(Luận văn thạc sĩ) giải pháp hoàn thiện chính sách tỷ giá hối đoái của việt nam trong điều kiện hội nhập kinh tế thế giới

Chinh sach ty gia h6i doai J nuoc ta trong thai gian qua da c6 tac dng tich ct;c trong vi~c 6n dinh kinh te'- xa hi, thuc dlfy nhip de tang tru'dng kinh te', nang d~n kha nang c~nh tranh

\ '

'\

CHUONG I: LY LU!N CHUNG VE TY GIA HOI DO AI Trang 1

1 1 Kh ' a1 nit:;m ve ty g1a 01 oa1 rang A ~ ? • ' h A"· d ' T 1

1 2 C ' 1 ac o~n ty g1a 01 oa1 Trang 1 ? • ' h A"· d '

1 3 C d so xac ? ' d' h ~n ty g1a ? • ' h"'' d ' 01 oa1 Trang 5

1 4 C an ~ ctl ' xac ' d' h ~n ty g1a 01 oa1 Trang 7 ? • ' h A"• d '

1 5 C ' ac n an to an h A X ? h h ? u'ong en ty g1a 01 com rang d"" ? ' h A"· 1 ' T 9

1.6 M<)t s6 m6i quan h~ lien quan de'n ty gia h6i dmli Trang 12

1 7 C ' d · ac ~ng c e h"' dA Q ty g1a 01 oa1 rang ? • ' h"'' d ' T 14

1 8 V "" d an e 1eu c In ty g1a rang ~ d' ~ h? h ? ' T 20

1 9 V ' a1 tro cua ty g1a 01 oa1 trong nen n te mo rang ? ? ' h"'' d ' ~ 'ki h A' ? T 22 1.10 Vai tro cua ngan hang Trung u'dng trong vi~c di~u hanh ty gia h6i doai Trang 23 1.11 Che' dQ ty gia va hi~u qua kinh te' (J cac nu'oc dang ph at tri€n Trang 24

CHUONG 2: TmjC TR~NG DIEU HANH TY GIA HOI DOAI (J VItT NAM TRONG TH(il GIAN QUA Trang 30 2.1 Di~n bie'n ty gia h6i doai Vi~t nam qua cac thai ky Trang 30 2.1.1 Chinh sach ty gia h6i doai thai tntoc thang 03!1989 Trang 30 2.1.2 Chinh sach ty gia h6i c1oai tU' 03/1989 de'n nay Trang 34 2.2 Danh gia chinh sach ty gie:'i h6i dm'ii cua Vi~L nam trong thai gian qua Trang 41

2.2.2 Nhung t6n t<;ii c1h chinh sach d gia hoi doai d Vi~t Nam hi~n nay.Trang 43 2.2.3 Nguyen nhan cua nhung t6n t<;ii Trang 46

truong hdn trong tie'n trlnh h9i nh~p kinh te' quoc te' d Vi~t nam Trang 53 3.3.3 Chinh sach ty gia hoi doai phai chu y can nh~c ke't h<;sp hai hoa l<;si ich giua hO<;it dt)ng xufft khffu va nh~p khffu, l<;Si ich cua cac nh6m dan CU, thuc dffy qua trinh di~u chinh cd ca'u theo huang c6 l<;si cho sv tang trudng chung cua

n~n kinh te' Trang 54 3.4 Cac gilti phap hoan thi~n chinh sach ty gia h6i doai Trang 57 3.4.1 Cac giai phap c\b ngan hang Trung udng Trang 57 3.4.1.1 Xay dlfng chinh sach ty gia phu h<;sp vai tlnh hlnh kinh te'-chinh tri-

xa ht)i Trang 57

3 4 1 2 H ' oan t Hfn cong tac quan y ngo<;ii h' A A / ? 1/ hK' 01 : T rang 57

3.4.1.3 Roan thi~n thi tntong ngo(,li h6i de' t(_lo di6u ki~n cho vi~c thl;(c hil$n

3.4.1.5 Tang cttong c6ng tac thanh, ki€m soat va qm1n ly tr~ng thai ngo~i h6i ctla ngan hang nha mtoc a6i voi cac ngan hang thuong m~i Trang 61 3.4.2 Cac giai phap ClJ the v~ di~u hanh ty gia h6i doai ···Trang 62 3421H , oan t h'" 1~n co c e u1eu c m ty g1a 01 uoai rang 2 h"rt·::: h?h? ·~h"·rt~· T 6 3.4.2.2 Thlfc hi~n chinh sach da ngo~i t~ Trang 63

3423 N " ang cao v~ 'th"rt::: e uong 1en t.::: VI~ '"t nam rang T 64 3.4.2.4 Ki€m soat va tie'n toi lo~i bo thi truongngo~li t~ ch<; den Trang 66 3.4.2.5 Nang cao nang llfc cac c6ng ClJ co ban trong can thi~p vao TG.Trang 67 3.4.2.6 Ph6i h<;p cac chinh sach kinh te' Vl m6 a€ ho~t d<)ng can thi~p vao ty gia

d~t hi~u qua cao Trang 69 3.4.2.7 Pha gia nho a€ tai tr<; XK va tham hvt can can thu'ong m~i Trang 71 3.4.2.8 V?n dvng dlf bao ty gia a€ phong ngU'a va h~n che' nli ro Trang 72 3.4.2.9 Nhanh chong thlfc hi~n cac c6ng cv phong ngU'a nH ro Trang 73

TAl L/]JU THAM KHAO

PH(! L(JC

NHNN: Ngan hang Nha mtoc

NHTW: Ngan hang Trung u'dng

NHTM: Ngan hang Thu'dng m(;li

TTNTLNH: Thi tru'ong ngo<;1i tt% lien ngan hang

TCTD: T6 chile tin dvng

1 SI! din thie't cua d~ tai

D€ dfiy nhanh qua trlnh phat tri€n kinh te', Vi~t Nam uft ye'u phai tang cu'ong tie'n trlnh h()i nh~p va md r()ng quan h~ kinh te', thu'ong m~i voi cac nuoc tren the' gioi Chinh sach ty gia h6i doai (J nuoc ta trong thai gian qua

da c6 tac d()ng tich ct;(c trong vi~c 6n dinh kinh te'- xa h()i, thuc dlfy nhip de) tang tru'dng kinh te', nang d~n kha nang c~nh tranh qu6c te' cho hang xua't khlfu Vi~t Nam, bao he) h<;p ly cho hang san xua't trong nuoc

Chinh vl v~y, trong dieu ki~n Vi~t Nam h()i nh~p kinh te' the' gioi, chinh sach ty gia h6i doai dung d~n c6 vai tro ra't quan trQng trong vi~c h6 tr<; nen kinh te' phat tri§n ben vung, t~o nen nhung anh hu'dng tich ct;(c d6i voi ho~t d()ng xua't khlfu, t~o cong an vi~c lam cho nguoi lao d()ng

La m()t be) ph~n trong chinh sach tai chinh - tien t~, chinh sach ty gia h6i doai ke't h<;p _voi chinh sach lai sua't thich h<;p giup tang cuon~ thu hut d~u tu' nu'oc ngoai, md r()ng quan h~ qu6c te' cung nhu' t~n dl;lng cac ngu6n v6n trong nu'oc d€ d~u tu' phat tri€n

M~c du chinh sach ty gia h6i doai c6 t~m quan trQng nhu' the' d6i voi nen kinh te' nhu'ng tht;tc te' cho tha'y chinh sach ty gia h6i doai (J nu'oc ta v~n con t6n t~i nhieu ba't c~p Nh~n thuc du<;c dm quan trQng cua va'n de, d€ g6p ph~n nho be trong vi~c du'a ra nhung g<;i y nh~m g6p ph~n khai thac t6i da nhung l<;i ich va giam thi€u nhung t6n tha't tu h()i nh~p kinh te' qu6c te', toi xin chQn de tai : " Giai phap hoan thi~n chinh sach ty gia h6i doai cua Vi~t

N am trong dieu ki~n h()i nh~ p kinh te' the' gioi" lam de tai nghien cuu lu~n van th~c sT

Ml;lC tieu nghien cuu cua lu~n van la lam r6 nhung ly lu~n co ban v€ ty gia h6i doai: tlm hi€u nhung nhan t6 tac dong de'n ty gia h6i doai, vai tro cua ty gia h6i doai trong mot n€n kinh t€ mo, vai tro cua ngan hang Trung u'ong trong vi~c tac dong de'n ty gia; khao sat di€n bie'n cua ty gia h6i doai nuoc ta qua cac thai ky, tu che' do t~p trung quan lieu bao ca'p de'n thai ky

mo etta, qua d6 tlm hi€u du'QC nhung thanh cong va t6n t<:ti cling nguyen nhan d€ nh~m tlm ra cac giai phap g6p phffn hoan thi~n chinh sach ty gia h6i doai cua nu'oc ta trong giai do<:tn hoi nh~p voi kinh t€ the' giOi hi~n nay

3 y nghla khoa hqc va thq.'c ti~n:

Vi mijt khoa hf)c: trong qua trlnh nghien cuu lu~n van da lam r6 du'<Jc nhung ly lu~n co ban v€ ty gia h6i doai nhu: khai ni~m ty gia h6i doai, nhung m6i lien h~ lien quan de'n ty gia h6i doai, cac d<:tng che' do ty gia h6i doai, nhung tieu chi Iva chQn che' do ty gia h6i doai, va'n d€ di€u chinh ty gia h6i doai, vai tro cua ty gia L:;t' doai trong n€n kinh t€ mo va vai tro cua Ngan hang Trung u'ong trong vi~c di€u hanh ty gia h6i doai Ngoai ra, lu~n

van cung nghien cuu ch€ do ty gia va hi~u qua kinh t€ 0 cac nu'oc dang phat tri€n d€ c6 th€ nit ra nhung bai hQc b6 ich cho Vi~t Nam

Vi mijt th-f/c tiln: Tu vi~c di€m l<:ti di~n bie'n cua chinh sach ty gia h6i doai qua cac thai ky lu~n van da neu du'QC quan di€m cua Chinh phu trong

vi~c di€u hanh ty gia h6i doai cfing nhu' phan tich du'QC tac dong CUa chinh sach ty gia h6i doai trong tung thai ky de'n n€n kinh t€

Qua vi~c nghien cuu ly lu~n va ke't h<;jp voi thl;l'c ti€n di€u hanh ty gia h6i doai, lu~n van da c6 nhung gQi y cho Ngan hang Nha mtoc, Chinh phu, cac Ngan hang thu'ong m<;li cac giai phap d€ hoan thi~n chinh sach ty gia h6i doai cung nhu' d€ nghi mot s6 bi~n phap d€ cac doanh nghi~p phong ngua rui fO ty gia, gop phffn hoan thanh t6t nhi~m Vl;l san xua't kinh doanh

Ty gia h6i doai khong nhung c6 tac d<)ng dSn chinh sach tiSn tc$ qu6c qia rna n6 con anh huang cte"n chinh sach kinh t€ ct6i ngoc:ti, chi ph6i cte"n ho~t

d<)ng xufit nh~p khiu, qua d6 tac d<)ng dSn nhiSu linh vvc khac nhu' san xufit n<)i dia, dfiu ttl', vay n<J va kha nang td nQ nu'oc ngoai, gia ca hang h6a va gia tri tiSn tc$ qu6c gia, kha nang ch6ng tra voi nhfi'ng con s6c tu ben ngoai Tuy nhien, trong ph~m vi gioi h~n nhfit dinh cua dS tai, lu~n van chi t~p

trung quan sat va phan tich di6n bie"n cua chinh sach ty gia h6i ctoai qua cac thai ky' neu len nhfi'ng thanh cong va nhung tac d<)ng tich eve cua chinh sach ty gia h6i doai cua Chinh phu d6i voi nSn kinh t€ cilng nhu nhung m~ t COn t6n t~i cfin phai kba:c phl;lC Q~ khi hQi nh~p VOi kinh tS thS gioi chung ta c6 th~ t~n d1;1ng duqc nhung lqi ich tu ben ngoai dem l~i

5 Phu'dng phap nghien cuu:

Lu~n van sii' d1;1ng phu'ang phap duy v~t bic$n chung, duy v~t lich sii' kSt h<Jp voi phan tich he$ th6ng, th6ng ke, so sanh, t6ng h<Jp ke"t h<Jp voi suy

lu~n khoa hQc tu d6 dua ra phu'ang huang hoan thic$n chinh sach ty gia h6i doai a nu'oc ta

6 B6 CQ.C cua lu~n van

Ngoai phfin mo dfru, kSt lu~n va ph1;1 l1;1c, lu~n van bao g6m 3 phfrn chinh:

Chuang 1: Ly lu~n chung vS ty gia h6i doai

Chuang 2: Thvc tr~ng diSu hanh ty gia h6i doai a Vic$t nam trong thai g1an qua

Chu'ang 3: Giai phap ho~tn thic$n chinh sach ty gia h6i doai cua Vic$t nam

Theo cac nha kinh doanh, ty gia hO'i doai la slf so sanh mO'i tu'dng quan gia tri gifi'a hai d6ng ti6n phat sinh trong cac ho~t dong lien quan de"n xua't

nh~p khffu hang h6a, d~u tu', giao dich tai chinh qu6c te" Ho~c ty gia la gia

ca cua mot d6ng ti6n du'qc bi€u thi bfing sO' luqng ddn vi ti~n t~ khac

Vi d1;t: 1 USD = 15478 VND

1 EUR = 1.0564 USD

/ ? , , •• / ,

1.2 CAC LO~I TY GIA HOI DOAI

1.2.1 Phan lo~i theo nguOi xac cqnh

Theo each phan lo~i nay ngu'oi ta chia ra lam hai lo~i ty gia:

d6 xac dinh Dva vao ty gia nay cac ngan hang thu'dng m~i va cac t6 chile tin dl;lng se a'n dinh ty gia mua ban ngo~i t~ giao ngay, c6 ky h~n hoan d6i

d m()t s6 mtoc nhu Phap, Bi ty gia h6i doai chinh thuc du<Jc a"n dinh thong qua nhi~u giao dich vao thoi di€'m xac dinh trong ngay

tntong h6i doai

1.2.2 Phan lo~i theo ky thu~t giao dich

thoi di€'m giao dich ho~c do hai ben thoa thu~n nhung phai dam bao trong bien d() do Ngan hang Nha nuoc qui dinh Vi~c thanh tmin giua cac ben phai du<;1c thlfc hi~n trong vong hai ngay lam vi~c tie'p theo, sau ngay cam ke't mua ho~c ban

dt,mg ye't gia ho~c do hai ben tham gia giao dich tlf tinh toan va thoa thu~n voi nhau nhung phai dam bao trong bien d() qui dinh v~ ty gia ky h~n hi~n hanh cua ngan hang Nha mtoc t~i thoi di€'m ky h<;1p d6ng Lo~i ty gia nay ap dt,mg cho ngay giao ngo~i t~ tuong lai sau ngay thoa thu~n giao dich tu 1 de'n

12 thang

doai hoan d6i Giao dich ho'i doai bao g6m d6ng thoi ca hai giao dich: giao dich mua va giao dich ban cung m()t so'lu<;1ng d6ng ti~n nay voi m()t d6ng ti~n khac (chi c6 hai d6ng ti~n du<;1c slY dt,mg trong giao dich), trong d6 ky h~n thanh toan cua hai giao dich khac nhau va ty gia cua hai giao dich du<;jc xac dinh t~i thoi di€'m ky ke't h<;1p d6ng

1.2.3 Ty ghi ho'i dmii thtfc, ty gia ho'i doai danh nghia

d6ng ti~n m()t nuoc tinh theo d6ng ti~n cua m()t nuoc khac

Tren thlfc te', ty ghi danh nghia duqc niem ye't cong khai tren thi truong hO:i dmli', t<;ti cac ngan hang

Vi dl;l: ty gia giao ngay VND/USD cua Ngan hang ngo;;ti thuong ngay 17/6/2003 la 15.479 - 15.489 (Ngan hang mua 15.479 VND/USD, Ngan hang ban 15489 VND/USD)

hang h6a giua hai qu6c gia Ty gia h6i doai thlfc d<;ti di¢n cho kha nang c;;tnh tranh qu6c te' cua m()t qu6c gia Ty gia thlfc duqc xac dinh b~ng each so sanh gia qu6c te' cua hang h6a duqc tinh b~ng d6ng ti€n ye't gia voi gia trong nuoc cua hang h6a duqc tinh b~ng d6ng ti€n dinh gia Tuong quan giua ty gia thlfc va ty gia danh nghTa duqc bisu di€n b~ng cong thuc sau:

Pj E*(ilj) = E(i/j) -

Pi Trong d6:

E*(i/j): Ty gia thlfc giua d6ng ti€n i ( d6ng ti€n dinh gia) va j (d6ng ti€n ye't gia)

E(i/j): Ty gia danh nghia giua d6ng ti€n i va j

Pj : gia hang h6a t<;ti nuoc phat hanh d6ng ti€n j

Pi : gia hang h6a t;;ti nuoc phat hanh d6ng ti€n I

Tu cong thuc tren cho tha'y, ty gia thlfc duqc biSu di€n duoi d:~mg ch:l s6 va la thuoc do sue c;;tnh tranh thuong m;;ti qu6c te' cua Vi¢t nam so voi nuoc ngoai xet v€ phudng di¢n gia ca Sue C<;tnh tranh thudng m<;ti qu6c te' (j

day OUQC hiSu h\ kh6i lu<;5ng h?tng h6a va dich Vl;l rna mQt qu6c gia c6 thS xua't kha'u va nh~p kha'u sac c;;tnh tranh thudng m;;ti qu6c te' se duqc cai thi¢n khi : kh6i luqng xua't kha'u tang; kh6i lu'<;5ng nh~p kha'u giam hoi;lc d6ng thai kh6i luqng xua't kha'u tang va kh6i luqng nh~p kha'u giam

Trang c6ng thuc tren E(i/j).Pj bi~u di~n gia ca hang hoa d mtoc ngoai tinh bang VND Do d6 ty gia E(i/j).Pj I Pi bi~u di~n ty lt? gia ca hang h6a giua nu'oc ngoai va trong nu'oc qui v6 chung m9t d6ng ti6n la VND:

- Ty gia thgc tang (E*(i/j) tang) la tang sue c~nh tranh thuong m~i qu6c te' cua Vit?t nam va ngu'QC l~i

- Ne'u gia ca hang h6a kh6ng thay d6i thi khi ty gia danh nghla tang lam cho ty gia thlfc tang va ngll'QC l~i Trang thl,fc te'", do gia ca hang h6a thuong it co gian trong ngan h~n nen khi pha gia d6ng n9i tt? se cai thit?n du'QC SUC C~nh tranh thuong m~i qu6c te'"

- Ty gia thl,fc bang 1 ( tuc E*(ilj).Pj = Pi ) thi n9i tt? va ngo~i tt? la ngang sue mua ( kh6i lu'Qng hang h6a rna 1 VND c6 th~ mua du'<jc d trong nu'oc va d nu'oc ngoai la ngang nhau)

- Ne'"u ty gia thl,fc lon hon (E*(ilj).Pj > Pi), VND du<jc coi la dinh gia thl,fc thffp ( ne'"u chuy€n d6i 1 VND sang ngo~i tt? thi chung ta mua du'<jc nhi6u hang hoa hon C5 nu'oc ngoai)

-· £>6ng ti6n du'QC dinh gia thl,fC thffp Se giup cai ~hit?n dll'QC SUC c~nh

tranh thudng m~i qu6c te'" va ngu'QC l~i

Trong thl,fc te', d~ quan sat du'QC S\f bie'n d9ng cua ty gia thl,fc, ngu'oi ta sir dt,mg c6ng thuc sau:

Ph E*(ilj)T = -

PT Trong d6 PT Ia chi s6 gia trong nu'oc t~i thoi di~m t so voi thoi di~m 0

Ph la chi s6 gia nuoc ngoai t~i thoi di€m t so voi thoi di~m 0 E*(i/j)T la chi s6 ty gia thl,fc t~i thoi di~m t so voi thoi di~m 0 Nhu' v~y ne'u ty gia danh nghia tang 4%/nam, ty lt? l~m phat d trong nuoc la 9%/nam va C5 nuoc ngoai la 7%/nam thi ty gia thl,fc se tang 5,14%/nam

1.3 co sd xAc DlNH TY GIA HOI no AI

Ti€n t~ Et v~t ngang gia chung d€' bi€'u thi gia tri cac hang hoa, dich Vl;t

Ty gia h6i doai 1a ty 1~ so sanh gia tri giua hai d6ng ti€n vdi nhau do v~y vi~c xac d!nh ty gia h6i doai di 1i€n vdi 1ich su phat tri€'n cua cac che' d9 ti€n

t~ qua cac giai do;;tn Trong 1ich su phat tri€'n cua mlnh ty gia h6i doai da trai qua cac che' d9 ty gia sau:

1.3.1 Cht dl} bdn vt vang

Che' d9 ban vi vang t6n t;;ti tntdc The' chie'n thu nha't Trong che' de) nay d6ng ti€n cua da s6 cac nude co the' d6i ra vang

E>~c di€'m cua che' d() ban vi vang:

- Chinh phu m6i nude c6 dinh gia v~mg tinh b~ng d6ng ti€n trong nuoc cua h9 (theo nguyen ta:c gia tri ngang b~ng)

- Chinh phu duy trl kha nang chuy€'n d6i d6ng ti€n trong nude th~mh vang Chinh phu dam bao mua ho~c ban vang theo nhu c~u cua thi truC1ng t;;ti gia

tri ngang b~ng nay (nguyen ta:c kha nang chuy€'n d6i)

- Chinh phu tuan theo qui ta:c nh~m ga:n 1i€n vi~c t;;to 1~p d6ng ti€n trong nude voi s6 vang nha nuoc co Chinh phu chi co th€' phat hanh ti€n bang each mua vang cua cong chung Ne'u cong chung chuy€'n d6i ti€n gia'y cua

hQ thanh vang thl1u<jng ti€n htu thong giam di Qui ta:c nay gQi 1a qui ta:c bao chung 100%

Nguyen ta:c xac dinh ty gia:

Vi d1;t : gia su ham 1u<jng vang cua 1 GBP 1a 2,1328 g, cua 1 USD Et 0,7366 g thi ty gia giua GBP va USD du<jc xac d!nh nhu sau:

GBP!USD = 2,1328 I 0,7366 = 2,8954

Nhu v~y co nghia Ia 1 GBP = 2,854 USD

1.3.2 Cht dl) ty gia hifi dotii ctf djnh Bretton - Woods

Che' d9 ty gia c6 dinh Bretton Woods du'<Jc qui dinh Cl,l thS nhu' sau:

- M6i nude h9i vien phai xac dinh cho d6ng ti®n cua mlnh m9t n9i dung

v~mg, con g9i la d6ng gia vang ( Gold Parity ) N9i dung vang c6 thS tn,tc tie'p biSu hi~n b~ng vang cling c6 thS gian tie'p biSu hi~n b~ng do la My

- M6i nu'oc h9i vien khong du<Jc tv d9ng thay d6i n9i dung vang d6ng ti~n

cua mlnh tang giam qua 10% ne'u khong du'<Jc Qui Ti®n t~ qu6c te' (IMF) cho phep

- Cac Ngan hang Trung u'dng cua cac nude h9i vien phai can thi~p vao thi tru'ong dS giu cho ty gia thi tru'ong khong du<Jc bie'n d9ng qua tren va duoi 1% so voi d6ng gia vang

Trong che' d9 nay, v® nguyen Hie v~n coi vang laban vi Ty gia giua cac d6ng ti~n v~n dl,l'a vao n9i dung vang cua cac d6ng ti®n nhu'ng de'n cu6i nam 1947 My tuyen b6 se mua :vang b~ng do la voi gia 35 do la 1 ounce Chinh di®u nay da bie'n d6ng do la trd thanh cfiu nO'i cho toan b9 h~ th6ng ti®n t~ the' gioi de'n voi vang

Vi dl;l each tinh ty gia chinh thuc cua m6i d6ng ti®n:

1 USD =31.1035 I 35 = 0.888671 g vang nguyen chfft

1 FRF = 0.16 g vang nguyen chfft

v~y ty gia chinh thuc cua d6ng Phrang Phap la

1 USD = 0.888671 I 0.16 = 5.55 FRF

Tuy nhien vao thang 8 I 1971 che' d9 Bretton Woods da s1,1p d6 khi

My rut ra khoi nhung cam ke't trach nhi~m voi the' giof, d6ng USD ngung chuySn d6i ra vang vl nhung ly do sau day:

- Tu 1934 de'n 1960 gia vang tang len ga'p 2,2 Hln khie'n cho My khong thS giu mai gia tri d6ng USD theo m9t lu'<Jng vang c6 dinh

- Vi~c ra dai va phat tri€n m(;lnh me cua mQt thi tntang tai chinh qu6c te'

b~ng do la rna CO Sd cua thi tntang nay chinh la Slf tham thung trong can can thanh to an cua My

Ne'u nhu ty gia vao nam 1970 la 35 USD I ounce vang thl vao thang

6/1973 la 126 USD, dffu 1980 la 800 USD va hi~n nay la vao khoang 350

USD

1.3.3 Giai dotJn tit 1971 den nay

Ty gia hO'i doai du'QC v~n d~ng linh ho(;lt tren co sa ngang gia va quan h~

cung cffu ngo(;li hO'i SJ! bie'n dC)ng cua ty gia c6 quan h~ m~t thie't voi chinh sach Hii sufft, chinh sach xufft nh~p kh~u va cac chinh sach tai chinh khac Tuy theo tlnh hlnh phat tri€n kinh te' cua cac nu'oc, mC)t khu VJ!C kinh te' qu6c te' hay toan bQ nen kinh te' qu6c te' rna hlnh thanh ty gia hO'i doai giua cac nu'oc voi nhau

1.4.1 Can b~ng ty gh1

Ti~n t~ cling giO'ng nhu' bfft ky mQt san ph~m nao du'QC ban tren thi tru'ang, gia ca CUa n6 du'QC xac dinh bCJi cung Va cffu CUa ffiQt dBng ti~n d6 Nhu' v~y, dO'i voi m6i muc gia cua dBng ngo(;li t~ se c6 mC)t muc c~u va mC)t muc cung ngo(;li t~ tu'ong ung Tl;li bfft ky thai di€m nao gia cua mC)t d6ng

ti~n cling bi€u hi~n muc gia rna t(;li d6 muc cung ngo(;li t~ b~ng voi c~u ngo(;li

t~ va day chinh la ty gia can b~ng Khi cac di~u ki~n c6 lien quan thay d6i lam thay d6i muc cung hoclic c~u thl gia ca cua d6ng tien cling thay d6i theo 1.4.2 M1.i'c cfiu ngo(;li t~

D€ giai thich sv can b~ng ty gia cac vi d1,1 duoi su dl;lng a6ng VND nhu' nQi t~ va USD nhu' ngo(;li t~ Tl;li mC)t thai di€m nhfft dinh chi c6 m()t muc ty gia Khi sO'luQng USD thay d6i se d~n de'n nhung kha nang thay d6i

khac nhau cua ty gia Trong hlnh 1 duong cfiu di xuO'ng la vl cac Cong ty

Vi~t nam se tang nh~p khffu hang h6a My khi d6ng do la My xuO'ng gia (tO'n

it ti~n Vi~t Nam hon d€ d6'i 1 USD)

Hlnh 1: Duong cffu cua d6ng do la My

Gia tri cua USD

D (demand)

15478

15450

15400

SO'luqng cua USD

1.4.3 Muc cung ngo~i t~

Duong cung cua USD trong thi truong ngoe;ti hO'i di len cho tha'y muc cung USD tang khi USD duqc dinh gia cao, hie d6 c~c nha tieu dung My

thich mua hang Vi~t nam hon Nguqc le;ti, khi USD giam gia, muc cung USD cho giao dich se it di vl nhu cfiu su dt;mg USD d€ nh~p khffu hang Vi~t Nam cua nguoi My giam xuO'ng

1.4.4 Xac d!nh ty gia h6i doai din b~ng

Duong cung va du'ong diu USD du'c;fc ke't hc;fp nhu' trong hlnh 3 T?i muc

ty gia 15400 VND/USD, c~u USD se vu'c;ft cung USD trong giao dtch T?i muc ty gia 15478 thl cung USD l?i vu'c;ft c~u USD Luc nay s6luc;fng USD se du' thua tren thi tru'ong thi tru'ong ngO?i h6i, di€u nay tl;I.O ap hfc lam ghlm gia d6ng USD d muc ty gia 15450 VND/USD muc mua USD b~ng voi muc ban USD Thi tru'ong din b~ng, t?i d6 muc ty ghi la ty gia can b~ng

Hlnh 3: Xac dinh ty gia h6i doai can b~ng

Gia tri cua USD

~ " "" ? • , , , ? , " " "

1.5 CAC NHAN TO ANH HUONG DEN TY GIA HOI DOAI

Do ty gia h6i doai du'c;fc hlnh thanh tren co sCi cung - c~u ngo?i t~ nen nhung nhan t6 tac d<)ng lam dich chuy~n du'ong cung va du'ong c~u cling se

' anh hu'dng de'n ty gia h6i doai nhu' phan t!ch du'oi day:

Sl.f thay d6i trong ty 1~ l~m phat tu'dng dO'i c6 the' anh hudng de'n cac

ho~t d()ng thu'ang m~i, de'n lu'<!t n6 nhung ho~t d()ng thu'ang m~i nay l~i tac d()ng de'n c~u ti~n va cung ti~n va vi the' tac d()ng de'n ty gia hO'i doai

Vi dl;l: Ne'u l~m phat trong nu'oc tang cao han l~m phat a nu'oc ngoai

se gay ra m()t sv gia tang nhu c~u dO'i voi hang h6a nu'oc ngoai va lam giam nhu c~u cua nu'oc ngoai dO'i voi hang trong nude vi the' lam giam cung ngo~i

t~ d~ mua hang Nhu v~y d6ng ngo~i t~ se len gia hay phai sU' dl;lng nhi~u

n<)i t~ han d~ mua m()t d6ng ngo~i t~ tuc ty gia h6i doai tang va ngu9c l~i

1.5.2 Liii sui{t tztdng dol

Thay d6i trong Hii sua"t tu'ang d6i tc1c d<)ng de'n d~u tu' chung khoan nu'oc ngoai, d~u tu' chung khoan nu'oc ngoai l~i anh hu'ong de'n cung va cffu

ti~n va vl the' anh hu'ong de'n ty gia hO'i doai

Vi dl;l: Lai sua"t trong nu'oc tang trong khi lai sua't nu'oc ngo~li khong thay d6i, hl.c nay lai sua't trong nu'oc se hffp d~n m<)t each tu'ang d6i so voi lai sua"t nude ngoai Nhu v~y cung ngo~i t~ se tang vi cac nha d~u tu' nude ngoai

se d6 ti~n vao dffu tu' trong nu'oc Cung ngo~i t~ tang ( du'ong cung dich

chuy~n ra phia ngoai) se t~o ap lvc giam gia ngo~i t~ va cffu ngo~i t~ giam ( du'ong cffu ngo~i t~ dich chuy~n vao ben trong) lam ty gh1 can b~ng giam

1.5.3 Liii suiit thTjc

Ne'u lai sua't cao tu'ong dO'i c6 the' thu hut dong v6n nu'oc ngoai ( d~

dffu tu' vao cac chung khoan c6 lai sua"t cao) thllai sua"t cao nay c6 th~ phan anh dl.f kie'n l~m phat cao Vi l~m phat cao c6 th~ t~o ap ll.fc giam gia len d6ng ti~n cua nu'oc d6 nen kh6ng khuye'n khich cac nha d~u tu' nu'oc ngoai

d~u tu' vao cac chung khoan dinh danh b~ng d6ng ti~n nay Do d6 dn phai xem xet lai sua't thl.fc, la lai sua't da di~u chinh theo ty 1~ l~m phat Theo hi~u ung Fisher:

Lai sua"t thvc = lai sua"t danh nghia- ty l~l~m phat

D~ danh gia nhung bie'n d()ng cua ty gia ho'i doai ngu'oi ta thu'ong dung Hii sua't thl;ic cua cac quo'c gia d~ so sanh vl Hii sua't thlfc ke't hqp giua Hii sua"t danh nghla va ty 1<$ ll;tm phat rna ca hai nhan to' nay d6u anh hu'dng de'n ty gia

1.5.4 Thu nhljp tlldng doz

Ne'u thu nh~p trong nu'oc tang dang k~ so voi thu nh~p cua nu'oc ngoai thl nhu cftu trong nu'oc do'i voi nu'oc ngoai se gia tang dang k~, nhu cftu ngol;ti t<$ se tang d~ dap ling voi nhu cftu nh~p khfiu hang nu'oc ngoai trong khi duong cung ngol;ti t<$ khong thay d6i Di6u nay se khie'n cho ty gia tang

1.5.5 Kiim soat cua chinh phil

Chinh phu nu'oc ngoai co th~ tac d()ng de'n ty gia can b~ng qua nhi6u each khac nhau nhu' :

· Ap d~t nhung rao can v6 ngol;ti thu'dng

· Ap d~t nhung rao can v6 ngol;ti ho'i

· Can thi<$p vao thi tru'ong ngol;ti ho'i

· Tac d()ng de'n nhung bie'n d()ng vi mo nhu' ll;tm phat, Hii sua"t va thu

nh~p quo'c dan

Vi dt;t: ne'u Hii sua"t trong nu'oc tang cao tu'dng do'i so voi Hii sua"t nu'oc ngoai thl theo dlf kie'n cung ngol;ti t<$ se tang (do dftu tu' vao nu'oc c6 Hii sua"t cao tang len) nhu'ng ne'u Chinh phu nu'oc ngoai ap d~t thue' cao len thu nh~p

khi dftu tu' ra nu'oc ngoai thl ty gia ngol;ti t<$ se khong giam nhu' dlf kie'n

1.5.6 Ky vvng cua thj trllllng vlw ty gia tlldng lai

Ne'u ty gia tu'dng lai tren thi tru'ong ngol;ti ho'i duqc ky vQng tang ( hay giam) do ty 1<$ ll;tm phat ky vQng giam (hay tang) thl cac nha dftu cd ngol;ti t<$ se c6 cac d()ng thai thich hqp nhu' mua hay ban ngol;ti t<$

1.6 MQT SO MOl QUAN HJ:: LIEN QUAN DEN TY GIA HOI DOAI

1.6.1 Quan h~ giila ty gia ho'i dotli va l{lm phat

Ly thuye't ngang gia sue mua (PPP) la ly thuye't t~p trung vao m6i lien

h~ l<;tm phat- ty gia h6i doai C6 nhi€u hlnh thuc khac nhau cua ly thuye't nay:

• Hznh thztc tuy¢t ddi hay LwJ,t mqt gia: Gia ca ciia cac san phgm

gi6ng nhau ciia hai mtdc khac nhau se b~ng nhau khi du<;Jc tinh b~ng m()t d6ng ti€n chung Ne'u c6 m()t chenh l~ch trong gia ca khi dUQC tinh b~ng m()t d6ng ti€n chung huu hi~u, muc cfru se dich chuy€n d€ cac gia ca nay g~p

nhau

• Hznh thztc tuang ddi: giai thich cho kha nang ba't hoan hao ciia thi

truong nhu chi phi v~n chuy€n, thue' quan va h<;tn ng<;tch Do cac bfft hoan hao ciia thi tntong, gia ca c~a nhung san phgm gi6ng nhau (J cac nude khac nhau se khong nha't thie't b~ng nhau khi du<Jc tinh b~ng m9t d6ng ti€n chung Tuy nhien ty 1~ thay d6i trong gia ca san phgm se gfrn gi6ng nhau khi dUQC ' tinh b~ng m9t d6ng ti€n chung ne'u chi phi v~n chuy€n va cac hang rao m~u

dich khong thay d6i

Ta c6 cong thuc di€u ch1nh ngo<;ti t~ theo thuye't ngang gia sue mua nhu sau:

(l+Ih)

er = - - 1 (l+Ir) Trong d6: er la phfrn tram thay d6i trong d6ng ngo<;ti t~

Ih Va Ir la mac l<;tm phat trong mtoc va nude ngoai

C6ng th(l'c nay phan anh m6i lien h~ giua ty 1~ l<;tm phat tu'ong d6i va ty gia h6i do<H theo ngang gia sue mua Ne'u 111 > Ir thl se du'ong c6 nghia la khi ngo<;ti t~ se tang gia khi l<;tm phat trong nude> l<;tm phat nude ngoai Ngu<;Jc

l~i, ne"u If> Ih thl se am Di€u nay ngl,l y 1a ngo~i t~ se giam gia khi l~m

phat m.ioc ngoai vu'Qt qua 1<;~-m phat trong nuoc

D€ don gian nguoi ta thuong dung c6ng thuc don gian hon nhung kh6ng chinh xac bang: ef = Ih- If, Tile 1a ph~n tram thay dcSi cua ty gia h6i doai se

g~n bang chenh l~ch trong ty 1~ 1~m phat giua hai qu6c gia

V~n dl,lng thuye"t ngang gia sue mua nha nu'oc c6 th~ sa d1;1ng chinh sach ty gia h6i doai a€ di€u ch!nh 1<;~-m phat: ngo~i t~ se tang gia khi 1~m

phat trong nu'oc IOn hon 1~m phat nu'oc ngoai, ngo<;~-i t~ se giam gia khi 1~m phat trong nuoc thffp hon l~m phat nu'oc ngoai

1.6.2 Quan h~ giila tj gia hoz doai va liii suat theo hi~u zlng Fisher quoc tt

(/FE)

Lai sua"t thuong c6 quan h~ m~t thie"t voi ty 1~ 1<;~-m phat Ly thuye"t ngang gia sue mua dung chenh l~ch muc 1~m phat a€ giai thich nguyen nhan ty gia h6i doai thay dcSi theo thai gian con 1y thuye"t hi~u ling Fisher qu6c te" dung 1ai sua"t a€' giai thich sv thay d6i cua cy gia h6i doai theo thoi gian.Do d6 chenh l~ch lai sufft giUa cac qu6c gia c6 th€ 1a ke"t qua chenh l~ch trong l~m

phat

Trong thi tru'ong c<;~-nh tranh hoan hao, theo 1y thuye"t hi~u ling Fisher qu6c te" thl:

- Lai sua"t danh nghia chiu anh hudng boi hai nhan t6 la lai sua"t thl;ic va

ty 1~ l~m phat Voi hai nu'oc cho san, d6ng ti€n cua nuoc c6 1ai sua"t cao hon

se giam gia bang voi chenh 1~ch lai sufft Tuc la 1ai sufft danh nghla se g6m Hii sufft thl;t'c te" va 1~m phat dl;t' kie"n Lai sua't danh nghia se bao g6m rui ro kh6ng thl;t'c hi~n nghia V\1 ct'l.a m()t khoan d~u tu'

- Ty sua't sinh 1Qi tu d~u tu' trong nu'oc tinh trung blnh se bang ty sua't sinh l<;5i c6 hi~u ll;t'c tu d~u tu' nu'oc ngoai Tuc 1a r = Ih

M6i lien h~ ehinh xae giua ehenh l~eh Hii sufft eua hai nu'oe va thay d6i

ty gia h6i doai dv kie'n theo hi~u ling Fisher qu6e te' e6 th€ du'<;fe diSn d~t

nhu' sau:

(l+Ih)

er = - - 1

(1 +Ir) Trong d6: er Ia phftn tram thay d6i trong d6ng ngo~i t~

Ih Va Ir la mile Hii sufft trong nu'oe va nu'oe ngoai

Hi~u ling Fisher qu6e te'kh£ng dinh:

- Khi Ih > Ir thl er se duong Tile Ia d6ng ngo~i t~ se tang gia khi lai sufft trong nu'oe eao hon lai sufft nu'oe ngoai.Sv tang gia nay lam tang ty sufft sinh l<;fi tu nude ngoai eho eae nha dftu tu' trong nuoe nen ty sufft sinh l<Ji tu ehung khoan nu'oe ngoai se tu'ong tv ty sufft sinh l<;fi tu ehung khoan trong nu'oe

- Khi Ih < Ir thl er se am Tile Ia d6ng ngo~i t~ se giam gia khi lai sufft trong nuoe thffp hon lai sufft nuoe ngoai.Sv giam gia nay lam giam ty sufft sinh 19i

tu nu'oe ngoai eho eae nha dftu tu' trong nu'oe nen ty sufft sinh l<;fi tu ehung khoan nu'oe ngoai se tu'ong tv ty sufft sinh l9i tu ehung khoan trong nu'oe

M()t eong thue don gian h6a nhung khong ehinh xae b~ng hi~u ling Fisher qu6e te' la: : er = Ih- Ir Tile la phftn tram thay d6i eua ty gia h6i doai trong thoi ky dftu tu' se gftn b~ng ehenh l~eh trong lai sufft giua hai qu6e gia

-' " ' A ? " "" -'

1.7 CAC D~NG CHE DQ TY GIA HOI DOAI

Trong qua trlnh phat tri€n eua mlnh, lieh su ti€n t~ da trai qua eae ehe' d9 ty gia sau:

1.7.1 Cac lo<:Ii ehe' c19 ty gia c6 dinh

Trong ehe' d9 nay, ty gia h6i doai du'<;fe cac ehinh phil g~n e6 dinh vao m9t trong eac ye'u t6 sau:

1.7.1.1 Ty gia giin vm vlmg ( h{lc)

Che" do ty gia gan ke"t c6 dinh voi v~mg (b~c) du<jc xem la h~ th6ng ti@n t~ c6 qua trlnh phat tri~n Hiu dai nha't trong lich su ti@n t~ Che" do ty gia nay du'<jc hlnh thanh tu thai trung c6 va ke"t thuc khi The" chie"n thu I bung n6.Trong che" do nay m6i d6ng ti@n du'QC dam bao b~ng mot ham lu'<jng ( b~c) tu'dng ung.Ty gia gifi'a cac d6ng ti@n du'<jc xay dl).'ng tren co sd ngang gia vang (b~c) Day la thai ky gia tri ti@n t~ luon 6n dinh, l~m phat du'QC ki@m che" Tuy nhien, che" do ty gia nay da khong con t6n t~i tu khi che" do ban vi vang pha san

1.7.1.2 Ty gia giin vlw mi)t diJng tiin nh{{t djnh

Trong che" do ty gia nay cac chinh phu gan d6ng ti@n cua nuoc mlnh voi m<)t d6ng ti@n qu6c te" chu ch6t rna khong, ho~c hie"m khi di@u chinh gia tri so sanh giua chung Khi mu6n thay d6i gia tri ban t~, cac mtoc nay thu'ang cong b6 tru'oc lich di@u chinh ty gia giua ban t~ voi d6ng ti@n rna n6 gan vao Nhu v~y ty gia h6i doai c6 th~ thay d6i nhung chi bie"n d<)ng trong m<)t muc d<) nha't dinh va khong mang ye"u t6 ba't nga Hi~n nay, che" d<) ty gia nay dang ap d1,mg t~i cac nuoc nhu' : Argentine, Costa Rica, Mexico, Panama gan d6ng ti@n cua nu'oc mlnh voi do la My; Brunei voi do la Singapore; Bhutan voi d6ng Rupee An d9

1.7.1.3 Ty gia giin vlw mi)t rli cac lo{li tiin If

Khi gan d6ng ti@n cua mlnh voi m<)t h6n h<jp cac d6ng ti@n thl muc do tac d<)ng cua tung d6ng ti@n thanh vien de"n d6ng ti@n tinh gia ty 1~ thu~n voi

ty trQng n6 chie"m gifi' trong h6n hQp ti@n t~ Voi each thie"t l~p ty gia nhr( tren, cac nuoc CO d6ng ti@n gan ke"t VUa CO th€ thl,fC hi~n dtfQC ffi\lC tieu 6n dinh ti@n t~ vua phan tan dtfQC rui ro hffi doai do d6ng ti@n cua hQ khong bi

~~ thUQC qua nhi@u vao mot d6ng ti@n nhfft dinh

1.7.1.4 Ty giti giin vao mQt khoan chenh l~ch xac dtnh trlluc

£)6 la ty gia g~n d6ng ti@n nuoc mlnh vao m()t d6ng ti@n khac ho~c

m()t r6 d6ng ti@n trong m9t bien d() giao d()ng nha't dinh, thuong la nho va khong dang kS

1.7.1.5 Ty gia ho1 doai co~ dtnh nhztng c6 dilu chinh

Day la thoa uoc v€ ty gia can bang theo Hi~p dinh Bretton Woods Theo hi~p dinh nay do la My la d6ng ti@n duy nha't du<Jc chuySn d6i thanh vang voi gia 35 USD/ounce vang M6i qu6c gia thanh vien xay dlfng m()t ty gia trung tam giua d6ng ti@n cua qu6c gia mlnh voi do la My; d6ng thai c6

trach nhi~m giu ty gia giua ban t~ voi USD dao d()ng trong bien d() ± 1% ( v€ sau du<jc noi r()ng len± 2,5%) so voi ty gia trung tam bang each d~t l~nh

mua ban ngo~i h6i tren thi truong ti@n t~ khi cftn thie'"t

Vu diSm chung cua cac che'" d9 ty gia c6 dinh Ia cac qu6c gia ap dl,lng che'" d9 ty gia nay c6 th~ thu hut du<Jc m()t lu<Jng v6n nuoc ngoai d6i dao do cac nha dftu tu qu6c te'" it lo ngc_ti v@ rui ro ty gia Ty gia 6n dinh cling gop phftn dang kS trong vi~c dffy mc_tnh san xua't, blnh 6n gia ca B6i voi cac qu6c gia nho ho~c cac nuoc c6 n€n kinh te'" non ye'"u, chinh phu c6 th~ tlm du<Jc m()t diSm tlfa vung vang v€ ti@n t~, kinh te'", th~m chi v@ chinh tri tu

nuoc c6 d6ng ti~n du<Jc ch9n Jam di~m neo ty gia Trong m()t s6 truong h<Jp nha't dinh, d~c di~m nay c6 th~ trd thanh uu tien b~c nha't trong vi~c llfa chQn che'" dQ ty gia cua cac qu6c gia

Tuy nhien cac nuoc su dl,lng che'" d() ty gia c6 dinh cling g~p nhi@u kh6 khan:

· Slf ma't W chu v@ ti@n t~ Do chinh sach ti@n t~ bi rang bu()c d~ giu VUng ty gia nen cac quoc gia llfa ChQn che' dQ ty gia nay khong th~ linh ho~ t trong vi~c di@u chinh nhung ba't can xung trong n@n kinh te' mQt each nhanh nha't

· BO'i vOi cac quO'c gia h,ta chQn che" d('> ty gia cO' dinh gtln voi m('>t ngo(;li t~ m(;lnh, quy§n tl;l' chu ti§n t~ cua hQ cling bi anh huang Do bi g~n ch~t v§ ti§n t~, n§n kinh te" cua cac quO'c gia nay thu'ong bi phl,l thu('>c nhi§u vao sv thang tr~m cua d6ng ti§n rna n6dang g~n ke"t

· M('>t di§u ki~n khong thS thie"u khi Iva chQn che" d('> ty gia cO' dinh la ngu6n dv tru ngo(;li hO'i cua quO'c gia phai d6i dao v oi cac nu'oc c6 ngu6n dv tru it, h(;ln hyp, chinh phu cua hQ se g~p nhi~u kh6 khan trong vi~c 6n dinh gia tri ban t~ khi thi truong ngo(;li hO'i bie"n d('>ng

1.7.2 Cac lo~i ty gia linh ho~t

Sau khi h~ thO'ng Bretton Woods bi pha san vao nam 1973, h~u he"t cac d6ng ti§n chinh du'qc tha n6i Vao thang 1 I 1976 cac thanh vien cua IMF da nh6m hQp t(;li Jamaica dS thong qua che" d('> ty gia linh ho(;lt Trong che" dQ nay, ty gia hO'i doai du'qc di§u chlnh m('>t each linh ho(;lt theo sv bie"n d('>ng cua thi tru'ong cling nhu' ffil,lC tieu chinh sach ti~n t~ CUa tung quO'c gia trong tung thoi ky nhfft dinh Che" d('>·ty gia hO'i doai linh ho(;lt du'qc biSu hi~n

du'oi cac hlnh thuc sau:

1 7.2.1 Ty gia dzt(lc diiu chinh theo cac chi sf/ kinh te'

D6 la ty gia rna trong d6 n~n kinh te" tv d('>ng di§u chinh d6ng ti~n cua mlnh theo sv thay d6i trong cac chi sO' cho tru'oc

1 7.2.2 Ty gill hili doai tha nfli tlj do

Trong che" d('> ty gia nay, ty gia hO'i doai hoan toan du'qc quye"t dinh boi cung c~u ti~n t~ trong n~n kinh te" Chinh phu khong sli' d1,1ng bfft eli cong

cv gl dS tac d('>ng de"n ty gia Qui dv tru ngo(;li hO'i quO'c gia khong thay d6i

Sv tham h1,1t ho~c th~ng du' cua can can vang lai se dttqc bu dap bang muc

th~ng du' ho~c tham hvt cua can can vO'n va ngu'qc l<;li

1-.'-.;:.,-. -~ ~ -. -·

-1.7.2.3 Ty gia hoz doai tha no?i co quan ly

Trong che" d() ty gia tha n6i c6 quan ly chinh phu thu'ong xuyen diSu chinh ty gia thong qua Slf thay d6i CUa cac bie"n s6 nhu': ffi\}C tieu phat tri€n cua qu6c gia, muc d9 ho~m thi~n cua thi truong tai chinh, thi truong tiSn t~,

kha nang quan tri cua cac doanh nghi~p, d?c bi~t la cua h~ th6ng ngan hang thu'dng m~i, Slf tham hl;lt hoi:\C thi:\ng du' cua can can thanh toan, tlnh hlnh dl_t tru, Slf bie"n d()ng cua nSn kinh te" toan cftu Tuy theo each thuc can thi~p

cua chinh phu vao ty gia rna che" d() ty gia tha n6i c6 quan ly du'<Jc pharr thanh hai lo~i sau:

- Ty gia tha n6i du'<Jc quan ly b~ng cac c6ng C\1 mang tinh hanh chinh, ap d?t Trong che" d() nay, chinh phu slY dl;lng cac c6ng C\1 mang tinh b~t bu()c d€ tac d()ng de"n ty gia nhu dung gia trftn, san d€ kho'ng che" ty gia, giOi h~n ty gia ky h~n, phi hoan d6i tiSn t<$, qui dinh ty 1~ ke"t h6i Hi~n nay c6 ra't nhiSu qu6c gia tren the' gioi ap dl;lng che" d9 ty gia nay ( tren so qu6c gia)

- Ty gia tha n6i du'<Jc diSu tie"t b~ng cac bi~n phap kinh te" Trong che" d() nay ty gia du'<Jc quye"t dinh boi thi tru'ong va cac ye"u to' cua thi tru'ong Gia tri d6ng tiSn du'<Jc xac dinh hoan toan bC1i qui lu~t cung cftu tren thi tru'ong h6i doai Chinh phil, C\1 th€ la ngan hang Trung u'ong kh6ng du'<Jc can thi<$p trvc tie"p vao thi tru'ong d€ diSu tie"t ty gia Ngan hang Trung u'ong chi c6 th€ can

thi~p m()t each gian tie"p vao ty gia b~ng each d?t l<$nh mua, ban ngo~i t<$ tren thi tru'ong h6i doai

u'u, nhtiQ'c di~m cua cac che' d() ty gia tha n6i hf do :

Bi€m thu~n l<;5i: ty gia pharr anh sat voi tri thvc cua d6ng tiSn, t<;w di~u ki~n

thu~n l<Ji cho cac qu6c gia trong can bang d6i ngo~i va thl_tc hi~n quy~n w chu v~ ti~n t~

Gia slY hi$ th6ng ty gia giUa hai qu6c gia Ava B la c6 dinh L~m phat ciia qu6c gia A cao han l~m phat qu6c gia B Luc do nguoi tieu dung A se mua

nhi€u hang cua B hon va B giam bot mua hang cua A ( do hang h6a cua A cao ) Phan ling nay se lam cho san xua't cua A giam va tha't nghi~p tang N6 cling c6 th€ lam cho l~m phat cua tang do mile c~u hang h6a B tang Vu'Qt qua mile cung do B san xua't V~y, l~m phat cua A cao c6 th€ keo theo l~m phat cao (J B

Tuy nhien trong m6i tru'ong ty gia h6i doai tha n6i t\1' do, B c6 th€ kh6ng bi anh hu'dng boi tlnh hlnh l~m phat (j A do vi~c gia tang nhu c~u cua A d6i voi hang h6a B se gay ap l\fc lam tang gia tri dBng ti€n B

H~n che' cua che' dQ ty gia tha n6i la ty gia thu'ong xuyen bie'n d{)ng t~o tam

ly kh6ng 6n dinh trong c6ng chung, gay trd ng~i cho vi~c thu hut v6n d~u tu'

va kinh doanh qu6c te'

1.7.3 Lq.'a chc;m che' dQ ty gia

Theo Quy ti€n t~ qu6c te' (IMF) nhung ye'u t6 chu ye'u d€ l\fa chQn chinh sach ty gia h6i doai nhu' sau :

- Quy mo va dq miJ cua nin kinh te': Ne'u ngo<;ti thu'ong chie'm ty trQng IOn trong GDP thl cai gia phai tra do ti€n t~ kh6ng 6n dinh ra't cao, do d6 c~n c6 m9t che' d9 ty gia linh ho<;tt d€ tranh cac con s6c tu ben ngoai

- To'c dq lc;zm phat: Ne'u m9t nu'oc c6 ty 1~ l~m phat cao hon nhi€u so voi b~n hang thl ty gia h6i doai C~n m@m deo de dam bao kha nang C<;tnh tranh CUa hang h6a tren thi tru'ong the' gioi Ne'u chenh l~ch t6c d9 lam phat kh6ng nhi€u thl ty gia h6i doai c6 dinh to ra thich h<;p hon

- Mac dq nang dqng cua thi trrtiJng lao dqng : ti€n luang cang dong cling thl dmg c~n c6 m9t ty gia m€m deo d€ giup n€n kinh te' ch6ng l~i nhung cu s6c

tu ben ngoai

-Mac dq phdt trdn tili chfnh : Ccic mtoc phat triSn c6 thi tntong ali chinh ye'u

at, kh6ng nen tha n6i ty gia hoan toan vl chi dn mot s6 nho cac giao dich d6i ngo~i cling c6 thS gay ra nhung bie'n dong ti@n t~ IOn

- Mac dq tfn nhifm cua cdc nha hog.ch djnh chfnh sdch : Uy tin cua ngan hang trung u'dng cang tha'p thl dmg cfrn phai c6 dinh

",.# X' ~ • , ·? _,

1.8 VAN DE DIEU CHINH TY GIA

Trong xu hu'ong to~m cfru hoa kinh te' hi~n nay, cac qu6c gia chiu sv rang buoc la phl;l thuoc ngay cang ch~t che l~n nhau thl mot che' do ty gia h6i doai tha n6i tv do hoan toan se ch1Ya d\fng nhi@u ye'u t6 ba't l<;ii cho n@n tai chinh ti@n t~ qu6c gia Do d6 hi~n nay cac chinh phu d@u mu6n ap dl;lng che'

do ty gia tha n6i c6 sv quan ly cua nha nuoc, nh~m can thi~p dS h~n che' nhung bie'n dong len xu6ng m~nh me cua ty gia va dS dam bao cac can

b~ng kinh te' vi m6

S\f bie'n dong cua ty gia h6i doai la do nhi@u nhan t6 khac nhau, do d6

vi~c di@u chlnh ty gia h6i doai c6 thS du'<;ic thvc hi~n b~ng nhi@u c6ng C\J va each th1Yc khac nhau, thong qua sv thay d6i cac ye'u t6 vi m6 nh~m di@u tie't nhung ho~t dong giao dich cua cu' dan, chinh phu cua mot qu6c gia d6i voi ben ngoai, tu d6 tac dong de'n ty gia h6i doai Ngo~i tru cac bi~n phap hanh chinh, thl cac cong C\} Cd ban Va thufrn tuy mang tinh kinh te' du'QC cac nu'OC thu'ong dung trong vi~c can thi~p vao ty gia h6i doai g6m c6 : Hii sua't tai chie't kha'u va nghi~p V\J thi tru'ong md

- Liii su[{t tdi chie't kha'u :

Cd che' tac dong cua c6ng cv nay de'n ty gia h6i doai nhu' sau : trong the' can bang ban dfru cua cung du ngo~i t~ tren thi tru'ong, khi Hii suit tai chie't kha'u thay d6i se lam thay d6i Hii suit tin d\mg tren thi tru'<'Jng Tu d6, tac dong de'n xu huang dich chuySn cua cac dong v6n qu6c te', lam thay d6i tai khoan v6n va d~n de'n sv thay d6i cung va cfru ngo~i h6i lam cho ty gia thay

d6i Cv th~, ne"u Hii sua't trong nuoc tang se d~n de"n v6n vay nga:n h<;1n tu

mtoc ngoai d6 vao trong nuoc va nhung nguoi sd huu v6n ngo(;li t~ trong nuoc se c6 khuynh huang chuy~n d6i ngo(;li t~ ci1a mlnh sang n()i t~ d~ thu Hii cao hdn, ke"t qua la d6ng n9i t~ tang gia va ty gia giam Nguc,1c l<;1i mu6n

ty gia tang thl se giam Hii sua't tai chie"t kha' u

Tuy nhien cong cv Hli sua't tai chie"t kha'u chi c6 vai tro nha't dinh trong qua trinh tac d()ng de"n ty gia h6i doai vl Hii sua't va ty gia chi c6 m6i quan

h~ qua l<;1i l~n nhau chu khong phai la m6i quan h~ nhan qua M~t khac, dieu ki~n cin d~ Slt dl)ng cong ClJ nay la phai CO mQt thi trliong v6n du ffi(;lnh

va tai khoan v6n tv do linh ho<;1t

- Nghi¢p v~ th.i tru&ng miJ ngot;~-i t¢ :

Nghi~p vv thi truong md ngo<;1i t~ du(,1c thvc hi~n thong qua vi~c ngan hang trung udng tham gia mua ban ngo<;1i t~ tren thi truong ngo(;li t~ Khi ngan hang trung udng mua ngo<;1i t~ tren thi truong se lam giam cung ngo<;1i

t~, tu d6 lam giam gia nQt t~ va ty gia h6i doai tang NgltQC li;li, mQt nghi~p

vv ban ngo<;1i t~ tren thi truong se lam ty gia h6i doai giam

Nghi~p vv thi truong md ngo<;1i t~ Ia m9t cong cv lam thay d6i tn!c tie"p cung ciu ngo<;1i t~ tren thi truong, do d6 n6 c6 tac d()ng m(;lnh de"n ty gia h6i doai M~t khac c6 th~ d~ thlfc hi~n nghi~p vv dao nguqc ne"u xay ra hi~n

tltc,5ng mua ban qua muc tren thi truong D6 thlfc hi~n nghi~p vv thi truong

md ngo<;1i t~, doi hoi qu6c gia phai c6 m()t dlf tru ngo<;1i t~ du m<;1nh d~ c6 th~

6n dinh cung ciu ngo<;1i t~ tren thi truong va h<;1n che" sv tham hvt v€ dlf tru ngo(;li h6i

Ben C(;lnh vi~c thvc hi~n cac cong ClJ cd ban tren, chinh phil con thljc

hi~n cac bi~n phap pha gia, nang gia ti€n t~, sl't dvng cac chinh sach thue" va trQ ca'p, cac chinh sach mang tinh cha't hanh chinh d~ di€u chinh ty gia h6i doai theo cac mvc tieu trong tung thai ky nha't dinh

- Pha gia tiin t? :

Ml;lC dich cua vit;c pha gia ti~n tt; la d€ tang kha nang C(;lnh tranh qu6c te' va cai thit;n tlnh tr(;lng can din thu'dng m<;1i trong tai khoan vang lai D€ thlfc hit;n illlfC dich d6 nha lll.10C chu dong giam gia tri noi tt;, lam cho ty gia h6i doai tang len tu d6 se giup tang gia hang nh~p khiu va giam gia hang xufft khiu Ben c(;lnh d6 nha nu'oc cling cfrn tlm mQi bit;n phap d€ phat tri€n kinh te', ki€m soat l(;lm phat Ngu'QC l<;li voi vit;c pha gia ti~n tt; thl vit;c nang gia ti~n tt; se lam ty gia h6i doai giam xu6ng Vit;c nang gia ti~n tt; la do xufft phat tu ap llfc cua mot s6 qu6c gia khac trong C(;lnh tranh thu'dng m(;li qu6c te', hol;ic do yeu cfru chinh sach ti~n tt;

- Chfnh sach thue' nhf],p khdu va tr(f cap xudt khdu:

Thlfc hit;n chinh sach nay chinh phu danh thue' nh~p khiu se lam tang gia hang nh~p khiu, lam giam nh~p khiu va tr<;1 cffp cho xufft khiu se lam tang xufft khiu Ke't qua la can can thanh toan vang lai du'QC cai thit;n va ty gia h6i doai du<;1c 6n dinh

, ? ? "' , , , K , :' ? 1.9 VAl TRO CUA TY GIA HOI DOAI TRONG NEN KINH TE MO

Ty gia h6i doai la mot cong Cl;t kinh te' vi mo chu ye'u d€ di~u tie't can can thudng m(;li qu6c te' theo cac m1;tc tieu da dinh truoc Th~t v~y ty gia h6i doai c6 tac dong trlfc tie'p de'n gia ca hang hoa xufft nh~p khiu cua m6i qu6c gia, do d6 n6 trlfc tie'p tac dong de'n can can thudng m<;1i qu6c te' Khi ty gia

CO S\f Sl;tt giam, tuc ty gia d6ng noi tt; tang gia se lam giam XUfft khiu va tang nh~p khiu d~n de'n can din thu'dng m(;li c6 th€ xa'u di Ngu'<;1c l<;1i, ne'u ty gia h6i doai c6 sv gia tang tuc gia tri d6ng noi tt; giam se lam tang xua't khiu, tu do can din thu'dng m(;li du'QC cai thit;n

Ben C(;lnh tac dong de'n can can ngoi:_li thu'dng, ty gia h6i doai con tac d<)ng de'n gia ca trong nu'oc, l<;1m phat va tha't nghit;p Th~t v~y khi ty gia tang thl gia tu' lit;u san xufft va tu' lit;u tieu dung nh~p khiu se tang len keo

theo gia cac m~t h~mg lien quan trong m.toc se tang theo, ne'u ty gia h6i doai tang lien tl,lc qua cac nam se d~n de'n l~m phat tang len Ben c~nh d6, d6i vdi cac linh vlfc san xua't chu ye'u dlfa tren ngu6n llfc trong nude se c6 di§u

ki~n phat tri~n san xua't do nh?p khcfu giam, tu d6 c6 th~ t~o them c6ng an

vi~c Etm, giam tha't nghi~p, san lu<;5ng qu6c gia c6 th~ tang len

Nhu' v?y ty gia h6i doai la m9t lo~i gia ca c6 vai tro quan tn,mg trong n§n kinh te' vl sv thay d6i cua ty gia h6i doai se c6 tac d9ng de'n ca hai nh6m m\}C tieu cua n€n kinh te' la m\lC tieu din b~ng ngo~i (din b~ng ngo~i

thu'dng) va m\}c tieu din bang nQi (san lu'Qng, c6ng an vi~c lam va l~m ph<:lt)

Ty gia con du'QC xem nhu' la m9t trong nhung c6ng Cl.J c6 sue m~nh rfrt Wn

CUa chinh sach ti€n t~ qu6c gia va chinh sach ty gia cfing la mQt bQ ph?n quan trQng trong chinh sach ti§n t~ qu6c gia

1.10 VAl TRO CUA NGAN HANG TRUNG DONG TRONG VI}tC

~ ' ? , , , /

DIEU HANH TY GIA HOI DOAI

Vai tro chinh cua ngan hang Trung u'dng trong vi~c di€u hanh ty gia Ia

can thi~p vao thi tru'ong ngo~i h6i d~ kh6ng che' gia tri cua d6ng ti§n

C6 ba ly do chinh d~ NHTW quan ly ty gia h6i doai Ia:

· Lam diu bot cac bie'n d9ng ty gia h6i doai: NHTW c6 th~ tung dlf tru d€ mua ngo~i t~ khi ngo~i t~ len ghi hay ban ngo~i t~ khi ngo~i t~ giam gia d€ duy trl tlnh tr~ng 6n dinh cua ngo~i t~

· Thie't l?p cac bien dQ ty gia h6i doai

· ung ph6 vdi cac xao tr9n t~m thai: NHTW c6 the can thi~p de co l?p gia tri mQt d6ng ti§n khoi 111Qt xao trQn t~m thai

1.1 0.2 Cdc phlldng phap can thi~p cua NHTW:

- Can thi¢p tnfc tifp: D€ Etm giam gia ngo(,li t~, NHTW se tung ngo(,li t~ dv tn1' ra ban tren thi tntong ngo(,li h6i

- Can thi¢p gian tifp thong qua ch£nh sach cua ch£nh phu: NHTW c6 th€ tac

d<)ng de'n ngo(,li t~ m<)t each gian tie'p b~ng each tac d<)ng de'n cac ye'u to' c6 anh hudng de'n ngo~i t~ nhu h(,l thffp Hii su'fft n<)i t~ d~ t(,lO ap lvc giam gia ngo(,li t~

- Can thi¢p gian tifp qua cdc himg rao cua ch£nh phu: M<)t chinh phu cling

c6 th~ tac d9ng m9t each gian tie'p de'n ty gia h6i doai b~ng each ap d~t cac hfmg Tfw d6i voi tfd chinh va m~u dich qu6c te' Vi d1,1 : ne'u chinh phil mu6n tang gia n9i t~ hQ se danh thue' tren hang nh~p nh~m lam giam nh~p kh~u

Nhu cffu nh~p kh~u giam se lam giam cffu ngo(,li t~ va t(,lO m<)t ap lvc lam tang gia n9i t~ Ngoai ra chinh phil cling c6 th~ ap d1,1ng h(,ln ng(,lch d6i voi hang nh~p d~ lam giam nh~p kh~u, giam gia ngo(,li t~ ho~c chinh phil c6 th~

giam, miSn thue' danh tren thu nh~p do dffu tu trong nuoc cua cac nha· dffu tu

DANG PHA T TRIEN

K~ tu khi h~ tho'ng Bretton Woods s1,1p d6 (1973), tfft ca cac nuoc tren the'gioi d~u phai d6i m~t voi va"n d~ Iva chQn mot che' d9 ty gia ho'i doai phu h<;Jp sv Iva chQn d6 da rfft khac nhau C1 m6i nuoc : c6 nuoc Iva chQn che' d9

ty gia ho'i doai tha n6i hoan toan, c6 mtoc hfa chQn che' d9 ty gia ho'i doai co' dinh thuffn tuy ho~c trung gian giUa tha n6i hoan toan va co' dinh Sv Iva chQn che' d9 ty gia ho'i doai li~u c6 nhung anh hu'dng tich eve hay tieu eve de'n hi~u qua kinh te' nhu' tang truC1ng va l(,lm phat D~c bi~t la li~u c6 m9t

m6i quan h~ ch~t che giua che' d9 ty gia h6i doai voi khung hmlng tiSn t~ (J

cac m.ioc dang phat tri~n hay kh6ng?

Tim kie'm lOi gi:H dap cho diu hoi nay v6 cung c~n thie't vl n6 se giup chung ta c6 nhung bai hQc b6' ich trong vi~c xay dVng nhung cd che' diSu

h~mh kinh te' phu h<;fp ( trong d6 c6 vi~c lVa chQn m9t che' d9 ty gia h6i doai thich h<;fp), d~c bi~t trong bO'i canh Vi~t nam dang cO' gang h9i nh~p vao nSn kinh te' khu vvc va toan c~u

triifn thoi ky 1973 - 1996

1.11.1.1 Xu hztung

Theo nghien cuu cua IMF, trong thai ky 1973 - 1996 che' d9 ty gia hO'i doai cua cac mtoc dang phat tri~n ra't da d<;tng ( tu cO' dinh duoi cac hlnh thuc khac nhau cho tai tha n6'i hoan to an va tha n6'i c6 quan ly) va c6 xu huong chuy~n m<;tnh tu che' d9 ty gia hO'i doai cO' dinh sang che' d9 ty gia hO'i doai tha n6'i

Th~t v~y, ne'u nhu nam 1975 c6 toi 87% trong t6'ng sff cac nuoc dang phat tri~n ap dl;mg che' d9 ty gia hffi doai cff dinh ( duoi cac hlnh thuc khac nhau) va chi c6 10% Iva chQn che' d9 ty gia hO'i doai tha n6i thl tOi nam 1996

ty trQng da nghieng v~ phia che' d9 ty gia hO'i doai tha n6'i (52%)

m~nh, voi nhung h~u qua tieu ql'c tOi n€n kinh te' cua cac nu'oc nay ( l~m phat, khung hoang n<;1 ) Do d6 nhi€u nu'oc dang phat triin da c6 g~ng chuyin sang ap d1,mg m()t che' d9 ty gia h6i doai c6 dinh vao mot t~p h<;1p cac d6ng ti€n ho~c ffiQt che' do ty gia h6i doai linh ho~t hon

· Mot lo~t cac cu seSe tieu eve d6i voi kinh te' cac nu'oc dang phat triin

da xay ra trong nhung nam 1980 : lai sua't 0 cac nu'oc c6ng nghit%p phat triin tang m~nh; tang tru'ong 0 cac nu'oc nay suy giam; di€u kit%n thu'ong m~i xa'u di; khung hoang n<;1 Bi d6i ph6 voi nhung cu seSe ki tren, nhi€u nuoc dang phat triin da chuyin sang mot che' dQ ty gia h6i doai linh ho~t hon ( cho phep d6ng ti€n n()i dia giam gia thvc te' ) Hon the' nua, trong nhung nam g~n day, qua trlnh tv do h6a tai khoan van da lam tang them rui ro bi anh hu'ong cua nhung cu seSe ben ngoai cling nhu' cua nhung ma't din d6i tu ben trong d6i voi n€n kinh te' Qua trinh nay cling d~t ra gioi h~n d6i voi chinh sach can thit%p v6 hit%u cua ngan hang trung u'ong

· Vao giua nhung nam 1980 va trong nhung nam 1990, nhi€u nu'oc dang phat triin da chuyin sang theo du6i chinh sach kinh te' mo cli'a, hu'ong ngo~i Thvc hit%n chinh sach nay, cac nu'oc da tang cu'ong lien ke't voi cac thi tru'ong ali chinh quae te' b~ng each tie'n hanh tv do h6a thu'ong m~i va tai chinh: x6a bo nhung h~n che' d6i voi lai sua't va ty gia; nha'n m~nh dm quan trQng cua thi tru'ong trong vi<%c xac dinh chung

Nhu v~y, trong thai ky 1973-1996, tie'n toi m9t che' d9 ty gia h6i doai linh ho~t la xu hu'ong chie'm ttu the' o cac nu'oc dang phat tri€n Tuy nhien, c6 m()t diim dang lttu y Ia che' dQ ty gia ma cac nu'oc dang phat tri€n dang c6

xu huang tie'n toi E\ che' d9 ty gia h6i doai tha n6i c6 quan ly chu khong thu~n tuy la che' d9 ty gia h6i doai tha n6i hoan toan nhu ct6i voi cac ct6ng ti~n m~nh Boi vi thi tntong tai chinh o cac nu'oc nay ph~n IOn la kern phat tri€n; thi tru'ong ngo~i h6i nho va mong manh, d~ bi chao dao ngay ca khi g~p phai cu seSe nho

1.11.2 Che' d() ty ghi va hifU qua kinh te'

1.11.2.1 Che' dQ ty gia vai lqm phat va can can thanh toan

Nhung nuck hfa chQn che' d9 ty gia h6i docli c6 dinh c6 muc l~m phat thfrp va 6n dinh hon so vdi nhung nude h;!'a chQn che' d() ty gia h6i do<ii linh

ho~t Tuy nhien, sl;!' khac bi~t nay dang giam d~n trong nhung nam 1990 Nhi6u nha kinh te' cho ding che' d() ty gia c6 dinh da t~o ra ky lu~t d6i vdi cac nha ho~ch dinh chinh sach kinh te', d~c bi~t la d6i vdi vi~c sa dt,mg chinh sach ti6n t~ d€ di6u tie't n6n kinh te' L~m phat 6n dinh hon duoi che' d9 ty gia h6i doai c6 dinh la ke't qua cua sl;!' gia tang thfrp hon trong muc cung ti6n

va cao hon trong C~U v6 d6ng ti6n nQi dia do CO dUQC ni6m tin vao Slf 6n dinh cua ty gia

Xet tren khia c~nh can din thanh toan, cac nuoc ll;!'a chc.m che' d9 ty gia h6i doai c6 dinh thuong c6 muc tham hl;lt can can tai khoan vang lai cao hon nhung nuoc llfa chQn che' d() ty gia h6i doai linh ho~t Thl;!'c v~y, tinh trung binh, "so voi nam 1980, nam 1996 ty gia thl;!'c hii'u hi~u ·cua cac nuoc c6 che' d9 ty gia h6i doai c6 dinh vao voi m()t d6ng ti6n h~u nhu khong thay d6i Chi s6 nay C1 nhung nuoc h.;!'a chQn che' d() ty gia h6i doai c6 dinh vao m()t t~p hc;1p cac d6ng ti6n da giam 14% Trong khi d6, chi s6 nay da giam 55% C1 cac nuoc h.;!'a chQn che' d9 ty gia h6i doai linh ho~t

1.11.2.2 Che' dQ tY gia va khung hoiing tiln t~

Bang 1 cho tha'y, trong thai ky 1975-1996, C1 cac nuoc dang phat tri~n

da xay ra 117 truong hc;1p khiing hoang ti6n t~ Tuy nhien, cling trong thai gian nay, s6 lucjng khung hoang xay ra (j nhung nuoc c6 che' d() ty gia h6i doai c6 dinh cung nhu 6 nhung nude c6 che d9 ty gia h6i doai linh ho~ t la nhu nhau

Mi;ic du cac b~ng chung thl;!'c nghi~m khong cho tha'y che' d() ty gia h6i do<ii c6 dinh thuong gcln li6n vdi khung hoang ti6n t~, nhung cac nha kinh te'

v~n cho ding tuy nhiSu mtoc cong bO' che" do ty gia hO'i doai cua h9 la linh hoc;tt nhu'ng tren thvc tS ty gia hO'i doai V~ll du'QC sfr d1,1ng nhu' mot cong Cl,l cua chinh sach kinh te VI mo Hdn the nua, trong nhung nam 1990 cling voi

Slf gia tang mc;tnh me CUa CaC dong vO'n quQ'c te, nhfi'ng CUOC khung hoang tiSn t~ xay ra hgu nhu dSu g3:n liSn voi che" do ty gia hO'i doai cO' dinh: Mexico 1994-1995, Chau A 1997-1998, Nga 1998; Braxin 1999, Th6 Nhi ky

2000, Arhentina 2000-2002

Bang 1 : Sfilu'Q'ng cac CUQC d6' v<J ti~n t~ theo che' dQ ty gia

Ngu6n: IMF, World Economic Outlook, October 1997

Nhu' v~y, Iva ChQn mot che" do ty gia hO'i doai khong phli hQp la mot trong nhung nguyen nhan cU a khung hoang tiSn t~' cac chinh sach VI mo khong phli h<Jp va khong lanh mc;tnh cling voi sv ye"u kern cua h~ tho'ng ngan hang Ia nhung nguyen nhan co ban khie"n cho khung hoang xay ra mot khi nSn kinh te" g~p phai nhung cu sO'c ben trong va ben ngoai

KET LU!N CHUONG I

Ty gia h6i doai la mot bo ph~n quan trQng cua chinh sach tai chinh

-ti~n t~ qu6c gia Su dl,lng cong ClJ nay mot each m~m deo, linh ho(;lt se g6p

ph~n thuc defy kinh t€ phat tri~n, ki~m soat l(;lm phat, thlfc hi~n du'QC cac mvc tieu vi mo va vi mo cua nSn kinh t€ nhu ghlm tham hl;lt m~u dich, can

b~ng can din thanh toan, bao hO mot each h<;fp ly n~n san XUfft noi dia, t(;!O cong an vi~c lam cho nguoi lao dong

Trong chudng 1 lu~n van da neu du'<;fc nhung ly lu~n cd ban v~ ty gia h6i doai d6ng thoi cling trlnh bay vai tro cua chinh sach ty gia h6i doai trong

n~n kinh t€ md qua d6 tha'y du<;fc t~m quan trQng cua vi~c nghien cuu ly

lu~n va hQC hoi kinh nghi~m di~u hanh ty gia h6i doai cua Chinh phu cac nUOC d~ ap dl,lng mot each thich h<;fp va CO ChQn lQC cho n~n kinh t€ dang thoi ky hoi nh~p voi the' gioi cua Vi~t nam

CHUONG 2:

.::: ' •) / A:' /

THl)C TR~NG DIEU HANH TY GIA HOI DOAI

d VIfj:T NAM TRONG THOI GIAN QUA

Tu nam 1955 de'n d~u th~p ky 90, d Vit%t nam v~ co ban c6 ba lo~i ty gia: ty gia chinh thuc, ty gia ke"t toan noi b() va ty gia ki~u h6i Trong ty gia ke"t toan noi b() con c6 ty gia hang xua't, ty gia hang nh~p Ty ghi hang nh~p

l~i tuy theo tung l?~i m~t hang rna l~i c6 ty gia rieng nhu' ty gia bong, ty gia xang, ty gia s8:t thep, ty gia hang tieu dung thie"t ye"u, khong thie't ye"u Ty gia hang xua't cling tuy lo~i m~t hang rna c6 nhung qui dinh rieng, a€ tren co

sd c16 Nha nu'oc ap d1;1ng chinh sach di~u chinh, hie c16 gQi Ia che" do thu- bu chenh lt%ch ngo~i thu'ong

• Ty gia chinh thuc hay con g{Ji la ty giti mlju djch:

Day la lo~i ty gia giua a6ng Vit%t nam voi d6ng ti~n cua m()t nu'oc xa h9i chu nghia d6i tac Ty gia nay du'<;ic hai chinh phii ky ke"t, qui dinh quan ht% so sanh giua VND voi d6ng ti~n cua nu'oc c16, du'<;ic dung d€ thanh toan giua hai mtoctrong cac quan ht% vit%n tr<;i va thu'dng m~i ( thanh toan song bien) Lo~i

ty gia nay du<;1c b8:t d~u ap d1,1ng a Vit$t nam tu ngay 31/511956

Ty gia chinh thuc d~u tien chr<;jc xac l~p la t)' gia giUa VND voi d6ng NDT cua Trung qu6c R6i l~i can dt vao ty gia cih d6ng NDT voi cac c16ng

ti~n cua cac mtoc khac rna ap dl,lng phu'dng phap tinh cheo d€ hlnh thanh ty

gi<:i voi cac d6ng ti~n do, quan trQng nha't la voi d6ng n1p cua Lien Xo ( Rup chuy€n nhu'<;ng )

Buoc sang th~p ky 70, vi each tinh cheo tu cac d6ng rup va NDT ra do la

va cac d6ng ti~n tu' ban chu nghia c6 nhung sai bi~t qua IOn so voi gia tri tht;tc te', cho nen dgn dgn phai chuy€n sang m()t hlnh thuc tinh ty gia chinh thuc khac, khong ap dvng phu'dng phap tinh cheo tu d6ng rup hay NDT, rna tinh trvc tie'p b~ng each do sue mua cua hai d6ng ti~n· tren cling m()t r6 hang h6a nha't dinh cua hai nu'oc

Ngoai ty gia m~u dich, cac nu'oc trong khO'i XHCN da thie't l~p ty gia phi

m~u dich d€ thanh toan cac giao dich phi m~u dich Ty gia nay du<;c hlnh thanh theo phu'dng phap ngang b~ng sue mua, tinh qua ty gia blnh quan gia

quy~n cua m()t sO' hang h6a, dich vv phi m~u dich giua cac nu'oc thanh vien nhu: chi phi v~n tai, giao dvc, y te', th€ dvc, th€ thao, qu6c phong c6 c()ng

them"h~ sO' d~t do" cua m6i nu'oc vao ty gia m~u dich Ty gia phi m~u dich du<;c thoa thu~n trong Hi~p dinh thanh toan phi m~u dich du<;c ky vao ngay 8/2/1963 giua cac nu'oc thanh vien trong khO'i SEV

Ngay 31/211956, cung voi sv ra doi cua ty gia chinh thuc, ty gia ke't toan n()i b() ciing du'</C chfnh thuc cong bQ' Va ap dvng

Ty gia ke't toan n()i b() (KTNB) chi dung d€ thanh toan ke't hO'i trong n()i b() n~n kinh te' N6 du<;c ap dvng trong cac quan h~ sau day: giua ngan hang voi cac t6 chuc ngo~i thu'dng nha nu'oc, giua ngan hang voi ngan sach nha nu'oc trong cac khau thanh toan vay n<J, vi~n trq nha nu'oc, giua cac t6 chuc

ngo~i thu'dng voi ngan sach nha nu'OC CO lien quan dSn Cd che' gia n()i dia

Trang cac ho~t d()ng ngo~i thu'dng, ty gia nay du<;c tht;tc hi~n thong qua m()t cd che' d~c bi~t, gQi la che' d() thu, bu chenh l~ch

• J(iiu hi{i va ty gia kitu hoz: Ki~u hO'i la lo~i ngo~i t~ ( nhung ngo;;ti t~

m~nh) cua nhung ca nhan, khong lu'u thong tren nhung kenh chinh thuc cua Nha nu'oc rna dtt<;c tieu dung ho~c thanh toan, ho~c gli'i t~ng D6 la ngo~i t~

cua Vi~t ki~u (J nu'oc ngoai gli'i v~ cho gia dlnh thong qua su qmin nu'oc si!J

t~i, gli'i qua h~ th6ng ngan hang nha nu'oc d~ t~ng gia dlnh trong nu'oc.Ngoai

ra con c6 Iu6ng ngo~i t~ cua khach du lich va vang lai

Ki~u h6i du'QC dem d6'i t~i ngan hang theo ty gia ki~u h6i Ty gia nay c6

chie'u c6 khmln chenh l~ch giua ty gia chinh thuc voi ty gia tren thi tru'Cing

nu'oc ngoai ( tinh theo s(!c mua tu'dng du'dng) d@ thu hut ki~u h6i va khuye'n

khich du lich

2.1.1.2 vi diiu chlnh tj gia:

Trong thai ky nay cac cong Clf cua chinh sach ti~n t~ chua d6ng vai tro

tich cljc trong vi~c di~u chinh can thi~p ty gia Vi~c di~u chinh ty gia chu

ye'u b~ng cac cong cv mang tinh cha't hanh chinh la chu ye'u

Bang 2: Di~n bie'n cac lo~i ty gia qua cac thai ky tu 1956 · 1989

M6c thai gian Ty gia KTNB Ty gia chinh Ty gia KTNB Ty gia chinh Ty gia ki~u hO'i