo dục nói chung và nhà trường nói riêng cũng trong “guồng máy” này, luôn đứng trước những thay đổi cấp bách và liên tục Những thay đổi mang tính tích cực có thể do nhà nước và xã hội “đặt hàng” cho giáo dục, nhà trường; cũng có thể do tự thân nhà

trường nhận thấy không thay đổi thì khó tồn tại và phát triển Sứ mệnh của hiệu trưởng nhà trường là phải nắm bắt được sự thay đổi và kiểm soát nó nhằm giảm thiểu những tác động tiêu cực mà sự thay đổi tạo ra, điều chỉnh nó theo hướng có lợi nhất cho nhà trường Hiệu trưởng nhà trường phải là người lãnh đạo sự thay đổi; người quản lí sự thay đổi và người tiên phong trong thực hiện sự thay đổi

Những thay đổi diễn ra trong nhà trường do nhiều nguyên nhân khác nhau Có thể kể ra 2 nhóm nguyên nhân chính như sau: Các nguyên nhân bên ngoài nhà trường (Chỉ đạo của các cấp quản lí; nhu cầu, đòi hỏi của cha mẹ người học; yêu cầu của bối cảnh phát triển kinh tế, xã hội của địa phương, quốc gia, quốc tế; ); các nguyên nhân bên trong nhà trường (Nhu cầu của cán bộ quản lí và tập thể sư phạm nhà trường; nhu cầu, đòi hỏi của người học về sự thay đổi, )

Các nguyên nhân nói trên dẫn đến sự thay đổi trong tất cả các lĩnh vực liên quan đến hoạt động của nhà trường: từ những thay đổi về các nguồn lực (nhân lực, tài chính, cơ sở vật chất) của nhà trường, đến những thay đổi trong các hoạt động chuyên môn (giáo dục, dạy học), những thay đổi liên quan đến người học, những thay đổi về văn hóa nhà trường

2 Giải pháp cấp thiết trong quản lý nhà trường trước bối cảnh đổi mới căn bản, toàn diện giáo dục – đào tạo ở Việt Nam

Nhận diện bản chất của sự thay đổi

Trong bối cảnh hiện nay, sự thay đổi trong quản lý giáo dục có tầm quan trọng

cả về lịch sử và nhận thức

Thứ nhất, sự thay đổi để thực hiện mục tiêu quốc gia: đổi mới căn bản, toàn diện giáo dục và đào tạo Đó là sự thay đổi chính trị trong lĩnh vực giáo dục, một tư tưởng chỉ đạo có tính nhất quán Trong Nghị quyết 29-NQ/TW có một luận điểm hết sức quan trọng đối với công tác quản lý: “Đổi mới căn bản công tác quản lý giáo dục, đào tạo, bảo đảm dân chủ, thống nhất; tăng quyền tự chủ và trách nhiệm xã hội của các cơ sở giáo dục, đào tạo; coi trọng quản lý chất lượng”

Thứ hai, sự thay đổi xuất phát từ sự thay đổi mục tiêu giáo dục, chuyển từ vấn

đề trọng tâm “nâng cao dân trí, bồi dưỡng nhân tài” vì đất nước, vì xã hội sang mục

tiêu đảm bảo chất lượng vì lợi ích thiết thực của người học Sự thay đổi này chi phối những thay đổi khác, không chỉ nội dung và phương pháp giáo dục, mà còn các mối quan hệ khác của giáo dục với kinh tế – xã hội và đời sống cá nhân, cộng đồng

Thứ ba, sự thay đổi nhận thức về giáo dục: nhà trường không còn nắm giữ vai trò độc tôn trong việc hình thành và phát triển nhân cách con người mà chỉ tham gia vào đó như một thành tố Sự phát triển nhân cách và để nhân cách trở thành yếu tố quyết định số phận của con người còn phụ thuộc vào các yếu tố tự nhiên và xã hội của con người Sự phát triển thể chất và quá trình biến chuyển tâm sinh lý như là một quá trình tự giáo dục của mỗi cá nhân Môi trường xã hội và tự nhiên chi phối cuộc sống của con người như là một đối tác thúc đẩy quá trình tự giáo dục Chất lượng giáo dục chỉ có thể đạt được trong sự phù hợp với mỗi con người khi các hoạt động giáo dục trong nhà trường được kết hợp với các quá trình tự giáo dục của mỗi con người

Tạo tầm nhìn cho sự thay đổi và loại bỏ chướng ngại vật

Tầm nhìn rõ ràng có thể giúp mọi người hiểu lý do tại sao phải yêu cầu họ làm điều gì đó Khi mọi người tự nhìn thấy những gì người quản lý đang cố gắng đạt được, thì những chỉ thị mà họ đưa ra có ý nghĩa thiết thực hơn Để truyền đạt tầm nhìn về sự thay đổi đến với tất cả mọi người trong nhà trường, người quản lý hãy biên soạn một tóm tắt ngắn gọn về những gì mà mình cho rằng mình đã thấy được những gì ở tương lai của nhà trường để làm sao được nhiều người hiểu, dễ nhớ, dễ thuộc và đồng thuận; đồng thời phải luôn thực hành lời nói tầm nhìn của mình một cách thường xuyên

Tầm nhìn của người quản lý có thể đại diện được cho toàn bộ những con người trong tổ chức của mình, tức là nhà trường, một khi người quản lý thực hành giải quyết các mối quan tâm, lo lắng của tất cả mọi người về một tương lai của đơn vị Tuy nhiên, vấn đề quyền lợi và sự bất cập về mối quan hệ giữa nghĩa vụ và quyền lợi, sự thiếu minh bạch, thiếu công bằng trong một tổ chức luôn là rào cản của quản lý sự thay đổi trong nhà trường bởi nó không tập hợp được mọi nguồn lực và phá vỡ động cơ

Thay đổi phương thức quản lý

Quy trình của hoạt động quản lý nhà trường thông thường diễn ra 4 giai đoạn: xây dựng kế hoạch, tổ chức thực hiện kế hoạch, kiểm tra đôn đốc, tổng kết đánh giá Trong quy trình này, kế hoạch đóng vai trò quyết định và chủ thể của kế hoạch là các hoạt động của các cá nhân, tổ chức, đoàn thể trong nhà trường Mặt khác, kế hoạch hoạt động của nhà trường chủ yếu dựa trên một khuôn mẫu nhất định, tuân thủ những nguyên tắc, quy định của các văn bản pháp quy, cá nhân người quản lý chỉ cụ thể hóa

nó ở mức độ phù hợp với đặc điểm tình hình và điều kiện của nhà trường

Yêu cầu của phương thức quản lý sự thay đổi phải bắt đầu từ cách xây dựng

kế hoạch và xác định đối tượng quản lý sự thay đổi là con người Để xây dựng kế hoạch quản lý sự thay đổi, người quản lý nhà trường phải làm cho mọi người hiểu được tại sao thay đổi phải diễn ra bằng cách tổ chức cho mọi người cùng tham gia thực nghiệm cái mới, tức là ‘cái đích’ của một thay đổi để tự mỗi người trải nghiệm

và cảm nhận được hiệu quả của cái mới Từ đó, người quản lý yêu cầu mỗi người đóng góp những ý tưởng của mình để làm sao sự thay đổi phải đến những ‘cái đích’ như thế Dựa trên những ý tưởng đó, người quản lý tiến hành thống kê, phân loại và xác lập thông tin cho kế hoạch Kế hoạch chính là sản phẩm được xây dựng gần giống với trí tuệ nhân tạo bởi nó được kết nối với các ý tưởng và ý chí của nhiều người Đây chính là giai đoạn tạo động lực với mục tiêu: động lực thay đổi phải được tạo ra trước khi thay đổi có thể xảy ra Kế hoạch như là một mối quan hệ giữa các cá nhân với nhau và giữa cá nhân với cộng đồng để họ có thể tham gia vào quá trình kiểm tra và đối chứng các kết quả

Xây dựng văn hóa nhà trường về sự thay đổi

Người quản lý nhà trường coi việc quản lý mang tính sự vụ, hành chính như thiên chức thì mong muốn sự đồng thuận và chấp hành, không chấp nhận sự khác biệt hay cá nhân hóa Quản lý sự khác biệt thúc đẩy quá trình cá nhân hóa để tạo ra

sự khác biệt giữa những con người trong tập thể, coi trọng cá tính, đề cao sáng kiến, chấp nhận định kiến Giáo dục hiện đại luôn phát huy các yếu tố cá nhân, tạo điều

kiện người học bộc lộ những năng lực tiềm ẩn, biết khẳng định mình trong cộng đồng

và xã hội Chính mối quan hệ và giao tiếp giữa người quản lý với giáo viên và nhân viên là yếu tố chi phối văn hóa ứng xử nhà trường và tạo mối quan hệ thân thiện, tốt đẹp giữa người dạy và người học, giữa đồng nghiệp với nhau

Xây dựng văn hóa về sự thay đổi bằng việc củng cố niềm tin vào giá trị của sự thay đổi, người quản lý phải tổ chức được cho giáo viên và người học nhận thức về giá trị và tham gia vào việc tạo ra giá trị, tôn trọng giá trị Từ đó, việc đánh giá con người dựa trên giá trị sẽ tạo được động lực cho mọi người có khát vọng và tham gia vào những hoạt động làm cho nó thay đổi thực sự Như vậy, sự thay đổi hiện diện mọi lúc, mọi nơi trong nhà trường

3 Để nâng cao chất lượng giáo dục trong nhà trường trước sự thay đổi của nhà trường trong giai đoạn hiện nay Với cương vị là một giảng viên tôi mạnh dạn tham mưu đề xuất cho Nhà trường những nội dung sau:

Quản lí sự thay đổi trong nhà trường chính là quản lí sự thay đổi ở các lĩnh vực nói trên Như vậy, nội dung quản lí sự thay đổi trong nhà trường mà hiệu trưởng cần thực hiện bao gồm các nội dung sau đây:

Thứ nhất, Quản lí sự thay đổi về các nguồn lực trong nhà trường

- Quản lí sự thay đổi về nguồn nhân lực: Do yêu cầu của công việc và tình hình thực tế, đội ngũ cán bộ quản lí, giáo viên, nhân viên của nhà trường cần có những thay đổi về số lượng, chất lượng (năng lực, phẩm chất); cơ cấu (ghép, tách các bộ phận; cơ cấu độ tuổi, giới tính, trình độ)

- Quản lí sự thay đổi về đầu tư tài chính cho các hoạt động trong nhà trường: Nguồn tài chính có thể từ kinh phí của nhà nước, các nguồn thu hợp pháp của nhà trường, các nguồn tài trợ khác Vì thế, mức đầu tư tài chính cho các hoạt động của nhà trường cũng có thể thay đổi phù hợp tình hình thực tế và đảm bảo cho các hoạt động đạt chất lượng và hiệu quả cao nhất

- Quản lí sự thay đổi về đầu tư cơ sở vật chất, phương tiện, thiết bị trong nhà trường: Mức đầu tư này cũng có thể có sự thay đổi để phù hợp mức độ mà nhà trường được cung cấp và yêu cầu của các hoạt động trong trường

Quản lí sự thay đổi về các hoạt động chuyên môn những thay đổi trong lĩnh vực giáo dục, dạy học của nhà trường diễn ra để đáp ứng yêu cầu đổi mới giáo dục trong bối cảnh mới Những thay đổi này, thông qua hệ thống văn bản pháp lí, được các cấp quản lí từ Bộ GD- ĐT; các Sở, Phòng GD-ĐT chỉ đạo đến các trường, cần được hiệu trưởng nhà trường quản lí một cách chủ động:

- Quản lí sự thay đổi về mục tiêu giáo dục, dạy học;

- Quản lí sự thay đổi về nội dung chương trình giáo dục, dạy học;

- Quản lí sự thay đổi về phương pháp giáo dục, dạy học;

- Quản lí sự thay đổi về hình thức giáo dục, dạy học;

- Quản lí sự thay đổi về kiểm tra, đánh giá kết quả giáo dục, dạy học

Thứ hai, Quản lí sự thay đổi về học viên

Những thay đổi liên quan đến người học có thể diễn ra, cần được hiệu trưởng nhìn nhận và quản lí là:

- Quản lí sự thay đổi về số lượng học viên: Trong bối cảnh cạnh tranh giữa các

cơ sở giáo dục và xu hướng đổi mới theo hướng tăng tính tự chủ của nhà trường, sự thay đổi về số lượng học viên là nội dung cần được đón nhận và quản lí một cách chủ động

- Quản lí sự thay đổi về chất lượng người học: Sự pháttriển KT-XH, khoa học

và công nghệ, GD-ĐT ảnh hưởng rất lớn đến chất lượng người học về cả thể chất lẫn

sự hiểu biết, trình độ, kĩ năng của người học Những thay đổi này cần được nhìn nhận

để tính toán trong tiêu chuẩn tuyển sinh đầu vào, chuẩn bị quá trình đào tạo và đảm bảo chất lượng đầu ra của nhà trường

Thứ ba, Quản lí sự thay đổi về văn hóa nhà trường

Bối cảnh mới dẫn đến những thay đổi về văn hóa nhà trường Những thay đổi này cần được hiệu trưởng quan tâm quản lí để vừa giữ vững và phát huy được các giá trị truyền thống tốt đẹp, vừa tiếp thu và bắt kịp các giá trị hiện đại phù hợp với xu thế hội nhập và phát triển Nội dung quản lí sự thay đổi về văn hóa nhà trường bao gồm:

- Quản lí sự thay đổi về khung cảnh trường học, bài trí lớp học, logo, trang phục, nghi thức

- Quản lí sự thay đổi về nội quy, quy định, các quy tắc ứng xử trong nhà trường

- Quản lí sự thay đổi về niềm tin, nhận thức, tình cảm làm nền tảng cho các suy nghĩ và hành động của các thành viên trong nhà trường

Các chức năng của hiệu trưởng trong quản lí sự thay đổi

Các chức năng của hiệu trưởng trong quản lí sự thay đổi bao gồm 4 chức năng

cơ bản: hoạch định, tổ chức, lãnh đạo và kiểm tra

- Chức năng hoạch định: thể hiện qua 2 việc:

+ Hoạch định sự thay đổi toàn diện các mặt của nhà trường (trên cơ sở phân tích bối cảnh bên trong và bên ngoài nhà trường, xác định các thay đổi toàn diện cần tiến hành và chọn lựa thứ tự thực hiện các thay đổi đó);

+ Lập kế hoạch thực hiện một thay đổi cụ thể trong một lĩnh vực cụ thể (phân tích tình hình của vấn đề cụ thể cần thay đổi, xác định mục tiêu, nội dung công việc, biện pháp tiến hành, phân công thực hiện, thời gian hoàn thành, các nguồn lực dự kiến cho việc thay đổi đó)

- Chức năng tổ chức: Phân công các bộ phận và cá nhân tham gia, xác định mối quan hệ giữa các bộ phận và cá nhân trong quá trình thực hiện sự thay đổi

- Chức năng lãnh đạo: Theo tác giả Lê Phước Minh và cộng sự (2013), đứng trước sự thay đổi, không phải ai cũng đón nhận một cách chủ động, mà có thể thực hiện một cách bị động, thậm chí không đồng tình, phản kháng sự thay đổi, tìm các lí

do khách quan và chủ quan để trì hoãn sự thay đổi [3; tr 127] Vì thế, chức năng lãnh đạo sự thay đổi chủ yếu là phải định hướng và tạo động lực cho tập thể quyết tâm thực hiện sự thay đổi Thành công hay thất bại trong công cuộc thay đổi của nhà trường phụ thuộc rất nhiều vào khả năng lãnh đạo của hiệu trưởng, khả năng định hướng, tạo động lực cho tập thể quyết tâm thực hiện sự thay đổi

- Chức năng kiểm tra: Quá trình thực hiện và kết quả thực hiện sự thay đổi cần được hiệu trưởng thường xuyên kiểm tra, đánh giá, kịp thời điều chỉnh, từ đó, có kế hoạch củng cố, giữ vững kết quả đã đạt được và phát triển trong thời gian tiếp theo

Năng lực và phẩm chất cần thiết đối với hiệu trưởng để quản lí sự thay đổi

Trên cơ sở phân tích các nội dung quản lí và các chức năng của hiệu trưởng quản lí sự thay đổi trong nhà trường, có thể xác định hệ thống năng lực và phẩm chất cần thiết giúp hiệu trưởng quản lí thành công sự thay đổi như sau:

- Nắm vững các văn bản chỉ đạo của các cấp quản lí về đổi mới các lĩnh vực trong nhà trường;

- Hiểu biết về lí thuyết quản lí sự thay đổi;

- Kĩ năng phân tích bối cảnh bên trong và bên ngoài nhà trường, xác định được điểm mạnh, điểm yếu, thời cơ và thách thức của nhà trường trong từng giai đoạn;

- Kĩ năng xác định các thay đổi cần tiến hành trong nhà trường và chọn lựa thứ

tự thực hiện các thay đổi đó;

- Kĩ năng lập kế hoạch thực hiện một thay đổi cụ thể;

- Kĩ năng sử dụng người và thiết lập mối quan hệ giữa các cá nhân và bộ phận trong quá trình thực hiện sự thay đổi;

- Kĩ năng thuyết phục, tạo động lực cho tập thể;

- Kĩ năng truyền đạt thông tin, chỉ dẫn, tập huấn thực hiện sự thay đổi;

- Kĩ năng làm việc nhóm trong quá trình quản lí sự thay đổi;

- Kĩ năng giải quyết vấn đề nảy sinh trong quá trình quản lí sự thay đổi;

- Kĩ năng huy động các nguồn lực tài chính và cơ sở vật chất phục vụ sự thay đổi;

- Kĩ năng đánh giá kết quả, điều chỉnh, rút kinh nghiệm, duy trì và phát triển kết quả đã đạt được

Các phẩm chất cần thiết

Quản lí sự thay đổi trong bất cứ lĩnh vực nào của nhà trường cũng là quá trình khó khăn và phức tạp, đòi hỏi thời gian lâu dài và sự đầu tư công sức thỏa đáng Chủ thể quản lí sự thay đổi cần có những phẩm chất, thái độ cần thiết sau đây:

- Nhận thức được tầm quan trọng của việc chủ động quản lí sự thay đổi nhằm kiểm soát những thay đổi sao cho có hiệu quả nhất, nhằm tìm ra được những lợi ích

và giảm thiểu những tác động tiêu cực mà sự thay đổi mang lại cho nhà trường;

- Dễ thích nghi và đón nhận cái mới;

- Bản lĩnh, không sợ thay đổi;

- Tiên phong, gương mẫu trong thực hiện sự thay đổi;

- Quyết đoán trong quá trình quản lí sự thay đổi;

- Kiên trì thực hiện sự thay đổi;

- Tinh thần trách nhiệm đối với sự phát triển lâu dài và bền vững của nhà trường;

- Cầu tiến, ham học hỏi;

- Khiêm tốn, biết lắng nghe ý kiến đồng nghiệp, cấp dưới và các đối tượng liên quan khác trong quá trình quản lí sự thay đổi

4 Kết luận

Các nguyên nhân bên trong và bên ngoài nhà trường dẫn đến những thay đổi không thể tránh khỏi trong mọi lĩnh vực hoạt động của nhà trường: nhân sự, tài chính,

cơ sở vật chất, các hoạt động dạy học và giáo dục, văn hóa nhà trường Để nhà trường

có thể thích nghi, tồn tại và phát triển theo kịp đà phát triển của thời đại, cần có một

số giải pháp thiết thực đáp ứng được yêu cầu nhiệm vụ trong tình hình mới; với vai trò là người xuất xuất tham mưu cho Hiệu trưởng nhà trường cần chủ động quản lí

sự thay đổi thông qua các chức năng hoạch định, tổ chức, lãnh đạo và kiểm tra, đồng thời chú trọng rèn luyện các năng lực và phẩm chất cần thiết để thành công trong quản lí sự thay đổi Kết quả nghiên cứu được trình bày trong bài viết góp phần xây dựng hệ thống lí luận về quản lí sự thay đổitrong nhà trường Trên cơ sở lí luận này, các nhà nghiên cứu có thể xây dựng bộ công cụ khảo sát thực trạng việc hiệu trưởng quản lí những thay đổi trong nhà trường hiện nay, mức độ đáp ứng về phẩm chất và năng lực của hiệu trưởng trong quản lí sự thay đổi diễn ra trong nhà trường

2.1 Xu hướng đảm bảo chất lượng

Giáo dục hiện đại có sự dịch chuyển mục tiêu, từ việc đáp ứng nhu cầu nâng cao dân trí mang tính xã hội sang đáp ứng nhu cầu người học như một khách hàng Người học như một khách hàng được các nước Tây Âu đưa vào phát triển chất lượng giáo

dục trong những năm 80 và 90 của thế kỷ XX để hướng tới các quyền lợi của khách hàng, trong đó (dẫn theo C.Jain và N Prasad):

– Họ có quyền sử dụng các sản phẩm và dịch vụ giáo dục và mong muốn có được sản phẩm và dịch vụ tốt hơn trong tương lai

– Họ có quyền lựa chọn những dịch vụ giáo dục tốt và phù hợp với điều kiện kinh tế của họ

– Họ hiểu rõ quyền của mình trong mọi trường hợp

Những gì mà việc đảm bảo chất lượng giáo dục thỏa mãn nhu cầu khách hàng không làm được ở những năm cuối của thế kỷ XX thì phải được hoàn thiện trong thế kỷ XXI bởi nó là xu thế của sự phát triển

Nhà trường trong xu thế toàn cầu hóa hiện nay vừa phải đáp ứng các chính sách xã hội vừa phải cạnh tranh chất lượng để tồn tại Việc đa dạng hóa các loại hình trường học chưa phải là giải pháp tốt nhất để phát triển giáo dục mà trong mỗi trường học trong sự phát triển của mình phải đảm bảo cân bằng các mục tiêu xã hội và thị trường, dân sinh và dịch vụ Xu hướng này đòi hỏi các nhà lãnh đạo và người quản lý trường học phải chuyển đổi từ phương pháp quản lý nhà trường như một tổ chức xã hội sang phương pháp quản lý chất lượng đáp ứng mọi nhu cầu của khách hàng

2.2 Xu hướng trường học tự chủ

Vấn đề tự chủ trong quản lý trường học không còn là mối quan tâm của nhà chính trị

và cộng đồng mà nó đang trở thành hiện thực ở các nền giáo dục tiên tiến bởi xuất phát từ ý thức chính trị “việc quản lý sát hơn đối với người dân thì người dân càng

có cơ hội chịu trách nhiệm về nhu cầu và mong muốn của mình” (Davies and Hentschke: 32) Hiện nay ở Việt Nam, tự chủ trong quản lý nhà trường đang ở giai đoạn thử nghiệm và mang tính chất thăm dò nhiều hơn là phổ biến và vấn đề quản lý

sự thay đổi chưa được coi là yếu tố then chốt của quản lý chất lượng Việc làm trước mắt là phân loại các loại trường học và phân định tiêu chuẩn về chất lượng của trường học để làm cơ sở cho các quyết định về tự chủ trong quản lý nhà trường Chỉ khi