Tìm hiểu quy trình sản xuất cà tím tại trang trại số 31 32, moshav tsofar vùng arava, israel

LỜI CẢM ƠN Trong quá trình học tập và rèn luyện ở trường Đại học, thời gian đi thực tập tốt nghiệp tại các nước có nền nông nghiệp phát triển tạo điều kiện cho sinh viên có cơ hội tiếp c

CHẨU THỊ HẠNH

Tên đề tài:

TÌM HIỂU QUY TRÌNH SẢN XUẤT CÀ TÍM TẠI TRANG TRẠI

SỐ 31 - 32, MOSHAV TSOFA, VÙNG ARAVA, ISRAEL

KHÓA LUẬN TỐT NGHIỆP ĐẠI HỌC

Hệ đào tạo : Chính quy Chuyên ngành : Trồng trọt

Khóa học : 2015 - 2019

Thái Nguyên, năm 2019

CHẨU THỊ HẠNH

Tên đề tài:

TÌM HIỂU QUY TRÌNH SẢN XUẤT CÀ TÍM TẠI TRANG TRẠI

SỐ 31-32, MOSHAV TSOFA, VÙNG ARAVA, ISRAEL

KHÓA LUẬN TỐT NGHIỆP ĐẠI HỌC

Định hướng đề tài : Hướng ứng dụng

LỜI CAM ĐOAN

Tôi xin cam đoan các số liệu về kết quả thực hiện được trình bày trong khóa luận là kết quả thí nghiệm thực tế của tôi, nếu có sai sót gì tôi xin chịu hoàn toàn trách nhiệm và chịu mọi hình thức kỷ luật của khoa và nhà trường

đề ra

Thái Nguyên, Tháng năm 2019

XÁC NHẬN CỦA GVHD NGƯỜI VIẾT CAM ĐOAN

Đồng ý cho bảo vệ kết quả

LỜI CẢM ƠN

Trong quá trình học tập và rèn luyện ở trường Đại học, thời gian đi thực tập tốt nghiệp tại các nước có nền nông nghiệp phát triển tạo điều kiện cho sinh viên có cơ hội tiếp cận với sản xuất cây trồng công nghệ cao tại các nước tiên tiến, giúp sinh viên được nâng cao kiến thức, kỹ năng nghề nghiệp và lòng yêu nghề

Được sự nhất trí của nhà trường và ban chủ nhiệm khoa Nông học, em

đã tiến hành thực tập tốt nghiệp với tên đề tài “Tìm hiểu quy trình sản xuất Cà

tím tại trang trại số 31-32, Moshav Tsofar vùng Arava, Israel”

Để hoàn thành bài khóa luận này, trước hết em xin bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc tới thầy giáo ThS Hà Việt Long người đã tận tình chỉ bảo, hướng dẫn

và động viên em từ khi bắt đầu đi thực tập đến khi hoàn thành khóa luận Em

xin bày tỏ lòng biết ơn tới các thầy cô giáo khoa Nông học, Trung tâm đào tạo

và phát triển Quốc tế (ITC), Trung tâm AICAT, các cô chú các anh chị đồng nghiệp đang làm việc tại farm 36 đã giúp đỡ, tạo điều kiện để em thực hiện đề tài tốt nghiệp

Do thời gian có hạn, năng lực còn hạn chế nên khóa luận tốt nghiệp của

em không thể tránh khỏi những thiết sót Em rất mong nhận được những ý kiến đóng góp của quý thầy cô và các bạn để khóa luận tốt nghiệp của em được hoàn thiện hơn

Em xin chân thành cảm ơn !

Thái Nguyên, ngày tháng năm 2019

Sinh viên

Châu Thị Hạnh

DANH MỤC CÁC BẢNG

Bảng 2.1 Tình hình sản xuất cà tím trên thế giới từ năm 2010-2014 6

Bảng 2.2 Tình hình sản xuất cà ở Việt Nam từ năm 2010 – 2014 10

Bảng 4.1: Cơ sở vật chất phục vụ cho sản xuất của trang trại 22

Bảng 4.2: công việc cụ thể của các chức vụ trong trang trại 29

DANH MỤC CÁC BIỂU, HÌNH, SƠ ĐỒ

Sơ đồ 4.1: Sơ đồ tổ chức của trang trại 28

Hình 1: Cây con chuẩn bị đem trồng 30

Hình 2: Đục lỗ và trồng cây 31

Hình 3: Cắt tỉa cành 32

Hình 4: Làm cỏ cho cây cà 33

Hình 5: Quả cà đủ tiêu chuẩn thu hoạch 34

Hình 6: Thu hoạch cà 35

Biểu đồ 4.1: Sự biến dộng số lượng quả cà tím cắt giảm trong tuần 36

MỤC LỤC

LỜI CAM ĐOAN i

LỜI CẢM ƠN ii

DANH MỤC CÁC BẢNG iii

DANH MỤC CÁC BIỂU, HÌNH, SƠ ĐỒ iv

MỤC LỤC v

Phần 1 MỞ ĐẦU 1

1.1 Tính cấp thiết của đề tài 1

1.2 Mục tiêu cụ thể 3

1.2.1 Mục tiêu chung 3

1.3 Ý nghĩa khoa học và thực tiễn của đề tài 4

1.3.1 Ý nghĩa trong học tập và nghiên cứu khoa học 4

1.3.2 Ý nghĩa trong thực tiễn 4

Phần 2 TỔNG QUAN TÀI LIỆU 5

2.1 Tình hình sản xuất và tiêu thụ cà tím trên thế giới 5

2.1.1 Tình hình sản xuất cà tím trên thế giới 5

2.1.2 Tình hình tiêu thụ cà tím trên thế giới 7

2.2 Tình hình sản xuất cà tím và tiêu thụ cà tím ở Việt Nam 8

2.2.1 Tình hình sản xuất cây cà tím ở Việt Nam 8

2.2.2 Một số mô hình trồng cà tím ở Việt Nam 13

2.3 Những yếu tố làm nên thành công của các trang trại ở Israel 15

3.1 Đối tượng nghiên cứu và phạm vi nghiên cứu 19

3.1.1 Đối tượng nghiên cứu 19

3.1.2 Địa điểm và thời gian tiến hành 19

3.2 Nội dung nghiên cứu 19

3.3 Phương pháp tiến hành 19

3.3.1 Tiếp cận có sự tham gia 19

3.3.2 Phương pháp thu thập thông tin 19

3.3.3 Phương pháp phân tích số liệu 21

PHẦN 4 KẾT QUẢ VÀ THẢO LUẬN 22

4.1 Khái quát về cơ sở thực tập 22

4.1.1 Điều kiện tự nhiên, kinh tế xã hội của địa bàn nghiên cứu 22

4.1.2 Những thành tựu đã đạt được của trang trại 25

4.1.3 Những thuận lợi và khó khăn liên quan đến nội dung thực tập 26

4.2 Kết quả thực tập 27

4.2.1 Nội dung thực tập và những công việc cụ thể tại trang trại 27

4.2.2 Bài học kinh nghiệm rút ra từ thực tế 38

4.2.3 Đề xuất giải pháp phát triển sản xuất cà tím tại Việt Nam 39

Phần 5 KẾT LUẬN 43

5.1 Kết luận 43

5.2 Kiến nghị 43

TÀI LIỆU THAM KHẢO 44

Phần 1

MỞ ĐẦU 1.1 Tính cấp thiết của đề tài

Cây cà tím (Solanum melongena L.) có nguồn gốc ở Ấn Độ và được

trồng ở Trung Quốc từ rất sớm, khoảng 500 năm trước công nguyên Sau đó được người Ả rập và Ba Tư đưa đến châu Phi vào thời trung đại và tìm thấy

nó ở Italia vào thế kỉ XIV Mặc dù cà tím được sử dụng ở nhiều nước một cách dễ dàng, nhưng ở châu Âu người ta đã không ăn quả này, và được gọi là

cà dại (Eggplant, 2008) [39] Cà tím thuộc họ cà, là những cây có chứa chất độc có thể gây nguy hiểm cho con người khi ăn Vào những năm 1600 quả cà tím lần đầu tiên đã được vua Louis thứ XVI giới thiệu vào thực đơn, song nó đã không được chấp nhận một cách thích thú và bị gọi là loại quả to như quả lê nhưng chất lượng thì tồi Và người ta cũng nghĩ rằng ăn cà sẽ bị sốt thương hàn, động kinh thậm chí bị điên Do đó, hơn một thế kỉ sau đó cây

cà chỉ được trồng làm cảnh ở châu Âu do màu sắc hoa và quả rất đẹp Ở Mỹ cũng vậy, cho đến tận cuối những năm 1800, đầu 1900 khi người Trung Quốc

và Ấn Độ đến nhập cư và sử dụng nó như là một loại rau, từ đó mới bắt đầu được chấp nhận tại Bắc Mỹ Cho đến nay cà đã được sử dụng ở hầu hết các nước trên thế giới Hàng loạt các tên gọi trong tiếng Ả Rập và các ngôn ngữ Bắc Phi cho cà tím, các tên gọi Hy Lạp và La Mã cổ đã chỉ ra rằng nó được những người Ả Rập đưa tới khu vực địa Trung Hải vào đầu thời Trung cổ

Tên khoa học melongena có nguồn gốc từ một tên gọi trong tiếng Ả Rập vào

thế kỷ 16 cho một giống cà tím Cà tím được gọi là "eggplant" tại Hoa Kỳ, Australia và Canad Tên gọi này có từ một thực tế là quả của một số giống ban đầu có màu trắng và trông giống như quảtrứng gà Do quan hệ họ hàng gần của nó vớicà độc dược, nên đã có thời người ta tin rằng nó là một loại cây cóđộc tính cà tím là một loài cây thuộc họ Cà với quả cùng tên gọi, quả

là loại quả mọng nhiều cùi thịt Quả chứa nhiều hạt nhỏ và mềm, chứa nhiều chất dinh dưỡng như nó chứa một hàm lượng xơ cao và các khoáng chất như Vitamin C, Vitamin K, Thiamin, Niacin, Vitamin B6, axit Pantothenic, Magnesium, Phosphorus và đồng, Folate, kali và mangan trong thành phần của cà tím có 92% nước, 5,5% glucid, 1,3% protid, 0,2% lipid Các khoáng chất (tính theo mg/100g) gồm: kali 220 mg, phốt pho 15 mg, magiê 12 mg, calcium 10 mg, lưu huỳnh 15 mg, clor 15 mg, sắt 0,5 mg, mangan 0,2 mg, kẽm 0,2 mg, đồng 0,1 mg, iod 0,002 mg Các vitatmin B1, B12, PP rất ít, nhiều chất nhầy Vì lượng chất nhầy này mà cà tím còn có tác dụng hỗ trợ rất điều trị bệnh dạ dày Chính vì vậy người Hàn Quốc thường dùng cà tím phơi khô làm thuốc giảm đau, trị sưng khớp, loét dạ dày, người Nigeria thường dùng cà tím để chữa đau bụng do tiêu hóa

Trong cà tím còn chứa nightshade soda, một chất có tác dụng chống ung thư theo các chuyên gia Nhật Bản thì trong nước ép cà tím có nhiều hoạt

chất có khả năng ngăn ngừa ung thư dạ dày

Thực phẩm này là rất thấp trong chất béo bão hòa, cholesterol và natri tốt cho tim mạch, nhưng lại chứa nhiều đường cao calo Quả tươi có mùi vị hơi không hấp dẫn, nhưng khi chế biến rồi thì nó trở thành dễ chịu hơn và có kết cấu rắn chắc, giàu hương vị Việc ngâm qua nước pha muối và sau đó rửa lại các miếng cà tím đã thái sẽ làm nó mềm hơn và loại bỏ gần hết vị đắng của

nó Nó đặc biệt hữu ích trong nấu ăn, nhờ đó nó có khả năng hấp thụ nhiều dầu ăn mỡ hơn, tạo điều kiện để chế biến được các loại thức ăn giàu dinh dưỡng hơn Cùi thịt của quả cà tím trơn mượt, các hạt mềm và (giống như hạt

cà chua) có thể ăn được cùng với các phần còn lại của quả Vỏ quả cũng có thể ăn được, mặc dù nhiều người thích gọt bỏ nó đi Ở Việt Nam, cà tím thường được nấu cùng tía tô và có trong các món ăn như: cà bung, cà tím xào

cần tỏi, cà tím om tôm thịt, cà tím nhồi thịt om cà chua, cà tím tẩm bột rán, cà tím làm dưa muối xổi

Tại khu vực nhiệt đới và cận nhiệt đới, cà tím có thể trồng trực tiếp trong vườn Tại các khu vực ôn đới, việc trồng cây cà tím giống ra vườn chỉ thích hợp khi đã hết sương muối Việc gieo hạt thường bắt đầu khoảng 8-10 tuần trước khi hết sương muối

Nhiều loại sâu bệnh phá hoại các loài thực vật họ Cà khác như cà chua, khoai tây, ớt v.v cũng gây ra phiền toái cho cà tím Vì lý do này, không nên trồng cà tím tại các khu ruộng trước đó đã trồng các loài cây họ cà trên Người ta cũng khuyến cáo nên canh tác trở lại cà tím trên cùng một thửa ruộng chỉ sau khoảng 4 năm để có thể có mùa màng với thu hoạch tốt Các loài sâu hại phổ biến tại Bắc Mỹ là bọ cánh cứng phá khoai tây, bọ chét, các loài rệp và ve bét Nhiều loại sâu bệnh này có thể được kiểm soát bằng cách

sử dụng Bacillus thurengensis (Bt), một loài vi khuẩn tấn công các phần mềm trên cơ thể của ấu trùng Sâu trưởng thành có thể kiểm soát bằng cách bẫy bắt Các loài bọ chét là rất khó kiểm soát Vệ sinh tốt khi quay vòng canh tác là cực kỳ quan trọng trong việc kiểm soát bệnh nấm đối với cà tím, trong đó nguy hiểm nhất là các loài Verticillium

Để thấy rõ được giá trị và hiệu quả kinh tế của việc trồng cà tím mang lại

và tìm hiểu việc tổ chức sản xuất như thế nào cho hiệu quả, em đã được thực tập

và tiến hành : “Tìm hiểu quá trình sản xuất Cà Tím tại Trang trại số 31-32,

Moshav Tsofar vùng Arava, Israel”

1.2.2 Mục tiêu cụ thể

Thực hiện và nắm được các bước cụ thể trong quy trình sản xuất cà tím

từ khâu làm đất, trồng, chăm sóc đến thu hoạch, đóng gói tiêu thụ sản phẩm

1.3 Ý nghĩa khoa học và thực tiễn của đề tài

1.3.1 Ý nghĩa trong học tập và nghiên cứu khoa học

- Tạo điều kiện cho sinh viên có cơ hội được tiếp cận với sản xuất cây trồng công nghệ cao tại Israel, giúp sinh viên nâng cao kiến thức chuyên môn,

kỹ năng nghề nghiệp và lòng yêu nghề Đồng thời, đào tạo nguồn nhân lực cho sản xuất cây trồng công nghệ cao tại Việt Nam trong tương lai

- Giúp sinh viên biết được phương pháp thu thập, xử lý số liệu và hoàn thành báo cáo tốt nghiệp

1.3.2 Ý nghĩa trong thực tiễn

Nắm được quy trình trồng cà tím công nghệ cao tại Tzofar, Israel để áp dụng trong sản xuất ở Việt Nam

Phần 2 TỔNG QUAN TÀI LIỆU

2.1 Tình hình sản xuất và tiêu thụ cà tím trên thế giới

2.1.1 Tình hình sản xuất cà tím trên thế giới

Theo FAO trong năm 2010, sản xuất cà tím có tính tập trung cao độ, với 93% sản phẩm đến từ 7 quốc gia Trung Quốc là nước sản xuất lớn nhất (58% tổng sản lượng thế giới) và Ấn Độ đứng thứ 2 với 25%; tiếp đến là Ai Cập, Thổ Nhỹ Kỳ, Nhật Bản là một trong mười quốc gia sản xuất cà tím lớn nhất thế giới Mỹ là nước có diện tích trồng cà tím đứng thứu 20 trên thế giới Với hơn 4.000.000 vùng trồng ( 1.600.000) được giành cho việc trồng trọt cà tím trên thế giới

Tổng sản lượng tươi (bao gồm cả chùm) thế giới năm 2013 đạt 41,840 triệu tấn, giảm so với của năm 2012 do thời tiết xấu làm giảm sản lượng ở Trung Quốc và Thổ Nhĩ Kỳ Sản Quốc 58,55; Ấn Độ 25,24; Ai Cập 2,94; Thổ Nhỹ Kỳ 2,03; Nhật Bản 0,79

Ở Trung Quốc, được trồng nhiều ở các tỉnh Quảng Đông, Quảng Tây,

Tứ Xuyên, Hồ Nam, Chiết Giang, Phúc Kiến và Đài Loan Trung Quốc là nước đứng đầu thế giới về sản xuất

Theo báo cáo năm 2008, Trung Quốc đã sản xuất được 17.532.681 tấn vào năm 2006 Trong một thời gian, Trung Quốc đang tìm kiếm cách thức mới để tăng năng suất, và năm 1987, Trung Quốc đã thành lập cơ sở sản xuất rau giống đầu tiên ở Bắc Kinh, gọi là " " Cà tím đã được sản xuất theo cách thức như cà chua, dưa leo, tiêu và dưa, nhưng phụ thuộc vào sự quay vòng của cây trồng để có năng suất cao hơn

Tại Thái Lan được trồng nhiều ở các tỉnh miền Trung, một phần miền Bắc và miền Đông Năm 1987, Thái Lan trồng 1.500 ha cho sản lượng 76.275

tấn với giá trị 28 triệu đôla Mỹ (Trần Thế Tục, 1995) Đến năm 2007, theo Somsri, diện tích ở Thái Lan khoảng 34.354 ha và sản lượng khoảng 197.716

tấn, Năm 2009, Thái Lan trồng 14.136 ha và đạt sản lượng 19.326 tấn

Ở Ấn Độ, và chùm trồng trên quy mô thương mại ở một số vùng chùm là loại quả được dùng để ăn sáng phổ biến ở nhiều nước, Những vùng khô hạn như Punjab là nơi lý tưởng với chùm có thể chọn được lượng mưa lớn và phát triển tốt ở vùng KonKan Năm 2005, Ấn Độ sản xuất được 142.000 tấn Năm 2009, sản lượng quả đạt 183.922 tấn, xếp thứ 2 về sản xuất quả ở các nước châu Á

Theo số liệu thống kê của FAO trong các năm gần đây, tình hình sản

xuất cà tím trên thế giới được tổng hợp ở bảng 2.1

Bảng 2.1 Tình hình sản xuất cà tím trên thế giới từ năm 2010-2014

(ha)

Năng suất (tấn/ha)

Sản lượng (tấn)

26,8308 tấn/ha Điều đó thể hiện sự quan tâm áp dụng tiến bộ KHKT vào sản xuất của nhà vườn

2.1.2 Tình hình tiêu thụ cà tím trên thế giới

Tổng mức tiêu thụ cà trên thế giới năm 2013 đạt 4,22 triệu tấn, giảm 7% so với năm 2012 là 4,56 triệu tấn, do thời tiết diễn biến phức tạp ảnh hưởng đến sản lượng Các nước tiêu thụ lớn trên thế giới: Mỹ, Trung Quốc,

Nhật Bản, Mêhicô, Nga, Achentina,…

Tổng lượng tươi đem chế biến trên thế giới năm 2013 là 974 ngàn tấn, giảm 1 triệu tấn so với năm 2012 Trong đó, Mỹ 507 ngàn tấn, Nam Phi 186

ngàn tấn, Mêhicô 82ngàn tấn

Về tiêu thụ : Nhật Bản là thị trường lớn cho việc tiêu thụ Trong năm 2009 bang Florida của Mỹ đã xuất sang Nhật Bản 4.755.972 thùng (80.851tấn) tươi, năm 2008: 6 - 7 triệu thùng (102-119 nghìn tấn), năm 2007: 8 triệu thùng (136 nghìn tấn) Nam Phi cũng xuất sang Nhật khoảng 6 triệu thùng (96.721tấn) trong

năm 2008, tăng gần 1,55 triệu thùng so với năm [15]

Tại các thị trường châu Âu, ngoại trừ mặt hàng thanh long có số lượng xuất khẩu lớn, các mặt hàng quả khác, như: xoài, chôm chôm… hay các loại rau khác của Việt Nam có khối lượng khá khiêm tốn Mặt hàng rau đã được xuất khẩu trở lại bình thường vào thị trường châu Âu, tuy nhiên với khối

lượng không nhiều [15]

Tại Nga, Năm 2009, Nga nhập 60 ngàn tấn, tăng so với 32 ngàn tấn năm 2007 Các nước cung cấp chủ yếu cho Nga là Thổ Nhĩ Kỳ, Ixraen, Nam

Phi và Achentina

Thị trường xuất khẩu cà tím ngày càng mở rộng không chỉ trong nước

mà mở rộng ra nước ngoài Hiện nay, một số tỉnh thành đã xuất khẩu sang nhiều nước như: Đức, Canada, Hà Lan, Cộng hòa Séc, Nga, Hồng Kông, Trung Quốc Từ đầu năm 2014, có thêm nhiều doanh nhân đến từ Pháp, Nhật

tìm hiểu và đặt hàng với số lượng lớn Đối với các tỉnh phía Bắc, cà tím chủ yếu được tiêu thụ trong nước Nguyên nhân là do các doanh nghiệp không đủ sản lượng lớn, ổn định để xuất khẩu Vì vậy, các tỉnh 13 đã có chủ trương mở rộng diện tích cà tím theo hướng liên kết thông qua các tổ hợp tác để doanh nghiệp bao tiêu sản phẩm cho nhà vườn Ngoài ra, nhà vườn tham gia vào tổ hợp tác sẽ cùng sản xuất theo một quy trình, từ đó đảm bảo chất lượng trái cà

tím đồng đều hơn [3], [8]

2.2 Tình hình sản xuất cà tím và tiêu thụ cà tím ở Việt Nam

2.2.1 Tình hình sản xuất cây cà tím ở Việt Nam

Cây ăn quả có vị trí quan trọng trong đời sống và trong nền kinh tế Quả là những sản phẩm có giá trị sử dụng rộng rãi, cung cấp nhiều chất dinh dưỡng, chất vi lượng, khoáng chất bổ dưỡng, là thuốc có tác dụng phòng chữa bệnh cho con người

Giống cà tím rất đa dạng về quả và màu sắc Hiện nay, ở nước ta chưa

có các giống cà tím chọn tạo được công nhận giống, mà chủ yếu là địa phương và nhập nội Dựa vào hình dạng quả, có thể chia cà tím thành các nhóm giống quả tròn và nhóm giống quả dài

Một số giống cà tím ở Việt Nam:

- Giống cà tím EG 203: Đây là giống có nguồn gốc từ trung tâm nghiên cứu phát triển rau Châu Á năm 1999 Sauk hi khảo nghiệm vụ xuân hè năm

2000 cho thấy giống cà tím này sinh trưởng, phát triển tốt và cho năng suất cao Giống này có khả năng chống được vi khuẩn héo xanh, chịu được ngập úng, chống được tuyến trùng dễ do Meloigogyne incognital, chịu được bệnh thối gốc do nấm Selerotium rolfsii, nên thường được chọn làm gốc ghép với

cà chua

- Giống cà tím địa phương: Văn Đức, Bắc Ninh

- Giống cà tím CE – 1 cho năng suất khoảng 50 -60 tấn/ha Giống này đang được trồng nhiều ở Cát Tiên – Lâm Đồng Đang là một trong những cây đem lại thu nhập cao ở vùng lũ Cat Tiên…

- Các giống lai: Hai mũi tên đỏ, Kiều Nương, Triệu Quân,…cho năng suất rất cao

Cà tím là cây dễ trồng và được trồng khắp nơi ở nước ta Ngoài công dụng là thức ăn thơm ngon, bổ dưỡng nó còn được sử dụng làm thuốc từ lâu đời với công dụng mát gan, nhuận tràng, kích thích sự bài tiết mật, điều hoà tiêu hoá

 Cách chế biến các món ăn từ cà tím:

Qủa tươi có mùi vị hơi không hấp dẫn, nhưng khi chế biến rồi thì nó trở thành dễ chịu hơn và có kết cấu rắn chắc, giàu hương vị Việc ngâm qua nước pha muối và sau đó rửa lại các miếng cà tím đã thái sẽ làm nó mềm hơn và loại bỏ gần hết vị đắng của nó Nó đặc biệt hữu ích trong nấu ăn, nhờ đó nó có khả năng hấp thụ nhiều dầu mỡ hơn, tạo điều kiện để chế biến các loại thức ăn giàu dinh dưỡng hơn Cùi thịt của quả cà tím trơn mượt, các hạt mềm và (giống như hạt cà chua) có thể ăn được cùng với các phần còn lại của quả Vỏ quả cũng có thể ăn được, mặc dù có nhiều người thích gọt vỏ nó đi

Ở Việt Nam, cà tím thường được nấu cùng tía tô và có trog các món ăn như: cà bung, cà tím xào cần tỏi, cà tím om tôm thịt, cà tím nhồi thịt om cà chua, cà tím tẩm bột rán, cà tím làm dưa muối xồi…

Nếu trước kia, cà trồng chỉ để phục vụ cho nhu cầu tự cung, tự cấp của nhân dân ta thì ngày nay nó đã trở thành một cây hàng hoá đem lại giá trị kinh tế không nhỏ cho nhiều vùng trồng rau như Lâm Đồng, Sóc Trăng, Vĩnh Phúc, Bắc Ninh, Hải Dương đặc biệt quả cà tím gần đây còn được chế biến

để xuất khẩu sang Nhật Bản Tại Cát Tiên – Lâm Đồng nông dân trồng cà tím cho biết trồng cây này cho thu nhập gấp 2 lần so với những loại rau thương

phẩm khác ở địa phương như dưa leo, Nên nó đã trở thành một cây xoá đói giảm nghèo cho bà con tại vùng lũ cát này (Quang Sáng)

Trồng cà vốn đầu tư ít (khoảng 300.000 đồng/sào cà pháo), thu lãi cao hơn nhiều so với trồng lúa và một số cây màu khác, sản phẩm làm ra đến đâu, được thương lái mua hết đến đó với giá ổn ñịnh nên trong khoảng 5 năm trở lại đây, diện tích cây cà nói chung và cà pháo nói riêng tại Vĩnh Phúc và một số tỉnh khác ở ñồng bằng sông Hồng được mở rộng hơn rất nhiều

Phát triển cây cà tím góp phần thúc đẩy quá trình chuyển dịch cơ cấu kinh

tế nông thôn, tạo việc làm tại chỗ, chuyển nền kinh tế độc canh, tự cấp, tự túc

sang sản xuất hàng hoá, xây dựng nền nông nghiệp sinh thái bền vững

Bảng 2.2 Tình hình sản xuất cà ở Việt Nam từ năm 2010 – 2014

(ha)

Năng suất (tấn/ha)

Sản lượng (tấn)

lượng tăng lên mà chất lượng cũng tốt hơn, vì thế giá cả cũng tăng lên làm cho HQKT tăng cao từ việc trồng

Họ Cà ở Việt Nam có nhiều giá trị thực tiễn như: làm thuốc, làm rau ăn

và làm cảnh Nhiều loài vừa có giá trị làm thuốc lại vừa có cả giá trị làm rau

ăn hay làm cây cảnh Trong các loài có giá trị làm thuốc thì không ít loài có chứa alcaloit, nên việc sử dụng chúng cần hết sức lưu ý Bởi alcaloit trong họ

Cà là những hợp chất vừa có tác dụng làm thuốc đồng thời vừa có khả năng gây ngộ độc các loài được sử dụng làm rau ăn cũng có giá trị kinh tế không nhỏ, trong ñó phải kể đến một số loài đem lại những lợi ích rất to lớn cho con người: khoai tây, cà chua, tiếp đến có thể kể là cà tím

Tuy nhiên, một số loài trong thành phần có chứa một hàm lượng alcaloit nhất định, nên việc sử dụng chúng làm rau ăn cần hết sức thận trọng (Nguyễn Tiến Bân, 1997) [12]

Cây cà có rất nhiều loại như cà bát, cà pháo, cà tím, cà trắng, cà dừa … trong ñó cà tím và cà pháo là được trồng phổ biến hơn Giống cà tím rất đa dạng về dạng quả và màu sắc Hiện nay, ở nước ta chưa có các giống cà tím chọn tạo được công nhận giống, mà chủ yếu là giống địa phương và nhập nội Dựa vào hình dạng quả, có thể chia cà tím thành các nhóm giống quả tròn và nhóm giống quả dài Một số giống cà tím ở Việt Nam:

Tuy nhiên, một số loài trong thành phần có chứa một hàm lượng alcaloit nhất định, nên việc sử dụng chúng làm rau ăn cần hết sức thận trọng (Nguyễn Tiến Bân, 1997) [12]

Cây cà có rất nhiều loại như cà bát, cà pháo, cà tím, cà trắng, cà dừa … trong ñó cà tím và cà pháo là được trồng phổ biến hơn Giống cà tím rất đa dạng về dạng quả và màu sắc Hiện nay, ở nước ta chưa có các giống cà tím chọn tạo được công nhận giống, mà chủ yếu là giống địa phương và nhập nội

Dựa vào hình dạng quả, có thể chia cà tím thành các nhóm giống quả tròn và nhóm giống quả dài Một số giống cà tím ở Việt Nam:

- Giống cà tím EG 203: đây là giống có nguồn gốc từ trung tâm nghiên cứu và phát triển rau Châu Á năm 1999 Sau khi khảo nghiệm vụ xuân hè năm 2000 cho thấy giống cà tím này sinh trưởng, phát triển tốt và cho năng suất cao Giống này có khả năng kháng được vi khuẩn héo xanh, chịu được ngập úng, chống được tuyến trùng rễ do Meloigogyne incognital, chịu được bệnh thối gốc do nấm Sclerotium rolfsii, nên thường ñược chọn làm gốc ghép với cà chua

- Giống cà tím địa phương: Văn Đức, Bắc Ninh

- Giống cà tím CE-1 cho năng suất khoảng 50-60 tấn/ha Giống này đang được trồng nhiều ở Cát Tiên-Lâm Đồng Nó đang là một trong những cây đem lại thu nhập cao ở vùng lũ Cát Tiên

- Các giống lai: Hai Mũi Tên ñỏ, Kiều Nương, Triệu Quân, cho năng suất rất cao Cà tím có thể trồng ñược nhiều vụ trong năm nhưng cho năng suất cao và hiệu quả nhất là trồng tháng 1, 2 thu hoạch tháng 4-6 (NguyễnVăn Tuất và cộng sự, 2005) [13]

Ở nước ta, cà tím đã được trồng lâu đời nhưng quy mô còn nhỏ lẻ, manh mún, mỗi nhà chỉ trồng 2-3 thước lấy quả ăn Những năm gần đây, thị trường tiêu thụ cà pháo thuận lợi, giá bán ổn định, nhiều nhà hàng, khách sạn

đã bổ sung cà pháo vào danh sách thực đơn món ăn ngon trong các bữa tiệc,

do vậy khoảng vài năm trở lại đây cà pháo đã được bà con chú ý và mở rộng diện tích ở nhiều nơi như Lâm Đồng, Sóc Trăng, Hải Dương, Bắc Ninh, Vĩnh Phúc, Bắc Giang … và cho hiệu quả kinh tế cao, xóa đói giảm nghèo cho nhiều gia đình Một số vùng trồng cà tím ngon có tiếng là huyện Nghi Lộc (Nghệ An), Láng (Hà Nội), Cái Sắn (huyện Tân Hiệp, Kiên Giang), huyện Luc Yên Cà tím có thể được trồng ở độ cao đến 600 m Ở Việt Nam, nó có

thể trồng làm hai vụ: vụ sớm gieo hạt vào tháng 7-tháng 8, thu hoạch vào tháng 11-12; vụ chính gieo hạt vào tháng 11-tháng 12, thu hoạch quả vào tháng 3-tháng 6, ngoài ra có thể trồng vào vụ muộn gieo tháng 1-tháng 2

Sản xuất cà tím ở nước ta vẫn mang tính tự phát, thiếu quy hoạch, đặc biệt là việc ứng dụng các tiến bộ kỹ thuật thâm canh nâng cao năng suất, chất

lượng theo hướng vệ sinh an toàn thực phẩm

2.2.2 Một số mô hình trồng cà tím ở Việt Nam

- Thời gian gần đây, cà tím giống mới của Thái Lan VIOLET KING 252 cho năng suất cao, được bà con nông dân ở thị trấn Liên Nghĩa, huyện Đức Trọng, tỉnh Lâm Đồng, trồng khá phổ biến Nhờ trồng loại cây này nhiều gia đình đã giàu lên, tiêu biểu là hộ anh Bùi Đình Tuấn, hiện ở khu phố 4, thị trấn Liên Nghĩa, huyện Đức Trọng, với diện tích 3 ha trồng cà tím, thu nhập 600 triệu đồng

- Trao đổi với chúng tôi, anh Bùi Đình Tuấn cho biết: Cà tím trồng trên nhiều loại đất, ruộng trồng bằng phẳng, thoát nước tốt Đất được cày xới tơi xốp, làm sạch cỏ, lên luống cao hay thấp tùy thuộc vào vị trí đất, thông thường luống cao 20 – 25cm Nên phủ tấm màng nilon để hạn chế cỏ dại, hao hụt phân bón và giảm lượng nước tưới

- Anh Tuấn nói, lúc đầu gia đình trồng 2 ha giống cà tím 252, trong quá trình trồng tôi thấy năng suất rất cao, chi phí thấp, tôi quyết định trồng thêm 1 ha nữa Năng suất trung bình đạt 80 tấn/ha, nếu chăm sóc tốt đạt 100 tấn/ha/năm, giá bán cà bình quân 3.500 đ/kg, năm qua gia đình thu lãi được

600 triệu đồng

- Chị Hồ Thị Xuân, ở thôn Nghĩa Hiệp, xã Liên Hiệp, huyện Đức Trọng tâm sự: Gia đình em có ít đất, hai vợ chồng thuê được 3.000m2 để sản suất, nếu có nhiều đất trồng cà tím giống mới này thì trúng to Trồng cà tím thấy cũng dễ trồng, quan trọng khi làm đất cần cày xới tơi xốp, bón vôi bổ

sung để tăng độ pH lên 5,5 – 6,5 và cày trộn đều trong đất, phơi ải đất từ 1 -2 tuần để tiêu diệt một số sâu bệnh hại Trước khi trồng phải bón lót phân chuồng hoai mục (phân bò là tốt nhất) từ 3 – 4 khối phân chuồng, 50 – 100kg lân/1.000m2 Phân bón lót được trải đều trên mặt luống, dùng cuốc xăm đều sau đó phủ một lớp đất mỏng lên mặt luống, tiến hành phủ tấm nilon và trồng cây Sau khi trồng cần giữ độ ẩm cho cây, tuần đầu ngày tưới từ 1 – 2 lần, sang tuần thứ hai ngày tưới 1 lần Mùa mưa phải đảm bảo thoát nước tốt, cần lên líp cao tránh ngập úng, cần phải tỉa bớt nhánh, lá già để tập trung dinh dưỡng cho cây, nên tỉa vào lúc nắng ráo

- Chị Xuân tiết lộ, giống cà này sai trái lắm, cần cắm choái, giăng dây nilon nâng đỡ cho cây không đổ ngã, trái không chạm đất, tạo được độ thông thoáng cho cà tím Về cách bón phân, tùy theo mỗi vùng đất và điều kiện canh tác khác nhau mà bón phân cho hợp lý Không nên bón phân heo cho cà, cà tím thích hợp với phân KCl và NPK 16 – 16 – 8; nếu đất tốt bỏ N, chỉ dùng P

và K Cà tím bình thường thu hoạch kéo dài từ 6 – 8 tháng, chăm sóc tốt thu hoạch cả năm, cho nên cần bón thúc sau 1 – 2 đợt thu hoạch Muốn cây cà tím phát triển tốt, năng suất cao, cần làm vệ sinh đồng ruộng thật sạch sẽ, phát hiện bệnh sớm để có thuốc phòng và chữa trị kịp thời

- Chị Dương Thị Linh, ở đường Trần Phú, thị trấn Liên Nghĩa cho biết: Gia đình có truyền thống làm rau màu, trước đây chủ yếu trồng rau xà lách, cải ngọt, bắp cải… Mới đây tôi chuyển đổi 1,2 ha đất sang trồng cà tím 252 (người dân thường gọi là cà tím ruột xanh, giống Thái Lan) Sau khi trồng khoảng 60 – 65 ngày là thu hoạch lứa đầu, thu hoạch rộ cứ 4 ngày hái 1 lần, mỗi lần hái khoảng 5 tấn/ngày, năng suất đạt từ 80 – 100 tấn/ha/năm

- Chị Linh vui vẻ khoe, năm nay thu hoạch cà tím sướng lắm, hái cà xong, thương lái tới tận vườn cân không phải mang đi đâu cả Giá bán dao động từ

3.500 - 4.500đ/kg, tới đây tôi sẽ mở rộng diện tích để trồng loại cây hiệu quả

và năng suất rất cao này

- Chị Vòng Ôi Lày, một thương lái người Hoa chuyên thu mua cà tím cho biết: Năm nay bà con nông dân trồng cà tím thắng lớn, năng suất rất cao, giá

cả ổn định Đặc biệt hình dáng và màu sắc của giống cà này rất bắt mắt, trái vừa to, vừa dài có màu tím bóng, ruột màu xanh, ăn rất ngon, được khách hàng ưa chuộng Thị trường tiêu thụ rất lớn, chủ yếu là TP.HCM, Đà Nẵng,

Hà Nội

2.3 Những yếu tố làm nên thành công của các trang trại ở Israel

Israel là một nước nhỏ ở Trung Đông có điều kiện tự nhiên vô cùng khắc nghiệt, 2/3 diện tích lãnh thổ là sa mạc, còn lại là đồi núi đá trọc, khí hậu cực kỳ khô hạn Thế nhưng ít ai ngờ rằng đây là một trong những quốc gia có nền nông nghiệp thông minh hiện đại nhất thế giới Ở quốc gia này, nông nghiệp là lĩnh vực mà 95% nguyên nhân thành công là nhờ khoa học, và chỉ

có 5% nhờ sức lao động của con người Họ sử dụng phương pháp khử mặn đất, phát minh ra công nghệ tưới nhỏ giọt hiệu quả và thậm chí nuôi cá ngay trên sa mạc cằn cỗi để cải tạo đất và tăng năng suất nông sản.Israel cũng là quốc gia duy nhất mà sa mạc đang được đẩy lùi Quốc gia này đứng đầu thế giới về tái chế nước, với tỉ lệ đến 70% nước được tái chế Nông nghiệp thông minh thực sự là thế mạnh, làm nên nét khởi sắc về kinh tế cho Israel Sau đây là một số công nghệ nổi bật làm nên thành tựu tuyệt vời của nông nghiệp thông minh Israel:

- Nông nghiệp thông minh và công nghệ tưới tiêu tự động, tiết kiệm nước

Có thể nói rằng, với địa hình hầu hết là sa mạc và bán sa mạc, nước là thứ tài nguyên mà Israel luôn luôn thiếu và được coi là tài nguyên quốc gia Mọi hoạt động sản xuất nông nghiệp của đất nước này xoay quanh ba chữ

“Tiết kiệm nước” Chính vì vậy, các nhà khoa học Israel đã nghiên cứu và cho

ra đời hệ thống tới tiêu hiện đại, tiết kiệm tối đa nguồn nước như: tưới nhỏ giọt, sử dụng các van tự động, lọc nhiều tầng, dùng vòi phun áp lực thấp và phun mưa loại nhỏ Nhờ tưới nhỏ giọt, nông dân tiết kiệm được 60% lượng nước

- Nông nghiệp thông minh kiểm soát côn trùng theo phương pháp sinh học Các kỹ sư Israel đã lai tạo ra các giống côn trùng có ích nhằm giải quyết vấn đề kiểm soát sâu bệnh tuân theo các nguyên lý sinh thái học tự nhiên, đồng thời họ cũng lai tạo các giống côn trùng chuyên biệt như giống ong vò vẽ chuyên thực hiện thụ phấn tự nhiên trong môi trường nhà kính

- Hệ thống tưới nhỏ giọt trong nông nghiệp thông minh

Đất nước này rất coi trọng việc tiết kiệm nước.Trên vùng đất bán sa mạc và sa mạc khắc nghiệt, những cánh đồng ô liu, cam, lựu, vải thiều, nho, chuối… vẫn xanh tươi mơn mởn, những khu nhà kính (che bằng vải ni-lông trong suốt) ngập tràn hoa, rau sạch, cà chua bi, cà chua nhót, dưa chuột, cà tím…

Để làm được điều đó, chìa khóa thành công là ở công nghệ tưới nhỏ giọt Chất dinh dưỡng theo các ống dẫn nước tới từng gốc cây, gốc rau và được tưới bón nhỏ giọt tùy theo từng loại cây củ quả bởi một phần mềm điều khiển tự động sau khi đã nạp đủ thông tin về độ ẩm không khí, đất đai, tuổi và nhu cầu tăng trưởng của từng loại cây Hệ thống này tự động đóng mở van khi

độ ẩm của rễ cây đạt tới mức nhất định thông qua các cảm biến điện tử, giúp tiết kiệm tới 60% lượng nước

- Lựa chọn hạt giống chất lượng cao là yếu tố quan trọng của nông

nghiệp thông minh

Tại Đại học Hebrew, các nhà khoa học nông nghiệp Ilan Sela và Haim

D Rabinowitch đã phát triển công nghệ TraitUP, một công nghệ cho phép cấy ghép vật liệu di truyền vào hạt giống mà không sửa đổi cấu trúc DNA gốc

của chúng Phương pháp này đảm bảo cho việc nâng cao chất lượng hạt giống cây trồng ngay trước khi chúng được gieo trồng Với công nghệ này, các nhà khoa học có thể đưa các đặc tính về kháng sâu bệnh, tăng cường các đặc điểm thích nghi với thổ nhưỡng và khí hậu vào các hạt giống để nâng cao chất lượng cây trồng về sau

- Nông nghiệp thông minh là nông nghiệp trực tuyến?

Đó là hệ thống Kiến thức nông nghiệp trực tuyến (Agricultural Knowledge On-Line (AKOL), đây là một hệ thống tương tác trực tuyến trên toàn cầu, nó liên kết kho dữ liệu về kiến thức nông nghiệp, các chuyên gia và nông dân để giải quyết bất cứ một vấn đề gì trong nông nghiệp Mọi nông đân giờ đây có thể truy cập vào hệ thống này, học hỏi các kiến thức, kinh nghiệm

và yêu cầu sự giúp đỡ, tư vấn phương pháp, giải pháp nông nghiệp từ các chuyên gia hàng đầu, các nhà sản xuất nông nghiệp chuyên nghiệp về vấn đề của họ

- Công nghệ sau thu hoạch của nông nghiệp thông minh

Bảo quản sau thu hoạch là một trong những yếu tố quan trọng làm nên thành công của nền nông nghiệp thông minh Israel Các nhà khoa học nước này đã nghiên cứu, phát minh nhiều công nghệ bảo quản giúp nông sản được tươi ngon lâu mà vẫn giữ giá trị dinh dưỡng cao

- Nghiên cứu và phát triển (R&D) nông nghiệp thông minh

Bất chấp các điều kiện khắc nghiệt về thời tiết, hạn chế về diện tích đất canh tác, sản lượng nông nghiệp của Israel liên tục tăng trưởng nhờ vào hoạt động nghiên cứu và phát triển (R&D) Các ứng dụng R&D có định hướng trong nông nghiệp đã được tiến hành tại Israel từ đầu thế kỷ 20, nguồn kinh phí dành cho R&D chủ yếu thông qua các quỹ đầu tư mạo hiểm; từ nguồn vốn đầu tư trực tiếp và gián tiếp nước ngoài Lĩnh vực nông nghiệp

hiện nay của nước này hầu như gắn chặt với sự liên kết 4 nhà (Nhà nước, nhà khoa học, nông dân và các doanh nghiệp)

- Ứng dụng công nghệ thông tin

Từ những năm 90, Chính phủ Israel đã không ngừng đầu tư mạnh để nông dân tiếp cận các ứng dụng công nghệ thông tin (CNTT) Cho đến nay, hầu như toàn bộ các khâu từ canh tác đến thu hoạch, bảo quản, tiêu thụ hiện nay ở Israel đều được áp dụng công nghệ thông tin Người nông dân có thể tự quản lý toàn bộ các khâu sản xuất với diện tích canh tác 5 - 6 nghìn hécta mà không còn phải làm việc ngoài đồng ruộng

Theo đó, chỉ cần một chiếc máy tính bảng hay điện thoại thông minh

có kết nối mạng, các thiết bị cảm ứng và phần mềm điều khiển tự động từ xa

sẽ giúp nông dân biết vườn cây nào cần bón phân gì, số lượng bao nhiêu, diện tích nào cần tưới nước, tưới bao nhiêu là vừa Căn cứ vào các dữ liệu đó, máy tính sẽ cho nông dân biết cần phải điều chỉnh các chỉ tiêu nào và mọi hoạt động đều được điều khiển thông qua các thiết bị thông minh

- Chính vì những nỗ lực nghiên cứu của các nhà khoa học đã chuyển giao công nghệ cho những người nông dân Bên cạnh đó bản thân những người nông dân cần cù chịu khó, không vì thời tiết, đất đai không thuận lợi

mà lùi bước Để từ đó họ là những người tiên phong áp dụng đúng phương pháp và sử dụng trang thiết bị hiện đại vào trong sản xuất nông nghiệp

- Từ đó sản xuất ra các loại nông sản :

+ Những sản phẩm nông sản ít sử dụng thuốc bảo vệ thực vật

+ Mẫu mã đẹp, hình thức đồng đều, không sâu bệnh hại

+ Đa dang chủng loại chất lượng cao Để có thể đáp ứng nhu cầu của người tiêu dùng