(Luận văn thạc sĩ) giải pháp duy trì và phát triển xuất khẩu thủy sản việt nam vào thị trường mỹ

y nghia va tinh c~p thiet ctia d~ tai Xu~t phat ti'r ti~m nang thien nhien to 16n, nganh thuy san v6i SlJ phat trien nhanh ciia mlnh da dong vai tro quan trqng trong stJ phat trien kinh

r; ~'l

BO • GIAO DUC VA DAO TAO • •

THUY SAN VIETNAM • V Ao TID TRUONG • MY

Chuyen ngimh : Kinh doanh Ngott.i thuong

NGUffi HUONG DAN KHOA HQC:

TS LE TAN Biru

, ,n_ ::~T() , _A_ _ • _ _, CHI MINH - Nam 2004

BO GIAO Dt)C VA 8AO T A,.O

TRLJdNG DH KINH TE TP.HCM

THUVI~N

Xin chan thanh cdm on cac anh, chi dang cong tac tq,i B9 Thuy sdn, Hi~p h9i che' bien va xudt khdu thuy sdn (V ASEP), Cl!cqudn ly chdt luf!llg, an toan v~ sinh va thu y thuy sdn (NAFIQUAVED) dii cung cdp tai li~u, tuvdn va g6p y ditoi c6 thihoan thanh nghien CUu nay

Xin thanh tam cdm on cac doanh nghi~p chl bien va xudt khdu thuy sdn dii nhi~t

tinh c9ng tac, trao d6i nhi1ng y kien het sue thlfc tiln va quy bau vm toi trong thm gian qua

Xin chan thanh cdm on cac dong nghi~p tq,i TruOng Dq,i h9c Thuy sdn Nha Trang dii khfch f~, giup diJ VQ tq,o die'u ki~n cho toi hoan thanh khoa hf!C btf fch nay

LUi cam doan

TIJi xin cam doan day Ia ciJng trinh nghien c{tu cua rieng tiJi Cac slf li~u va trich dcfn trong luf!n van ltl hoan loan trung th-tfc Cac ket qud nghien CUu cua luf!n van khiJng trung vOi bat ky ciJng trinh nghien c{tu nao

Thanh phlf Hd Cht Minh, ngay 24 thang 11 nam 2004

Tac gia lu~n van

Vii Thf Ban Tra

Trang phg bla

Lm cam doan

Mvclvc

Danh mvc cac Icy hi~u vi~t t~t

Danh mvc cac bang, bieu d6

Madiu

Ml)C Ll)C

Chuong1: CO' sd ly lm)n d~ duy trl va phat tri~n xm1t kh~u thuy san Vi~t Nam vao 1

thj tru<mg My

1.1 Cac ly thuyet v~ lqi the trong san xuat va xuat kh~u 1

1.2 SlJ cio thi~t cua vi~c phat trien san xu~t va xu~t kh~u thuy san cua Vi~t Nam 5

1.2.1 Nhiing 1¢ the' cua Vi~t Nam trong sdn xudt va xudt khilu thuy sdn 5

1.2 2 V ai tro cua sdn xudt va xudt khilu thuy sdn d6i v6i ne'n kinh te'Vi~t N am 7

1.3.1 Tam ly khach hang My khi mua hang thuy sdn 9

1.3.4 Xu hufJng va d7! bao thj truO'ng thuy sdn My 13

1.3.5 Nhi1ng hang rao thuong mq,i do'i v6i thuy sdn nhijp khilu vao My 14

1.4 Kinh nghi~m phat tri~n xuat khAu thuy san ciia mQt so m.roc 18

1.4.1 Phat triln nuoi tro'ng thuy sdn be'n viing 18

1.4.3 Thiet lijp m6i quan h~ dqc ch(j.t chetrong nganh thuy sdn 20

Chuong 2: Tht;rc tr1;1ng xuat khAu thuy san Vi~t Nam vao thj tru<mg My 23

i '

2.2 Tinh hlnh xufft khftu thuy slm Vi~t Nam vao thi tnrang My 25

2.3 Danh gh1 ve diem m'!-nh, diem y€u, ca h¢i, thach thuc d6i vm xufft khftu thuy san 35 Vi~t N am vao thi tnrang My

3.1 Ml;IC tieu, quan diem, ca sa de xufft giru phap 48

3.2 Giru phap duy trl va phat trien xufft khftu thuy san Vi~t Nam vao thi tnrang My giai 49 do'!-n 2004-2010

3.2.1 Nh6m gidi phap nang cao chat lu{Jng, ddm bdo v¢ sinh an toan cho thuy sdn XK 49

3.2.3 Nh6m gidi phap da dr;mg hoa sdn phdm 59

3.2.4.3 Gidi phap ang ph6 cac hang rao cua My do'i v6i hang thuy sdn nhtJ-p khdu 64

DANH MlJC cAc KY HI~u, cAc cHu VIET TAT

P hii'n tie'ng Anh

1 DOC: Department of Commerce- B¢ Thuong m~i Hoa Ky

2 FDA: Food and Drug Administration- Co quan thlJc phftm va dUQ'c phftm Hoa Ky

3 FAO: Food and Agriculture Organization- T6 chuc Nong luang th6 gi6i

4 GAP: Good Aquaculture Practices- Qui t~c thlJc hanh nuoi t6t

5 GMP: Good Manufacture Practices- Qui t~c thlJc hanh san xufft t6t

6 GDP: Gross Domestic Products- T6ng san phftm qu6c n¢i

7 HACCP: Hazard Analysis Critical Control Point- Philn tfch nguy co va kiem smit

cac kha.u tn;mg y6u

8 IQF: Individual Quickly Frozen- Dong rOi

9 ISO: International Standardlization Organization- T6 chuc tieu chuftn hoa qu6c t6

10 Lbs: pounds- Don vi do trqng lUQ'llg cua My, lib= 0,454 kg

1l.NAFIQUA VED: The National Fisheries Quality Assurance and Veterinary Directorate-~c quan ly chfft lUQ'llg, an toan v¢ sinh va thu y thuy san Vi¢t Nam

12 NMFS: National Marine Fisheries Service- Co quan quan ly nganh bien qu6c gia My

13 ODA: Official Development Assistance- V6n h6 trQ' phat trien chfnh thuc

14 SQF: Safe Quality Food: H¢ th6ng quan ly chfft lUQ'llg va v¢ sinh an toan

15 SPS: Sanitary and Phytosanitary- Rao can v¢ sinh an toan thlJc phftm

16 SSOP: Sanitation Standard OperatingProcedures- Quy ph:pn v¢ sinh

17 TBT: Technical Barriers to Trade- Rao can ky thu~t

18 USD: United States Dollar- Don vi ti~n t¢ My

19 WTO: World Trade Organization- T6 chuc thuong m~ th6 gi6i

Phtin tieng Vi~t

1 A TVSTP: An to an v¢ sinh thlJc phftm 7 NK: Nh~p khftu '

2 CNH- HDH: Cong nghi¢p hoa, hi¢n d~ hoa 8 SP: San phftm

, ? ,R A' DANH Ml)C CAC BANG, BIEU DO

Danh mf!C cac bdng

Chrtong 1

1 Bang 1.1 GDP cua ca nuoc vacua toan nganh thuy san (1995-2003) Tr.7

2 Bang 1.2 Kim ng~ch XK m~t s6 m~t hang chu y€u cua Vi¢t Nam nam 2003 Tr.8

Chrtung 2

3 Bang 2.1 Kim ng~ch XK thuy san VN theo vnng nguyen Ii¢u (1995- 2003) Tr.23

4 Bang 2.2 : Ty 1¢ san phftm gia tri gia tang (1980-2003) Tr.24

5 Bang 2.3: Ca c~u thi truang XK thuy san VN (1998- thang 6/2004) Tr.24

6 Bang 2.4 KL & gia tti thuy san NK cua My tu VN (1995- thang 6/2004) Tr.25

7 Bang 2.5 Ca c~u m~t hang thuy sfm VN xua:t vDo My (2001- thang6/2004) Tr.27

8 Bang 2.6 Xu~t khftu t6m cua Vi¢t Nam vao My (1995- thang 6/2004) Tr 27

9 Bang 2.7 TY tr9ng t6m chua ch€bi€n, ch€bi€n XK vao My (2002- 6/2004) Tr.28

10 Bang 2.8 Tinh hlnh XK t6m hum cua VN vao My (1995- thang 6/2004) Tr.29

11 Bang 2.9 LUQ'Ilg va kim ng~ch ca xu~t khftu VN vao My (2002- 2003) Tr.29

12 Bang 2.10 Luqng, gia tti XK ca tra, ca basa VN vao My (1995- thang 6/2004) Tr.30

13 Bang 2.11 Luqng va tri gia ca ngu XK Vi¢t Nam vao My (1995-thang 6/2004) Tr.29

14 Bang 2.12 Ty tr9ng ca ngu dong h~p trong t6ng KL va GT ca ngu XK tu VN vao

My (2000- thang 6/2004) Tr.32

15 Bang 2.13 ca r6 phi xu~t khftu Vi¢t Nam vao My (1995- thang 6/2004) Tr.32

16 Bang 2.14 LUQ'Ilg va gia tti cua, ghy xua:t khAu VN vao My (2002- 2003) Tr.33

17 Bang 2.15 Luqng va GT mt;rc, b~ch tu~c XK Vi¢t Nam vao My (2002-2003) Tr.34

18 Bang 2.16 Tinh hlnh hang thuy san VN b! canh bao (2000- thang 7/2004) Tr.35

19 Bang 2.17: Danh gia ve nguyen nhftn cha:t luqng nguyen Ii¢u thuy san th~p Tr.39

20 Bang 2.18 Danh gia ve nguyen nhftn cua SlJ kh6ng 6n d!nh cua ngu6n nguyen li¢u Tr.41

21 Bang 19: Ca c~u m~t hang cua cac DN nam 2003 XK vao th! truang My Tr.42

22 Bang 20: TY tr<?ng cac d~ng ch€ bi€n nam 2003 cua doanh nghi¢p Tr 42

23 Bang 2.21: Danh gia nguyen nhftn cua gia nguyen li¢u cho ch€bi€n XK tang.Tr.43

24 Blmg 2.22: Tinh hinh philn ph6i vao thj truemg My ciia cac DN Tr.44

Ph'! 11!-C 1

25 Bang 1 Ty 1~ khach hang hoi ve vi~c ap dt;mg HACCP trong cac lfu! giao dich

26 Bang 2 Muc tieu dung thuy san binh quiln d~u nguOi theo d1;1ng san phfun

27 Bang 3 Ca cffu tieu dung theo lol;li san phftm nam 2001 va 2002

28 Bang 4 X€p lol;li d~c tinh san phfun tom (thang di~m 0- 10)

29 Bang 5 10 lol;li thuy san dUQ'C tieu dung nhieu nhfft a My 1998- 2003

30 Blmg 6 Kh6i lUQ'llg va gia trj XK, NK thuy san ciia My (1995- thing 7/2004)

31 Bang 7 Kh6i lUQ'llg & trj gia NK thuy san chfnh ciia My (2002-2003)

32 Bang 8 KL & tri gia NK m(>t s6 thuy san ua dung khac a My (2002- 2003)

33 Bang 9: H~ th6ng sieu thj hang d~u tieu thv san phfun thuy san a My

34 Bang 10: H~ th6ng nha hang thuy san hang ~u ciia My

35 Bang 11: Mum nha philn ph6i thiiy san hang d~u nuoc My nam 2002

36 Bang 12: Cic lol;li ca ngu xufft khftu Vi~t Nam vao My (2003- thing 6/2004)

37 Bang 13: Vj th€ cac san phfun tu tom VN t1;1i My nam 2003 (theo kh6i lUQ'llg)

38 Bang 14: Cic m~t hang tom XK ciia Vi~t Nam vao My (2002- thang 6/2004)

39 Bang 15: TOng san lUQ'llg thuy san 1980- 2003 va dt;r bao t6'i 2010

40 Bang 16: LUQ'llg, gia trj cac lol;li ca XK ciia Vi~t Nam vao My (2002- 2003)

41 Bang 17: M(>t s6 k€t qua trong nuoi tr6ng thiiy san Vi~t nam (1995- 2003)

42 Bang 18: LUQ'llg & ty trqng san phftm khai thac xa ba (2002-2003)

43 Bang 19: Xufft khftu thuy san Vi~t Nam theo vling nguyen li~u (1990- 2003)

44 Bang 20: Ti 1~ san phftm s6ng rna ngu diln danh b~t dUQ'c nam 2002

Danh m~c su do~ biiu d6

ChUO'ng 1

l.Sa d6 1.1 Mo hinh "Vien kim cuang" ciia Michel Porter Tr 3

2 Bi~u d6 1.1 LUQ'llg thuy san tieu dung trung binh ciia nguOi db My Tr.10

3 Bi~u d6 1.2 Muc tieu thv binh quiln theo d1;1ng san phftm t1;1i My Tr.10

4 Bi~u d6 1.3 Kh6i lUQ'llg va gia trj nh~p khftu thuy san ciia My (1995- 2003) Tr.ll

5 Bi~u d6 1.4 Ca cffu nh~p khftu ciia My theo gia trj nam 2003 Tr.12

6 Bieu d6 1.5 DlJ bao thay d6i th6i quen tieu tht;I thtJc phfun cua My, giai do~n

2000-2020 Tr.13

Chuung 2

7 Bieu d6 2.1 Kh6i lugng & gia tri XK thuy slm Vi~t Nam vao My, 1995-2003 Tr.26

8 Bieu d6 2.2 T6c de? tang trubng ve lugng va gia tri XK thuy san cua Vi~t Nam vao

My, 1995-2003 Tr.26

Phf!, lf!,C 1

9 Bieu d6 1 Kh6i lugng va gia tri XK thuy san cua My (1995- 2003)

10 Bieu d6 2 Ca c~u XK thuy san cua My theo gia tri nam 2003

11 Bieu d6 3 Thuang m~i thuy san My (1995-2003)

MODAU

1 y nghia va tinh c~p thiet ctia d~ tai

Xu~t phat ti'r ti~m nang thien nhien to 16n, nganh thuy san v6i SlJ phat trien nhanh ciia mlnh da dong vai tro quan trqng trong stJ phat trien kinh t€- xa h¢i ciia Vi¢t Nam StJ tang truoog nhanh chong ca v~ san luqng va gia tJi xu~t khau thuy san da giup cho nganh thuy san ngay cang kh!ng d!nh vi the' ciia m¢t nganh kinh t€ mfii nhqn ciia d~t

nu6'c, vi'ra la m¢t trong nhftng hu6ng uu tien ciia stJ nghi¢p c6ng nghi¢p hoa- hi¢n dcp boa ngay nay StJ phat trien ciia nganh thuy san noi chung, ciia xu~t khau thuy san n6i rieng da gop phfui nfing cao uy tfn va vi the' ciia Vi¢t N am tren thi truang the' gi6i De'n nay hang thuy san Vi¢t Nam da co m~t t~i 75 nuoc va vilng lanh th6, trong do thuang

m~i thuy san duqc rna r¢ng tcp My la m¢t dong gop dang ke cua nganh thuy san trong vi¢c rna r¢ng quan h¢ thuang mcp qu6c t€ ciia n~n kinh t€ Vi¢t N am

Vi¢c My tuyen b6 bo dim v~ bu6n ban v6i Vi¢t Nam nam 1994, blnh thuang hoa quan h¢ v6i Vi¢t Nam nam 1995 Ia c¢t m6c danh d~u stJ phat trien thuang mcp giua hai nu6'c, trong d6 co thuang m~i thuy san.· T6c d¢ tang truOng ciia hang thuy san xu~t khau

tu Vi¢t Nam vao My tang nhanh chong, blnh qufin hang nam tang 56,49% v~ san luqng

va 57,17% v~ ~a tJi trong giai do~n 1995- 2003, trong d6 dang chu y la nam 2000 v6i

t6c d¢ tang truOng la 92,11% v~ san luqng va 114,57% v~ gia tJi Hi¢p d!nh thuang mcp Vi¢t- My chfnh thuc co hi¢u ltJc ngay 10/12/2001 dem lcp ca h¢i to 16n cho hang xu~t khau Vi¢t Nam vao thi truang My T6i nam 2001 thi truang My tr& thanh thi truang 16n

nh~t ciia hang thuy san xu~t khau Vi¢t N am Tuy nhien ciing ti'r nam 2001 t6c d¢ tang

truOng ciia xu~t khau thuy san Vi¢t Nam vao thi truang My lcp co d~u hi¢u chilng lcp va giam sut T6c d¢ tang truOng v~ kh6i luqng la 82,30%; 37,34%; 13,05% va v~ gia tJi d~t

58,29%; 29,79%; 18,06% trong lful luqt trong ba nam 2001, 2002 va 2003 Dang chu y

nh~t la thj truang My da lui v~ vj trf thu 2 v6i t6c d¢ tang truoog h~u nhu kh6ng dang ke

l:J muc 2,09% v~ slm luqng va 0,75% v~ gia tJi trong 6 thang d~u nam 2004 so v6i 6 thang d~u nam 2003 va con tren da giam sut do anh hu(mg n~g n~ ciia V\1 ki¢n ch6ng ban pha gia t6m

Thi truang My Ia m¢t thi truang h~p din, 16n thu hai tren the' gi6i v~ nh~p khau thuy san va nhu c~u r~t da d~ng v6i nhi~u locp thuy san rna Vi¢t N am r~t co ti~m nang nhu t6m, ca r6 phi, ca tra, ca basa, ca ngi'r, cua, ghy Tuy nhien, thj truang My lu6n d~t

ra nhi~u thi':r thach d6i v6i xua:t khAu thuy si'm Vi~t Nam bm nhiing qui d!nh ng~t ngheo

ve cha:t lUQ'Ilg va v~ sinh an toan tht;rc phAm, bm hang rao bao h¢- nhiing V1,1 ki~n ch6ng ban pha gia va g~n day nha:t la yeu c~u ve kha nang truy xua:t san phfim

Tru6'c tht;rc t€ d6, v6i mong mu6n khAng d!nh vai tro ciia xua:t khAu thuy san d6i

v6i n~n kinh te Vi~t Nam, thj truemg My Ia th! truemg quan trqng trong chien lu<Jc xua:t khAu thuy san Vi~t N am, vi~c nghien cliu tht;rc tr~ng de tlm ra nhiing diem m~h, diem yeu, CCJ h¢i va thach thuc trong xua:t khAu thuy san ciia Vi~t N am vao th! truang My' ti't

d6 c6 nhilng giru phap de dUng viing va phat trien a thi truemg quan trqng nay tht;rc st;r

~~~~~~~~~~~~·~~~~~

quyet d!nh lt;ra chqn d~ tai: "Giru phap duy trl va phat trien xua:t khAu thuy san Vi~t Nam vao th! truang My" de lam lu~n van t6t nghi~p cao hqc ciia mlnh

2 Tinh hlnh nghien CUu va di~m m6i ciia lu~n van

Trong thOi gian qua da c6 m¢t s6 d~ tai nghien cliu v~ nganh thuy san Vi~t Nam:

- CC>ng trlnh nghien cliu khoa hqc ca:p Bq "Nhiing giru phap ve thj truemg cho san phAm thuy san xua:t khAu ciia Vi~t Nam" do OS TS Vo Thanh Thu chu nhi~m t~p trung nghien cliu ve kha nang nh~p khAu, nhu c~u va th! hieu tieu dung ciia thj truang, CCJ ch€ quan ly nh~p khAu thuy san cua cac thj truemg trong d6 c6 thj truemg My d6ng thOi dua

ra each thuc thftm nh~p thanh cl>ng cho ti'tng thj truemg

- CC>ng trlnh nghien cliu cua OS TS Hoang Thj Chinh "Phat trien thuy san Vi~t

Nam- nhilng lu~n cu va tht;rc tien" da nghien cliu mqt each t6ng quan va sftu s~c v~ qua trlnh phat trien cua nganh thuy san, d6ng thOi bfulg phUCJng phap va nhilng lu~n cu khoa hqc da h~ th6ng hoa du<Jc nhiing d!nh huang phat trien c6 tfnh chien lu<Jc ciia nganh trong giai do~n 2001- 2020

- Lu~n van ciia tac gia D& Due Toan "Chien lu<Jc xam nh~p hang thuy, hai san

Vi~t Nam vao thj truemg My" nghien cliu phuc:Jng thuc tht;rc hi~n chien lu<Jc xftm nh~p

thj truang, tren CCJ sa phftn tfch tlnh hlnh ho~t dqng xua:t khAu thuy hru san vao My t6i nam 2001, tac gia dua ra cac giai phap v~ marketing ( 4Ps) de thftm nh~p thj truemg My

Ben c~h cac cl>ng trlnh nghien cliu tren, con c6 mqt s6 cl>ng trlnh nghien cliu

ciia cac tac gia khac ve nganh thuy san C6 the n6i cac cl>ng trlnh nghien cliu d6 deu la nhiin.g cl>ng trlnh cl>ng phu Ngoai vi~c k€ thua nhilng ket qua nghien cliu tru6'c d6, lu~n

van c6 nhilng diem m6i sau:

-De tai nghien CUu toan di¢n ve mt)t thi truang duy nh~t- thi truang My trong b6i dmh xu~t kh~u thuy san Vi¢t Nam dang g~p r~t nhieu kh6 khan do VI] ki¢n ban pha gia tom va cac qui dinh mm rna My mm ban hanh nhu Lu~t Nong nghi¢p cua My nam

2002 va Lu~t khung b6 sinh hqc c6 hi¢u ll;lc tu 12/12/2003 tren co Sd cac s6 li¢u c~p

- N ghien CUu cac hqc thuy€t thuang m~ d~ th~y duqc m~t hang thuy san la m~t

hang Vi¢t Nam c6 lQ'i th€, lam ro vai tro cua xu~t kh~u thuy san d6i vm nen kinh t€ Vi¢t

N am de th~y duqc c~n ti€p tgc phat trien xu~t kh~u m~t hang thuy san

- Nghien ctfu kinh nghi¢m phat trien xu~t kh~u thuy san cua m<)t s6 nu6'c nhu Nauy, Thai Lan, Chi U, Dai Loan, Trung Qu6c de rut ra nhitng bai hqc cho Vi¢t

N am trong vi¢c phat trien xu~t kh~u thuy san

- Nghien ctfu thi truang My de th~y duqc nhitng d~c di~m ciing nhu nhfrng yeu c~u

cua thi truang nay d6i vm m~t hang thuy san

- Ph~n tfch, danh gia th1;1c tr~ng, chi ra nhfrng diem m~nh, diem y€u d6ng thm nhfrng co ht)i va thach thuc cua xu~t kh~u thuy san Vi¢t Nam vao thi truang My

- Dua ra quan diem, mvc tieu va nhfrng giai phap chu y€u d~ duy trl va phat tri~n xu~t kh~u thuy san vao thi truang My trong thm gian tm

4 Doi tllQ'D.g va ph~m vi nghien CUu

- Ddi luf!ng nghien cfru cua de tai la cac v~n de ve ly lu~n va thl;lc tien trong ho~t

dt)ng xu~t kh~u thuy san thl;lc ph~m Vi¢t Nam vao thi trucrng My nhllm dua ra cac gim phap de duy trl va phat tri~n xu~t kh~u vao thi truang nay M~t hang thuy san phi thl;lc pham ( thuc an gia sue, d~u ca, bt)t ca va ca canh ) la m~t hang thi trucrng My ciing c6 nhu diu 16'n va Vi¢t Nam ciing c6 nhieu tiem nang de phat trien khong thu<)c d6i tuqng nghien CUu cua de tai nay D~y ciing Ia v~n de cful duqc quan t~m nghien CUu sau nay

- P h9m vi nghien cfru: De tai t~p trung nghien ctfu thl;lc tr~ng cua xu~t kh~u thuy san Vi¢t Nam vao thi truang My trong giai do~n tu nam 1995 d€n thang 6 nam 2004

5 Phuong phap nghien cw

De tai nghien ctfu sir dvng cac phuang phap chu y€u sau:

- Phuong phap phftn tich th6ng k~: De tai da l~y cac s61i¢u tu cac ngu6n nhu Ni~n

giam th6ng k~ cua T6ng c-gc Th6ng k~ Vi¢t Nam, Bao cac t6ng ke't cua B" Thuy san, Bao cao cua Hi¢p h"i che' bie'n va xu~t kh~u thuy san Vi¢t Nam, Bao cao cua Ct!c qmin

ly chfft lUQ'Ilg, v¢ sinh an toan va thu y thuy san de danh gia

- Phuong phap khao sat th1Jc te': B~n c~ vi¢c di tham m"t s6 nha may che' bie'n

xu~t khffu thuy san t~ tinh K.hanh Hoa, tac gia da phong vful qua phie'u dieu tra 42 doanh nghi¢p da va dang xufft kh~u thuy san vao thj trUO'ng My a Nam Trung B" va NamB¢

- Phuong phap chuy~n gia: Tac gia da tham khao y kie'n cua m¢t s6 chuy~n gia dang Hun vi¢c trong nganh thuy san ciing nhu da nghi~n CUu ve linh V1JC thuy san

6 Klt cau cua d~ tai

Ngoru ph~n ma d~u, ke't lu~, ph-g 1-gc, danh m-gc tai li¢u tham khao, ke't qua khao sat, n¢i dung chfnh cua de tru duqc minh ho~ b~ng 44 bang, 11 sa d6, bieu d6 va duqc

trlnh bay trong 7 4 trang, g6m 3 chuong:

- Chuung 1: Cu sll ly luf!,n ill duy tri va phat triln xutft khdu thuj sdn Vi~t Nam vao thf trubng Mj

Chuong nay t~p trung vao cac ly thuye't thuong m~i ti~u bieu, th6ng qua ly thuye't

de thffy duqc nhilng 1¢ the' cua Vi¢t N am trong san xu~t va xu~t kh~u thuy san, d6ng thOi thffy duqc nhilng dong g6p cua san xu~t va xu~t khffu d6i vm nen kinh te' Vi¢t Nam cac khfa c~h ve thj truOn.g My cfing duqc de c~p trong chuong nay, qua d6 thffy duqc thi truOn.g My r~t lan va tiem nang Tr~n ca sa nghi~n cw kinh nghi¢m cua m¢t s6

ntr6c, cac bru hQC dUQ"C rut ra f~t thie't th1JC d6i Vffi vi¢c phat trien XU~t kh~U thuy san CUa Vi¢tNam

Chuang nay t~p trung tlm hieu th1Jc te' xu~t kh~u thuy san Vi¢t N am vao thi trUang

My tu nam 1995 tm thang 6 nam 2004 va b~g phuang phap khao sat va tlm hieu th1Jc te', tham khao y kie'n cac chuy~n gia da lam b~t l~n nhilng diem m~nh, diem ye'u, nhilng

ca h¢i va thach thuc d6i vm xu~t kh~u thuy san Vi¢t Nam vao thj truOn.g My Dfty chfnh

13 ca sa de c6 the de xu~t nhilng giru phap duy trl va phat trien xu~t khfiu vao thi truang quan tr<;>ng nay

- Chuung 3: M9t slf gidi phap ill duy tri va phat triln xullt khdu thuj sdn Vi~t

N am vao thi trubng Mj

0 chuang nay, nhftng quan diem Va nhftng giai phap dUQ'C dUa ra de c6 the duy trl

va phat trien xua:t khAu vao thi truang My, de c6 the khai thac sAu han a thi truang dffy tiem nang nay

ClllJONG 1: CO SO LY LU~N

BE DUY TRI VA PHAT TRIEN XUAT KHAU THUY SAN

1.1 Cac ly thuyet v~ lqi the trong san xu~t va xu~t kh'u

M6i qu6c gia deu chi c6 nhiing ngu6n h,tc nh~t djnh, vi v~y m6i qu6c gia c~n h;ra chQn va ph~ b6 ngu6n h;tc m<)t each hQ'p ly de san xu~t m~t hang nao d6 v6i s6 lUQllg nhieu hay ft so v6i m~t hang khac cac qu6c gia c~n h;ra chQn vi¢c san xu~t nhiing m~t

hang c6 1¢ th~ so sanh nh~t de trao d6i v6i nhau, nho d6 t~ d~ng va phat huy duqc cac lqi th€ san c6 va ti~t ki¢m duqc ngu6n h;rc, nftng cao hi¢u qua san xu~t

Tu th~ ky XVID, cac nha kinh t~ hQc ngum Anh la Adam Smith va David Ricardo

da dua ra ly thuy~t ve lqi th€ tuy¢t d6i va 1¢ th~ tuoog d6i D~n nay cac ly thuy~t nay van la nen tang cua thuoog m~i qu6c t~

Tu nam 1990 ly thuy~t 1¢ th~ c~nh tranh qu6c gia cua Michael Porter duqc danh gia Ia m<)t trong cac ly thuy~t tieu bieu cua chu nghia th-.;rc t~ da giiii thfch t~ sao m<)t s6

nu&c 1~ thanh c6ng tren thi truang qu6c t~ d6i v6i m<)t s6 nganh c6ng nghi¢p

Vi V~Y nghien CUu m{)t s6 cac hQC thuy~t tieu bieu tren de CO CrJ sa xem Xet lqi th~

cua Vi¢t Nam trong san xu~t va xu~t khiiu thuy san, ciing nhu c6 CrJ sa de t~o ra 1¢ th~

c~nh tranh qu6c gia cho hang thuy san Vi¢t N am tren thj truang th~ gi6i n6i chung va thi tru<mg My n6i rieng

1.1.1 Lj thuyet lf!i the tuy~t ddi

Adam Smith (1723-1770), nha kinh t~ hQc c6 dien ngum Anh trong tac philm

"Nghien CUu ve ban ch~t va nguyen nh~ giau c6 cua cac qu6c gia" da chi ra r~ng: " Thuoog m~i qu6c t~ mang l~i 1¢ fch cho cac qu6c gia b£t ngu6n tu nguyen t£c phftn c6ng lao d<)ng" La nha kinh t~ hQc d~u tien tren th~ gi6i nh~ thuc duqc chuyen m6n hoa, 6ng ciing da phe phan nhiing m~t h~ ch~ cua chu nghia trQng thuoog va chUn.g minh r~ng thuoog m~i qu6c t~ da giup cac nu&c tang gia tri tai san cua minh tren nguyen t£c phftn c6ng lao d<)ng qu6c t€

Adam Smith cho r~ng m6i qu6c gia c~n chuyen m6n hoa nhiing nganh san xu~t

rna minh c6 lqi th~ tuy¢t d6i ve cac ngu6n 1-.;rc, sau d6 ti~n hanh trao d6i v6i cac nu&c khac thl hai ben deu c6 1¢ Ong cho r~ng, hai qu6c gia trao d6i thuoog m~i v6i nhau

1

dl;ta tr~n cc:J Sd tl;t nguy¢n va cung c6 1¢ Tit l~p lu~n d6 6ng chu tnrc:Jng Ia ph3i t1! do kinh doanh, vi¢c cho phep t1;t do kinh doanh se dem l~i 1¢ fch cua toan xa h~i Trong qua trlnh trao d6i thuoog m~i, ngu6n l1;tc cac nu6c se duqc ll;ta chqn sir dvng c6 hi¢u qua cao han, t6ng san pham cua toan the gim se gia tang va bfuig each d6 mqi nguOi d~ cua cac nu6c deu duqc tieu dung nhieu lo~ san pham theo muc mong mu6n hc:Jn th6ng qua thUO'Ilg m~i qu6c te Nhu v~y, san xu~t chuyen m6n hoa dl;ta vao lqi the tuy¢t d6i trong thuO'Ilg m~i qu6c t€ dam bao c6 1¢ cho cac nu6c

Tuy nhien, ly thuy€t 1¢ th€ tuy¢t d6i chi giai thfch m~t phffn cua thuoog m~ qu6c

t€ BOi le, n€u nhu cac qu6c gia nao d6 1~ b~t 1¢ vi kh6ng c6 tai nguyen d6i dao va kh6ng c6 tiem nang to 16n nhu cac nu6c khac thi ph3i chang qu6c gia d6 se kh6ng nen tham gia vao thuc:Jng m~i qu6c t€? VI Sl;t h~n ch€ nay cua ly thuy€t 1¢ th€ tuy¢t d6i, trU6C S1J phat trien m~nh me CUa thUc:Jng m~ qu6c te ly thuy€t lqi the tuc:Jng d6i, COn gQi

la IQ'i the so sanh da ra dOi

1.1.2 Ly thuyet l¢ thi tuung dlfi (ly thuyet l¢ thi so sanh)

David Ricardo (1772-1823) da di xa hc:Jn m~t bu6c trong vi¢c kham pha ra cc:J ch€ hinh thanh cac 1¢ fch cua thuoog m~i Ly thuy€t 1¢ th€ thuoog m~ cua Ricardo duqc trlnh bay trong me pham" Nhihlg nguyen ly kinh te chfnh tri hqc va Thue"', cho rfuig

b~t cu qu6c gia nao ciing c6 the thu duqc 1¢ khi tham gia vao quan h¢ thuoog m~i vm nu6c ngoai Theo 6ng, m6i qu6c gia nen chuyen m6n hoa san xu~t va xu~t khau cac san phful ma hQ c6 1¢ the so sanh (hay con gqi la 1¢ th€ tuc:Jng d6i) va nh~p khau cac san pham ma minh kh6ng c6 1¢ th€ so sanh thi t~t ca cac qu6c gia deu c6 1¢ Xet cho cung, 1¢ th~ so sanh Ia do c6 Sl;t khac bi¢t qu6c t€ ve nang su~t lao d~ng tuc:Jng d6i

Theo ly thuy€t lqi the tUc:Jng d6i cua Ricardo, chuyen m6n hoa qu6c te kh6ng nh~t

thi!t phai c6 1¢ the tuy¢t d6i, n6 chi cful 1¢ the tuoog d6i rna th6i Tuy nhien, m6 ·hinh cua Ricardo h~n che b ch6 Ia 6ng da d1;ta tren hang lo~t cac gia thi€t dc:Jn gian hoa ly thuyet ve gia tri lao d~ng de chUn.g minh cho quy lu~t nay Tuy nhien, tren thl;tc te, lao

d~ng kh6ng ph3i la d6ng nh~t: nhihlg nganh khac nhau se c6 cc:J c~u lao d~ng khac nhau, vm nhihlg muc luoog khac nhau Hoo nii'a, hang hoa duqc lam ra kh6ng chi do

m~t y~u t6lao d~ng rna con CO S1J tham gia cua nhieu y€u t6 khac nii'a nhU d~t dai, v6n, khoa hqc- c6ng ngh¢ Do d6 kh6ng the tim ra nguyen nhAn t~ sao c6 s1J khac bi¢t ve nang su~t lao d~ng giii'a cac nu6c Hqc thuy€t nay ciing chua xac dinh duqc ty 1¢ giao hmin qu6c te- tuc la gia ca qu6c t€ Hqc thuyet nay mm chu y den cung rna chua chu y

d€n C~U, d~c bi~t Ia C~U trong nU6'c, do d6, kh6ng xac d!nh dUQ'C gia ca tu<mg d6i cua slm phAm d~ trao d6i giua cac nu6'c v6'i nhau

Ly thuyet nay vi v~y dUQ'C nhieu nha kinh te h<;>c khac nghien CUu va phat tri~n

them Ly thuyet ve IQ'i the tuang d6i c6 can cu khoa h<;>c va da dUQ'C ki~m nghi~m tren thlJc t€ Da.y Ia m<?t trong nhiing can cu quan tr<;>ng trong vi~ nghien crru phat tri~n slm

xu~t chuy~n d!ch ca c~u kinh te va ca c~u xu~t khAu hang hoa va d!ch w n6i chung ciing nhu nganh thuy san n6i rieng

1.1.3 Ly thuyet l¢ the cf!.nh tranh quifc gia

Chinh phu

CB.c nganh cOng

nghi~p hl5 trg va cac nganh cOng nghi~p

lien quan

Sd d6 1.1: M6 hinh Vien kim cuong cua Michel Porter

Nam 1990, Michael Porter, giao su d~i h<;>c Havard da cho xu~t ban ket qua nghien CUu ly thuyet "LQ'i the c~nh tranh qu6c gia" Ly thuyet nay r~t hilu fch trong vi~c gi::li thfch t~i sao m<?t qu6c gia 1~ c6 nhiing thanh c~ng qu6c t€ a m<?t s6 nganh c6ng nghi~p nh~t dinh- ca.u hoi nay kh6 dUQ'C giai thfch theo m() hinh cua Ricardo Theo ly thuyet, c6 b6n nh6m ca.c yeu t6 cua m<?t qu6c gia hinh thanh nen m6i truemg, trong d6 cac c6ng ty

n<?i dia c~nh tranh v6'i nhau va cac y€u t6 nay c6 th~ dua den nhiing thu~n IQ'i ho~c kh6

3

khan trong vi¢c t~o ra 1¢ the c~nh tranh ciia m<)t qu6c gia trong m<)t nganh c6ng nghi¢p

B6n y€u t6 nay bao g6m:

- Gic y€u t6 san xufft Ly thuy€t nay dua ra m(>t h¢ th6ng thang b~c cac y€u t6 san

xufft H¢ th6ng nay phfin bi¢t cac yeu to san xudt co ban (dieu ki¢n khf h~u, tai nguyen thien nhien, vi tri dia ly) va cac yeu t6 san xufft m6i (ca sa h~ tfulg th6ng tin, trlnh d(> lao d(>ng, kha nang nghien CUu va phat trien, bf quy€t c6ng ngh¢) Cac ylu tlf san xuflt

mOi la quan trQng han vi¢c t~o ra lQ'i th€ c~nh tranh Kh6ng gi6ng cac y€u t6 san xufft

ca ban, cac y€u t6 san xufft m6i la k€t qua ciia st;t d~u tu chlnh phil, cac c6ng ty va cac

ca nhfin M6i qu6c gia c6 the dinh vi cac y€u t6 san xufft ching h~ nhu lao d<)ng ky

thu~t cao ho~c ca sa h~ tfulg c~n thi€t de c~nh tranh tren m<)t linh vt;tc c6ng nghi¢p cv the

- Dieu ki¢n nhu c~u: d~c diem ciia nhu c~u n<)i dia d6i v6i san phfun ciia m<)t nganh c6ng nghi¢p ho~c dich VV· Ly thuy€t IQ'i th€ c~nh tranh qu6c gia nhffn m~nh rfutg nhu c~u d6ng m<)t vai tro quan trQng trong vi¢c t~o ra d<)ng lt;tc de nfing cao kha nang c~nh tranh D~c tfnh thi truOn.g n(>i dia la d~c bi¢t quan trQng trong vi¢c hlnh thanh cac

d~c tfnh san pham va t~o ra nhftng ap lt;tc de phat trien san phfun m6i ho~c cai ti€n chfft lUQ'Ilg san pham

- Gic nganh c6ng nghi¢p lien quan ho~c h6 trq L¢ th€ c~h tranh ciia m<)t qu6c gia tren m<)t nganh c6ng nghi¢p phv thu<)c rfft IOn vao st;t hi¢n di¢n ciia cac nganh c6ng nghi¢p lien quan va cac nganh c6ng nghi¢p h6 trq

- Chien luqc c6ng ty, cffu tnic thi truOn.g va muc d¢ c~h tranh tren thi truOn.g n<)i

dja Sl,l khac nhau giua cac qu6c gia c6 the duqc the hi¢n a triet ly quan ly, yeu t6 nay

c6 the d6ng vai tro tieu ct;tc hay tfch ct;tc trong vi¢c t~o ra 1¢ the c~nh tranh ciia m<)t qu6c gia

Theo ly thuyet 1¢ the c~nh tranh thl cac c6ng ty trong m<)t qu6c gia se thanh c6ng

a nhilng linh vt;tc ma cac y€u t6 nay thu~n 1¢ cac y€u t6 nay c6 m6i quan h¢ tac d<)ng qua l~i Ian nhau va mang tfnh h¢ th6ng trong vi¢c t~o ra kha nang c~h tranh ciia m<)t c6ng ty

Ngoai ra "Ly thuyet 1¢ the c~nh tranh qu6c gia" cho r~ng hai yeu t6 khac c6 the

anh huang den tht;tc tr~ng cua b6n yeu t6 tren Ia ca h¢i va Chfnh phil St;t hi¢n di¢n cua

b6n nh6m y€u t6 nay se c6 tac d<)ng tfch ct;tc trong vi¢c t~o ra kha nang c~nh tranh cho m<)t nganh c6ng nghi¢p Theo ly thuyet nay, cac qu6c gia nen t~p trung san xufft va xufft

khau cac san pham rna bon y€u to tren la thu~ 1¢ nh~t Hay n6i each khac cac quoc gia chi c6 the thanh c6ng tren thuang truang kinh doanh quoc t€ khi h<;> c6 1¢ th€ C(,lnh tranh ben vflng trong m(>t so nganh nao d6 Theo 6ng, kha nang c~nh tranh ciia m(>t quoc gia ngay nay lf,li pht;t thu(}c Vao kha nang sang t(/-O Vtl Slf nang d{jng CUa nganh quoc gia d6 Khi th€ gim C(,lnh tranh mang tfnh toan cffu thl nen tang C(,lnh tranh se chuyen djch tU cac 1¢ th€ tuy¢t doi hay 1¢ th€ so sanh rna tt,r nhien ban cho sang nhii'ng

1{J'i the c6 dltf/C tit Sl/ sang t(/-O Vtl ap d'!ng nhftng tri thftc m6i, nhfrng 1¢ th€ cf,lllh tranh quoc gia dU<;>'C t(,lO ra va duy trl Vi th€ C(,lllh tranh lfiu dai cua cac doanh nghi¢p tren thuang truang quoc t€

Ly lu~n ciia Porter v~ 1¢ th€ C(,lnh tranh quoc gia giru thich cac hi¢n tugng thuang mf,li quoc t€ tren g6c d(> cac doanh nghi¢p tham gia kinh doanh quoc t€ va vai tro ciia Nha nuac trong vi¢c h6 trg cac nganh c6 di~u ki¢n thu~n 1¢ de gianh 1¢ th€ C(,lllh tranh quoc gia chu kh6ng phai cho m(>t vai doanh nghi¢p Ct;l the St,r thanh c6ng ciia cac quoc gia CJ nganh kinh doanh nao d6 pht;t thUQC vao ba V~n d~ CO ban: 1¢ th€ C(,lnh tranh quoc gia, nang su~t lao d(>ng ben vii'ng va st,r lien k€t hgp tac c6 hi¢u qua trong ct;tm nganh T6m ll,li, cac ly thuy€t tren da nghien CUu qua trlnh trao d6i g~n li~n vm qua trlnh san xu~t nghien c-uu tu ngu6n goc ciia 1¢ th€ c(,lnh tranh d€n each thuc de t(,lo ra 1¢ th€ C(,lnh tranh cho· cac quoc gia

1.2 Sq cdn thie't cita vi~c sim xm1t va xuat khiiu thuy sim cita Vi~t Nam

1.2.1 Nhitng 1¢ the cua Vi~t Nam trong sdn xud't va xua't khdu thuy san

Dt,ra tren co sa cac ly thuy€t a tren, can cu vao tht,rc tien chung ta c6 the th~y

nganh thuy san Vi¢t Nam c6 nhi~u 1¢ th€, c6 the h6 trg cho vi¢c rna r(>ng va phat trien san xu~t va xu~t khau thuy san

-Di~u ki¢n tt,r nhien thu~n 1¢, tai nguyen thuy san ciia Vi¢t Nam phong phu:

V e' tie'm nang khai thac thuj sdn

+ Vi¢t Nam c6 bcr bien dai 3260 km va vm 112 ci'ta s6ng va 4000 hon dao Ian nho t(,lo nen nhi~u eo, v!nh va dffffi, viing bien d~c quyen kinh t€ r(>ng khoang 1 tri¢u km2

•

+ Ngu6n 1¢ thuy san nuac ta c6 thanh phffn loai da d(,lng Bien Vi¢t Nam c6 tren 2.000 loai ca, trong d6 c6 khoang 130 loai ca c6 gia tri kinh t€ cao T6ng triJ lugng ca bien trong viing bien dugc danh gia la 4,2 tri¢u t~n dam bao cho kha nang khai thac ben vUn.g 1 '7 tri¢u t~n ca cac lo(,li hang nam, bao g6m 850 nghln tfut ca day' 700 nghln tfut

ca n6i nho, 120 nghln t~n ca n6i dl,li duang Ben C(,lnh ca bien con c6 nhi~u ngu6n 1¢ tq

5

nhien nhu tren 1.600 1oai giap xac, san 1U<Jng cho phep khai thac 50- 60 nghln tff.n/ nam,

co gia tii cao nhu tom hum, tom mfi ni, cua, ghy; khoang 2.500 1oai d(>ng v~t th~n m~m,

trong do c6 y nghia cao nhff.t Ia mlJc va b~ch tu(>c, cho phep khai thac 60-70 nghln tff.n/ nam; hang nam co the khai thac 45- 50 nghln tff.n rong bien co gia tii kinh t6 nhu rong

c~u, rong mo Ben c~h do, con co rff.t nhi~u 1ohl d~c san quf nhu bao ngu, d6i m6i, chim bien va co the khai thac v~y ca, bong ca, ngqc trai,

+ Gic wng bien Vi~t N am co nang 1tJc tai sinh hqc cao cua wng sinh thai nhi~t

d6i ( cac 1ohl hai san nhi~t d6i co chu kY sinh truOng ng~n, t6c d(> sinh san nhanh, ngoai

ra 0 CclC khu Vf!C bien Xa ba COn CO m(>t s61oai Ca di CU)

+ Moi truemg bien Vi~t Namcon tuang d6i s~ch- m(>t uu diem hang d5u tren th.i trUang thuy san th6 gi6i hi~n nay

V l tilm niing phat triln nu6i tr6ng thuy sdn

+ Ti~m nang v~ di~n tfch nuoi tr6ng thuy san ciia Vi~t N am rff.t 16n Trong n(>i dja

h~ th6ng song ngoi, kenh r~ch chfu!g chit va cac h6 thuy 1¢, thuy di~n da t~o ra cho nu&c taco ti~m nang 16n v~ m~t nu&c v6i khoang 1.7000.000 ha Di~n tfch nay chua ke d6n m~t nu&c cac song va khoang 300.000- 400.000 ha, eo, vjnh, d5m ven bien co the

SU d1;1ng vao nuoi tr6ng thuy san chUa dU<JC quy ho~ch

+ Ngu6n 1¢ gi6ng 1oai thuy san Vi~t Nam tuang d6i da d~ng Ngu6n ca nu&c ngqt

da dUQ'C th6ng ke co 544 1ohl trong 18 b(>, 57 hq, 288 gi6ng Ngu6n ca nu&c 1<J, m~n da th6ng ke dU<JC 180 1oai chu y6u, m(>t s6 1oai CO gia tii kinh t6 nhU ca song, ca h6ng, Ca mang DNgu6n 1¢ tom da th6ng ke c6 161oai chii y6u c6 gia tii kinh t6 nhu tom su, tom

he k D(>, tom hum bong DV~ nhuyen the co m(>t s61ohl chii y6u: trai, di~p, h5u, ngheu DNgu6n 1¢ rong tao g6m c6 90 1oai c6 gia tii kinh t6, d~c bi~t 1a rong c~u (c6 111oai), rong rna, rong svn

+ Khf h~u, thai ti6t Vi~t N am chju slJ chi ph6i cua khf h~u nhi~t d6i gi6 mua,

~~~~~~~~~~~~~~~~~

san da 1oai, nhi~u 1o~i hlnh

- Thi'ta huang dU<JC cong ngh~ tien tic!n va nhfing kinh nghi~m san CO do 1a nUOc di sau v~ khai thac, nuoi tr6ng, ch6 bic!n thuy san N ong d~ va nhiing nha ch6 bi6n thuy san da nhanh chong tic!p c~n, kjp thai c~p nh~t, Un.g d1;1ng va cru ti6n cac ti6n b(> khoa hqc va cong ngh~ m6i

- Lgc lUQ'Ilg lao d<}ng d6i dao v6i chi phf lao d<}ng thffp Trong nhieu nam qua lgc

hXQ'Ilg lao d<}ng trong finh VIJC thuy san da tfch luy dU<JC nhieu kinh nghi~m trong khai

thac, nu6i tr6ng va ch€ bi€n thuy slm va thuO'Ilg m~ thuy san y €u t6 nay lam cho gia

thanh san xufft thffp, t:;to sue c:;tnh tranh cho hang thiiy san Vi~t Nam va t:;to tien de giup

phat trien nganh thuy slm ngay m<}t viing m:;tnh

- San xufft nu<>i tr6ng thuy san vA:n a trlnh d<} quang canh, quang canh cru ti€n,

dieu nay cho phep tang dang k~ san lUQ'Ilg tu khu vt;tc san xufft nay rna kh6ng c~n d~u tu

16n v 6i hinh thuc nu<>i tr6ng thuy san nay thuc an chii y€u la tu thien nhien nen thuy

san nu<>i tr6ng Vi~t N am thit ngon va ng<;>t tt;t nhien hO'Il cac nuoc khac

-Vi~t Nam nfun trong khu vgc c6 tiem nang tang truang tuO'Ilg d6i Ian d6i vm vi~c

tieu th1;1 san phftm hru san Thi truang n<}i dia va cac thi truang Hm c~ c6 quy m<> da.n s6

16n va c6 sa thfch tieu th1;1 thuy san nhu Nh~t Ban, Trung Qu6c

1.2.2 Vai tro cua sdn xudt va xuat khdu thuy sdn ddi vOi ne'n kinh teVi~t Nam

Bang 1.1 : GDP ciia ca mroc va ciia toan nganh thuy san (1995-2003)

DVT: ngan tri~u dong

Ngu6n: Vi~n kinh te'va qui ho{lch thuy sdn (Vi~t Nam)

Ghi chu: V gdp- Chi so' phan tram GDP cua m6i nganh so v6i GDP qut/c gia trong m9t thOi kY nhdt djnh theo muc gia so sanh duqc

Thuy san Ia m<}t nganh kinh t€-ky thu~t d~c thu g6m cac linh vgc: khai thac, nu<>i

tr6ng, ch€ bi€n, ca khf h~u c~, dich Vl;l, thuang m:;ti, du<Jc nha nuoc xac dinh la m<}t

nganh kinh t€ miii nh<;>n, m<}t dinh huang de chuyen d6i ca cffu kinh t€ c6 th~ mang 1~

cho dfft nuoc ngu6n ngo:;ti t~ Ian, cho n<'>ng da.n ca h<}i lam giau ciing nhu xoa d6i giam

ngheo, lam cho vi~c sit d1;1ng va khai thac nhilng tai nguyen ciia dfft nu6'c c6 hi~u qua

7

I

han Phat trien san xua:t va xua:t khau thuy slm trong nhiing nam qua dem 1~ nhi~u dong gop cho n~n kinh te Vi~t N am:

Thu nhat, thu nh~p qu6c dfin cua nganh thuy san lien t\}C tang trong nhiing nam g&l dfiy, dong gop tfch ct;rc vao st;r gia tang t6ng san phffm qu6c dfin Tyi trqng GOP cua nganh thuy san chiem trong GOP qu6c gia kha cao D~c bi~t, ke tU nam 2001, nganh thuy san xt1ng dang 13 m¢t trong nhiing nganh kinh te miii nhqn cua qu6c gia (co tY trqng GDP tu 10% tr& len)

Thu hai, m~t hang thuy san la m¢t trong cac m~t hang xua:t khffu chu lgc cua Vi~t

N am Nam 2003 kim ng~ch xua:t khffu thuy san chi sau d~u thb va hang d~t, may m~c,

gop ph~n tang thu ngo~i t~ cho da:t nu6c

Bang 1.2: Kim ng~ch XK m«)t so m~t hang chti ye'u ctia Vi~t Nam m1m 2003

DVT: trifu USD

Nguli'n: B9 Thudng m(Ji

Thu ba, st;t phat trien cua nganh thuy san noi chung, cua xua:t khffu thuy san noi rieng da gop ph&! nfing cao uy tin va vi trf cua Vi¢t Nam tren thi trUang the gi6i

- Nam 1996, quan h~ thuong m~i qu6c te cua nganh thuy san m6i chi ditng l~i a

con s6 30 nu6c, t6i nam 2001, hang thuy san Vi~t Nam da co ban t~ 60 nu6c va vU.ng lanh th6, nam 2003 con s6 nay da la 75 nu6c va vU.ng lanh th6 Quan h~ thuong m~

thuy san duqc m& r¢ng t~ My va cac nu6c EU la m¢t dong gop dang ke ciia nganh thuy san trong ·vi~c rna r¢ng quan h~ thuong m~i qu6c te cua n~n kinh te Vi~t Nam

- Quan h~ thuong m~i thuy san duqc rna r¢ng da dan den vi~c kY ket cac hi~p d!nh song phuong va da phuong vm cac nu6c nhu Dan M~ch, Nh~t Ban, Na Uy, Nga, My, Han Qu6c, va v6i cac t6 chuc qu6c te nhu FAO, SEAFOEC, DANIDA, UNOP, AOB,

WB, Qua vi¢c rna r¢ng cac m6i quan h¢ nay, Vi¢t Nam dU<lc h6 tr<l va ti€p c~ vm khoa hQc, c6ng ngh¢ mm, t~o dieu ki¢n cho Vi¢t N am hieu d~y du han ve phap lu~t va th6ng 1¢ qu6c t€, tu d6 giup cho nen kinh t€ Vi¢t Nam thfun nh~p ngay cang sftu r¢ng han VaO khu Vf!C Va th€ giffi

Thu tll, khai thac, nu6i tr6ng, ch€ bi€n va xu~t kh~u thuy san phat trien m~h me trong thm gian qua g6p ph~n d~y nhanh qua trlnh c6ng nghi¢p hoa, hi¢n d~i hoa n6ng nghi¢p n6ng th6n ven bien

Thu niim, s-g phat trien cua nganh thuy san da t~o ra hang lo~t vi¢c lam va da thu hut dU<lC m¢t 1-gc lU<lflg lao d¢ng dang ke tham gia vao cac c6ng do~ san xufft Theo s6

li¢u th6ng ke cua Trung tfun Tin hQc cua B¢ Thuy san s6 lao d<)ng c6 vi¢c lam thuang

xu yen trong nganh thuy san nam 2000 la 3,4 tri¢u ngum, ty 1¢ tang lao d<)ng trong giai do~n 1996-2000 tang 2,17%, tuang Ullg vm muc tang 70.855 nguOi,/nam Ben c~h d6, nganh thuy san hang nam con thu hut ml?t 1-gc lU<lflg lao d<)ng dang ke theo mua V9-, tu 178.671lao d<)ng (nam 1996) tang len 314.745 (nam 2000), t6c d<) tang blnh 15,21% Han niia, do yeu c~u kinh t€- ky thu~t ngay cang cao cua nganh thuy san doi hoi m6i lao d¢ng phru t-g mlnh ho~c du<lc h6 tr<l de nftng cao trlnh d<) va ky nang nghe nghi¢p Dieu nay cfing tac d<)ng tfch c-gc tm phat trien ngu6n nhftn 1-gc cua Vi¢t N am T6m l~i, thuy san la m<?t th€ m~nh cua nu6'c ta va hi¢n nay n6 dU<lC xac d!nh la m<?t nganh kinh t€ mfii nhQn, c6 d6ng g6p to 16'n vao GDP Ben c~h nhiing d6ng g6p cho slJ tang truang kinh t€, mang 1~ ngo~i t¢ cho d~t nu6'c, s-g phat trien cua nganh thuy san con tac d<)ng tfch c-gc d€n qua trlnh CNH- HDH n6ng th6n, t~o ra nhieu vi¢c lam, g6p ph~n xoa d6i, giam ngheo Chfuh vl v~y, phat trien san xu~t cfing nhu xu~t kh~u

thuy san d6ng vai tro r~t quan trQng trong s-g phat trien nen kinh t€ Vi¢t N am

1.3 Thi truffitg My v6i m~t hang thuy san

My la thi truang 16'n nh~t toan c~u, vm dftn s6 tren 285 tri¢u ngum, thu nh~p blnh quftn d~u ngum nam 2003 u6'c khoang 36.200 USD Nhln chung, My la thi truang c6 sue mua 16'n va kha 6n d!nh Khi nh~p kh~u, cac doanh nhftn My thuang mua vm kh6i lU<lflg 16'n, d6ng thOi cac nha phftn ph6i My thuang thi€t l~p ml?t h¢ th6ng phftn ph6i toan c~u nen hang hoa kh6ng chi dU<lC ban a My rna con theo cac kenh di kh&p Th€ gim Tuy nhien, My con la m<)t thi truang h€t sue phuc t~p va kh6 tfnh Do d6, vi¢c tlm hieu ve thi truang My Ia h€t sue c~n thi€t

1.3.1 Tam lj khach hang My khi mua hang thuy sdn

9

- Dam bao cha:t Iugng hang va giao hang dung hyn nhu da thoa thu~ Khach hang

My kh6ng quan tam t6i muc gia giam, h<;> c6 the giup nha xua:t khftu sira chua I6i sai m¢t ho~c hai l~n, nhung vi¢c m~c 16i thuemg xuyen khi€n khach hang My danh gia nha xua:t khftu la kh6ng dang tin c~y

- Khach hang My mu6n bi€t ro th6ng tin ve ngu6n nguyen Ii¢u N€u cau tra lm

m~p ma, danh l~c hu6ng ho~c n€u nha XK lang tranh ho~c mien cu5ng chia se th6ng tin thl hQ c6 the cho r~ng nha XK dang che da:u dieu gl d6 va se c~t dUt quan h¢

- Khach hang My lu6n hoi vi¢c c6 ap d-gng HACCP d6i v6i hang thuy san kh6ng trong cac l~n ti€p xuc D6i v6i khach hang My HACCP la yeu c~u phap ly phru dugc thftm diuh tru6'c khi xua:t hang Do v~y, DN Vi¢t Nam c~n hieu ro HACCP va kiem soat

t6t vi¢c Iuu tril h6 so giup cho khach hang them tin tudn.g (Xem Ph¥ l¥c 1- Bdng 1) 1.3.2 Tht hieu tieu dung thuy sdn i1 Mj

- Muc tieu dung thuy san tren d~u ngum ciia My tuang d6i cao va 6n diuh

Bi~u d61.1:Luqng thuy san tUm dung trung blnh

ci'Ja nguOi dan My (Lbs/ nguai)

Bi~u d6 1.2:1VIuc tieu th1,1 blnh quan theo d~ng

san phdm t~i My (lbs/ nguOi)

- Muc tieu dung hang thuy san tuoi s6ng va d6ng l~nh tren d~u ngum luon cao nha:t, khoang 70%; ti6p d6 la hang dong h¢p khoang 28%; hang kho va hun kh6i ft dUQ'C

ua dung nha:t chi khoang 2% (Xem Ph¥ l-¥c 1- Bdng 2 va Bdng 3 )

- K.hi mua thuy san, d¢ tuoi, chfft lUQ'llg va mui v! dUQ'C ngum My quan ta.m nhfft

Gia ca dUQ'c d6i v6i ngum My g6c Ta.y Ban Nha va B6 Dao Nha quan trQng h<Yn ngum

My g6c Olpca va ngum My g6c Phi (Xem Ph¥ l¥c 1- Bdng 4)

- Ole loru thuy san dUQ'C Ua dung nhfft bao g6m: t6m, ca ngi't dong h¢p, ca h6i, ca minh thai, ca da troo, ca tuy6t, cua- ghy, ca ro phi, ngheu, di~p Tom dl'rng d~u danh sach cac m~t hang duQ'c ua dung nhfft ti't nam 2001; nam 2003 muc tieu dung tom cao nhfft Ia 4,0 lbs/ngum ca ngi't d6ng h¢p ciing da tang trbl~ sau 1~ giam m~nh nam

2001 Muc tieu thl} ca da troo tuoog d6i 6n d!nh ca ro phi Mn d~u tien n~m trong danh sach 10 m~t hang dUQ'C ti8u thl} hang d~u (1 My nam 2001 da VU<Yn len vi trf thu 8 trong nam 2003 v6i muc gia tang 51% Da.y la m¢t tfn hi~u dang mi'tng cho nganh thuy san Vi~t Nam (Xem Ph¥ l¥c 1- Bdng 5)

1.3.3 Tinh hinh nh~p khfiu thuy sdn ciia My

1.3.3.1 Sdn lllf!ng va gia trf nh~p khdu thuy sdn ciia My

Bi~u do 1.3: Kh6i luqng va gbi trt NK thuy san ciia My (1995-2003) 12.000.000.000 - , - - - , 10.000.000.000 - - 1 - - - - - - - - - H

1m Kh6i lU<Jllg (kg) II Gia 1li (USD)

Ngu6n: Cdquan qudn ly nganh ca biln quoc gia My (NMFS)

My la m¢t trong nhilng nucrc XK thiiy san dan d~u Th6 gi6i, v6i kh6i lUQ'llg va gia

tr! xufft khdu Ian (Xem Ph¥ l¥c 1- Bdng 6, Bilu d6 1 ), trong d6 60% XK sang thi truemg

11

Nh~t Ban cac m~t hang XK thiiy san chfuh ciia My la: ca h6i, ca day (Xem Phlf life Biiu d6 2)

1-Ben c~nh d6, My ciing Ia cuemg qu6c thu hai ve NK thiiy san, chi sau Nh~t

ThttO'Ilg m~i thuy san My luon trong tlnh tr~ng tham ht~t (Xem Ph¥ life 1- Biiu d6 3 )

Ngum tieu dung My sir dt,mg x~p xi 8% t6ng san lUQ'Ilg thiiy san Th€ gim, trong d6 h<m m¢t mia tu nh~p kh§:u Hi¢n nay, My nh~p kh§:u h<m 2,1 tri¢u t~n thuy san, tri gia nh~p

kh§:u g~n 11 ty USD (theo s6li¢u 2003) (Xem Phlf life- Bdng 6) C6 the n6i, tbi truemg

My la thi truemg nh~p kh§:u thuy san 16n va r~t tiem nang d6i vm Vi¢t Nam

Hi¢n nay, My nh~p kh§:u thiiy san trr 130 nu6'c tren Th€ gim NhUn.g nha cung c~p

thiiy san 16n nh~t tren thi truemg My la: Canada, Thai Lan, Trung Qu6c, Chile, Vi¢t Nam, AnD(>, Indonesia, Mehico, Ecuador, Nga, Brazil, EU, Iceland, Philipines, New Zealand, N auy va cac nu6'c Chau My La Tinh khac

1.3.3.2 Mijt hang thuy sdn nh{jp khdu cua My

Bi~u do 1.4:Co diu NK cua My theo gia trf nam 2003

Ill car{) phi

Cl Oic lo~ khac

1m Ca ngir

1111 ca day

1111 Cua 1m Carang

muc nh~p kha:u t6m, ca ngit, ca r6 phi va mt;rc tang m~nh trong nfun qua; luqng nh~p ca rang va cac lo~ ca day d~u giam (Xem ph'! ll!C 1- Bdng 7)

- D6i vm m~t s6 lo~ thuy san dugc ua dimg khac nhu ca da tran, ca minh thai, ca tuy€t, kh6i luqn.g va gia tri nh~p khftu nam 2003 d~u giam du muc tieu thv tuang d6i 6n d!nh (Xem Ph'! l'!c 1- Bdng 8)

1.3.4.Xu hu6'ng va df! bao thi trumzg thuy sdn My

- Nhu c!u v~ hang thuy san ciia My la r~t 16'11, c6 xu huang gia tang va thuy san

nh~p khftu r~t quan trqng vm My Muc cung ca:p va tieu thv thuy san se giam n€u ngu6n cung ca:p thuy san nh~p khftu kh6ng dUQ'C dam bao Vi~n nghien CUu chlnh sach tht;rc phftm qu6c t€ (IFPRI) uoc tfnh den nam 2005, My c!n them 1,36 tri~u tful., va den nam

2020 se c!fl them 1,81 tri~u ta:n thuy san thl mOi duy trl dUQ'C muc tieu tht;l thuy san blnh quftn tren d!u ngum hi~n nay Nguyen nhftn ciia xu hu6ng nay g6m:

+ St;r thay d6i th6i quen an u6ng vm muc tieu thv thuy san tang cao han hAn so vm cac lo~i tht;rc phftm khac Hang thuy san da gfiy dt;rng dUQ'C m~t hlnh anh c6 1¢ trong con mfit cua ngum tieu dung bm la m~t hang c6 ham luqn.g carbon hydrate tha:p, cha:t beo va cholesterol tha:p va giau protein

Bi~u do 1.5: D1,1bao thay d6i thoi quen tieu tht;1 thl!C phftm cua My' giai do~n 2000- 2020 8,00%

6,00%

('~o f!/;;:! 4,00%

+ SlJ thay d6i ve nhftn chiing h<;>c cling Him tang nhu c~u thuy san D6n nam 2020, k:hoang 70 tri~u nguOi My se buac qua tu6i 60 ma nhUn.g nguOi nay an thuy san nhieu hdll d~ tu6i trung blnh tu 35% d6n 53% S6 nguOi My g6c Tfty Ban Nha va B6 Dao Nha

hi~n Ia 38,8 tri~u- t~c nguOi Ian nh~t ti~u th1;1 thuy san nhieu nh~t C1 My, cao h<1n nhUn.g ngttCri dan t()c khac 24% va se ti6p t1;1c tang nhanh h<1n t6c d() tang dan s6 noi chung

- M()t s6 lo;;ti thuy san co chieu huang gia tang m;;tnh nhu ca r6 phi va b;;tch tu()c 1>6i v6i ca r6 phi, ngUOi My th1Jc SlJ thfch cac lo;;ti ca thjt tr~ng, vj nh;;tt va kh6ng XU<1Ilg

Vi v~y, ca r6 phi da xu~t hi~n C1 m<;>i noi tr~n d~t My va n~m trong nhom 10 m~t hang thuy san duqc tta chu()ng nh~t D6i v6i b;;tch tu('?c, nguOi Tfty Ban Nha va B6 Dao Nha

ua dung nhieu mon ch6 bi6n tu b;;tch tu('?c trong khi do slJ gia tang dan s6 Tfty Ban Nha

va B6 Dao Nha C1 My tang nhanh chong (hi~n khoang 38,8 tri~u nguOi), d~c bi~t la C1 cac

bang mien Tfty Nam

- Vi~c dong goi hang thuy san theo xu huang goi nho va ti~n 1¢ co xu huang gia tang Hi~n nay tY 1~ nguOi d()c thftn trong d('? tu6i 25-34 tang tU 20% nam 1970 t6i g~

45% nam 2003 Ia nhUn.g khach hang tiem nang cua cac nha ban le thuy hai san NhUn.g ngttCri nay san sang tra nhieu h<1Il cho th1Jc phfun ti~n 1¢, h<;> b~n r()n n~n thfch cac lo;;ti tht;tc phfim de mua va de ch6 bi6n Do v~y, cac nha tiep thj tht;tc phfun c~ phru the hi~n

t6t hdll tfnh ti~n 1¢ va de chufin bj ciia cac khfiu ph~ an nho, n~n chu y t6i cac thanh

ph~n che bi6n di kern v6i san phfim

- Xu huang ti~u dung cac san phfun s;;tch, san phfun sinh thai ciia nguOi My gia tang do xay ra cac V\1 khiing hoang ve th1Jc phfim nhu b~nh bo di~n du luqng thu6c khang sinh, thu6c trU sftu va cac v~n de ve sinh v~t, do y thuc ve m~t sue khoe va m6i trttemg cua nguOi dan ngay cang cao T;;ti My, ti~u th1;1 th1Jc phfun sinh thai con chiem ty

1~ khi~m t6n, chi6m chua t6i 3% thj truemg th1Jc phfim, tuy nhi~n ti~u th1;1 th1Jc phfun sinh thai, trong do co thuy san sinh thai, thuy san s;;tch hang nam tang tr~n 10% cho du gia cua no cao h<1Il th1Jc phfim khac tU 30- 50%

1.3.5 Nhfmg hang rao bdo htj thuung mf!-i ddi vOi thuy sdn nhf!,p khdu vao My

Trong thu<1ng m;;ti qu6c t6, de h;;tn ch€ sue c;;tnh tranh ciia hang hoa nuoc ngoai d6i v6i hang n('?i dja va de dam bao cho sue khoe cho nguOi ti~u dung va bao v~ m6i truang, cac nuoc d~t ra m('?t s6 qui djnh co the g<;>i chung la hang rao bao h¢ thu<1ng m;;ti g6m co hai nh6m chfnh: Nhom hang rao thue va h;;tn ng;;tch & Nhom hang rao ky thu~t (TBT)

va an toan v~ sinh (SPS) Hang thuy slm NK vao My cling g~p phai cac rao elm nay

1.3.5.1 Nhom hang rao thue va hf!-n ngf!-ch

D6i v6i hang thuy san XK cua Vi~t Nam vao thi truang My kh6ng phai emu qui djnh ve h~n ng~ch Ke tu khi Hi~p diflh thuong m~i Vi~t-My c6 hi~u l1Jc (10/12/2001), hang thuy slm cua Vi~t Nam vao My dugc huemg qui ch€ t6i hu~ qu6c (MFN), thea d6 muc thu€ NK giam dang ke va nhieu m~t hang con dUQ'c mien thu€, t~o dieu ki~n thu~n

IQ'i cho XK thuy san Vi~t Nam vao My (Xem Ph¥ ll!c 2)

- Chinh sach chlfng pha gia cua My dugc the hi~n th6ng qua Lu~t ch6ng ban pha gia nam 1921 Sau khi WTO ra dm nam 1995, cac quy dinb cua My ve ch6ng ban pha gia phlti tuan thu thea Hi~p djnh ve ch6ng ban pha gia cua WTO Tren C<1 sa d6 My da ban hanh Quy diflh ve ch6ng ban pha gia va ch6ng trQ' c~p vao nam 1997' trong d6 c6 hu6ng dan ti€n trlnh th-.;rc hi~n ve dieu tra va ap d~ng thu€ ch6ng ban pha gia

- Lu~t lJe'n bit pha gia va trf! gitl tiep diln 2000 hay con gqi Ia "Tu chinh an Byrd" cho phep tr-.;rc ti€p r6t cac khoan tien thu dugc tU vi~c ap thu€ ch6ng ban pha gia

ho~c thu€ ch6ng trQ' gia cho cac c6ng ty My da tham gia khm ki~n de doi phru ap d~t

cac lo~ thu€ nay Nhu v~y, "Tu chinh an Byrd" khuy€n khich cac nha san xu~t cua My khm ki~n cac ~ ki~n ch6ng ban pha gia va ch6ng trQ' gia

1.3.5.2 Nhom hang rao ky thUtJt va an toan v~ sinh

(1) Qui d#nh cua B~ tilu bang My (US State Department): Kh6ng NK san ph~m

ca ngu n€u sit d~ng lu6i danh b~t Ian ca heo (1995) va kh6ng NK t6m bien n€u lu6i danh ca kh6ng l~p thi€t bj xua du6i rna bien ( 1997) Qui djnh anh huemg d€n cac nha

XK Mexico va Thai Lan, cac nha XK Vi~t N am cling cffn chu y qui djnh nay

(2) Lutjt Thf!c phdm Lien bang cua My co hi~u lf!c ti¥1997 qui djnh cac 16 hang

th1Jc ph~m trong d6 c6 thuy san NK vao My, neu kiem tra, phat hi~n kh6ng dam baa an toan v¢ sinh (vi sinh g~y b¢nh, du lugng hoa ch~t d¢c h~, ); c6 t~p ch~t, ghi nhan kh6ng dung, hang d6 se kh6ng dugc NK vao My va bi dua len m~ng canh bao thea ch€ d¢ "D- Detention" va bj xit ly dum hai hinh thuc: tieu huy ho~c cho nh~n hang ve 5 16 hang cung lo~ ti€p thea cua cung nha XK tru6'c d6 da c6 16 hang bi canh baa D se hi W

d¢ng giu 1~ de kiem tra thea che d¢ "A- Automatic detention" Neu kh6ng phat hi~n ra sai 18i, nha XK c6 the lam don den FDA yen cffu dcr ten mlnh khoi m~ng canh baa

Kho khan han d6i v6i ca DN va ho~t d¢ng quan ly cua nu6'c XK la tu thang 4/2002 FDA chi duy tri che d~ cdnh bao D Chinh v1 v~y, kh6 n~ b~t dugc DN nao

15

da c6 5 lo hang cung Io;p tiep sau d6 d~t yeu cau de lam van ban de nghi FDA do bo ten khoi m~ng canh bao D

(3) B~ lu(it Lien bang My 21CFR qui dfnh ta ngay 18/12/1997 DN khong duqc

xu~t hang thuy san vao My ne'u khong c6 chztung trinh HACCP duqc US FDA cong

nh~n

(4) lJflo lu(it 107-171 (tuc H.R 2646) ve'An ninh trang lrfli va dau tzt n6ng th6n

ngay 28/11/2001 c6 hi¢u ltJc 5 nam va c6 the con keo dai, trong d6 c6 dieu khoan 10806 quy d!nh chi cho phep dung ten catfish de huon b:in, ban le, d!ch vv nha hang, dan nhan ho~c quang cao cho cac loai ca da tron thu<)c he;> ca nheo My Ictaluridae Theo d6, ca

tra, ca ba sa ciia Vi¢t Nam khong duqc mang ten catfish

(5) Lu(it tkt!c phdm Lien bang (sria dtli ngay 1/4/2001) cfun hoan toan 11 lofli khang sinh, khong nh~p kh~u va tieu huy hoan toan lo hang thuy san neu phat hi¢n c6 khang sinh b! cfun 11 Io;p khang sinh cfun bao g6m: chroramphenicol, clenbuterol, diethylstibestrol (DES), dimetridazole, ipronidazole, cac thu6c nitroimidazolezole khac, furanzolidone (trU cac thu6c dUQ'C dung ngoru), nitrolidole (trU cac thu6c dUQ'C dung ngoai), sulfonamid, fluroquinolone, glycoopeptide

(6) Lu(it khung btf sinh hf!c 2002 chinh thuc co hi~u lJ!c kl ta ngay 12/12/2003

- Quy dfnh dfiu tien la cac CcY SO trong nUcrC va nUcrc ngoru san XU~t, che bie'n, d6ng g6i ho~c luu giii' thtJc ph~ cho tieu dung ciia ngum va My phili dang kj v6i US

8 gio nlu v(in chuyln bang duO'ng thuy va kh6ng s6m hon 5 ngay trUcrc khi hang nh~p

cang My M~c du quiche nay la danh cho cac DN nh~p kh~u My nhung tren thtJc te

ciing anh huang den vi¢c kinh doanh ciia cac DN xu~t kh~u vao thi trUang My

- Quy dfnh thu ba ve' vi~c lflm gift hang, FDA duqc phep lflm gift 30 ngay t~t dt

thtJc ph~m c6 dflu hi~u gay nguy hilm den sue khoe, ho~c c6 kha nang ga.y tu vong cho ngum va d<)ng v~t L¢nh t~m giii' thtJc phftm nay c6 the b! khang cao D6i v6i thtJc ph~

de hu hong, don khang cao phai duqc gUi trong vong 2 ngay Ne'u duqc t6 chuc dieu tdn, FDA phai tien hanh trong vong 2 ngay ke tu khi don khang cao duqc ch~p nh~ va

phru ngung l¢nh t~m gift th1Jc phfun trong vong 5 ngay Quy dinh m6i ciia FDA khien nganh thuy san lo ng~ thuy san tucri se hi hu hong tru&c khi duqc giru toa Trong khi d6, hi¢n van chUa CO quy che V~ b6i thUOng d6i v6i nhftng truOng hQ'p thlJC phfun hi hong

- Quy dfnh th« tll v~ vi¢c luu tril hiJ Sll D~y la quy diflh yeu c~u W:t ca cac c6ng

ty th1Jc ph~m trong nuac va nu&c ngoai, ngoai trlr cac nha hang, cira hang ban le, cac trang tr~ va cac tau khai thac (kh6ng tham gia ho~t d¢ng che bien) se phai luu trU cac h6 sa d~ FDA c6 th~ truy xud't ngudn gifc th1Jc phfun c6 nghi ngcr b! nhiem b¢nh

Nhu v~y, v6i cac quy d}nh m6i nay, My da thflt ch~t them SlJ ki~m soat d6i v6i cac ngu6n cung ca:p luang th1Jc th1Jc ph~m trong d6 c6 thuy san D~y 13 m¢t kh6 khan cho cac nha XK thuy san ciia Vi¢t N am vao th! truang My

(7) Lu9t N ong nghi~p cua My nam 2002 duqc Icy ban hanh ngay 13/5/2002 qui djnh r~g m¢t s6 n6ng san va thuy san ban t~i cac cira hang ban le bu¢c phai c6 nhan xua:t xu D6i v6i thuy san bat d~u tu 30/9/2004, ngohl nhan hi¢u xua:t xu, con phru ghi ro san ph~m duqc danh bftt tlJ nhien hay nu6i tr6ng Vi¢c th1Jc hi¢n quy dinh tren se lam phat sinh nhi~u chi phf cho cac nha san xua:t va ngum tieu dung D6i v6i cac nha XK nu6c ngohl, quy d}nh nay duqc coi nhu la m¢t hang rao bao h¢ thuang m~

(8) B¢ n6ng nghi¢p Hoa Ky (USDA) tien hanh Chuung trinh qulfc gia vl nong sdn sinh thai (NOP) ta ngay 21/10/2002 NOP xac dinh 4lo~ san phfun sinh thai: +San ph~m sinh thai 100%: san ph~m hoan toan la cac thanh ph~ sinh thai

+San phfun sinh thai: san phfun c6 95% cac thanh ph~n sinh thai

+ San ph~m c6 thanh ph~n sinh thai: san phfun c6 > 70% cac thanh ph~n sinh thai + San ph~m thuang kh6ng sinh thai: san phfun c6 <70% cac thanh ph~n sinh thai Theo NOP, tren bao bl2lo~ hang "100% san ph~m sinh thai" va "sinh thai" dUQ'c che bien trong nu6c hay nh~p kh~u se duqc dong da:u "san ph~m sinh thai" va ca:p gia:y chUng nh~n theo qui d}nh ciia B¢ n6ng nghi¢p Hoa Ky Website ciia NOP USDA http:// www.asm.usda.gov/nop cung ca:p th6ng tin v~ NOP cling nhu v~ toan b¢ cac qui d}nh va mau dan xin c6ng nh~n cua cac CO quan ChUng nh~

1.3.6 Kenh phdn phlfi thuy sdn 11 My

Thuy san nh~p kh~u vao My duqc ph~n ph6i qua kenh ban le va kenh ban si

1.3.6.1 Kenh ban ll thuy sdn

T~ My, ban lela c~u n6i cu6i cling va quan tr<,mg nha:t giua ngum tieu dung va nha s • , .&y i€t duqc ngum tieu dung danh gia hang hoa ciia mlnh

E::JGIAODl)C\:A ·.;·\ r.'·

TRUONG t>H KINH TE TP.HCM

\ A~4' 17

nhu the nao de c6 nhiing dieu chinh thfch h<Jp cac nha XK thuy san Vi~t N am vAn chua tiep c~n duqc nhieu v6i cac nha ban le Kenh ban le d6i v6i m~t hang thuy san g6m:

- Sieu thf: Qua h~ th6ng sieu th!, thiiy san duqc tieu thv tren 40% gia tri ban le ciia thiiy san cac qu~y tieu thv hai san trong cac sieu thi duqc s~p xep s~ch se, ngan n~p

nhieu m~t hang, ching nhiing thuy san dong l~h ma con c6 nhieu m~t hang tuai s6ng thba man nhu c~u cua khach hang tieu dung (Xem ph¥ ll!C 1- Bdng 9)

• Cac nha hang, nha iin cong c{jng va phl!C VI! iin nhanh Doanh s6 ban thiiy san cho h~ th6ng nay chiem den 60% gia tri ban le va c6 xu hu6ng ngay cang tang vi ngum

My c6 th6i quen an ~ cac nai cong c¢ng nhu nha hang, can tin, truOn.g hQc, noi lam

vi~cD hon la an a gia dinh de tiet ki~m thm gian (Xem Ph¥ ll!c 1- Bdng 10)

Trong d6, cac ti~m dn cua nguOi Vi~t t~ My ciing la m¢t kenh ban le quan trQng

T~i My c6 c¢ng d6ng tren 1,5 tri~u ngum Vi~t N am va nganh kinh doanh tht;rc phfim,

ma nha hang, cac ti~m an la sa truOn.g cua hQ

1.3.6.2 Kenh ban sl thuy sdn i1 My

cac nha ph~n ph6i cung Ung cho cac xi nghi~p che bien thuy san, h~ th6ng sieu thi, cac nha hang, khach s~n, Cclc CC1 sa y te va truOng hQC C8.c nha ph~n ph6i thuy san thuang c6 anh huang 16n t6i quyet d!nh mua hang cua cac nha hang 16n va cac sieu thi ban le cac nha ph~n ph6i bao g6m nha ph~ ph6i t6ng h<Jp va nha ph~n ph6i thuy san

- Nha phlin phdi tdng hfJP cung cffp mQi san phfim nhu thit gia sue, gia c~m, thuy san, nong san cho nha hang, khach s~n, ching h~n nhu Sysco va US Foodservice

Ph~n 16n ngum ban hang biet rfft it ve thuy san va chi ban nhiing san phfim quen thu¢c v6i khach hang Nhiing san phfim v3./ ho~c hinh thuc kh6 hieu thuOn.g it duqc chu y Do

v~y' khi ban hang vao kenh nay ta nen lt;ra chQn nhiing san phfim quen thu¢c

- Nha phlin phdi thuy sdn cung cffp mQi lo~ san phfim thuy san va thuOn.g tt;r che bien thuy san tuai Khach hang ciia hQ thuOn.g la cac nha hang, khach s~n sieu thi va

th~m chi hQ c6 ca h~ th6ng sieu th! rieng (Xem ph¥ ll!C 1- Bdng 11)

- Xf nghi~p che biln thuy sdn ciing ciing la kenh quan trQng bM hQ thuOn.g mua tu nhiing nha NK ho~c mua trt;rc tiep tu nha XK v6i yeu c~u chu yeu la hinh thuc san phfim phai phii h<Jp v6i d~y chuyen san xufft nh~m t~o ra thanh phfim phvc vv khach hang

1.4 Kinh nghi~m phat tri~n xuat khdu thuy sim cua m()t so nuoc

1.4.1 Phat triln nuoi trling thuy sdn ben viing

Nu6i tr6ng thuy san ngay cang d6ng vai tro r~t quan tr<;>ng Nu6i tr6ng thuy san dam bao cung c~p thuy san c6 ch~t luqng, nh~t la thuy san tuoi, s6ng- ml)t nhu cffu 16n

va c6 xu huang gia tang hi¢n nay Ben c~nh d6 nghe ctanh b~t ngay cang kh6 khan do ngu6n 1¢ c~n ki¢t, cac qui dinh h~ ch€ khai thac HO'Il nii'a dffu tu ban dffu va chi phi

ho~t d¢ng cho nu6i tr6ng th~p hO'Il v6i chi phf danh b~t Tuy nhien de nu6i tr6ng thuy slm tra thanh ngu6n cung c~p thuy san 6n dinh va gia tang thl dieu thi€t y€u cffn Ia n6 h;tc hru hoa v6i moi truang, bao v¢ ngu6n 1¢ tt;r nhien va kiem soat dU<;>'C dich b¢nh Vi¢c

da d~ng hoa thuy san nu6i tr6ng cling cffn luu tfun

Kinh nghi~m dien hlnh nh~t la kinh nghi~m ciia Chile dffu tu vao nuoi tr6ng ca h6i Chile da kien trl theo du6i chfnh sach nu6i ca h6i kh6ng c6 ngu6n g6c a dia phuO'Ilg Du nh~p gi6ng ca h6i tu Due, song Chile lai h<;>p tac v6i My de phat trien Icy

thu~t nu6i, h<;>p tac v6i Nh~t de th\(c hi~n vi¢c phat trien ca h6i B~c ban cffu trong dieu

ki~n Nam ban cffu Nhii'ng nam gffn d~y, v6i S\( dffu tu 16n ciia cac c6ng ty thuy san ciia

N auy, nganh nu6i ca h6i ciia Chile phat trien vu¢ b~c Chile hi~n c6 khoang 90 c6ng ty nuoi Ca h6i V6i 361 khu V\(C nu6i Ca t~O nen ml)t ngu6n cung C~p thuy san vii'ng ch~c,

giup cho Chile tra thanh nu6'c thu hai tren th€ gi6i ve xu~t kh~u ca h6i va lu6n duy trl dUQ'C SlJ phat trien tren cac thi truang cao c~p, dem l~i nhieu ngo~ t~ ve cho d~t nUOC Kinh nghi~m ciia Trung Qu6c ve vi~c kh6ng kiem soat dU<;>'C dich b~nh nen san h.:t<;>'fig nam 1994 giam chi con 63.872 t~n tlr mucky ll;lC 219.571 tful nam 1991 Va sau d6 phl;lc h6i r~t ch~, cho d€n t~n nam 2000 san luqng m6i d~t muc ciia nam 1991 Ro rang kh6ng kiem soat dU<;>'C dich b~nh dan t6i giam ngu6n cung cho XU~t kh~u Va kim

ng~ch xu~t kh~u cling giam

Kinh nghi~m ciia Dru Loan la phru da d~ng hoa d6i tuqng nu6i, khong the d~t sv

s6ng· con ciia ca nganh vao ml)t loai rna kh6ng c6 riii ro Dru Loan da l~p dUQ'c ml)t s6

ky ll;lc th€ gi6i ve san luqng t6m su- nam 1987, ca chlnh Nh~t nam 1990 va 1991 Do dich b~nh t6m bung phat va S\( c~nh tranh gay g~t v6i nganh ca chlnh Trung Qu6c, khi€n cho nganh t6m va ca chlnh ciia Dai Loan suy thoai D~y la hai nganh chi€m uu th€ VUQ't trl)i, nh~t la ve san luqng trong toan nganh nu6i tr6ng thuy san ciia Dru Loan nen sv suy thoai ciia chung da g~y ra thi~t h~ r~t nhanh va keo dru Th~y dUQ'c bai h<;>c d6, Dru Loan da t~p trung x~y d\lllg c6ng ngh~ nu6i hoan chinh nhieu loai m6i T6ng s6

loai nuoi tang tu 55loru nam 1981, len 71loru nam 1991, 119loai nam 1996 va d€n nay

19

con nhieu han nfra M¢t s6 loai ca dem h,ti thu nhieu ngo~ t~ cho Dhl Loan trong xu~t

kh~u nhu ca song, ca gio, ca chlnh, ca r6 phi, ca mang

1.4.2 Phat triln cong nghi~p che bien thuy sdn theo a;nh huO'ng xulit khdu

Nganh thuy san Trung Qu6c kh6ng chi d~u tu Un.g dt,mg nhfrng thiet hi va c6ng

ngh~ mro tien ti6n, each qm\n ly khoa hQC rna con chu truang l~y thuy San n¢i dja Va

nh~p kh~u lam nguyen li~u de san xu~t cac san ph~m che bien ch~t luqng cao chii y6u danh cho xu~t kh~u V ro duang 16i d6 va st;t d~u tu thich dang, thuy san Trung Qu6c da

c6 bu6c ti6n ngo~n ffil,lC Nam 1980, khi b~t ~u cai t6 kinh t6, t6ng kh6i luqng thuy san

xu~t nh~p kh~u mro chi d~t 100.000 t~n, tri gia 0,4 ti USD, v~y rna lien fl,lc trong nhieu

nam Trung Qu6c lu6n dUn.g vi tri thu nhfft tren th6 giro ve xu~t kh~u thuy san, nam 2003

Trung Qu6c da d~t kim ng~ch xufft kh~u 4,49 ti USD

Dieu quan tr<;mg nh~t ciia phat trien c6ng nghi~p ch6 bi6n la ho~t d¢ng quan ly

ngay cang phai t6t han va c6ng ngh~ ch6 bi6n duqc cai ti6n Ciing vro ngu6n nguyen

li~u nhu nhau, nganh c6ng nghi~p ch6 bi6n ca day Trung Qu6c hi~n dang thu h6i t6t

han cac nha may ben bcr bien phuang Tfty tit 30- 50% Giam thieu vi~c xir ly thiiy san, kiem soat va nit ng~n thai gian ch6 bi6n titng loai trong dfty chuyen ch6 bi6n se d~t ty 1~

thu h6i t6t han Dieu nay khi6n Trung Qu6c tra thanh trung tftm ch6 bien ca day Ian nh~t th6 giro Nen c6ng nghi~p nay chii y6u dt;ta tren nguyen li~u d6ng l~nh nh~p kh~u

va c6 vai tro ngay cang quan tr<?ng trong vi~c cung c~p cho thi truang th6 gi6i san ph~

ch~t Iuqng cao vro gia ngay cang th~p

1.4.3 Thief l(ip m6i quan h~ dfJc ch~t che trong nganh thuy sdn

Thi6t l~p m6i quan h~ dQC gifra khu VlJC san XU~t nguyen li~U, khu VlJC ch6 bien Va khu vt;tc thuang m~i c6 the g6p ph~ giam cac v~n de ph6 bi6n nh~t trong kinh t6 thi truang (ch~ng h~n khiing hoang thua hay thi6u do m~t cftn d6i gifra cac khftu) va c6 the h6 trQ' n~ b~t cac CC1 h¢i, trO thanh m¢t c6ng Cl,l c6 gia tq de CID thi~n va phat trien han nfra nganh Nha nuoc va cac hi~p h¢i la h6t sue c~n thi6t do nang lt;tc thi6t l~p duqc m6i quan h~ hqp tac

Kinh nghi~m ciia Thai Lan trong vi~c thi6t l~p m6i quan h~ dQC de quan ly ve ch~t

luqng san ph~m g6p ph~n dua Thai Lan tra thanh nuoc d~n d~u the giro ve san Iuqng nu6i va xu~t kh~u t6m su Chfnh phil Thai Lan da hqp tac ch~t che vro cac doanh nghi~p

tu nhftn trong vi~c ap d1,1ng ky thu~t nu6i va cac tieu chu~n ch6 bi6n tht;tc ph~m Lien doan Thai cfing yeu c~u cac doanh nghi~p thanh vien tht;tc hi~n d~y dii cac tieu chu~n

ch~t luqng qu6c t~ nhu GMP, HACCP va ISO 9002 de dap UI1g nhu cffu ciia ngum ti~u

dung kh~p th~ gi6i

1.4.4 Phat triln cong tac th! trztO'ng

Xay d\lllg C('J ch~ t~o ngu6n kinh phll6n va c6 d"i ngfi can b¢ chuy~n nghi¢p thlJc hi¢n c6ng tac thi truang se h6 trg hi¢u qua cho dinh hu6ng dung ciia Chlnh phii Ia vuan

ra thi truang nu6c ngoai

Kinh nghi¢m cua N auy da c6 nhilng quy~t sach ve t6 chuc ti~p thi t~o n~n chuyen

bi~n cho xu~t khftu Hai mum nam tru6c, nganh thuy san la m¢t nganh kinh doanh dugc bao ca:p n~ng ne, hffu nhu kh6ng c6 lgi nhu~ v 6i dan s6 {t va ti~p c~ v6i ngu6n lgi bien d6i dao, Nauy xac dinh thuy siin Ia nganh kinh t~ mfii nhQn va c6 dinh hu6ng xu~t

khftu ro rang: Thuy san dUI1g thu 2, sau dffu th6 n~u tinh ve gia tri xu~t khftu M¢t trong nhilng thay d6i 16n Ia vi¢c giiii tan t6 chuc xu~t khftu va tai l~p ml)t til chftc tidp thi

trung ztung c6 ngu6n ngan quy to 16n vao nam 1991 d6 la Hl)i d6ng xu~t khftu thuy san

N auy (NSEC) Dieu quan trQng la t6 chuc nay chi ti~n hanh cac ho~t dl)ng xuc ti~n

chung cac nha xu~t khftu dugc th6ng bao chi ti~t ve ho~t dl)ng xuc ti~n va hQ cffn t~

dt;mg ca h¢i nay de ti~p thi nhan hang h6a cua hQ NSEC cfing la cc:J quan tu v~n cho B¢ nghe ca Nauy ve cac v~n de li~n quan d~n xu~t khftu thuy siin

NSEC c6 t6ng ngan quy la 51,1 tri¢u USD do cac c6ng ty trong nganh thuy san d6ng g6p nhu ml)t khoan thu~ dlJa vao gia tq xu~t khftu, trong d6 83% danh cho ti~p thi thuy san NSEC gi6i thi¢u san phftm thuy siin ciia Nauy ml)t each tfch clJc, nh~t Ia khi c6

du lu~n kh6ng t6t ve kh1a c~nh nao d6 ciia thuy siin NSEC thi~t l~p ba k~nh th6ng tin ch1nh: th6ng tin d~n ngum ti~u dung, th6ng tin d~n nganh va th6ng tin d~n ngum quan

ly Nha d6, gia tri xu~t khftu ciia Nauy trong 10 nam tang g~p d6i; tra thanh nu6c xua:t khftu thuy san 16n thu 3 tr~n th~ gi6i, v6i kim ng~ch nam 2003 d~t 3,57 ti USD

Ket lufj,n chztung 1

Chuang 1 ciia lu~n van da de c~p ml)t each khai quat ml)t s6 cac hQC thuy~t ve thuang m~i qu6c t~ de Jam Cc:J sa cho vi¢c phan t{ch thlJC tr~g Va tlm ki~m giai phap cho hang thuy san xufft khftu cua Vi¢t N am vao thi truang My

C6 the khiing dinh r~ng, phat trien san xu~t va xu~t khftu thuy san d6ng vai tro rfft quan trQng trong slJ phat trien nen kinh t~ Vi¢t N am va Vi¢t N am c6 r~t nhieu lgi th~

ban dffu de phat trien nganh thuy san n6i chung va xu~t khftu thuy siin n6i ri~ng

21

Qua tim hieu ve thi truemg My c6 the nh~ th~y thi truemg My Ht thi truemg 16n, thi hi€u tieu dung thuy san da d~ng va c6 xu hu6ng gia tang Hang thuy san th~m nh~p vao thi tntemg nay vai nhieu kenh khac nhau song truac m~t phai VUQ't qua cac rao can ky

thu~t dang c6 xu hu6ng ngay m(>t kh~t khe

Tu vi~c tim hieu kinh nghi~m ciia m(>t s6 nuac nhu Trung Qu6c, Dai Loan, Thai Lan, Nauy, Chile c6 the rut ra nhiing bai h<;>c ma Vi~t Nam c6 the v~ dvng de phat trien

xu~t khdu thuy san nhu sau:

Thu nh~t, nh~m dam bao phat trien thuy san ben viing t~o ca sa cho phat trien xu~t

khdu, nganh thuy san phai chii y€u dva vao phat trien nu6i tr6ng thuy san g~n lien vm

vi~c kiem soat dich b~nh ch~t che va da d~g trong d6i tuc;mg nu6i

Thu hai, phat trien c6ng nghi~p ch€ bi€n theo dinh hu6ng xu~t khdu mang l~i 1¢ fch cho nganh ch€ bi€n ciing nhu thuc ddy xu~t khdu thuy san Dieu quan tr<;>ng nh~t ciia phat trien c6ng nghi~p ch€ bi€n Ia ho~t d(>ng quan ly ngay cang phai t6t han va c6ng

ngh~ chi! bie'n phai duqc cai tie'n

Thu ba, m6i quan h~ d<;>c trong nganh thuy san lam tang kha nang c~h tranh cho san ph~m ciia nganh, trong d6 vai tro ciia Nha nuac, hi~p h(>i r~t quan tr<;>ng trong vi~c

thi€t l~p m6i quan h~ nay

Thu tu, phat trien c6ng me thi truemg b~g each x~y d1Jng ca ch€ huy d(>ng dong g6p ciia c(>ng d6ng cac doanh nghi~p trong nganh de xuc tie'n thuang m~ chung cho ca nganh ben c~nh no Ivc rieng ciia ttrng doanh nghi~p

" " ~ ? ?

2.1 T6ng quan ve xu~t khfiu thuy san cua Vi¢t N am

Nhu da de c~p trong chuang 1, thuy san Hi m¢t m~t hang xu~t khfiu miii nh<;m cua Vi¢t Nam Toe d¢ tang trubng kim ng~ch xu~t khfiu thuy san blnh quan trong giai do~n

1995-2003 a muc 18,12% chang to tiem nang to 16n trong vi~c phat trien cua xu~t khfiu thuy san D~c bi¢t, nam 2000 kim ng~ch xu~t khfiu thuy san cua Vi¢t Nam da co m¢t btrcrc nhay VQt ngo~n mt;lC v6'i t6c dQ tang truOng SO v6'i nam 1999 1a 51,89% Va 1a 1&1

d~u tien VUQ't qua s6 1 tY USD va chi 3 nam sau do, nam 2003 kim ng~ch xu~t khfiu thuy san da VUQ't qua 2,2 cy USD

Dieu dang chu y 1a san phfim thuy san nuoi ngay cang dong vai tro quan trqng trong vi¢c gia tang kim ng~ch xu~t khftu thuy san cua Vi¢t Nam Gia trj xu~t khfiu cua san phfim nuoi tu ch6 chi chi€m 32,19% trong t6ng kim ng~ch xu~t khftu nam 1995, tm nam 2003 da chi€m 58,03%, han hAn kim ng~ch xu~t khftu cua thuy san khai thac tU 1\l

nhien Dieu nay la m¢t d~u hi¢u r~t dang mttng cua thuy san Vi~t N am trong n6 lgc phat trien nganh bat phv thu¢c vao khai thac tlJ nhien, gop ph~n bao v~ ngu6n 1¢ thuy san de phat trien nganh thuy san Vi~t N am m¢t each ben viffig

: Bt? Thuy sdn

Ben c~nh do, vi¢c d~u tu va phat trien vao linh VlJC ch€ bi€n thuy san ciing gop

ph~n lam gia tang kim ng~ch xu~t khfiu thuy san Vi¢t Nam San phfim thuy san xu~t

khftu ngay cang giam ty 1~ hang tho va ngay cang tang tY 1~ san phfim co gia trj gia tang Dieu nay chang to nganh ch€ bi€n thuy san Vi~t Nam da ngay cang thfch nghi va dap

23

ling dugc v6i yeu ciu ve, san phfun ciia cac thj truemg xufft khAu Ty 1¢ san phAm gia tri

gia tang xufft khAu nam 2003 d muc 38% so v6i t6ng kim ng~ch tuy da cao ho'n nhie,u so v6i ty 1¢ nay nam 1980 la 0%, nam 1995la 8% nhung van con thffp

Bang 2.2 : Ty I~ san phdm gia trj gia tang (1980-2003)

Bang 2.3: Co cau thj truang XK thuy san VN (1998- thang 6/2004), llVT:%

TY tn;mg xufft khAu thuy san vao thj truemg My da tang len nhanh chong va dan diu, thay cho thj truemg truye,n th6ng Nh~t Ban tit nam 2001 t6i nam 2003 Tuy nhien,

ty tr9ng xufft khAu vao thj truemg My da giam tit diu nam 2004, thffp ho'Il cy tr9ng xufft khAu vao thj truang Nh~t Bltn C6 th~ thffy rAng, b6n thj truemg chfnh la My, Nh~t, EU

va Trung Qu6c & H6ng K6ng chi~m tren 70% t6ng kim ng~ch xufft khAu thuy san, phin con 1~ trai r<)ng tren 70 nu&c va vimg lanh th6 D~y la v~ de, d~t ra cho vi¢c nghien crru

chi~n luge thj truemg xufft khAu ciia Vi¢t N am M<)t m~t n~u ti~p tt;tc duy trl ca cffu qua 1¢ thu<)c vao m<)t thj truemg se de g~y bfft 6n M~t khac, vi¢c tang cuang t~p trung nghien crru diu tu xuc ti~n thuo'Ilg m~i d~ khai thac chie,u s~u ciia cac thj truemg l<m,

trong d6 c6 thj truemg My thvc sv cin thi~t vl chi tang, giam m<)t vai phin tram & cac thj truemg nay da g~y bi~n d<)ng dang k~ ve, t6ng gia tri kim ng~ch thuy san xufft khAu

2.2 Tl.nh hl.nh xuat kh~u thuy sim Vi~t Nam vao thj truO'ng My

2.2.1 Khlfi luf!ng va kim ngt;zch xuflt khdu thuy sdn Vi~t Nam vao My

Tuyen b6 cua My xoa bo c~m v~n huon ban v6i Vi¢t Nam nam 1994 va blnh thuemg hoa quan h¢ v6i Vi¢t Nam nam 1995, d~c bi¢t, Hi¢p djnh thuong m:,ri Vi¢t- My chinh thuc co hi¢u h,tc ngay 10/12/2001 da t~o dieu ki¢n thu~ 1¢ hon trong thuong m~i

thuy san gifra hai nu6c T6c d" tang tru6ng cua kh6i lugng hang thuy san XK sang My

tU Vi¢t Nam tang nhanh chong trong giai do~ 1995- 2003, blnh qua.n d~t 56,49%/ nam Trong do, kh6i lugng xua:t khau nam 2000 da co bu6c tang tru6ng nhanh nha:t, d~t

92,11% M~c du v~y, ke tu nam 2002, tuy kh6i lugng thuy san xua:t tu Vi¢t Nam vao

My v!n tang nhung t6c d" tang tru6ng da giam dang ke, d~c bi¢t muc tang tru6ng trong

6 thang d:iu nam 2004 giam xu6ng chi con khming 2,09% so v6i 6 thang d:iu nam

Nguorl: Cuquan qudn ly nganh ca

Kim ngt;zch xuat khdu cua Vi¢t Nam trong giai do~n nay cling tang len nhanh chong, trung blnh tang tru6ng 57,17%/ nam Trong do, kim ng~ch XK thuy slm Vi¢t

Nam nam 2000 tang v6i t6c d" cao nha:t la 114,57%, v6i kim ng~ch hon 300 tri¢u USD lam cho thi truemg My tra thanh thi truang XK thiiy san 16n thu hai ciia Vi¢t Nam (sau

Nh~t Ban) TU thang 8/2001, My da thay ch6 Nh~t Ban tra thanh thi truang tieu tht;t thiiy san 16n nh~t cua Vi¢t Nam Trong 6 thang d:iu nam 2004, kim ng~ch XK sang thi truang My lui ve vj trf thu 2 sau thi truang Nh~t v6i t6c d" tang trUOng ch~m hin l~i

25