(Luận văn thạc sĩ) một số giải pháp hoàn thiện hoạt động quản trị tài chính của các doanh nghiệp nhà nước sau cổ phần hóa

Tuy nhien, de'n thoi ky che' do Tu ban Ttf do CTCP moi c6 du di~u ki~n ra doi, truoc tien trong linh vlfc thudng m~i va sau d6 phat tri€n va hoan thi~n d~n trong linh V\fC san XUfft cong

Toi xin cam doan lu~n an tie"n si kinh te": "M()t s6 gh1i phap hoim thi~n

hm)t d()ng qmin tri tai ch(nh ctia cac doanh nghi~p nha mt6c sau cd phdn

hoa " la ke"t qua cua qua trlnh nghien CUU khoa hQC va lam vic$c nghiem tuc cua

ca nhan toi

N ghien cuu sinh,

V6 Thi Quy

Nam- NXB Chinh Tri Qu6c Gia

2 Giao trlnh ti~n t~ ngan hang NXB Tp.HCM Chu bien P.GS TS Nguy~n Bang Don

3 Quan tri ngan hang thuong m::;ti- NXB Tai chinh (2001)- Peter SRose

4 Quan tri rui ro trong kinh doanh ngan hang- NXB Th6ng ke (1999)- TS Nguy~n Van Tie'n

5 Cffm nang quail ly tin d1,mg ngan hang- NXB Th6ng ke Ha n9i (2001)

6 Nhfi'ng giai phap chu ye'u- buoc di cho qua trinh tl,l' do h6a tai chinh va h()i nh~p qu6c te' cua h~ th6ng ngan hang Vi~t Nam ( 2003)- B~ tai nghien cliu trQng diem ca'p b9- Chu nhi~m PGS.TS Nguy~n Bang Don

7 Chie"n lu'<;fc t~ti chinh- ti~n t~ Vi~t Nam giai do::;tn 2001-2010- B() Tai chfnh

8 Tfli li9u h()i nghi chie'n lu<;fc kinh doanh cua Ngan hang thttclng m::;ti giai

do~n 2003-2010 eel ca'u l::;ti tai chinh va ho::;tt d()ng cua cac NHTM Vi~t

Nam ( 1112003 ) Ngan hang Nha mtoc TP.HCM

9 Thl,l'c tr::;tng rui ro tin d1,mg cua cac Ngan hang thu'ong m::;ti Vi~t Nam va cac giai phap phong ngua h::;tn che' ( 2003 ) B~ tai nghien cuu khoahQc , chu nhi~m TS Nguy~n Buc Thao

10 Di~n dan h()i nh~p kinh te' qu6c te' co h()i va thach thuc d6i voi ngan hang Vi~t N am ( 8/2003 ) - Hi~p h()i ngari liang

11 T(.lp chi NHCTVN 15 nam xay dl,l'ng va tru'dng thanh ( NHCTVN)

12 Tt;tp chi ngan hang 2003-2004

13 Tt;tp chi khoa hQc ngan hang nam 2003-f004

14 Bao cao t6ng ke't hoC:}t d<?ng ngan hang tren dia ban TP.HCM, (2000-2003).Ngan hang Nha nu'oc TP.HCM

15.Bao cao t6ng ke't ho::;tt d()ng SGDII- NHCTVN ( 1997-2003)

16 H()i thao rui ro tin d1,mg va vai tro cua h~ th6ng kiem soat n()i ~Q

Loi cam doan

Mvc lvc

Danh ffilJ.C cac ky hi~u va chu vie't Hh

Danh mvc cac bang

Danh mvc cac hlnh ve

Trang

? l<

Md E>AU 01

Chlidng 1: Nhung ly lu~n cd ban v~ cong ty c6 phan va ho~t df;)ng quan tri

tai chfnh trong cong ty c6 philn ( CTCP)

1 1 C " ong ty co p an ~ h~

1.1.1 Ljch sa hlnh thanh cong ty c6 ph~n

1 1 2 Kh •" 0

' dv d' ~ a1 nlym va l;l.C 1em 1.2 Vai tro, vi tri cU a CTCP trong n~n kinh te' hang hoa nhi~u thanh

ph~n, v~n d()ng theo cd che' thi tntong c6 s\f quan ly cua nha nude

1.3 Hot;1.t d()ng quan tri tai chinh trong cong ty c6 ph~n

1 3 1 Kh ' 0

• " ' dv d' ~ a1 nlym va l;l.C 1em

1.3.2 Mvc tieu cua quan tri tai chlnh va vai tro cua nha quan

tri khac trong CTCP 26 1.3.5 H~ thcSng chi tieu tai chinh phan anh tinh hlnh tai chinh

va hi~u qua ho~t d()ng san xua't kinh doanh cua CTCP

1 4 C ac mo m ~ A h'- h d' h ' ln g1a co p 1eu cua cong ty co p an ~ ,(/ h' ,.(' ? A ,(/ h~

1.4.1 Mo hlnh chie't kha'u dong ti~n t~ DCF

1 4 2 T 1 suat t u n ? ~ h h"' k" ~p y VQng va g~a " ,(/ h' tq cop 1eu ~

1.4.3 Mo hinh dinh gia tai san v6n CAPM

1.5 Kinh nghi~m v€ tu' nhan hoa, c5 ph~n hoa cJ m()t scf nu'oc dang

h/ '"

p ctt tr1en

1.6 Anh hu'cJng cua cd ca'u scJ huu de'n hi~u qua ho~t d()ng cua CTCP

Chuo'ng 2: Thtfc tr~ng ho~t d~ng QTTC cua cac DNNN sau c6 ph~n hoa

ph~n DNNN cJ nu'oc ta 65 2.2 Thrfc tr~ng v~ t6 chuc ho~t d()ng quan tri tai chinh cua cac DNNN

,(/ h~ h ~ ~ "'

sau co p an oa o nu'oc ta

sau CPH 68 2.2.2 Th\fc tr~ng cua ho~t d()ng qwln tri tai chinh t~i cac DNNN sau CPH 69 2.2.3 Phan tich ke't qua ho~t d()ng san xua't kinh doanh va tlnh

h h ' h' h m tal c m cua a1 ? h CTCP " mem ye Kt 80 2.3 Banh gia ke't qua ho~t d()ng san xua't kinh doanh va phan tkh tlnh

hlnh tai chinh cua cac DNNN sau c6 ph~n hoa 90 2.3.1 Banh gia ke't qua ho~t d()ng san xua't kinh doanh 90 2.32 Phan tkh tlnh hlnh tai chinh 91 2.3.3 Binh ghi tri thi tnl'ong cua cac CTCP niem ye't t~i thoi

dtern cuo1 nam .~ ,.t v 2002

2.3.4 M()t s6 nh~n dinh rut ra tu cac nghien cuu thl.jc te'

Chudng 3: Cac giiii phap hoau thi~n ho~t d()ng qmin tri tai chinh ciia cac

~ h~ h , sau co p an oa 108 3.2.1 Tie'p c~n mvc tieu QTTC phu h<Jp vOi dieu ki~n moi cua

n~n kinh te' nu'oc ta hi~n nay va d~c di~m cua CTCP 108

ph~n h6a theo hu'ong nang cao vai tro ctia chile nang

QTTCn~n kinh te' nu'oc ta hi~n nay va d~c di~m ctia

CTCP, phil h<;1p voi m1,1c tieu QTTC ctia doanh nghi~p 111 3.2.3 Hoan thi~n co ca"u t5 chile ctia b9 ph~n Tai chinh Ke' toan

khong ngung nang cao trlnh d() chuyen mon v~ tai chinh

ke' tmin cho can b9 quan ly ca"p trung cao trong cong ty 113 3.3 Cac bi~n phap nang cao hi~u qua QTTC ctia DNNN sau c6

ph~n hoa 115 3.3.1 To"i u'u h6a co ca"u v6n d~ to"i thi~u h6a phi t6n sti' dt,mg vo"n

' , , d h" • ;tl • A

va to1 a oa g1a tq cong ty 115 3.3.2 H~n che' mile rui ro kinh doanh va rtii ro tai chinh cua

cong ty 116 3.3.3 Nang cao cha"t h.t<;1ng ctia cac quye't dinh d~u tu' 124 3.4 Cac kie'n nghi 130 3.4.1 X6a bo u'u dai tin d1,1ng nh~m nang cao tinh hi~u qua cua

cac d\1' an d~u tu' va hi~u qua sti' dt,mg vo"n ctia DNNN

sau c6 ph~n hoa

3.4.2 X6a bo u'u dai tin d1,1ng d~ thuc dffy DNNN sau CPH huy

d()ng vo"n thong qua thi tru'ong chilng khoan, t~o hang h6a

3.4.5 Phat triSn thi tnl'ong chung khoan chinh thuc, m()t ccJ che'

dinh gia tri CTCP nh~m t~o d()ng ll!c nang cao hi~u qua QTTC cua cac DNNN sau c6 phgn hoa

Ket ,.t 1 " u~n va en ng l ' ki,.t h'

Danh mvc cong trlnh cua cac tac gia

Tai li~u tham khao

141

147

./1 ~ ,

CTCP CONG TY CO PHAN " ./1 ~

NHAQUANLY

TSCE> TAl SAN CO E>JNH ' ? , ,

Bang s61.1 Hi~u qua san xufft kinh doanh bJ.nh quan 3 nam tntoc va 47

sau khi tht,tc hi~n tu' nhan hoa hay CPH cua cac DNNN (J

mot s6 nu'oc dang pha t trit~n tu nam 1980 de'n nam 1992 Bang s61.2 Tom u{t nghien cuu tht,tc nghi~m v~ anh hu'CJng cua cd 49

cffu sCJ huu de'n hi~u qua ho;;tt dong san xufft kinh doanh cua cac cong ty kinh doanh

Bang s62.1 T6c do tang tru'CJng GDP va cac ngEmh kinh te' tu 1990 64

de'n nam 2000 Bang s62.2 Qui mo v6n va cd cffu sCJ huu cua 370 DNNN CPH trong 66

giai do;;tn 1992- 1999 (t;;ti thoi di~m c6 ph~n hoa) Bang s62.3 Tinh hJ.nh v6n, doanh thu va 1<;1i nhu~n cua cong ty tu 81

1998 de'n 2002 Bang s6 2.4 Cac d s6 tai chfnh 2 nam trttoc va 2 nam sau khi c6 ph~n 83

boa cua CTCP Be tOng 620 Chau Thoi Bang s62.5 Danh sach thanh vien Hoi d~ng quan tri va chuc Vl;l trong 85

Ban quan 1y CTCP Cd Di~n 1;;tnh Bang s62.6 Tinh hJ.nh v6n va tai san cua CTCP Cd Di~n L;;tnh (1997- 87

2002) Bang s62.7 Danh sach thanh vien Hoi d~ng quan tri va chuc Vl;l trong 88

Ban quan 1y CTCP Cd Di~n L;;tnh Bang s62.8 Mot s6 ti s6 tai chinh chu ye'u cua CTCP Cd Di~n 1;;tnh 89 Bang s62.9 Tlnh hlnh v6n, doanh thu va 1<;1i nhu~n bJ.nh quan cua 33 90

DNNN CPH tu 1999 de'n 2002 (tri~u d~ng)

Bang s6 2.12 H~ s6 nq blnh quan qua cac nam ( 1999 - 2002) 95 Bang s6 2.13 Cac ti s6 sinh l<;Ji blnh quan 97 Bang s6 2.14 Gia tri n()i t~i ctia c6 phie"u ctia cac CTCP niem ye"t cu6i 102

nam 2002 Bang s6 3.1 Bang t6ng ke"t tai san rut gQn cua CTCP VTC vao 121

21112/2002 Bang s63.2 Bang bao cao ke"t qua ho~t d()ng kinh doanh rut gQn ctia 121

VTC Bang s6 3.3 Slf bie"n d()ng ctia thu nh~p c6 phie"u khi cong ty khong sa 123

dt,mg v6n vay (DR= 0%) Bang s63.4 Slf bie"n d()ng cua thu nh~p c6 phie"u khi cong ty sa d1;mg 125

v6n vay (DR= 30%) Bang s6 3.5 Slf bie"n d()ng ctia crp khi h~ s6 tu'ong quan thay d6i 129 Bang s6 3.6 Anh huC1ng cua don can n<;J de"n h~ sa hoan van tv co 136

trong di~u ki~n kinh te" mong d<;Ji Bang s63 7 Anh hu'dng ctia don can n<;J de"n h~ s6 hoan v6n tlf c6 137

trong di~u ki~n khong mong d<;Ji Bang s63.8 Cacti s6 gia th! truong cua cac CTCP niem ye"t nam 2001 143 Bang s63.9 Slf bie"n d(}ng gia thi tru'ong ctia cac CTCP niem ye"t 144 Bang s6 3.10 Nam c6 phie"u c6 slf bie"n d()ng gia ldn nha't trong giai 146

do~n 2000 - 2002

Ti sufft sinh l<;Ji tren thi tntong chung khmin

Co cffu t6 chttc bo ph~n qmin tri TC-KT cua DNNN sau CPH

Sv bie'n dong cua vein, doanh thu l<;Ji nhu~n hai mlm tnrac

va sau c6 phffn hmi cua CTCP Be tong 620 Chau thai Sl! bie'n dong vein, doanh thu va l<;Ji nhu~n cua CTCP Co

.Di~n L~nh sau khi c6 ph~n hmi de'n 2002

Slf bie'n dong cua vein, doanh thu va l<;Ji nhu~n blnh quan 91

Xu huang bie'n dong cua hi~u sua't sit dt;mg tai san 94

Sv bie'n dong ctia cac ti sei sinh l<;Ji blnh quan 97

Mo hlnh ra quye't dinh d~u tu' trong cac DN c6 vo'n dffu tu' 132 cua Nha nu'ac

Cac ye'u to' anh huC1ng de'n gia c6 phie'u cua cong ty c6

ph~n

141

Md E>AU

Tu ke' ho~eh 5 nam lffn thil IV (1986 -1990) Dang.va Nha nude da d~t ra va'n dS d6i mdi ed ehe' quan ly kinh te' nhllm dua da't nuoe thoa t khoi slf ngheo

nan, l~e h~u Tu d6 de'n nay, Nha nude da thlfe hi~n nhiSu bi~n phap hanh ehinh

- kinh te' nhllm e~uy6n d6i nSn kinh te' nude ta thanh m(H "NSn kinh te' thi trU'C:Ing

dinh huang Xa h<)i Chu nghia ", trong d6 e6 phgn hoa m<)t b<) ph~n doanh nghi~p

nha nude (DNNN) dU'<;fe xem la m<)t trong nhung bi~n phap quan trQng va ca'p thie't hi~n nay nhllm sa:p xe'p va t6 chile ll;li hol;lt d<)ng san xua't - kinh doanh trong khu vve kinh te' Nha nude, tie'p t1,1c d6i mdi cd che' quan ly kinh te', nang

,

eao hi~u qua hol;lt d<)ng eua eac DNNN g6p phffn thlfc hi~n vai tro chu dl;lo cua kinh te' qu6c doanh d nude ta, DNNN giu vai tro chu d~o trong nSn kinh te', va luon nh~n dU'QC Slf U'U dai cua Chinh phil Nhung chfnh sach U'U dai d6i vdi DNNN dU'<;fc thlfc hi~n trong thC:Ii gian qua nhllm t~o ra cac diSu ki~n phat tri~n thu~n l<;Ji cho thanh phffn kinh te' nay, nang cao vai tro cua n6 trong nSn kinh te'

qu6c dan M~c du v~y, ke't qua hol;lt d<)ng san xua't kinh doanh cua cac DNNN v§.n con khiem t6n Da s6 kinh doanh thua 16 trong nhiSu nam liSn, kha nang

c~nh tranh thffp vl phffn IOn cac DNNN sll' d1,1ng cong ngh~ ll;lc h~u, may m6c thie't bi I6i thC:Ii, thie'u d6ng b9 va trlnh d<) t6 chile quan ly ra't ye'u kern DiSu d6 phffn nao da lam giam di vai tro chu d~o cua khu Vl/C kinh te' Nha nu'dc ben Cl;lnh Slf phat tri6n khong ngung cua Cac thanh phffn kinh te' khac nhu' kinh te' ngoai

qu6c doanh va khu vvc kinh te' c6 v6n dffu ttl' nude ngoai Chfnh vl v~y c6 phffn hoa OU'QC xem nhU' m<)t giai phap nang cao hi~u qua san xuat kinh doanh cua DNNN nhllm phat huy vai tro chu dl;lo cua thanh phffn kinh te' nay trong nSn kinh

te' qu6c dan

Trong thlfc te' nhung DNNN kinh doanh c6 lai du'<jc c6 phffn hoa bu'oc dffu

aa c6 ke't qua ho~t dong kinh doanh tang tn.tdng t6t th~ qi~n qua slf tang tru'dng

d~u d~n cua cac chi tieu doanh thu, l<ji nhu~n so vdi tnrdc khi c6 phffn hoa Phai chang nhung thay a6i can ban v~ m~t t6 chile quan ly aa lam tang hi~u qua san xuiit kinh doanh cua cac DNNN sau CPH? Viin a~ vU'a neu mot khi du'<jc lam ro

se la ccJ sd thvc ti~n cho cac giai phap hoan thi~n hcJn nua ho~t dong quan ly' g6p phffn nang cao hi~u qua san xuiit kinh doanh cua DNNN sau CPH va thuc dffy kinh te' Vi~t nam phat tri~n, hoi nh~p vdi kinh te' khu vljc va the' gidi

c6 phffn hoa thljc chiit la qua trlnh chuy~n a6i sd huu v~ tu' li~u san

f

xuiit trong DNNN, tU' sd huu Nha nude sang hlnh thuc sd huu h6n h<Jp bao g6m

sd huu Nha nu'dc va sd huu tu' nhan Mot khi quan h~ sd huu thay d6i ngu'oi ta hy VQng rang se CO Slj thay d6i V~ ml;lC tieu, t6 chuc ho~t dong quan ly Va tU' d6 se anh hu'dng tich cljc de'n hi~u qua ho~t dong san xuiit kinh doanh cua doanh

nghi~p Li~u di~u d6 c6 xay ra trong cac DNNN da c6 phffn hoa C1 nu'dc ta trong thai gian qua? Cac giai phap quan ly nao c6 th~ nang cao va duy trl hi~u qua

ho~t dong san xua't kinh doanh cua cac DNNN sau c6 phffn hoa? E>i tlm cau tra lOi cho nhung cau hoi vU'a neu toi chQn d~ tai "Mqt s6 giai phap hoan thi~n

hof.lt dqng quan trf tai chinh tf.li cac doanh nghi~p nha m.i6'c sau eli phan hoa " d~ nghien CUll va vie't lu~n an cho b~c hQC tie'n Sl cua mlnh

MlJC TIEU NGHIEN CUU

M1JC tieu nghien CUll cua lu~n an Ia nham:

1 Phan anh thlfc tr~ng ho~t dong quan ly n6i chung va quan tri tai chfnh n6i rieng cua cac DNNN sau c6 phffn hoa;

2 Phan anh tlnh hlnh tai chfnh va hi~u qua ho~t dong san xua't kinh doanh cua cac DNNN sau CPH;

3 Tim ra cac giai phap holm thit%n ho;;tt d()ng quan tri tai chinh va nang cao

hit%u qua quan tri tai chinh t;;ti cac DNNN sau khi c6 p~iln hoa;

4 f)~ xua't cac kie'"n nghi nh~m hoan thit%n moi tnrong tai chinh g6p philn cai

tie'"n ho;;tt d()ng quan tri tai chinh trong cac DNNN sau CPH

DOl Tu'(1NG v A PH~M VI NGHIEN cuu

B~ thl,l'c hit%n cac m1J.C tieu nghien CUll nhu da neu tren, lu~n an t~p trung

nghien cuy Jy lu~n v~ CTCP, tlnh hJ.nh tu nhan hoa o cac qu6c gia dang phat

tri~n va c6 phffn hoa o nuoc ta, va ho;;tt d()ng quan tri tai.chinh cua cac DNNN

c6 philn hoa tu 2 nam tro len, d~c bit%t la cac CTCP da nH~m ye'"t giao dich chung

khmin t;;ti Trung tam Giao dich Chung khoan Thanh ph6 H6 Chi Minh

PHu'dNG PHAP NGHIEN CUU

Lu~n an nay la m()t d~ tai nghH~n CUll ung d1J,ng, OUQC thl,l'c hit%n b~ng

each v~n dtJ.ng phuong phap duy v~t lich sti' va duy v~t bit%n chung Mac xit, ke'"t

h<jp vdi cac phuong phap nghien CUll khac nhu:

• Phuong phap di~u tra

• Phuong ph a p tJ.nh hu6ng

• Phuong phap chuyen gia

• Phuong phap mota

• Phudng phap diSn giai

Thong tin, du lieu trong lu~n an du<jc thu th~p tu nhi~u ngu6n Thong tin

so ca'p OUQC thu th~p thong qua di~u tra qua thu va phong va'n tn,tc tie'"p cac nha

quan ly ca'p trung- cao cua cac doanh nghit%p thu()c d6i tu<jng di~u tra Thong

tin thu ca'p OUQC t~p h<jp tit ke'"t qua cua cac CUQC di~u tra nghien CUll c6 lien

quan, m;;tng internet, bao chi, t;;tp chi chuyen nganh vatU cac bao cao cua cac cd

quan Chinh phu nhu Ban D6i mdi DNNN Trung udng, Ban B6i moi DNNN va

CPH thu()c cac dia phudng c6 d6i tu'<jng di~u tra Ngoai ra, s61it%u tai chfnh- ke

·:

tmin cua DNNN sau CPH du'<jc cung ca'p boi cac Cl;lc thue' va So Tai chfnh cua

dia phu'ong

DIEM MOl v A NHUNG DONG GOP CUA DE TAl

B~ tai c6 mot vai di€m moi c6 th€ du'QC cac nha nghien cU'u v~ kinh te' xa

hoi, cac giang vien su dl;lng trong cong tac nghien cU'u, giang d(,l.y cho sinh vien

trong cac tru'ong d<J.i hQC dao t(J.O v~ quan ly kinh te va quan tri kinh doanh Cac

cac nha ho(,l.ch dinh chfnh sach cling c6 th€ su dl;lng ke't qua nghien cU'u cua lu~n

an trong vi~c xay dvng va hoan thi~n cac chinh sach phat tri€n kinh te'- xa hoi

da't nuoc Cl;l th€, nhung d6ng g6p cua lu~n an la:

,

1 Khai lu'qc qua trlnh c6 phftn hoa mot bo ph~n DNNN a nu'oc ta va cac

nu'oc dang phat tri€n trong ba th~p nien qua, trong d6 neu b~t du'QC cac

d~c di€m cua qua trlnh CPH DNNN a nu'oc ta

2 Phan anh du'<jc thvc tqng ho<J.t dong quan tri tai chfnh cua cac DNNN sau

c6 phftn hoa, mot chU'c nang quan ly trQng ye'u trong lo(,l.i hlnh doanh

nghi~p cong ty c6 phftn ho<J.t dong trong co che' kinh te' thi tru'ong D~ tai

du'a ra each ly giai khoa hQC V~ thvc tr(J.ng cua hO(J.t dong quan tri tai chfnh

cua cac DNNN sau c6 phffn hoa trong b6i canh chung cua n~n kinh te'

nu'oc ta

3 B~ tai neu ra va phan tfch du'QC cac nguyen nhan lam h(,l.n che' hi~u qua

ho<J.t dong san xua't kinh doanh cua cac DNNN sau CPH va phan tich danh

gia tlnh hlnh tai ch!nh cua cac doanh nghi~p nay mot each khach quan va

lOgic

4 B~ tai d~ xua't nhi1'ng giai phap va kien nghi nhAm khac phl;lc nhung

nhu'<jc di€m co ban cua ho<J.t dong quan tri tai chfnh cua cac DNNN sau c6

phftn hoa nhAm cling c6 va duy trl hi~u qua ho<J.t dong san xua't kinh

doanh cua cac doanh nghi~p nay mot each can ban va lau dai, g6p phffn

nang cao vai tro chu d<;to cua kinh tt quo'c doanh, kh~ng d!nh sv dung da:n cua chu tru'ong c6 ph~n hoa mQt bQ ph~n DNNN ~ua Dang va Nha nu'oc

ta trong qua trlnh cai each kinh tt

De tai c6 th~ du'<;fc md r9ng bitng vi~c nghien cuu muc de) anh hu'dng cua

co ca'u sd huu dtn ho<;tt dong qmln tri tai chinh va hi~u qua san xua't kinh doanh cua cac DNNN sau c6 ph~n hoa Hu'dng nghien cuu tren c6 th~ du'Qc thlfc hi<$n trong khuon kh6 cua mot de tai nghien cuu khoa hQC ca'p BQ

kham pha ra cac vung dfft moi va sl,l' tranhh gianh thuoc dia, ngu6n g6c san sinh

ra Chu nghia Thl,l'c dan Tuy nhien, de'n thoi ky che' do Tu ban Ttf do CTCP moi c6 du di~u ki~n ra doi, truoc tien trong linh vlfc thudng m~i va sau d6 phat tri€n

va hoan thi~n d~n trong linh V\fC san XUfft cong nghi~p d€ trd thanh mot lo~i

hlnh t6 chuc san xufft tien tie'n trong n~n kinh te' hang hoa nhu' hi~n nay

Th~t v~y, cong ty c6 ph~n d~u tien tren the' giOi Ia cong ty Dong An cua

Ha Lan du'qc thanh l~p nam 1602, each day khoang 400 nam d Chau Au, hlnh thuc CTCP da hlnh thanh til' thoi xa xu'a d6 va sau trd thanh n~n tang cua Chu nghia Tu' ban Thoi d6 c6 7 cong ty Dong An va n6i tie'ng nhfft la cac cong ty Bong An cua Anh, Ha Lan va Phap f)6 la nhung cong ty m~u dich giua cac nu'oc thuoc Chau Au vOi cac khu V\,l'C ngoai Chau Au Tuy c6 ten Ia Bong An nhu'ng khong c6 nghia la phia Dong cua An Do Chu Dong An c6 y chi v~ mot

ph~n dfft til' mfii Capetown, clfc nam Chau Phi toi eo bi€n Magelan, clfc nam cua Nam My Cong ty Dong An la cong ty giao dich buon ban voi An Do va Chau

A

Nhung san ph£m qui cua Phudng Dong luc ba'y gio Hi hudng li~u da qui, duqc ph£m va nude hoa, nhfi'ng lo~i hang hoa ddt ti~n H;ai cang Venezia thUQC Dia Trung Hai da ndm tn;m trong tay toan bQ cong vi~c m~u dich vO'i Phudng Dong va da thu duqc lqi tll'c ra't lO'n Cac thudng nhan Venezia chuyen chd cac san ph£m qui tren lung l~c da, nglja, lua VUQt qua hang ngan d~m.nui non Va Sa

m~c va tren duong di h9 g~p ra't nhi~u diSu ba't trdc H9 da phai di qua nhi~u

nude va bi nguoi Th6 Nhi Ky danh thue' ra't n~ng V~n chuy€n b~ng duong bi€n h9 cling bi hai t~c danh up ba't ngo H~ qua la khi hang hoa de'n tay cac nha buon d cac do thi mi~n Nam nude Dll'c d€ duqc phan ph6i di khdp Chau Au thl gia ca tang len ra't cao

Vao the' ky 13 nhi~u sl,l' ki~n lO'n da xay ra Vi~c phat minh ra la ban da

t~o ra m<)t buO'c phat tri€n VUQt b~c cua ky thu~t hang hai Cac thuy thu dua nhau di tlm nhung con duong mO'i, tie'n vs kho bau cua nhung hudng li~u vang

b~c da qui Phudng Dong Chuye'n hai hanh v~ huO'ng Tay cua Colombus tlm ra h,1c dia Chau My cling duqc xem la m<)t trong nhfi'ng chuye'n hai hanh nhu the' Sau d6, Vasco de Gama sll' dl;lng duong hang hai di v~ phia Dong Nam, ong di m<)t vong ll;lc dia Chau Phi, cu6i cling tha neo d Caricat thu<)c An DQ Nhu v~y

con duong hang hai di th~ng de'n An DQ duqc phat hi~n cha'm dut the' d<)c quy~n

m~u dich vO'i Phudng Dong cua nguoi Venezia Cac trung tam thudng nghi~p da chuy€n tu cac do thi phi a N am nude Due, ndi gdn liSn vO'i Venezia sang cac nude ven D~i Tay Dudng, ndi thu~n l<;Ji v~ duong hang hai vi~n dudng nhu B6 Dao Nha, Tay Ban Nha, Anh, Phap Nhfi'ng mi~n da't mO'i nhu Chau My, Chau Phi lffn luqt duqc phcH hi~n, nganh thudng nghi~p Chau Au khong con dong khung trong ph~m vi cac song ngoi thUQC Chau Au, Dia Trung Hai va Bi€n Baltic va cling khong chi huon ban giao dich trong ph~m vi nho hvP vO'i m<)t

ph~n ciia Chau Au, Chau A nhu' tru'dc day rna da Ian rong ra khifp the' gidi Slf

ki~n neu tren duqc g9i Hi Cach rn£.lng Thudng nghi~p

Cuoc Cach rnqng Thudng nghi~p khong chi man~ l'.li nhil'ng thay d6i v~

rni;i.t dia ly rna con t£,10 ra Slf thay d6i v~ lu'qng rn~u dich Lu'qng hang h6a v~n

chuyen tren lung l£,lc da, nglfa, lua khong du'qc nhi~u nhung khi v~n chuy~n

bang tau thuy€n thl luqng hang tang len dang ke Lu'qng h6 tieu rna nguoi Venezia rnua cua cac vi Sultan Ai C~p hang narn vao thai d6 Ia 420.000 pounds, trong khi mot con tau c6 the chd rn6i chuye'n mot lu'qng h6 tieu la 200.000 pounds, tu'dng ung vdi phan nii'a lu'qng h6 tieu rna ngu'oi v enezia rnua ca narn tu

,

Ai C~p Khong nhil'ng v~y, ti~n lOi thu duqc cling tang cao L<;1i nhu~n rna Vasco

de Garna thu du'qc qua chuye'n hang hai d~u tien tdi An Bo ga'p 60 l~n s6 v6n da

bo ra Lqi nhu~n khuye'n khfch thu'dng nhan tang cu'ong ho<;tt dong rn~u dich vdi Phudng Bong, nhu'ng d6 khong phai la di~u c6 the lam duqc bang sue llfc cua mot, hai hay ba ngu'oi nhu' tru'dc d6 H9 din c6 nhil'ng chie'c tau ldn, vil'ng chifc chju duqc cac di~u ki~n khi h~u khifc nghi~t ngoai khdi Capetown Be thlfc hi~n

nhil'ng chuye'n hai hanh dai de'n An Bo, h9 phai thue muon nhi€u thuy thu, rnua nhi€u thifc phffrn va nhil'ng thu din thie't khac nhu' vii khi de ch6ng dd vdi hai ti;i.c Cac cong ty rn~u dich Phu'dng Bong khong chi rnua sifrn tau thuy~n va trang

bi, rnai khi phat hi~n ra vung da't rndi, hQ phai xay dl,l'ng doanh tr£.li, phai ky cac

hi~p uoc vdi dan ban xu va khi da giao dich h9 phcH ngan ch~n khong cho cong

ty khac chen vao Nghia la h9 c~n c6 cd sd chinh tri, quan sif va nhil'ng kho bai bao quan hang h6a Be trang trai cho ta't ca nhil'ng nhu c~u tren hQ din nhi€u v6n trong khi kha nang tai chinh cua ca nhan thuong bi h£.ln che' Do d6, cac thU'dng gia Chau Au nghi ra mot hlnh thuc t6 chuc doanh nghi~p rndi de thich ung vdi di~u ki~n rndi, d6 la hlnh thuc cong ty c6 ph~n m<?t ttl chuc tl)p h(Jp von

kinh doanh cua nhdu ngLtai, phdt himh c6 phie'u di d6i lt{y vdn, ti€n lai thu duqc

se duqc chia tuy thea s{/ luqng von g6p [38]

Xi nghi<$p cua "ca.c nha buon m'.lo hiSm ", m9t t~ong nhung cong ty c6

ph~n d~u tien cua Anh c6 240 c6 dong, m6i c6 dong g6p 25 Bang Anh tl;lO ra s6

vO'n g6p ban d~u la 6.000 Bang Anh, la mot khoan v6n rfft IOn vao thai ·a6 D6 Ht

qua trlnh hlnh thanh doanh nghi~p ki~u cong ty c6 ph~n, voi giai do~n d~u van con nhi~u hl;ln che' nhu' m6i chuye'n hang ngu'ai ta ll;li thanh l?p m9t cong ty va ll;li giai tan khi chuye'n hang ke't thuc, s6 ti~n ghi tren c6 phie'u c6 kfch ca khac nhau nen kh6 chuySn nhtt<;1ng Sau nhi~u thay a6i, hJ.nh thuc cong ty c6 ph~n

T6m ll;li, cong ty c6 ph~n da ra dai til' thai ky ti~n Ttt ban, nhttng mai toi the' ky thu 19 va d~u the' ky 20 lol;li hlnh cong ty c6 phffn moi phat tri~n r9ng rai Cling voi Stf phat tri~n ciia CUQC Cach mqng Khoa hQC Ky thu?t doi hoi cac cong

ty muO'n CO SUC Cl;lnh tranh ffil;lnh phai Iuon d6i moi thie't bi va cong ngh<$, do d6, doanh nghi<$p phai co m{)t s6 vO'n Ian rna aoi khi cac ngan hang khong thS dap U'ng dttqc va dn c6 Slf t?p trung v6n tu cong chung dfiu tu' Cong ty c6 phffn Ia mQt lol;li hJ.nh doanh nghi<$p c6 co che' huy d9ng v6n nhanh chong va c6 hi<$u qua, c6 tac d()ng m~nh de'n qua trlnh tai san xufft md r{)ng Ttt ban Chii ngh1a Trong n~n kinh te' My chAng h~n, cao trao tich t\1 ttt ban va t?p trung san xufft phat tri~n rfft m~nh, cac cong ty Ion sat nh?p va than tinh Ian nhau de'n n6i khong con kiSm soat dtt<;Jc khie'n cac nha ttt ban phai t'.lm thai thoa hi~p voi

nhau, cung hun v6n lam an va hlnh thanh cac t~p doan kinh te' ldn (Conglomerats) va du'<;fc t6 chuc dttoi hlnh thuc la cong ty c6 ph~n Ngay nay, cong ty c6 ph~n la lo~i hlnh t6 chile san xua't kinh doan~ kha ph6 bie'n t~i cac nu'oc c6 n~n kinh te' phat tri~n N6 tu'ong thuc vOi n~n· kinh te' thi trueing n6i chung, va n~n kinh te' thi trueing c6 sv tham gia quan ly cua Nha nu'oc n6i rieng

Qua trlnh c6 phgn hoa mot bo ph~n doanh nghi~p nha nu'oc a nude ta trong thCJi gian qua da thuc diy qua trlnh hlnh thanh va gia tang s6 lu'<;fng cong ty c6 ph~n

trong n~n kinh te', mot lo~i hlnh doanh nghit$p tien tie'n thich h<;fp voi d~c di~m

cua n~n kinh te' hang hoa nhi~u thanh ph~n dinh huang Xa hoi Chu nghia

1.1.2 Khai ni~m c6ng ty cd phan (CTCP) va dijc diim

- V6n di~u 1<$ du'<;fc chia thanh nhi~u ph~n b[ng nhau gQi la c6 ph~n;

- C6 dong chi chiu trach nhit$m V~ llQ Va cac nghia V\1 tai san khac CUa doanh nghit$p trong ph~m vi s6 v6n da g6p vao doanh nghit$p;

- c6 dong c6 quy~n chuy~n nhu'<;fng c6 ph~n cua m1nh cho ngu'Cii khac, tru trueing h<;fp quy dinh t~i Khoan 3 Di~u 55 va Khoan 1 Di~u 58 cua Lu~t

Doanh nghit$p;

- c6 dong c6 th~ la t6 chile, ca nhan, s6ltt<;fng c6 dong t6i thi~u la ba va khong

h~n che' s6ltt<;fng t6i da;

- Cong ty c6 phffn c6 quy~n phat hanh chung khoan ra cong chung theo quy dinh CUa phap lu~t V~ Chung khoan, CO tu' each phap,nhan k~ tu ngay du'Q'C

' ca'p gia'y dang ky kinh doanh;

1.1~2.2 Dijc di@m

Cong ty c6 phffn la mot t6 chuc kinh te" do nhi~u thanh vien thoa thu~n l~p

nen mot each ttf nguy~n gop v6n tuy theo kha nang cua mlnh d6 tie"n h~tnh ho(,tt dong san xua't kinh doanh va c6 nhtl'ng d~c di~m nhu' sau:

• Cong ty c6 phffn c6 tu' each phap nhan, la mot chu th~ kinh doanh hoan toan doc l~p N6 la lo<;ti hinh cong ty d6i vO'n nen khong doi hoi nhan than cua cac

, c6 dong, chi doi hoi gop c6 phffn Stf t6n t(.ti cua cong ty c6 phffn khong ph~J

thuoc vao sl)' bie'n dong cua sO' c6 dong;

• Cong ty c6 ph~n c6 th~ phat hanh chung khoan dong san (trai phie'u, c6 phie'u u'u dai, c6 phie'u ph6 thong), co th~ mua ban chung khoan t(.ti So Giao dich Chung khoan, cac Ngan hang Thu'ong m(.ti, hay cac Cong ty Tai chinh;

• Cong ty c6 ph~n lo~d trll' trach nhi~m cua c6 dong dO'i vdi cac chu sl)' cua cong ty Trong tru'ang hQ'p hi thua 16, c6 dong chi chiu trach nhi~m tai chfnh trong ph(.tm vi s6 v6n da g6p vao cong ty (trach nhi~m htl'u h(.tn) Nha d6, m6i ngu'ai c6 th~ cling mot h.1c d~u tu' vao nhi~u cong ty c6 ph~n khac nhau, da d(,tng hoa danh mjJC dffu tu', giam thi~u rui ro;

• Cong ty c6 ph~n c6 kha nang huy dong vO'n nhan r6i t<;~.m thai trong xa hoi Quy mo kinh doanh cua cong ty du'Q'c mo rong khong h<;tn che' vl hQ c6 nhi~u v6n- CO di~U ki~n t(_tO thai CO Va chop thai CO d~u tu' vao cac nganh moi CO trinh do ky thu~t- cong ngh~ tien tie'n, t(_tO ra nhtl'ng san phffm CO tinh cq_nh tranh cao

• C6 dong du'Q'c giai ph6ng khoi chuc nang quan ly cong ty Cong vi~c quan ly du'Q'c cac nha quan ly chuyen nghi~p c6 trlnh do chuyen mon cao dam nh~n

C6 dong c6 th8 gill' bi m~t vi~c mlnh tham gia hay s6 v6n mlnh da g6p vao cong ty;

• Cong ty c6 phftn duqc t6 chile ra't ch~t che Trong cd d(u t6 chile va di~u I~ ho~t d()ng c6 B~i h()i ccS dong, H()i d6ng quan tri, Ban.ki8m soat va Ban quan

ly cong ty, m6i b() ph~n d~u c6 nhung chile nang va quy~n h~n khac nhau

• V6n ho~t d()ng cua cong ty c6 phftn g6m 3 ngu6n: V6n c6 phffn phd thong thu'ang du'QC gQi t[lt 1a v6n cd phftn hay v6n tl,l' c6 CUa chu Sd huu, v6n cd phftn u'u dai va v6n nq V6n c6 phftn t~i m()t thai di8m g6m 3 lo~i: TcSng gia

tri danh nghia cua cac lo~i c6 phie'u da phat hanh, tcSng s6 ti~n chenh l~ch thu

t

du'QC do cong ty phat hanh c6 phie'u theo gia thi tru'ang, va lqi nhu~n lu'u tru hay thu nh~p gill' l~i Lqi nhu~n lu'u tru la thu nh~p rong tu ho~t d()ng slm xua't - kinh doanh cua cong ty khong du'qc chia du'Oi hlnh thilc c6 tile b~ng ti~n m~t, du'QC gill' l~i d8 tai dftu tu' V6n c6 phftn cua cong ty du'QC xac dinh dl,l'a tren gia tri cua cac c6 phie'u M6i cong ty chi du'QC phat hanh m()t s6 lu'qng c6 phie'u nha't dinh V6n nq g6m c6 v6n vay ngan h~n (duoi 1 nam), trung h~n (tu 2- 3 nam), dai h~n (hdn 5 nam) va cac khoan nq khac V6n vay dai h~n c6 th~ du'QC tai trq b~ng each phat hanh trai phie'u Trai phieu thu'ang c6 thai h~n Cl,l th8 va trai chu du'QC hu'dng lai tile 6n dinh Theo qui dinh cua lu~t phap hi~n hanh, cong ty khong du'QC phat hanh trai phie'u khi t6ng s6 v6n vay IOn hdn v6n c6 phftn cua cong ty V6n c6 phftn gill' vai tro quan trQng nha't vl n6 la ngu6n v6n bao dam thu'ang xuyen cho ho~t d()ng san xua't- kinh doanh cua cong ty V6n nq va lqi nhu~n duqc gill' l~i mang tinh cha't b6 sung Cd ca'u v6n cua cong ty ph1,1 thu()c vao d~c di8m cua tung nganh kinh doanh B~c di8m chung nha't la v6n c6 phftn c()ng voi lqi nhu~n

lu'u tru tu 50% trd len V6n c6 phftn u'u dili chiem ty 1~ tha'p nha't t~i cac cong

ty c6 phftn cua hftu he't cac nganh [4]

1.2 Vai tro, vi tri ciia cong ty elf phan trong n~n kinh tt hang hoa nhi~u

thanh phan, v~n d{)ng theo cd cht thj trlfong co stf qmin ly ciia Nha m.tdc

Cong ty c6 phfin 1a lo;;ti hlnh doanh nghi~p du'<;Jc t6·chuc nhu' mot t~p do~tn

kinh te' IOn, Ht cong ty vo danh, vua d6i nhan vua d6i v6n, c6 co che' t6 chuc va ho;;tt dong rat thich h<;Jp voi cd che' thi tru'ong Cong ty c6 ph~n ra doi va phat triSn cling voi cuoc Cach m;;tng Khoa hQC - Ky thu~t con du'<;Jc gQi la Cach m;;tng Cong nghi~p lfin thu nhat vao cuO'i the' ky thu XVIII DS thlfc hi~n vi~c d6i moi cong ngh~ - ky thu~t nang cao nang suat lao dong, h;;t gia thanh, tang sue c;;tnh

,

tranh cua san phffm tren thi tru'ong, tie'n toi doc quy~n v~ gia eel ca.c cong ty dn c6 mot sO' vO'n rat IOn rna cac ngan hang khong thS dap ling du<;Jc Do d6, hQ tlm each huy dong ffiQi ngu6n vO'n nhan r6i trong xa hoi va each huy dong vO'n thong qua thi tru'ong chung khoan cua cong ty c6 phfin la thich h<;Jp nhat

Du'oi Chu nghia Tu' ban vi~c tich t1,1 va t~p trung tu' ban (vO'n) du'<;Jc Cac Mac coi la van d~ c6 tfnh quy lu~t, qnh tranh va doc quy~n vO'n c6 quan h~

"nhan qua" voi nhau C;;tnh tranh se dftn toi doc quy~n va khi doc quy~n da du'QC xac l~p n6 khong nhfi'ng khong thU tieu C;;tnh tranh rna COn khie'n cho CC;tnh tranh gay g~t gap tram lfin tru'oc kia DI nhien, trong cuoc chC;ty dua nay c6 ke

th~ng ngu'oi thua, ca IOn nuO't ca be dftn de'n hi~n tu'<;Jng sat nh~p, thon tinh Ian nhau, cac cong ty nho ye'u the' bi pha san di~n ra hang ngay trong Xa hoi Tu' ban [3] Trong n~n kinh te' Xa hoi Chu nghia nhi~u th~mh phffn v~n dong theo cd che' thi tru'ong c6 Slf quan ly cua Nha mtoc, cac cong ty c6 phfin (d~c bi~t la cac cong

ty c6 quy mo IOn) du'<;Jc hlnh thanh thong qua qua trlnh CPH giu vai tro rat quan trQng, thS hi~n tren cac m~t:

1.2.1 Tach bi~t quyfn siJ hrlu va quyfn qudn ly, phan djnh ro chzic nang qudn ly

san xudt - kinh doanh va chzic nang qudn ly Nha nU,tJc vi kinh te:

Trang giai do~n d~u cua thai ky cong nghi<$p hoa, guySn h,tc t~p trung vao tay cac c6 dong Ban qmin ly chi du'cjc xern nhu' nhung ngu'oi giup vi<$c, cac c6 dong rnoi la ngu'oi chu th~t sl}' cua cong ty Ngay nay qua trlnh phan tan sa huu dang di~n ra rn~nh me tt,ti cac cong ty IOn cua My, Chau Au va Nh~t Ban, cac c6

dong thuong chi sa huu khong de'n 1% t6ng s6 v6n c6 ph~n HQ vua khong co du kha nang va vua khong thlfc sv quan tarn de'n vi<$c thvc hi<$n tn,tc tie'p quySn sa

huu va thllong coi ph~n gop v6n cua mlnh nh\1 mQt khoiin d~u tu' tai chinh thl,l

th~p nien g~n day, qua trlnh nay da di~n ra trong ph~n IOn cac nude cong nghi<$p phat tri~n dffy nguoi quan ly tie'p tl,lC tach khoi ngu'oi sa huu cong ty M(lt u'u di~m khac cua cong ty c6 ph~n la tach chuc nang cua nha quan ly ra khoi ngu'oi cung d(p v6n, khie'n ngl1C1i ca:'p v6n an tarn d~u tu' vao cac linh vttc khac Qua trlnh d6 dfin de'n vi<$c chuyen rnon hoa ho~t d(lng quan ly, phat huy tinh nang d(lng, sang t~o cua nha quan ly, thfch ling voi yeu c~u cua cd che' thi trllong

D6i vOi nude ta, vi<$c thl)'c hi<$n c6 ph~n hoa rn(lt b(l ph~n DNNN se tach duc;lc quySn sd huu tai san va quySn quan ly su d1,1ng tai san, chuySn hoa quySn

so huu tai san trong cac DNNN sang cho cac c6 dong sd huu, giai ph6ng cac co quan Nha nu'oc khoi chuc nang quan ly san xua:'t - kinh doanh, nang cao hi<$u ll)'c

qmin ly ciia Nha ml'oc tren cac linh Vl,l'C kinh te"- xa hoi, va t~p trung st.i'c cho

vi~c thl,l'c hi~n cac chfnh sach xa hoi va phuc l<;Ji cong ~ong, cac chuang trlnh kinh te" IOn nh~m tq.o ra mot ke"t ca'u co sCi hq tffng t6t cho vi~c phat tri~n va dinh

huang n~n kinh te"

1.2.2 Cong ty c6phdn c6 mQt C(/ che' huy df)ng von tit mQi thanh phdn kinh te: tit

mQi ngui'Ji dan c6 ti~n nhan rJi, thu hut von tit nu6c ngoai qua vi~c ban c5 phie'u cho nha ddu tU nU6c ngoai, tang thu va gidm gdnh n(ing cap phdt cua ngan sdch Nha nu6c

Sl,l' ra doi, t6n tq.i va phat tri~n ciia cong ty c6 phffn c6 nguyen nhan tu va'n

,

d~ v6n VI mu6n c6 v6n IOn cong ty phai huy dong tu nhi~u ngu6n khac nhau va phat hanh c6 phieu la hlnh tht.i'c huy dong v6n t6t nha't VI n6 vua giai quyet dU'<;Jc nhu du v~ v6n cho nha kinh doanh vua mang lq.i l<;Ji nhu~n cho nha dffu tll' Huy dong dU'<;Jc ngu6n v6n nhan r6i trong nhan dan - mot ngu6n v6n c6 ti~m nang VO

· t~n (dl,l' doan c6 den ma'y ch1,1c ngan ty d6ng trong n~n kinh te nttoc ta) la g6p phffn dtta v6n dffu tu' vao hoq.t dong san xua't kinh doanh, gop phffn tq.o ra ciia cai

v~t chfft cho xa hoi va nang cao cha't ltt<;Jng cuoc s6ng cho ngttoi dan Ngoai ra,

vi~c phat hanh c6 phie"u Ci mot thi trll'ong cht.i'ng khoan IOn cho phep nha kinh doanh nh~n dll'<;Jc m()t s6 v6n dn thiet va toan quy~n sll' d1,1ng va vi~c mua c6 phie'u giup cho nha dffu tu' phan tan n.ii ro cua minh b~ng each mua c6 phie"u cua

nhi~u cong ty trong cling m()t thai di~m "d dau rna ll,l'c ltt<;Jng ti~n t~ ca nhan khong du thl (j d6 phai th6ng nha't cac ll,l'c lU'<;Jng nay d~ hlnh thanh m()t the ll,l'c

ti~n t~ nh~m tq.o di~u ki~n cho nhfi'ng Vl,l kinh doanh IOn, the' ll,l'c nay c6 th~

mang lq.i cho con ngll'oi kha nang khai thac va cai tq.o thien nhien " v ~ vai tro

d~c bi~t cua c6 phieu, giao sU' Wolfram c6 vie"t: "C6 phie"u da trd thanh cong Cl,l

d~ chuy6n nhfi'ng danh dlJm trong mQi tffng lOp nhan dan dffu tu' vao san xua't c6 phie"u tq.o di~u ki~n d~ tach bi~t cht.i'c nang ciia nha kinh doanh va cht.i'c nang

cua ngu'oi cffp v6n Mot ngttoi c6 tfti kinh doanh c6 th~ trCJ thanh nha kinh doanh,

k~ ca khi anh ta khong giau." [10]

D6i voi nu'oc ta, thlfc hi~n c6 phffn hoa mot bo ph~.n DNNN t~o di~u ki~n d~ Nha nu'oc thu hdi mot s6 v6n IOn d~ dffu tu' cho cao nganh, llnh vlfc trQng

di~m, giam bot ganh n~ng cho ngan sach Nha nttoc do vi~c bao cffp cho cac doanh nghi~p thuoc Sd huu Nha nu'oc

1.2.3 Tt;w hcmg hod cho thj truong chung khoan, thuc dtly qua trlnh hznh thimh

va phat triin thj trUiJng von va hoan thi~n htin nila moi trUiJng tai chfnh 0 nu(Jc ta

, Cac giai phap t~o ra hang hoa cho thi tru'ong chang khoan bao gdm c6 phffn hoa cac DNNN, 1a ndi phat hanh c6 phi~u lffn dffu; phat hanh c6 phi~u d~

b6 sung v6n cho cong ty c6 phffn; phat hanh trai phie"u doanh nghi~p; trai phie"u c6 mt;tc dlch xay dlfng cd sCJ h~ tffng T6ng hqp ca 4 ngudn cd ban n6i tren, thi

trttong chang khoan Vi~t Nam trong thai ky dffu se c6 42 lo~i chang khoan du'qc

y~t gia voi t6ng gia tri khoang 1.800 ty ddng, tu'dng dttdng voi 150 tri~u USD Tren thi tru'ong v6n (J nu'oc ta hi~n nay c6 khoang 7.000 ty adng gia tri chang khoan trong d6, gffn 1.000 ty ddng gia tri c6 phie"u va hdn 3.500 ty ddng gia tri

tnH phi~u Nhln chung hffu he"t cac chang khoan d6 chua c6 kha nang htu thong tren thi tru'ong tha cffp [4] Cac DNNN moi dttqc c6 phffn hoa n6i chung c6 quy

mo nho va vua, dang rfft cffn dttqc b6 sung v6n dffu tu' va Chinh phu dang khuye"n khich cac cong ty nay phat hanh c6 phie"u d~ tang them quy mo v6n Trong nhung doanh nghi~p du'qc c6 phffn hoa ta c6 hdn 20 cong ty da va dang phat hanh c6 phie"u tren thi truong chang khoan c6 t6 chac, gia si't blnh quan m6i ddn vi phat hanh them 50 ty ddng v6n trong vai nam tOi thl thi tru'ong chang khoan du'qc them 1.000 ty ddng gia tri c6 phie'u dttqc niem ye"t, gop phffn thuc dffy thi tru'ong chang khoan nu'oc ta phat tri~n

1.2.4 Dua m9i hot;tt d9ng ella doanh nghi?p vao khuon khd ella lUtJt phdp va chju

sT;( chi pho'i ella cdc qui lUtJt thj tru(lng nhlim nang, cao hi?u qua ella hot;tt d9ng sdn xua't- kinh doanh ella doanh nghi?p

C6ng ty c6 ph~n t~o di~u ki~n thu hut v6n d€ mo r<)ng quy m6 san xua't, nang cao nang sua't lao d<)ng, d6i moi c6ng ngh~, nang cao sU'c c~nh tranh cua san phffm tren th! tntong trong va ngoai nu'oc Da sO' c6 dong la c6ng nhan vien chU'c, hQ gop v6n b~ng each mua c6 phie'u va tro thanh ngu'oi chu thl,l'c sv cua c6ng ty, do d6 hQ quan tam nhi~u de'n ke't qua ho~t d<)ng san xua't- kinh doanh cua c6ng ty, va hQ dong g6p y ki€n v~ phu'dng hu'ong phat tri€n, tnjc ti€p tham

,

gia thlfc hi~n cac giai phap nh~m giup c6ng ty d<;tt hi~u qua kinh doanh cao

Kinh nghi~m tren th€ gioi cling nhu' C1 nuoc ta cho tha'y DNNN thu'ong c6

bQ may quan ly c~ng k~nh, ra quy€t dinh ch~m hay kh6ng kip thai khi m6i tru'ong kinh doanh thay d6i Quan ly nha nu'OC can thi~p qua sau vao nghi~p Vl;t

quan ly kinh doanh cua PNNN Doanh nghi~p thu'ong c6 tu tu&ng "y l~i" vao ca'p tren, cd quan chu quan kha ni;ing va kh6ng SQ bi pha san Giam d6c 1t bi rang bu<)c trach nhi~m khi doanh nghi~p lam an thua 16 hay ma't mat tai san [27], [28], [41] Do d6, phai dua mQi ho~t d<)ng cua DNNN vao khu6n kh6 cua phap

lu~t va chiu sv chi ph6i cua thi tru'ong nh~m nang cao hi~u qua ho<;tt d<)ng san xua't - kinh doanh cua tung ddn vi va cua toan bQ n~n kinh te' n6i chung, t~o di~u ki~n cho ngu'oi lao d<)ng du'Qc Utm chu thlfc sl,l', thay d6i phu'dng thU'c qmln ly, t<;to d<)ng ll!c thuc dfty doanh nghi~p kinh doanh c6 hi~u qua, t~o them vi~c lam, nang cao thu nh~p cua ngu'oi lao d<)ng, g6p ph~n tang tru'dng kinh te' cua da't nu'oc

Vi~c siip xe'p va t6 chU'c l~i khu vl,l'c kinh te' qu6c doanh la va'n d~ bU'c xuc d6i voi nu'oc ta hi~n nay Chung ta khong th€ ap d1,mg bi~n phap tu' nhan hoa toan bQ n~n kinh te' qu6c dan, rna phai thl,l'c hi~n da d~ng hoa so huu nh~m 16i

cuO'n nguoi lao dong vao vi~c quan 11 qua trlnh san xua't - kinh doanh va phan phdi san ph£m Do nhung u'u th~ n6i tren, cong ty c6 pQ.ftn trd thanh mot h!nh thuc phat trien ta't y~u cua nen kinh t~ hang hoa nhieu t~anh phfin cua nude ta trong giai dof:}.n hi~n nay

1.3 Ho~t dqng qmin tri tai chinh trong c6ng ty c6 ph§n

1.3.1 Khai ni~m va dijc diim

Quan tri tai chfnh (QTTC) la li'nh vttc bao quat nha't so voi hai bo ph~n con lf:}.i (dftu tlt va thi trltong tai chinh) cua li'nh VlJ'C tai chinh {lof:}.t dong QTTC cfin

thi~t va quan trQng ddi vdi ba't ky mot t6 chile nao trong nen kinh t~ Noi dung chu y~u cua hof:}.t dong quan tri tai chinh trong cong ty c6 phftn la phan b6 vO'n

dftu tlt va tlm ngu6n vO'n tai trq cho cac hof:}.t dong _san xua't kinh doanh cua doanh nghi~p d6ng thai quan ly va su d~ng mot each c6 hi~u qua nhung tai san hi~n huu cua cong ty

1.3.1.2 Dijc diim cua QTTC trong CTCP

B~c diem cua CTCP da mang lf:}.i cho hof:}.t d()ng QTTC trong CTCP mot sO' diem khac bi~t so voi ho;;tt dong QTTCtrong cac doanh nghi~p khac nhu:

• T6n tf:}.i SlJ' mau thu~n giua c6 dong va nha quan ly trong ho;;tt dong QTTC cong ty c6 ph§:n

Mau thu~n ve quyen lqi giua c6 dong va Ban Quan ly se nay sinh va t6n tf;J.i khi rna d 1~ vO'n c6 phftn duqc sd huu bdi cac nha quan ly cong ty du'Oi 100 %

Mot vai t!nh hu6ng c6 th~ du'<;1C xem xet nhu' khi cac nha quan ly sa huu mot ti 1~

c6 phffn khiem tO'n trong doanh nghi~p rna hQ quan ly' hQ, c6 th~ khong lam vi~c

he't m!nh vl 1<;1i fch cua c6 dong hai vl chi mot phffn nho lu'<;jng thu nh~p kie'm du'QC tu c6 phie"u tra thanh cua cai c~a hQ HQ c6 th~ mucfn c6 lu'dng va h6ng Ioc cao b~i vl phffn IOn chi phi nay se do c6 dong ben ngoai ganh chiu Mot mau thufin quy~n l<;1i ti~m gn nua giua c6 dong va cac nha quan ly cong ty c6 th~ nay sinh la khi cac nha quan ly thu xe'p cac khoan vay d~ mua l~i he't c6 phie'u cua cong ty khi hQ nilm chile ti~m nang phat tri~n cua cong ty trong tu'dng lai va muO'n gianh quySn kinh doanh cong ty, hie'n cong ty c6 phffn cong cong thanh

'·

cong ty c6 phffn noi ho hay cong ty tu' nhan thuoc sa huu cua mot vai ca nhan trong Ban Quan ly

Mot cau hoi du'<;1c d[J.t ra la c6 dong h,tc nao thuc dffy nha quan ly hanh

dong vl quySn l<;1i cua c6 dong? c6 dong, chu so huu cong ty hffu chQn Hoi d6ng Quan tri va de'n lu'<;1t Hoi d6ng Quan tri chi djnh Ban Quan ly doanh nghi~p Do d6, IDQi n6 h,tc cua Ban Quan ly la nh~m lam thoa man 1<;1i fch ky VQng cua c6 dong Tuy nhien, trong cac cong ty c6 phffn cong c()ng, quy~n sa huu phan tan rong rai trong cong chung trong va ngoai nuoc thl cac nha quan ly co quySn tv chu cao va hQ c6 th~ se khong ga:n b6 voi l<;1i fch cua c6 dong cong chung Trong thl,l'c te' hilu nhu' khong th~ xac djnh du'<;1c Ban Quan ly cua m()t cong ty nao d6 c6 dang deo du6i illl,lC tieu t6i da hoa l<;ji fch cua c6 dong hay khong, hay hQ dang

c6 gilng thl,l'c hi~n cac ho~t d()ng vl l<;1i fch ca nhan Tuy nhien, chung ta hie't

r~ng mQi ho~t d()ng cua hQ hi chi phO'i hai cd che' thi tru'ong c6 tfnh c~nh tranh, cho nen trong chung ml,(c nao do hQ phai kien djnh theo du5i illl,lC tieu tO'i da hoa l<ji ich cua c6 dong, vl ne'u khong hQ se hi sa thai va h6i thu'ong nhung t6n tha't tai chinh hQ da gay ra cho c6 dong M()t s6 co che' rang hu()c duqc v~n dl)ng dS cac nha quan ly diSu hanh cong ty vll<;1i ich cua c6 dong hay chu sa huu nhu: (1)

Nha qmin ly se bj sa thai hay phai b6i thuong t6n that tai chfnh khi khong hofm thanh cac ml,lC tieu da d~ ra; (2) Nguy ccJ cong ty c6 ph~\} bj nu6t chll'ng boi cac d6i thu qnh tranh, hi pha san hay hi sat nh~p, trong tntong h<;Jp d6 hQ cung hi mat vi~c lam va cac quy~n l<;Ji tucJng ung; (3) Co che' trii thu lao cho nha quan ly sao cho l<;Ji 1ch cua nha quan ly ga:n li~n voi hi~u qua hoc;t t d()ng san xu at kinh doanh cua cong ty Thong thuong thu nh~p cua nha quan ly cap cao bao g6m 3

ph~n: lucJng, thuong ph~n tram tren muc VUQt cua l<;Ji nhu~n kie'm du<;Jc so voi l<;Ji

nhu~n kS hoc;tch va quy~n dUQC mua c6 phie'u VOi gia liU dai SO voi muc gia ban c6 phie'u tren thi truong tc;ti thai di€m mua tu 10% de'n 15% M()t s6 ccJ che' nhu

,

tren thuong du<;Jc v~n d1,1ng nh~m hc;tn che' ph~n nao sl,l' ch~ch huang trong di~u

hanh quan ly cong ty cua Ban Quan ly va H()i ddng Quan trj c6 th~ lam phucJng hc;ti de'n l<;Ji fch cua cac c6 dong cong chung

• Cong khai hoa thong tin tai chinh- ke' toan la m()t nguyen t3:c quan ly ba:t bu()c trong hoc;tt dong quan tri tai chinh cua cong ty c6 ph~n

CTCP la mot loc;ti hlnh t6 chuc doanh nghi~p trong d6 quy~n so hii'u va

quy~n quan ly tach roi nhau cho nen d€ bao dam quy~n l<;Ji chinh dang cua cong chung d~u tu lu~t phap qui djnh c6 dong c6 quy~n du<;Jc thong bao v~ tlnh hlnh ali chfnh cua cong ty thuong xuyen va khi c6 nhu du Cac thong tin tai chinh anh huang quan tn;mg de'n quye't djnh gidi tu hay ddu tu cua c6 dong va do d6 anh huang de'n vi~c xac l~p gia trj cua cong ty tren thi truong chung khoan Vl

v~y, cong khai hoa thong tin tai chfnh la m()t nguyen Hie quan ly tai chfnh quan trQng trong CTCP d~c bi~t d6i voi cac cong ty c6 ph~n cong cong niem ye't Xuat phat tu d~c di~m cua CTCP vua neu, ne'u thong tin v~ tlnh hlnh hoc;tt dong cua cong ty n6i chung va tlnh hlnh tai chfnh cua cong ty n6i rieng bj bung bit, b6p meo se d~ dang d~n de'n nhung be b6i tai chinh, va luc d6 khong chi rieng

cac nha d~u tu bi thi~t h~i rna con anh huCing xffu de"n slf ph<:H triSn chung ciia ca n~n kinh te" qu6c dan

1.3.2 Mt;ac tieu cua qmin trj tai chinh va vai tro cda ~ha quan tri tai chinh

trong CTCP

1.3.2.1 Mt;ac tii~u

Mo hinh cd cffu t6 chuc b() may quan ly tieu biSu ciia cong ty c6 ph~n da cho thffy quy~n l<;ii ciia c6 dong chi ph6i cac ml)c tieu quan ly doanh nghi~p

Ml;lc tieu cd ban cua ho~t d()ng quan ly du'<;ic xac dinh bCJi HDQT, nhung ngu'oi

d~i di~n cho quy~n l<;ii ciia chii sCJ huu cong ty, cho nen chiing c6 gl phai ban cai ne"u hQ cho ding nhi~m VlJ ciia Ban Quan ly cong ty la t6i da hoa slf giau c6 ciia c6 dong Trong ly thuye"t QTTC hi~n d~i, vi~c gia tang gia tri thj truong cua cd phdn dtiu tU [a thU(Jc do tfnh hi~u qua CUa hot;zt dQng quan [y va [a m¥C tieu hang ddu cua hor,zt df}ng QITC bCJi vi Slf giau c6 ciia m()t ca nhan hay m()t t6 chile trong n~n kinh te' du'QC XaC dinQ dlfa tren gia tri thi tru'ong cua nhung tai san rna

hQ sCi huu t~i thoi diSm xem xet Gia tri ciia c6 phie"u hay c6 ph~n d~u tu' phl:l thuqc vao kha nang sinh l<;ii ciia cong ty trong tu'dng lai va sufft sinh l<;ii ky vqng ctia nha d~u tu', tuc la phl;l thu()c vao di~u ki~n c1:1 thS ciia thi truong v6n Gia c6 phie'u tang do c~u cao hdn cung hay n6i each khac, tren thi tru'ong c6 nhi~u

ngu'oi mu6n d~u tu' vao ciia cong ty va c6 it ngu'oi mu6n tll' bo c6 phie"u ciia cong

ty Gia c6 phie'u cang tang thl c6 dong ciia cong ty cang trCJ nen giau c6 Bill Gate, Chii tich Hqi d6ng Quan tri d6ng thai la T6ng Giam d6c ciia Microsoft, trCJ thanh nguoi giau nhfft nu'oc My do gia c6 phie"u ciia Microsoft tang nhanh (vai

Chl:IC lfin) trong nhung nam 1999 - 2000 Do d6, to'i da hoa gia trj thj truong cua

cd phie'u ding chfnh la tdi da hoa gia tri tht truong cua cong ty va dur;c xem [a mf!.C tieu bao quat nhfit CUa hot;zt dQng quan trf tai chfnh trong cong ty cJ phtin

1.3.2.2 Vai tro cua nha quan trj tai chinh trong CTCP [36]

Nhit$m Vl,l t6ng quat cua qmln tri tai chinh trong cong ty c6 phftn la tlm kie'm cac ngu6n v6n re d€ tai trq mot each huu hit$u cho c.ac ho<;tt dong cua cong

ty, ddng thai giam sat tinh hit$u qua cua vit$c sll' dl,lng cae tai san hit$n huu cua doanh nghit$p nh~m t6i da hoa gia tq cua n6 D€ thlfc hi~n du'QC nhit$m VIJ tren giam d6c tai chinh trong cong ty c6 phffn d6ng vai tro la cffu n6i giua cong ty va thi tru'ong tai chinh nhu' du'qc mo tii trong hlnh 1.1 du'oi day

1- Giam d6c tai chinh huy dong v6n tren thi tru'ong tai chinh

2- Giam d6c tai chinh phan b6 v6n hay dftu tu' v6n vao ho<;tt dong cua cong ty 3- Quan ly dong ti~n tt$ thu du'qc tu ho<;tt dong san xu~t kinh doanh ctia cong ty 4a- Tai dftu tu' ti~n m~t kie'm du'qc vao ho<;tt dong ctia cong ty

4b- Thlfc hit$n vit$c chi tra ti~n lai cho ngan hang hay chia c6 tuc cho c6 dong

1.3.3 Qua trinh phat triin va tfim quan trQng ciia ho~t d()ng QTTC trong

CTCP [17]

1.3.3.1 Qua trlnh phat triin

Ho<;tt dong QTTC du'qc hoan thit$n dffn theo nhu du phat tri€n cua ho<;tt dong kinh doanh sao cho phu hqp voi trlnh do t6 chuc san xua't kinh doanh cua doanh nghit$p QTTC trong cong ty c6 phftn tu'dng d6i phuc t<;tp so voi ho<;tt dong

QTTC trong cac lo(;li hlnh doanh nghi~p khac nhu' cong ty tu' nhan, cong ty hqp doanh hay doanh nghi~p nha nu'oc Tu dffu the' ky 20 QTTC trong CTCP t~p

trung giai quye"t cac va'n d~ nhu' tfnh hqp phap ciia qua trlnh sat nh~p, .thanh l~p

cong ty moi, phat hanh cac lo(;li chung khoan khac nhau d€ tang v6n san xua't kinh doanh Su6t thai ky suy thoai kinh te' trong th~p nien 30, nhi~m v1,1 ciia QTTC la t~p trung quan tri va'n d~ pha san va hli t6 chile lC;li cong ty, quan tr! tfnh thanh khoan CUa tai san va Sl,l' thfch ling cua doanh nghi~p voi Sl,l' di~U tie't ciia thi tru'ong chung khoan Su6t th~p nien 40 va dffu th~p nien 50, QTTC thay d6i cho phil hqp voi quan di€m ciia cac nha d[u tu', cac d6i tu'<;1ng ben ngoa1

, doanh nghi~p, Cl,l th€ }a t~p trung VaO quan tri cac tl sO' tai chfnh, hi~U qua sii" d1,1ng v6n Cu6i th~p nien 50 ly thuye't tai chinh hi~n dC;li hilt d[u dttqc tie'p c~n

va QTTC t~p trung ra cac quye't dinh quan ly lien quan de'n vi~c Iva ChQn cac lo(;li tai san dffu ttl' va ngu6n tai trq nham t6i da hoa gia tr! cong ty va xu hu'ong nay tie'p tl,lC phat tri€n cho de'n dffu th~p nien 90 Trang th~p nien 90 Sl,l' phan tich tai chinh doanh nghi~p d~c bi~t du'qc quan tam cling voi cac ye'u tO' khac nhu' l(;lm phat va sl,l' anh hu'dng ciia l(;lm phat de'n hi~u qua tai chinh ciia doanh

nghi~p, phi d!nh che' hoa cac t6 chile tai chfnh Va Sl,l' da d(;lng hoa cac d!ch Vl,l tai chinh, vi~c su dl,lng rong rai rna y vi tfnh trong phan tfch va lu'u tru thong tin va

truy~n thong tin

Tffm quan trQng ngay cang tang ciia thi tru'ong toan cffu d6i voi ho(;lt dong san xua't kinh doanh ciia doanh nghi~p da lam nay sinh cac ly thuye't quan tri tai chfnh hi~n dC;li va lam gia tang tfnh phuc t(;lp cling nhu' tffm quan tn;mg ciia ho(;lt dong QTTC trong doanh nghi~p, d~c bi~t Ia trong cong ty c6 phffn

1.3.3.2 Tfim quan trQng cua QTTC trong cong ty c6 phfin

Vao bu6i ban dffu ciia ho(;lt dong quan ly doanh nghi~p giam d6c kinh doanh dl,l' kie'n doanh sO' ban hang, ky su' va giam d6c san xua't se xac d!nh lo<;li

tai san, thie't bi c~n thie't, phil h<jp voi nhu du san xua't va cong vi~c cua gil:1m d6c tai chinh don gian chi Ia tlm du vO"n d~ xay dl;fng nl).a may, mua cac trang thie't bi va v~t tu' nguyen li~u c~n thie't nhu' da xac dinh Tinh tr~ng nhu' v~y hi~n

nay khong con t6n t~i ph6 bie'n trong h~u he't cac cong ty c6 ph~n (j cac nu'oc phat tri~n theo kinh te' thi tniong, CO chang chi la mot ho~t dong ben C<,tnh ra't nhiSu ca.c ho~t d<)ng QTTC khac trong doanh nghi~p Ben c:;tnh vi~c tim kie'm ngu6n v6n d~ tai tr<j cho ho~t d<)ng san xua't kinh doanh, QTTC ngay nay con bao qml.t ra't nhi€u va'n d€ co tinh sO"ng con cua doanh nghi~p nhu duy trl kha nang thanh toan va vi the' tai chinh cua doanh nghi~p tren thu'ong tru'ong trong

trong nSn kinh te' thi tru'ong nhu' tnrong h<Jp cua Eastern Airlines va Delta (J My hay Epsco- Minh PhtJng (J nu'oc ta

• Truong h(jp Eastern va Delta

Trong th~p nien 60 m<)t c6 phie'u cua Eastern du'<jc ban voi gia 60 USD trong khi c6 phie'u cua Delta chi du'qc tra voi gia 10 USD E>e'n th~p nien 90, Delta trCJ thanh m<)t trong nhfi'ng hang hang khong m~nh nha't the' giOi va c6 phie'u cua n6 du'<Jc ban voi gia hon 50 USD, trai l<,ti Eastern da b! pha san va khong con t6n t:;ti tren thu'ong tru'ong nfi'a M~c du c6 nhi€u ye'u tO" quan ly da

d~n de'n tlnh tr~ng tren, nhting cac nha phan tkh cho ding sai l~m cua cac quye't dinh tai chfnh du'<Jc xem Ia nguyen nhan chinh, CIJ th~ Eastern da l<,tm dtJng vi~c

sii' dvng don can nq (Degree of Fianncial Leverage- DFL) trong khi Delta thl khong Do do, Delta an toan hon khi di~u ki<$n kinh te" c;huy€n bie"n xa'u va c6 kha nang thfch ung cao khi moi tntong kinh te" bie"n d9ng: Cv th€, khi gia nhien

li~u tang nganh hang khong t~p trung dffu tlt vao nhung lo~i may bay it tieu hao nhien li<$u Luc bffy gio Delta co th€ mua lo~i may bay sii' dvng tie"t ki~m nhien

li~u, trong khi Eastern thl khong co kha nang dffu tu nhu v~y dS tang tinh c~nh

tranh Khi Chinh phil My noi long sv di~u tie"t nganh hang khong Delta co th€ phat tri€n ngay nhung thi truong moi, trong khi Eastern chi ho~t d9ng trong cac

thi truong truy~n th6ng Cau chuy~n neu tren duqc giOi kinh doanh tren the" gioi

, quan tam va xem do la m9t trong nhung bai hQc v~ QTTC qui gia Ngay nay, d

My cac quan tri vien cffp cao quan tam nhi~u de"n vffn d~ ho~ch djnh va quan tri

tai chfnh trong doanh nghi~p va co kie"n thuc chuyen sau v~ QTTC Hffu he"t T6ng Giam d6c E>i~u hanh (CEO) cua hon 1.000 cong ty hang dffu d My khdi dffu sv nghi~p cua hQ tu linh vvc quan tri t~li chinh [17]

• Tru'c1ng hqp Epsco- Minh phQ.ng

d nuoc ta cfing khong thie"u cac vi dlf diSn hinh v~ nhung sai lffm trong quye"t dinh tai chinh da d~n de"n nhung thi<$t h~i nghiem tn;mg cho doanh nghi<$p, nha dffu tu' (ngan hang) va n~n kinh te" nhu truong hqp Epsco - Minh phvng (EMP), ch~ng h~n Tren mQt goc dQ nao do ngltoi ta xem EMP la m9t Vlf an kinh te" th€ hi<$n sv ca'u ke"t giua chu doanh nghi<$p va cac quan chuc ngan hang lam thfft thoat nghiem trQng tai san nha nltoc va nhan dan, lam lung do~n kinh te" quo'c dan Tuy nhien, tren goc OQ quan ly tac gia cho ding Vl;J an tren bat ngu5n tu nhung sai lffm trong cac quye"t dinh tai chinh Bu6i ban dffu khi chinh phil thlfc hi<$n chinh sach kinh te" md, EMP da du<;jc danh gia la mQt mo hlnh kinh te" nang d9ng, lam an co hi<$u qua, gop phffn t~o ra vi<$c lam cho xa hQi va tang ngu5n thu ngo~i t<$ cho dfft nuoc Se khong co h~u qua nhu ngay hom nay ne"u

Hinh d~o cua cong ty EMP khong dung ngu6n vO'n nga:n h~n (vay nga:n h~n cua

ngan hang va mua hang tra ch~m cua nttoc ngoai) d€ qffu tlt vao da't dai, ba't

dong san (dffu ttt dai h~n) Slf dong bang cua th! trttong da't dai da g6p phffn gia

tang h~u qua nghiem tn;mg cua sai lffm tren Khi da't dai khong ban dltQC, vO'n

khong quay vong nhanh va nQ vay da de'n ky dao h~n thl chu doanh nghil$p tlm

each xoay sd d€ duy td kha nang thanh toan n9 mua hang tra ch~m, Hii vay va

dao h~n vO'n vay cho ngan hang nh~m tranh b! pha san Ca'u ke't voi quan chile

ngan hang d€ "xoay" vO'n la giai phap tlnh the' rna Ianh d~o cua EMP da llfa

ch<;>n d€ giai quye't nhung kh6 khan tai chinh phat sinh HI$ thO'ng t6 chile quan ly

, ye'u kern trong cac ngan hang quO'c doanh t~o moi trttong cho slj phat sinh cac

hanh vi sai trai cua cac nha quan ly trong t5 chile ngan hang va trong cong ty

EMP gay ra h~u qua nghiem tr<;>ng nhtt chung ta da bie't

Hai vi d1,1 tren da cho tha'y slf tac dong l~n nhau giua ho~t dong QTTC

doanh nghil$p va moi trttong kinh te', tai chinh va anh httdng to IOn cua cong tac

quan tr! tai chinh de'n slj t6n t~i va phat tri€n cua doanh nghil$p trong n€n kinh te'

th! trttong n6i chung va n€n kinh te' nu'oc ta noi rieng

1.3.4 Mo'i quan h~ giua QTTC va cac chuc nang quan tri khac trong CTCP

Trong doanh nghil$p n6i chung hay trong CTCP n6i rieng, QTTC co quan

hi$ h6 tltdng voi cac chile nang quan ly khac, Cl,l th€ QTTC giii' vai tro giam sat,

ki6m tra, h6 trcj va di€u chinh cac ho~t dong quan tr! khac nhtt quan tri ban

hang, quan tr! san xua't, quan tr! nhan slj, quan tr! marketing,

Trong n€n kinh te' th! tru'ong, ke't qua cua IDQi ho~t dong d€u dttcjc th€

hil$n dttoi hlnh thilc ti€n tl$, va b! chi slj chi phO'i cua qui lu~t gia tri Thong qua

vil$c quan ly dong ti€n tl$ (Lttu kim - Cashflows) lttu chuy6n vao va ra doanh

nghil$p, nha quan tr! tai chfnh c6 th€ ki6m tra va danh gia slj dong gop cua cac

khau, cac bQ ph~n cho k€t qua va hi~u qua san xua'"t kinh doanh chung cua to~m

cong ty

M~t khac ngay nay cac quy€t djnh quan tri du'<jc du'a ra trong slf tu'ong

quan ph6i h<jp giua cac chile nang quan tri nh~m d<;lt du'<jc cac mt;c tieu quan ly

da du'qc de ra va hi~u qua tai chinh trl,l'c ti~p phan anh qua trlnh d6 M6i quan h<%

giua chile nang QTTC va cac chile nang quan ly khac trong CTCP du'<jc th~ hi~n

thong qua qui tdnh hO(;lCh djnh k€ hO(;lCh kinh doanh CUa cong ty (xem hlnh 1.2)

va qua d6 cilng th~ hi~n chile nang giam sat va dieu chinh cua ho<;1t d()ng QTTC

trong qua trlnh quan ly Trong CTCP, ho<;1t d()ng QTTC t~p trung vao cac cong

, vi<%c nhu': (1) Phan tich, danh gia tlnh hlnh tai chfnh cua doanh nghi~p~ (2) Dl,l'

bao va ho(;lch dinh tai chfnh cong ty; (3) Tim ki~m cac co h()i dffu tu', xay dl,l'ng

cac dQ' an va ho<;1ch dinh ngan quy dffu tu' t6i u'u; (4) Dam bao v6n cho nhu c~u

phat tri~n cua ho(;lt d()ng san xua'"t kinh doanh; (5) Ph6i h<jp voi cac b() ph~n khac

ki~m tra thu'ong xuyen, danh gia hi<%u qua ho(;lt d()ng san xua'"t kinh doanh cua

cong ty; va (6) Nghien cuu thi tru'ong tai chfnh d~ dam bao Slf thich ling cao cua

cong ty khi moi tru'ong tai chfnh thay d6i va nang cao tinh hi~u qua cua cac

quy€t djnh tai chfnh nh~m khong ngirng nang cao gia tri cua cong ty tren thi

tntong

SANXUAT

, ,

KE HOACH -

NHANSlj

, ,

KE HOACH E>AU nJ

, , THIET B~, LAO E>QNG,

A!

TUYEN Dl)NG,

K

TAl CHINH

? QUANG cAo, KHUYEN -+

MAl,

H'mh 1.2 Qui trlnh l~p ke' ho~ch kinh doanh ctia cong ty cd ph~n

1.3.5 H~ thffng chi tieu tai chinh phan anh tlnh hlnh tai chinh va hi~u qua

ho~t dc}ng san xua't kinh doanh cua CTCP [17], [3~]

1.3.5.1 Cac tl s6 thanh toan

Tinh hlnh tai chinh CUa cong ty CO lanh ffi'iJ.nh hay khong trtfOC he't du'QC

th~ hi~n qua kha nang thanh toan cac khoan n<;f ng~n h'iJ.n trong ky cua n6 N<;1

ng~n h<itn hay con du<;1c gQi la n<;1 btu dong (CL- Current Liabilities) thuong bao g6m cac khoan phai tra cho ngu'oi ban hay nha cung dtp cac dich Vl;l thue ngoai, tra n<;f thue' cho Nha nu'oc, trii luang cho nguoi lao dong, tra n<;1 vay ng~n hq.n cua ngan hang va dao h<itn n<;f dai hq.n Ngoai ra, cac khoan ung truoc ciia khach hang dlng du<;1c xem Ia n<;f ng~n h<itn cua doanh nghi~p Kha nang thl,l'c hi~n

nghia V\l trii n<;f trong ky cua cong ty du'QC thS hi~n thong qua hai ti s6 thanh toan

cd ban nhu duoi day:

a Ti s6 thanh toan hien hanh, CR (Current Ratio)

Ti s6 thanh toan hi~n hanh du<;1c xac dinh b~ng each chia gia tri tai san h.tu dong cho cac khoan n<;f h.tu dong nhu' cong thuc sau:

CR= CA

Trong d6, CA (Current Assets) Ia gia tri tai san lu'u dong ciia cong ty, thuong bao g6m 3 khoan chinh: Ti~n m~t, cac khoan phai thu va hang t6n kho Theo cac chuyen gia tai chinh CR cua doanh nghi~p t6i thiSu phai b~ng 2 Tuy nhien, dS danh gia kha nang thanh toan ciia doanh nghi~p, ti s6 nay c~n du'<;fc so sanh voi s6 trung blnh nganh Trong mot s6 nganh, CR c6 thS thffp hon 2 ngu'<;fc l<iti mot s6 nganh khac CR dn thie't phai IOn hon 2 vl do chu ky hoq.t dong ciia cac nganh khac nhau thl dai ng~n khac nhau N6i chung, chu ky ho<itt dong cang

ng~n thl CR cang tha"p, ngu<;fc lq.i chu ky ho<itt dong cang dai thi CR phai cang cao