(Luận văn thạc sĩ) các giải pháp nhằm hạn chế những tồn tại chủ yếu của một số sắc thuế hiện nay ở việt nam

Thue' GTGT c6 ba thue' suilt, trong d6 thu€ suilt 0% ap dvng d6i voi hang xuilt khffu nhii'ng ml;it hang dang cfin khuye'n khich phat trie'n... Voi nhi~u muc thue' suilt trong mtt s~c th

TRUONG D~I HOC KINH TE TP HO CHI MINH

LU!N vA.N TII!C si KINH TE

NGUOI HUONG DAN KHOA HOC

TS NGUYEN THUAN

BQ GIAO Dl.JC VA DAO V.O

TRUONG DH KINH TE TP.HCM THu'Vr¢N

c;(q~

-TP HO CHI MINH- NAM 2003

Chu'dng trlnh u'u dai thue' quan c6 hi~u lt;rc chung

T6ng san phiim qu6c n()i Ngan sach Nha nude Gia tri gia tang Hi~p h()i cac qu6c gia Bong Nam A

06 CNH-HBH: Cong nghi~p h6a, hi~n d~i h6a

l , A A ~ , ,

Chlidn.g 1 : CAC LY LU~N coB N VE THUE 1

1.1 Cac quan diim va ban cha't ciia thu€ 1

1.2 Phan lo~i thu€ 2

1.2.1 Can err theo d6i tu'<:Jng danh thue' 2

1.2.2 Can err theo ap lt!e ch!u thue' 2

1 3 C , ac yeo to , , , , cuu « t h' h an sac & t h , , ue 3

1.3.1 Ten gQi 3

1 3 2 N •» 0 A th K (d A"• h r l A th ""') 3 gu'ul nQp ue 01 luyng nQp ue

1.3.3 D6i tu'<:Jng tinh thue' 4

1.3.4 Thue' sua't · 4

1.3.5 Che' d(> mi~n giam 4

1.3 6 Thu tl;IC thu, n(>p thue' 5

1.4 Cac nguyen uic khi xdy dlfng h~ th6ng thu€ 5

1.4.1 Hi~u qua ."5 1.4.2 Linh ho~t 6

1.4.3 Cong bhng .- 8

1.5 Vai tro ciia thu€ trong n~n kinh t€ thi trtiong 8

1.5 1 T~o ngu6n thu ehu ye'u cho NSNN 8

1 5 2 L ' a cong Cl;l 1eu 1e v1 mo nen 1 A d' ,;t t' ""'t - A ,;t k'nh t"' e 9

1.5.3 Dic3u hoa thu nh~p, thl!c hi~n cong bAng xa h~i 10

1.6 Kinh nghi~m cai each thu€ ciia m(}t s6 ntioc • ••••.•.• • • •••••••••• • • • • 11

1.6.1 Hungary 11

1.6.2 Cac nude ASEAN 12

1.6.3 Trung Qu6c · 14

1.6.4 Bai hQc kinh nghi~m d6i vdi Vi~t Nam 16

VI~T NAM HI~N NAY 18

2.1 D~c diim kinh t(- xa h()i Vi~t Nam tit nam 1990 cho d(n nay ••• •••• 18

2.1.1 Giai do~n 1990- 1995 18

2.1.2 Giai do~n 1996 de'n nay 19

2.2 Ciii each thu( (J Vi~t Nam tit nam 1990 d(n nay • ••• • •• ••• 20

2.2.1 Cai each thue' bu'oc m(?t ( 1990 - 1998) 20

2.2.2 Cai each thue'buoc hai (1999- nay) 23

2.3 Thl,ic tr~mg ciia vi~c ap d\lllg m(}t s6 siic thu~ d Vi~t Nam hi~n nay • • • 24

2.3.1 Thue' gia tri gia tang 24

2.3.2 Thu€ thu nh~p doanh nghi~p 34

2.3.3 Thu€ thu nh~p d6i voi nguoi c6 thu nh~p cao 40

2.4 MOt s6 nh~n xet chong v~ h~ thfing thu~ hi~n nay 44

i Chtidng 3 : MQT SO GIAI PHAP NHAM M4N CHE NHUNG TON T41 CHU YEU CUA CAC SAC THUE HitN NAy • • •• 48

31 S.-/ • Y can ~ th•/l{t h?• h ' th•A hA thA' I~~; p a1 oan U(n ~ ong th "'h·A ue 1~n nay 48

3.2 Nhung ffi\)C ti~u va phtidng htiong cili each h~ tho'ng thu( •• •• ••• •.• 48

3.2.1 Mvc tieu 48

3.2.2 Phu'dng huong ciii each h~ th6ng thu€ 49

3.3 MOt s6 ghii pmp nhhm h~n ch~ nhUn.g t6n ~i chii y~u ciia cac siic thu~ hi~n nay 50 3.3.1 Thu€ gia tri gia tang 50

3.3.2 Thu€ thu nh~p doanh nghi~p 54

3.3.3 Thu€ thu nh~p d6i voi ngu'oi c6 thu nh~p cao 58

3.4 M()t so' giili phap c6 ti'nh cha't dieu ki~n h6 trq •• • • •• •• •• 60

3.4.1 Cai each hanh chinh thu€ \ 60

3.4.2 Nang cao cha't lu'dng d<?i ngii can b<? thue' 61

3 4 3 Ki ;/ em soat va quan y c _, ' ? 1" h~ ~t dK' 01 tu'qng nQp t ue " h , ' 62

3.4.4 Giao dt;~c y thll'c ce>ng dan v6 nghia vv n(?p thu€ 62

KETLU~N

BANGBIEU

' " ?

TAl LI~U THAM KHAO

PH\]L\JC

1 Ly do chQn d~ tai

ho~ch h6a t~p trung sang nen kinh te' thj tntong c6 slf dieu tie't cda Nha mtoc thl Vi~t

hi~n nhfi'ng ye'u t6 quan trQng cda m()t h~ th6ng thue' hi~n d~i M~c du c6 nhfi'ng thay d6i Ion, nhung cung voi thoi gian thl m<?t s6 sAc thue' to ra khong phu hqp voi

hi~u ltrc chung (CEPT) rna Vi~t Nam tham gia ky ke't thl ngu6n thu thu tU se bi cAt

d6i voi NSNN Theo tinh toan cda T6ng eve thue' cho thay: khi tham gia AFTA, s6

Tai Chinh T7 /2001, trang 48)

cht nhilng tfln t{li chu ylu cua ml)t sd sdc thul hi'n nay ll Vi't Nam" lam Lu~n van

Th~c si cda mlnh

hi~n nay d Vi~t Nam de' de ra cac giili phap nhhm hoan thi~n nhfi'ng sa:c thue' chd ye'u de' phu hqp voi tlnh hlnh thtrc te' d nu'oc ta

Vi~tNam

Ph~m vi nghien cll'u khong di sau vao tat ca cac sAc thue' rna chi t~p trung vao

nh~p d6i voi ngu'oi c6 thu nh~p cao

Lu~n van sii' dt;mg phudng phap duy v~t bi~n chU'ng cda chd nghia Mac-Lenin, k6t h<;Jp vdi phU'clng phap quy n~p, phan tfch, t&ng h<;Jp, th6ng ke mo ta va so sanh d€' thlJc hi~n m\}c tieu nghien ct1'u Bdng thoi c6 tham khao nhfi'ng kinh nghi~m thlJc thi

h~ th6ng thu€ d m()t s6 qu6c gia d€' tU' d6 djnh hudng cho slJ hoan thi~n cac s~c thu€ phu h<;Jp vdi tlnh hlnh thlJc t€ cfing nhu phu h<;Jp vdi chd tntdng duong 16i cda Bang

5 B6 C\}C cua lu4n van

Lu~n van gdm Loi md dftu, Ke't lu~n va phftn n()i dung dU'<;Jc chia thanh ba phftn chinh nhu sau :

Chlldng 1 : Ml)t stf lj luljn cd ban vi thul

Chlldng 2 : Thtjc lrf.!-ng vi vi?c ap dlJ-ng ml)t stf sdc thul II Vi?t Nam hi?n nay Chlldng 3 : Ml)t stf gidi phap nhlim hf.!-n chl nhilng tiin tq_i cua cac sdc thul

Mong mu6n hoan thi~n ban than va kha nang luon tdn t~i m()t khoang each,

do v~y nhfi'ng thie'u s6t ve m~t nh~n thU'c va phuclng phap lu~n trong Lu~n van la khong th€' tranh khoi, rift mong nh~n du<;Jc slJ d6ng g6p cda quy thfty co d€' bai vi6t dU'<;Jc hoan thi~n hdn

Chlldng 1

CAC L Y LUAN CO BAN vE THuE 1.1 Cac quan die'm va ban cha't cua tho€

trqng rna bfit ky Nha mtoc nao cfing sd' dt;tng d€ thlfc thi cac chile nang cda mlnh Tuy

thu~n gifi'a m<?t ben la Chinh phd va ben kia la d~i bi€u dan chung Tuy nhien, thlfc te'

se gay nen Slf khong cong bAng, khong lau dai va khong th€ bao dam du'<;Jc yeu diu chi tieu cda Nha nuoc

MQi nguoi gop vao chi tieu cong c<?ng theo kha nang cda mlnh va slf d6ng gop d6

ho~t d()ng cda Nha nu'oc

Cac quan di€m cho dng thue' mang tinh cu'CJng bach va du'<;Jc thu bAng quyen

vfnh vi€n, khong ddi phdn, di tai trq cdc ganh nQ.ng cong cqng"

va khong co ddi gia,

nguy~n va cang khong th€ trong cho vao slf thi~n chi hay nhi~t tlnh cda dan chung d6i voi Nha nu'oc Khi xa h<?i phat tri€n thl tinh cu'CJng che' cda thue' cffn phai tinh vi

va dan chd hdn

Thu hai Hi tinh khong hoan trd trl/c titp Thue' Ia nghia vv dong gop cda cac t6

duqc hudng lqi ich hay khong, duqc hu'dng nhieu hay it, tnrc tie'p hay gian tie'p Tinh

0 nhi~m moi tru'ong

1.2 Phdn lo\}i thut

1.2.1 Can cu theo d6i tu'Q'ng danh thut

- Thue' danh vao tai san nhu' thue' nha, da't

GTGT, thue'TNDN

1.2.2 Can cu theo ap h;ic chju thut

Thut gitln thu : la lo~i thue' danh vao cac hang hoa, dich Vl} du'<;Sc a'n dinh du'oi

dung phai tra m<?t khoan thue' nhu'ng khong n<?p tfl!c tie'p vao NSNN rna thong qua trung gian ngu'oi kinh doanh

thu thue' ddn gian, thu kip thoi hdn thue' tfl!c thu nen bao dam du'<;Sc ngu6n thu thu'ong

da d~ng, phong phu Hdn nii'a, vi thue' gian thu "ntlm kfn trong gia ca" cho nen d~ thu

thu'ong chie'm ty trqng Ion trong t6ng s6 thu NSNN

Nhu<;Jc di~m ciia thue' gian thu Ut tinh lfiy thoai ciia n6 Tift ca mqi cong

d~ng ciia tift ca mqi cong dan vao vi~c n<?p cac s~c thue' gian thu, nhung d~t trong

chju thue' thifp hon nguoi ngheo

Thut tn,fc thu : la m<?t lo~i thue' duqc danh trt;tc tie'p len m<?t khoan thu nh~p ho~c tai san nao d6 ciia nguoi n<?p thue' M<?t s6 nha kinh te' cho ding, thue' trt;tc thu

u'u di~m ciia thue' trt;tc thu la d()ng vien trt;tc tie'p vao thu nh~p ciia tUng t6

nh~p cao thl phai n<?p thue' nhieu, nguoi c6 thu nh~p vll'a thl phai n<?p thue' it hon,

khang d6i voi nguoi n<?p thue'

Mqi qu6c gia nao cfing xay dt;tng h~ th6ng thue' voi nhieu lo~i thue' khac nhau

deu chtl'a dt;tng cac ye'u t6 co ban sau :

di~n n6 voi cac lo~i thue' khac va bao v~ cong chung khong n(?p hai Ifin m(?t thtl' thue'

1.3.3 D6i tuqng tinh thue'

D6i tu'<;:Jng tinh thue' duqc hi~u Hi nhung din cti' d~ nhAm vao d6 rna Nha nuoc sed~ ra nhung sifc thue' N6 thuong la thu nh~p, tai san ho~c hang h6a thuqc sd huu cda nguoi nqp thue' N6 c6 th~ la thu nh~p cda m<?t ca nhan ho~c cda m<?t doanh

nghi~p ho~c doanh thu tU vi~c ban hang h6a, gia tri tai san ho~c ba't dqng san chuy~n

djch quy~n sd huu va doi khi ngay ca mqt con nguoi nao d6 (trong tru'ong hqp thue' than d Anh) Thong thuong, ten gqi cda thue'bii:t ngu6n tU d6i tu'<;:Jng cda thue' d6

Thue' sua't liiy tie'n : la lo;;ti thue' sufft ty 1~ nhu'ng c6 d~c di~m la th.ue' sufft tang dftn theo mti'c thu nh~p tang len C6 hai lo;;ti thue' sua't lfiy tie'n:

~ Thut sufft liiy tien titng phtln la m<?t h~ tho'ng thue' sua't g6m nhi~u b~c ap dt;tng cho tUng phftn thu nh~p khac nhau cda d6i tu'<;:Jng ch!u thue'

~ Thut sufft liiy titn toan phtln la lo;;ti thue' sua't lily tie'n ap dt;tng ty 1~ phftn tram tang len theo to~m b<? mti'c thu nh~p tang len cda d6i tu'<;:Jng chju thue' Thue' sua't la m<?t linh h6n cda m<?t sifc thue', bdi le n6 th~ hi~n t~p trung nha't cac chinh sach cda Nha nu'oc Ct;t th~:

- La ye'u t6 d~ Nha nu'oc di~u chinh ngu6n thu cho NSNN

- Giup Nha nu'oc phat tri~n hay h;;tn che' m<?t linh vrfc, m<?t nganh nao d6 thong qua vi~c ap dt;tng thue' sua't cao hay u'u dai d6i voi nganh d6

- G6p phftn thlfc hi~n cong bAng xa h<?i

Con d6i voi nguoi dan thi hq c6 d6ng tinh hay phan U'ng gay gift m<?t lo;;ti thue' nao d6 cilng chi t~p trung d va'n d~ thue' sufft rna thoi Do v~y, vi~c quy djnh thue' sua't phai duqc can nhifc ky Iuong, llfa chqn m<?t each khoa hqc d~ n6 thlfc slf phat huy tac dt;tng t6t d6i voi san xua't va doi s6ng

1.3.5 Che' d(} mien giam

La vi~c mi~n giam toan b<? ho~c mqt phftn thue' d6i voi nguoi nqp thue' rna phu h<;:Jp voi phap lu~t hi~n hanh Nhung u'u dai nay duqc d~t ra nhAm mt;tc dich khuye'n khich san xufft, dftu tu' hay chie'u co' de'n hoan canh kh6 khan cda m<?t so' chd th~ cda

thue' Che' d() mic3n giam thue' c6 y nghia ra't quan trQng Tuy v~y, vi~c ap d-qng nhii'ng

1.3.6 Tho tgc thu, nQp thue'

bao g6m:

vi ph~m thl trong bao lftu c6 hi~u lt,tc truy t6?

thi~t h~i vo ich cho toan xa h()i, d~ du<;Jc nhu v~y thl ta cfin lu'u y de' m()t s6 va'n d~ sau :

nghi~p, khuye'n khich dftu tli, tie't ki~m trong n~n kinh te', di~u tie't h<;Jp ly thu nh~p

di~m ngudi n()p thue' thl ne'u chi phi cha'p hanh cao, nghia la thC5i gian va cong sll'c rna

te' thl ta phili tinh ta't ca nhii'ng chi phi ma't di cho m<?t d6ng thue' thu du<;Jc vao ngan

~ The' nao la don gian ? C6 th~ hi~u non na la khong qua ntom ra phuc t~p N6i

d1;1ng thue' suftt lily tie'n toan phfin thi don gian hon ap d1;1ng thue' suftt lily tie'n

vi v~y, cfin phai din err vao nhii'ng di~u ki~n Cl;l th~ d~ llfa chqn cho phu h<;Jp,

d~ hi~u ro va hi~u dung

1.4.2 Linh ho~ t

sao d~ t~o ngu6n thu trong dai h~n va ngu6n thu phai gia tang tliong xung voi muc

voi ho~t d<?ng kinh te', phan anh thl}'c slf nhii'ng thang trfim kinh te' va nhii'ng bie'n d<?ng chfnh tri, xa h<?i

tr<;i cho cac nhu cfiu chi tieu cda Chfnh phd thi tfnh 6n dinh cda s6 thue' thu duqc theo

1.4.2.1 DQ n6i ciia thue'

%.t1T

D " Q not cua t ue ,Q ? h "'' =

%.t1Y

Trong d6:

%LJ.T: phfin tram thay d6i t6ng s6 thue' thu dttqc (bao g6m cac khoiin thu do c6

%LJ.Y: phfin tram thay d6i GDP

Ch~ng h~n, ne'u %LJ.T Hi 7% va %LJ.Tla 5% thl dq n6i cda thue'la 1,4 Bieu nay

tr~ng thue' thoat ly khoi ho~t dqng kinh te' Khi d6 kh6ng th~ ban de'n vai tro kfch thfch kinh te' cd a thue'

eli' tfnh thue' Ne'u can eli' tfnh thue' bi x6i mon do cac khoiin mien giiim thi s6 thue' thu

dq n6i cda thue'

1.4.2~2 DQ co dan ciia thu~

Dq co dan cua thuf la ty s6 gifi'a phfin tram thay d6i t6ng s6 thue' thu dttqc

d6i cii hai) voi phfin tram thay d6i GDP

Dq co dan cua thut =

-%LJ.Y

Trong d6:

%LJ.r* : phfin tram thay d6i t6ng s6 thue' thu dttqc (kh6ng bao g6m cac khoiin

%LJ.Y: phfin tram thay d6i GDP

cda nen kinh te' Vl cfin phiii tach roi cac tac dqng de'n s6 thu do nhfi'ng thay d6i trong

voi vi~c tfnh dq n6i cda thue'

Ngoai dQ n6i va dQ co dan, nguyen t~c linh ho~t con doi hoi khi du'a ra cac quy

ki~m dang ke thoi gian va cong srtc cho vi~c thi;tc thi thue'

1.4.3 Cong bAng

nh~p xa hQi theo kha nang Uti chinh cda ngu'oi chiu thue' Ve m~t xa hQi, nguyen t~c

nay doi hoi Nha nu'oc khong du'<;Jc nhan co hQi danh thue' de lam thay d6i tu'ong quan thu nh~p gifi'a cac dO'i u'ong chiu thue' Thue' chi lam cho sO' thu nh~p thu'ong xuyen

l<;Ji ich cda cac dich Vl} do Chinh phd cung cifp

~ Cong bling theo chilu ngang: nghia la mQi nguoi deu phiii co nghia Vl} nQp

~ Cong bling theo chilu d(Jc : du<;Jc hieu la ne'u mQt s6 nguoi co kha nang nQp

thue' cao hon ngu'oi khac thi hQ phai nQp thue' cao hon

Tuy nhien, rift kh6 xac dinh mQt each chinh xac the' nao la cong bilng va khong

1.5 Vai tro ciia thue' trong nen kinh te' thj tru'ong

vay trong va ngoai ngu'oc, dfiu tu' kinh doanh, phat hanh tien nhu'ng chung khong

S6li~u du<Jc trich minh h<,>a cho nam 1992 da th~ hi~n SlJ "ap d{to, nhu the' nao cua

chi thut gwn tim trong t6ng thu NSNN (5 m()t s6 qu6c gia tieu bi~u sau (Xem bang 1 va 2)

thlJ'c te' ciia n«3n kinh te', Nha nude khong nen vi nhu cfru d(p bach ciia minh d€ tang thu rna bo qua yeu cfru thuc dfiy tang trudng ciia thue' Bdi vi, khi Nha nude Nha nude

nh{jp ma doanh nghi?p va nglilli dan stfn sang trick ra di tril thut ma khong lam thay dtfi hof!l dljng von co cua h(J

cua m6i qu6c gia, SlJ' hi€u bie't va thai d(} CUa dan Chung d6i vdi cac chudng trlnh

ngay cang phat huy vai tro cua thue' d6i vdi slJ' phat tri€n kinh te' xa h(;i Ne'u nhu thCJi

do~n clJ'c thinh thi Nha nude thuCJng dung chinh sach tai chinh "thdt chq,t" (tang thue',

tri~n lanh m~nh, d6ng thCJi cilng d€ tang them ngu6n thu cda mlnh, t~o m(;t ngu6n dlJ'

- D€ khuye'n khich nha san xua't dfru tu' vao linh VlJ'C nay rna khong dfru tu' vao linh vlJ'c khac, vao vung nay rna khong vao vung khac thl Nha nude se sii' d1;1ng chinh sach thue' uu dai, muc thue' tha'p, cac truCJng hqp mien giam, d6ng thCJi sii' d1;1ng ngay

1.5.3 Dieu hoa thu nh~p, thl)'c hi~n c6ng bAng xa h()i

Vi~c di~u hoa thu nh~p xa h()i du'Qc thtfc hi~n trtfc tie'p hay gian tie'p th6ng qua

ph~c nhung khie'm khuye't cda thj tru'ong Ta bie't rAng, thj tntong la ndi hoan hao d~

~ Hang h6a ciJng cl)ng : thi tru'ong thfit b~i trong vi~c cung cfip hang h6a c6ng vl

lo~i hang h6a nay thttong doi hoi v6n dfiu ttl' IOn, thoi gian thu h6i v6n ch~m d~n

~ Hang h6a hfjn h(lp : la nhfi'ng hang h6a c6 slf pha tr()n giua cac d~c diem cda

s6c sue khoe, thu gom rae .Do Chinh phd cung cfip, nhttng khong du'Qc xe'p vao nh6m hang h6a cong, bdi le nhfi'ng ngu'oi tieu dung them vao se tang chi phi va stf

tr~ng cung cfip dttoi muc nhu cfiu do'i voi lo~i hang h6a nay bAng each ttl cung cfip

lu'Qng dfiu ra Vai tro cda thue' la cung cfip cac ngu6n ltfc tai chinh de tai trQ cho

vi~c cung dip c6 tinh chfit cong c()ng ho~c tai trQ thong qua cac khoan trQ cfip

~ Cac 1¢ ich va chi phi ngofli (tng : m(>t ngo~i ung t6n ~i khi vi~c san xu~t hol;ic tieu

~ JJI)c quyin : vi~c khong thlfc hi~n du'<Jc viln d~ phan ph6i cac ngu6n llfc thong

quy~n Him giam s6lu'<Jng dfiu ra nhilm mvc thu du'<Jc l<Ji nhu~n cao nhilt trong khi nguoi tieu dung phai tra m(>t muc gia cao hcJn muc rna le ra hQ phili tra

quy~n de' phan ph6i l~i nguoi tieu dung m(>t each hi~u qua hcJn

1.6.1 Hungari

hi~n cv the' la : h~ th6ng thue' vftn con phuc t~p, nhi~u tfing nile, nhi~u thu€ suilt,

phili n(>p cho ngu'oi n(>p thue' Cho nen, nam 1988, Hungari tie'n hanh cili each toan

di~n va ccJ ban h~ th6ng thue' voi mvc tieu la : t~o l~p m(>t h~ th6ng theo kie'u Tay Au

Thu( GTGT thay the' cho thue' doanh thu, du'qc ap dvng tren di~n r(>ng cho tilt

Thue' GTGT c6 ba thue' suilt, trong d6 thu€ suilt 0% ap dvng d6i voi hang xuilt khffu

nhii'ng ml;it hang dang cfin khuye'n khich phat trie'n

Thut tieu thu dijc bi~t danh vao 22 m~t hang tieu dung cao dip, xa xi dU'<Jc xe'p vao cac nh6m nhU' xang dfru, nhien li~u, xe may, !U'QU bia, d6 udng, d6 trang SUC Thue' tieu tht;t d~c bi~t danh tren di~n r()ng va thu ngay vao khftu san xufft ho~c khi

nh~p khdu, do d6 da phat huy tac dt;tng tich cl;t'c trong hudng dfrn tieu dung, bao he) san xua"t trong nude va ddy m~nh xua"t khdu Hang xua"t khdu dU'<Jc thoai tra 1~i s6

thue' tieu tht;t d~c bi~t da n()p Thue' tieu tht;t d~c bi~t kh6ng c6 mien, giam vdi ba"t ky

ly do nao D6i vdi nhien li~u cho v~n tiii hanh khach ho~c chfft ddt dung trong lo st.tdi thi dU'<Jc Nha mtdc tr<J gia Thue' tieu tht;t d~c bi~t la m()t trong nhfi'ng s~c thue' d~t ke't qua cao trong cai each thue' cua Hungari ca v€ thu ngftn sach va di€u tie't vi m6 n€n kinh te'

Thut l(li tUc cong ty : nam 1988, Hungari ap dt;tng thue' lQi tii'c vdi 2 thue' sufft : 25% d6i voi thi nhftn va 50% d6i vdi phap nhftn Nhin qua chung ta de dang thffy dt.t<Jc thue' sua"t vua cao vua ba"t h<Jp ly, cho nen trong tht;t'c hi~n da kh6ng thanh c6ng

Vi v~y, dfiu nam 1989, Hungari da kip thoi ciii each lo~i thue' nay theo ht.tdng : ap d1;1ng m()t muc thue' sua"t th6ng nha"t la 40% d6i vdi cac c6ng ty va cac t6 chuc kinh doanh, con vdi cac phap nhftn thi chuyin sang thue' thu nh~p ca nhftn Thue' l<Ji tii'c c6ng ty qui dinh nhi€u trt.tong h<Jp mien, giam thue' nhu': mien thue' cho phfin l<Ji tii'c tai dfru tU', dfiu tU' vao cac c6ng trinh phuc l<Ji va phfin lqi tUc dung vao vi~c dao t~o

cong nhftn va ap dt;tng ky thu~t mdi Cong ty mdi thanh l~p dU'<Jc mien thue' 5 nam dfiu va giam 40% thue' trong 5 nam tie'p theo Cong ty kinh doanh trong linh Vl;t'C bao

v~ moi trU'ong, khach s~n dU'<Jc mien thue' 5 nam dfiu va giam 60% thue' trong 5 nam tie'p theo Ngoai ra, con mien thue' cho cac cong ty cda cac ton giao, nha tho

Thut thu nhljp ca nhan ; trU'oc nam 1989, Hungari chi danh thue' thu nh~p ca nhftn vao hai khoan thu nh~p chinh la ti€n lu'ong va ti€n cong cua cong nhftn vien chu'c (khffu tru t~i ngu6n khi chi tra thu nh~p) va t6ng thu nh~p v€ tr6ng trqt, chan nuoi cua nong dftn Khi chuyin sang co che' thi trU'ong thi cfin thie't phiii sii' dt;tng thue' thu nh~p ca nhftn di di€u hoa cac tfing lOp dftn ell' va tang thu ngftn sach Vi v~y, tu

nam 1988, s~c thue' nay dU'<Jc cai each theo hU'dng : md r()ng d6i tU'Qng danh thue', ap d1;1ng biiu thue' lily tie'n, thie't ke' l~i cac b~c thu nh~p chiu thue' va thue' sua"t cho phu h<Jp vdi thu nh~p trong di€u ki~n kinh te' thi trU'ong Nho cai each kip thoi lo~i thue' nay, nam 1991 thue' thu nh~p ca nhftn chie'm 23,7% trong t6ng s6 thu ngftn sach va phat huy t6t tac dt;tng kiim soat va di€u hoa thu nh~p gifi'a cac tfing lOp dftn ell' trong xa h()i

1.6.2 Cac nu'Oc ASEAN

Ht.tdng phat triin kinh te' chung cda cac nude ASEAN la t~p trung vao ba chinh sach IOn : thu hut v6n dfiu tU' nude ngoai, khuye'n khich xua"t khdu, tht;t'c hi~n tft'ng bt.tdc tl;t' do h6a thU'ong m~i va bao he) san xufft n()i dia c6 muc de) Do d6, chinh sach thue' cua cac nude c6 nhfi'ng net Ion sau :

djnh va nguyen li~u theo cac d(l an ddu ttl, mi~n thut thu nhljp cong ty trong ml)t khodng th(Ji gian nhlft djnh

Ch~ng hl;ln nhu' Thai Lan mi~n ho~c giam thue' nh~p kh~u d6i voi may moe, nguyen v~t li~u va thie't bi ca'u thanh, mi~n thue' nh~p kh~u cho san ph~m tai xua't Giam thu nh~p chju thue' tu'ong duong 5% thu nh~p tang them tU' xua't kh~u; mi~n thue' thu nh~p cong ty tU' 3-8 nam, sau d6 xet giam 50% trong vong 5 nam; mi~n t6i da 5 nam thue' danh vao thu nh~p tU' thuong hi~u va thu nh~p tU' sl! cho phep khai thac ho~c sit dl;lng tai san

Con Indonesia va Malaysia thl cho phep khftu hao nhanh tai san co' djnh Malaysia cho phep kha'u hao may m6c, thie't bi 20% d nam mua va dua vao sit dl;lng, sau d6 ty 1~ khftu hao hang nam tU' 8-20% T~i Indonesia, thi BQ Tai chinh cho phep cac doanh nghi~p ll!a chqn m()t trong hai phu'ong phap kha'u hao : kha'u hao d~u va hftu hao theo so' du' giam dftn

Thai Lan sit dl;lng m()t mrtc thue' sua't 10% trong thue" GTGT (khong k€' thue" sua't 0% d6i voi hang xua't kh~u), ngoai ra cac doanh nghi~p c6 doanh thu tU' tren 600.000 Bl;lt cho de"n 1,2 tri~u Bl;lt (khoang tU 250 tri~u de"n 500 tri~u VN8)m()t nam thi du'<;lc quy~n ll!a chqn m()t trong hai hinh thrtc n()p thue' : n()p thue' GTGT hay thue" doanh nghi~p, ne'u chqn thue' doanh nghi~p thl thue' sua't Ia 1,5% tinh tren toan be) doanh thu va khong du'<;lc kha'u trU' dftu vao Giam thue' nh~p kh~u tU' 28% xu6ng con 14% d6i voi may m6c, thie"t bi va phl;l tUng d6ng thoi tie"n hanh giam thue" cho hon 3.900 m~t hang Thue' sua't thue' thu nh~p cong ty du'<;lc giam xu6ng chi con m()t mrtc thue' sua't 30% va dang du'<;lc xem xet d€ giam hon nil'a Thue' thu nh~p ca nhan c6

nam mrtc thue' sua't liiy tie'n : 5%, 10%, 20%, 30% va 37% Ben Cl;lnh d6, con c6 cac khoan chie"t trU' gia canh nhu' : khoan du'<;lc kha'u trlt tieu chu~n la 40% thu nh~p

(nhung khong vu'<;lt qua 60.000 Bl;lt; du<;lc kha'u trll' 30.000 B~t cho ban than nguoi chiu thue' va cho v<;J/ch6ng cda ngu'oi chiu thue'; du'<;lc kha'u trU' 15.000 Bl;lt cho m6i drta con duoi 20 tu6i ho~c duoi 25 tu6i ne'u dang theo hqc tl;li m()t tru'ong cong l~p cda thai Lan va ti~n tr<;l dtp du'<;Jc kha'u trU' them la 2.000 B~t

Thue' GTGT cda Indonesia c6 b6n mrtc: 0%, 5%, 10% va 15%, trong d6 0% ap dl;lng d6i voi hang xua't kh~u va 10% Ia thue' sua't phd thong Thue' danh vao hang xa

xi voi b6n mrtc thue' sua't: 10%, 20%, 25% va 35% Thue' thu nh~p cong ty va thue' thu nh~p ca nhan sit dl;lng thue' sua't liiy tie'nvoi ba mrtc : 10%, 15% va 30% Trude nam 1984, thue' nh~p kh~u c6 thue' sua't trung blnh Ia 35% va de) chenh l~ch tU' 0% de'n 225%, thi sau d6 mrtc thue' sua't t6i da giam xu6ng con 60% va hi~n nay, thue' sua't trung binh vao khoang 20%, da so' cac m~t hang chiu thue' trong khoang 5-35%

Malaysia chua chinh thrtc ap dl}ng thue' GTGT rna v~n sit dl}ng thue' doanh thu voi thue' sua't 5%, 10%, 15% va thue' djch Yl:l voi thue' sua't 5% Thue' thu nh~p cong ty giam xu6ng con 28% Bien de) cda thue' thu nh~p ca nhan tu'ong d6i hyp : 21%, 26%, 29% va 30% Malaysia ciing cho phep cac khoan chie't trU' gia canh nhu' : du'<;lc khftu trU' 3.000 Riggit cho v<;1/ch6ng cda nguoi chiu thue'; ne'u ngu'oi chiu thue' c6 con thi du'<;lc kha'u trU' 800 Riggit cho m()t con trong m()t nam (khong gioi hl;ln s6lu<;1ng con

du<;Jc kha'u tru); ne'u con cda nguoi chiu thue' bi tan t~t ho~c m~c cac chung b~nh tam

nhljp khtlu, nhdm tq_o di~u ki?n thuc dtly hi do hoa thlidng mqJ, thuc ep san xuift nt)i dja dlidng dbu VUi Cf!-nh tranh quffc tt

(4-6%), Indonesia chi thay d6i tu'dng quan giua thue' gian thu va thue' trt:(c thu n<')i dia:

80% xu6ng con 58%

1.6.3 Trung Qu6c

ho~t d<')ng kinh te' Ct;~ the' :

Thut gidn thu vlw cdc hof!-t dt)ng kink doanh g6m thue' GTGT, thue' tieu tht;~,

vdi h<? nho thi thue' GTGT thu 6% tren doanh thu tfnh thue' va khdng kha'u tru thue'

Thut thu nhljp doanh nghi?p ap dt;~ng th6ng nha't d6i vdi ta't cii cac doanh

nghi~p Thue' sua't d6i vdi cac xi nghi~p qu6c doanh vua va Ion duqc giiim tU 55%

nghi~p c6 v6n dau tu' nude ngoai, ngoai thue' sua't chung la 33%, con duqc hudng thue'

thoi gian hoan n<')p thue' t6i da 10 nam

Thut thu nhl)p ca nhan thay cho thue' di~u chlnh thu nh~p ca nhan Thue' thu

nh~p ca nhan co roue khdi diem chiu thue' Ut 800 NDT/thang/ngu'oi va thue' sua"t 1iiy tie'n tU 5% de'n 45% d6i voi roue thu nh~p tU 1u'ong; 3% de'n 35% ap dvng dO'i voi thu

nh~p tU ho~t d()ng kinh doanh cua cac h() san xua"t, thu'ong m~i tu' nhan; va 20% ap dvng tr~n cac khoiin thu nh~p tir ho~t d()ng in fin, ban quy~n, sang tac, 1qi tUc tie't kit;m, lqi tUc c6 phfin Ke't qua la t6ng sO' thue' thu nh~p ca nhan nam 1994la 7,25 tY NDT, tang gfin 55% so voi nam 1993 va nam 1995 d~t 13,14 tY NDT, tang hon 81% so voi nam 1994

Nhin chung, dqt ciii each thue' nam 1994 da thanh cong tren nhi~u goc d() M<?t

m~t, giup nen kinh te' "h~ canh an toan" khi g~p khdng hoiing, nhu' t6c d() tang GDP giiim dftn trong giai do~n 1994 de'n 1998 lfin lu'qt tU' 12,6%, 10,5%, 9,7%, 9,2% va 7,8%; d6ng thCJi l~m phat giiim tU' 21,7% nam 1994, xu6ng 14,8% nam 1995, 6,1% nam 1996 va xa"p xi 2,8% nam 1998 M~t khac, sO' thu vao NSNN so voi GDP tang 6n diflh trong giai do~n 1994-1997lfin lu'Qt la 20,5%, 17,8%, 14,4% va 19,2%

Tuy nhi~n, cong tac hanh thu vfin con t6n t~i bo'n va"n d~ Ion : nq thue', dQng thue, ch~m n()p thue va sai sot trong tinh tmin khie'n cho tinh tr~ng tr6n thue va sot thue con di~n ra tren quy mo lon Vi v~y, dfiu nam 1997, co quan thue' Trung Qu6c tie'n ~c con du'ong ciii each thue bhng vit;c dtta ra Phlldng an di sau cdi each qudn lj thu thut N()i dung cda phu'ong an nay bao g6m :

- Xay dl/ng cd chi ttl nl)p thut BO'i tu'qng n()p thue' co th€ chQn m()t trong hai each : ho~c lam don xin n()p thue' theo cac tl}' tinh, tl}' dien vao cac di~u khoiin cda bieu mfiu; ho~c rod tai khoiin t~i ngan hang, chuy€n cac tai lit;u lien quan cho co quan thue' d€ co quan nay thu tu ngan hang

- Phat triin ml}ng lriUi thu thut va hi vdn thut, d~c bit;t la cac d~i ly thu thue'

tr~n nguy~n tile tl}' nguyt;n B6 la m(>t t6 chuc mang tinh dich V\1 xa h(>i, nh~n dy thac n(>p thue' thay cho ngu'oi n()p va cung ca"p cac dich V\1 tu' va"n cho ngu'oi n(>p thue' Ngoai ra, co quan thue' bo' tri cac di€m thu thue' t~i cac dfiu mo'i giao thong ho~c noi

t~p trung dong dan cu' sao cho thu~n tit;n t6i da cho ngu'oi n(>p va cong khai lu~t thue' cung cac van ban huong dfin

- Xay dl/ng h? thffng giam sat bdng ml}ng vi tinh Tru'oc he't, co quan thue' tho'ng ke rna hoa d6i tu'qng n(>p thue, tie'p de'n xay dgng va hoan thit;n m~ng luoi thong tin voi hili quan, ngan hang Chu trQng ki~m soat can cu tinh thue' cda cac lo~i

thue phuc t~p va c6 ngu6n thu IOn nhu' thue' GTGT, thue' nh~p khftu, thue' thu nh~p

doanh nghit;p, d6ng thoi tang cu'ong ki~m soat thue' thu nh~p ca nhan

- Siip xtp IQi bl) may thu thut theo nguy2n tiic tinh gidn va hi?u qud Co quan thue dia phu'ong du'QC S~p xe'p phu hQp VOi tft'ng dia phu'ong va theo bQ'n ht; tho'ng : quiin ly' giam sat thu, ki€m tra va chinh sach phap quy Thu'ong xuyen dao t~o b6i du'ong nghit;p V\1 cho nhan vi~n thue' va t6 chuc thi nang b~c xe'p ng~ch cho nhan vi~n

1.6.4 Bai hQc kinh nghi~m d6i voi Vi~t Nam

Tu vi~c nghien cuu ciii each thue' cda mt)t s6 qu6c gia tren rna ta c6 th€ nit ra nhii'ng kinh nghi~m c6 th€ ung dt;mg vao tlnh hlnh Vi~t Nam Ia :

- Dol vdi thul GTGT thl vi~c ddn gian h6a thue' suilt va h~n che' mi€n, giam Ia mt)t xu hu'ong rna cac nude dang thl;t'c hi~n Ch~ng h~n nhu' Hungari, Trung Qu6c c6 3

va Thai Lan chi c6 mt)t muc Voi nhi~u muc thue' suilt trong mt)t s~c thue' va cac truong hqp mi€n giam cang nhi~u thl chi phi d€ quan Iy di~u hanh h~ th6ng thue' se cang Ion, khong chi ban than cd quan quan Iy rna cac doanh nghi~p cling phai milt

nhi~u thoi gian va cong sue do st;( phuc t~p nay, do d6 giam di dang k€ hi~u qua thu cda thue' Voi kinh nghi~m cua Hungari thl thue' GTGT nen du'qc ap dvng tren di~n

rt)ng cho tfit Ca cac ho~t dt)ng san XUfft, htu thong hang h6a, dich Vl;l Va khong philn

bi~t hang h6a san xua't trong nude hay nh~p kh~u Viln d~ nay rift c6 y nghia d6i voi

Vi~t Nam, vl khi moi thay the' cho thue' doanh thu thl thue' GTGT ngoai vi~c h~n che' nhii'ng nhu'qc di€m cua thue' doanh thu Ia trung I~p, khong khuye'n khich xufit kh~u,

quan Iy phuc t~p thl n6 con phiii bao dam du'QC sfi thu ngan sach Va thuc d~y san xufit phat tri€n Con vi~c quy diflh nguong thue' va khong b~t but)c d6i voi vi~c It;(a chQn hlnh thuc nt)p thue' cua Thai Lan Ia mt)t each hay, boi vliqi ich cua vi~c quy dinh nguong Ia Io~i bo ngay nhii'ng d6i tu'qng kh6 thu thue' GTGT rna philn Ion hQ Ia cac nong dan va ht) buon nho, til d6 ddn gian h6a duqc vi~c quan Iy thue' GTGT M~c

du vi~c quy dinh nguong thue' cilng t~o ra mt)t s6 viln d~ nhilt d!nh, ch~ng h~n nhu' khai man d€ du'qc d du'oi ngu'ong Do d6, muc thue' suilt thue' doanh thu cho nhii'ng doanh nghi~p nay ciln phai du'qc tinh toan sao cho khong khuye'n khich khai man, bdi

vl hQ Ia nguoi thuong xuyen cung cfip hang h6a cho nhii'ng doanh nghi~p Ion nt)p thue' GTGT -Ia nhii'ng doanh nghi~p mu6n d tren ngu'ong

- Dfli vdi thul TNDN thl vi~c ap dt;mg chung mt)t muc thue' suilt nhu' Hunggari mt)t each Ia nhlim t~o st;( cong bling cho cac t6 chuc san xufit, kinh doanh d nude ta

hi~n nay vftn con 2 muc thue' sufit: 25% d6i voi doanh nghi~p trong nude va 32% d6i voi doanh nghi~p c6 v6n dilu tu' nude ngoai (khong tinh ciic tru'ong hqp u'U dai), do d6

nhi~u doanh nghi~p Vi~t Nam cho rling hQ b! "xii' ep" tren san nha va ngu'qc I~i cling c6 khong it tru'ong hqp cac doanh nghi~p c6 v6n dilu tu' nude ngoai I~i cho rling mlnh bi thi~t do phai ch!u cac chi phi cao hdn so voi doanh nghi~p Vi~t N am va phai ch!u thue' chuyen Iqi nhu~n ra nude ngoai Chinh vl sl,l' so bl, suy ty Iftn nhau da anh hudng khong nho de'n tam Iy cua pha dilu tu' cling nhu' tlnh hlnh san xufit, kinh doanh cua hQ, v~y nen chang kinh nghi~m th6ng nhfit chung mt)t muc thue' sufit, mt)t muc chi phi cho cac doanh

nghi~p Ia mt)t bai hQc chung ta ciln phai quan tam D€ sii' dvng thue' TNDN d€ kich thich san xufit thl cling khong th€ khong c6 nhii'ng quy diflh cho cac tru'ong hqp mi€n, giam : nhti Hunggari mi€n thue' cho nhii'ng cong ty kinh doanh trong linh vt;(c bao v~ moi tru'ong, cong ty kinh doanh moi thanh I~p, philn Iqi tile tai dilu tu' Con Trung Qu6c thl u'U dai cho cac doanh nghi~p trong khu che' xufit du'qc hoan nt)p thue' t6i da 10 nam Trong b6i canh

c~nh tranh gay g~t thu hut v6n dilu tu' nude ngoai cua cac qu6c gia trong khu vtfc thl ngoai vi~c sii' dvng cac hlnh thuc u'U dai v~ thue', chung ta ciln phai c6 nhii'ng cai each thong thoang hdn ca v~ thu tvc hanh chinh Iftn nhii'ng chinh sach lien quan

- FJffi vtti thul thu nh{jp dffi vtti ngllili co thu nh{jp cao thi vi<$c md r<?ng dO'i t:u'qng danh thue', ap dt;mg bi~u thue' lfiy tie'n, thie't ke' l~i cac b~c thu nh~p chiu thue'

va thue' suit cua Hungari, Thai Lan va Trung QuO'c Hi bai hQc c6 th~ ap dt;mg cho Vi<$t Nam Bdi vi, tha nhdt sO' thu til' thue' thu nh~p cua ngu'oi c6 thu nh~p cao d nude

ta hi<$n nay kh6ng ldn, chu ye'u la nhil'ng dO'i tttqng lam c6ng an lu'dng chu chua dieu tie't de'n m<?t b<? ph~n ldn cac ca nhan c6 thu nh~p cao d ngoai xa h<?i nhu' cac ca si ngoi sao, cac nha quiin tri chuyen nghi<$p ho~c nhil'ng lao d<?ng c6 trinh d<? cao kh6ng chinh thuc lam vi<$c cho cac t6 chuc nao ; tha hai vdi vi<$c thie't ke' sO' b~c thue' trong

bi~u thue' lfiy tie'n hqp ly va muc chenh l<$ch giil'a b~c thip nhit va b~c cao nhit ldn ( d Thai Lan va Trung QuO'c thi sO' b~c lftn luqt la 5 va 6, va muc chenh l<$ch lftn lu'qt

la 40 lftn va 15 lftn) se lam cho muc dieu tie't sO' thue' thu nh~p phiii n<?p thip hdn, til' d6 khuye'n khich ngu'oi lao d<?ng lam vi<$c he't khii nang cua minh d~ tang them thu nh~p Trong khi d6 d Vi<$t Nam hi<$n nay thi muc chenh l<$ch giil'a b~c thue' b~c thip nhit va b~c cao nhit chi c6 5 lftn (15 tri<$u d6ng so vdi 3 tri<$u d6ng), va chinh dieu nay da dfin tdi hi<$n tu'qng muc d<? tang sO' thue' phai n<?p rit nhanh trong khi thu nh~p tang kh6ng dang k~ Ngoai ra, cac khoan chie't tru gia canh cua Thai Lan va Malaysia cung la m<?t vin de rna Vi<$t Nam cftn phai xem xet, vi day chinh la m<?t khoan chi phi chinh dang va cftn thie't cua ngu'oi lao d<?ng d~ tai san xuit sue lao d<?ng cua hQ, c6 nhu'

v~y thi mdi bao dam du'qc tinh c6ng bling thl;l'c str cho m6i ngu'oi lao d<?ng

- Vl cong tac qudn ly thu thut Vdi phu'dng an cai each quan ly thu thue' d Trung QuO'c thi c6 th~ ap dt;mg d Vi<$t Nam Ching h~n nhu' vi<$c xay dl;l'ng cd che' tt1

ke khai va n<?p thue' da lam giam di chi phi quan ly rit nhieu, tuy nhien d~ c6ng tac tt1 ke khai hay h~u ki~m phat huy tac d\}ng tich ctrc thi cftn tie'n hanh song song cac bi<$n phap nhu' : xay dl;l'ng d<?i ngfi can b<? thue' c6 trinh d<? chuyen m6n cao, d~o due t6t bdi vi day Ia nhil'ng ngu'oi d~i di<$n cho cd quan thue' quan h<$ trl;l'c tie'p vdi cac dO'i tu'qng n<?p thue', ben c~nh cac phu'dng ti<$n truyen th6ng trong c6ng tac tuyen truyen

ve chinh sach thue' thi d<?i ngfi nay cfing kh6ng kern phftn quan t{Qng vi hQ Ia nhil'ng ngu'oi di sau sat va hi~u ro nhit dO'i tu'qng n<?p thue' Xay dl;l'ng m~ng lu'di thu thue' va t:u' vin thue' sao cho ngu'oi n<?p thue' c6 th~ n~m b~t cac quy dinh ve thue' m<?t each

thu~n ti<$n nhit Ngoai ra phai xay dl;l'ng h<$ thO'ng giam sat thue' bAng m~ng vi tinh d~

c6 th~ phat hi<$n m<?t each kip thoi va chinh xac hanh vi vi ph~m cac qui dinh ve thue', d6ng thoi phO'i hqp vdi tit cii cac cd quan hil'u quan d~ xit ly th~t nghiem nhil'ng tru'ong hqp vi ph~m nay

r BQ GIAO D~JC VA DAO MO

TRUONG £lH KINH TE TP.HCM

THUVI:EN

s=/1~f

Chlldng 2 THu'C TRANG vE VIEC AP DUNG MOT SO

4 , , ? " "

te' Vi~t Nam da kh6 khan l<;ti cang kh6 khan hdn vl cac khoan vi~n tr<;S qu6c te' cilng nhu thj truong xua't kh§:u bj thu http

d6 Vi~t Nam da dua ra m()t quye't djnh dung dAn la tie'n hanh s\f nghi~p d6i moi kinh te'

phap nay khuye'n khich nguoi nong dan nang cao nang sua't lao d()ng

~o di~u ki~n giam nhtt ganh n~ng ngan sach d6i voi khu V\fc kinh te' qu6c doanh

);;- Bfln Ia, mC1 cii'a n~n kinh te', phat tri€n ngo<;ti thudng va xuc tie'n dau tu' tf\l'c

Duong 16i d6i moi da du<;Sc tri€n.khai va buoc dau phat huy tac dvng tich C\fC Va

- Trong 5 nam (1991-1995), t6ng san ph§:m trong nuoc tang lien tt;tc voi nhjp d()

ta't ca cac nganh kinh te' (Xem bang 4)

- Trong nhfi'ng nam 1991-1995, san xua't phat triin, btu thong hang h6a thong

nam 1991 giam xu6ng con 17,5%, 5,2%, 14,4% va 12,7% cho nhfi'ng nam tie'p theo

ng~ch xu~t khffu tang blnh quan trong giai do~n nay Ut16,7% va nh~p khffu la 22,2%

2.1.2 Giai do"n 1996 de'n nay

Tuy ~hien, tU' nam 1996 trd di, n~n kinh t€ Vi~t Nam da bj chfi'ng l~i do cu<?c

1995 da giam xu6ng mile 9,3% nam 1996, 8,2% nam 1997, 5,8% nam 1998 va chi

cu<?c khdng hoang (Xem bang 5)

la 6,8% va nam 2002 la 7 ,04%

nghi~p da duy trl nhjp d<? tang tru'dng trong di~u ki~n he't sll'c kh6 khan, trlnh d<? cong

ngh~ nhieu nganh, nhieu linh vttc c6 tang len, hlnh thanh nhieu khu cong nghi~p va

Ben c~nh d6 thl nganh djch Vt;t g~p kh6 khan hon, nha't la nhii'ng nganh c6 lien quan

do~n nay la cong nghi~p 10,4%, nong nghi~p 3,6%, djch Vt;t 5,3% (Xem pht;t lt;tc s61)

Ho~t d<?ng xua't khffu g~p nhi~u kh6 khan do thj truong xua't khffu tren the' gidi

24%, 23% va 2,5% cho nhfi'ng nam tie'p theo

Thoi gian nay, vi~c lam da trd thanh va'n d€ n6i c()m M~c du da c6 hang lo~t

nghi~p phai dong cd'a ho~c thu ht(p san xua't Ngoai ra, do anh hudng ctia cu()c khting

nganh san xua't chti lt!c va dja ban trqng di€'m bj giam sut v€ nhjp d() tang trttdng Thu

l~i, m()t so' lien doanh lam an kern hi~u qua va khoan thu tU' ban dfru tho cling bi giam

do gia dfru the' gidi giam do thi tru'ong dfru tho vfin tie'p tl;lc du thua, chinh nhii'ng di€u

tri€'n giao d1;1c tang blnh quan 15%/nam, y te' 9%/nam, dam bao xa h()i, khoa hqc

dang phai tie'n hanh 6n djnh h6a kinh te' vi mo va ciii each rqng rai theo hudng thi

d€' dam bao ngudn thu cho ngan sach trd nen ca'p thie't

Do v~y, t~i ky hqp thu 5, Qu6c h()i kh6a 8 (Thang 06/1989), Chinh phd da d~

);> Phai Him cho thue' trd th~mh cong c-g chd ye'u cda Nha nu'oc trong quan ly va

di~u tie't vi mo n~n kinh te'

);> Thue' phai la ngudn thu chd ye'u cda NSNN

);> Thue' phai dam bao st.t blnh ditng giii'a cac thanh phfin kinh te', di~u tie't thu

nh~p gop phfin tht.tc hi~n cong b~ng xa hqi giii'a cac tfing lop dan cu'

);> Thue' phai c6 tinh phap lu~t cao

d Vi~t Nam Va cho de'n cu6i nam 1995, h~ th6ng thue' d Vi~t Nam c6 de'n 12 s~c

thue' (Xem bang 6)

01110/1990 nhu'ng chi ap dt,mg cho khu vt.tc kinh te' ngoai qu6c doanh va phai mfft thoi

da gop phfin ph6 bie'n, huong dfrn cho nhan dan va d6i tu'<Jng nqp thue' ngay cang

hi~u ro va tht.tc hi~n t6t chinh sach thue'

Vi thu nglin sach Nha nzt{Jc : s6 thu tit' phi va 1~ phi tang qua cac nam va

vi kinh tt: do chinh sach thue' tie'n de'n vi~c quy dinh mqt each blnh ditng v~

t~o di~u ki~n thu~n l<Ji d~ cac doanh nghi~p Nha nu'oc vu'dn len thich ung vdi cd che'

thi tnl'ong Vi~c ap d1;1ng chung m(>t h~ th6ng chinh sach thue' d6i voi cac thanh philn kinh te' da t~o moi tnl'ong binh ddng trong c~nh tranh, g6p philn thtic dffy cac thanh philn kinh te' ra doi va phat tri~n (Xem ph1;1 l1;1c s6 4).Vi~c quy d!nh nhii'ng u'u dai trong tung SllC thue' nh~m ml;IC dich cho tilt ca mqi wng, mi~n, khu Vlfc trong n~n kinh te' d~u phat tri~n giam bot s\f chenh l~ch qua mli'c giii'a cac vung

Vi mijt xii hl)i : h~ th6ng thue' duqc ap d1;1ng th6ng nhilt cho mqi thanh philn kinh te' da th~ hi~n ro quan di~m va chd tru'dng cda Dang va Nha nude ta trong vi~c

khuye'n khich tilt ca cac thanh philn kinh te' phat tri~n, di~u nay t~o Him ly tin tu'dng ciia ngu'oi dan vao chinh sach nhilt quan va 6n diflh ciia Nha nu'oc, til d6 vi~c huy d(>ng mqi ngu6n 1\}'c toan xa h(>i trong vi~c phat tri~n n~n kinh te' dilt nuoc se de§ dang hdn

Vi mijt phap ly ' di~U de§ dang nh~n ra la qua cong CUQC cai each thue' lfrn 1 la tinh phap ly duqc nang len ro r~t Cac lo~i thue' d~u duqc ban hanh duoi hinh thli'c

Lu~t, Phap l~nh va duqc ph6 bie'n r(>ng rai de'n cac tfrng lOp dan cu, g6p phfrn nang cao y thli'c cda mqi cong dan trong xa h(>i nghia Vl;l n(>p thue' d6i voi qu6c gia

Vi mijt dffi ngo(!i : chinh sach thue', v~ eel ban da trd thanh m(>t chinh sach thue'

hi~n d~i G6p philn md r(>ng quan h~ h<;Jp tac qu6c te' voi cac qu6c gia trong khu v\}'c cling nhu tren toan the' gioi Chdng h~n nhu : tham gia dam phan va ky ke't voi hdn 30

qu6c gia v~ Hi~p d!nh tranh danh thue' hai liin, tham gia th\}'c hi~n chudng trinh hqp

tac thue' quan c6 hi~u 1\}'c chung (CEPT)

Tuy nhien, cung voi s\}' phat tri~n da d~ng cda n~n kinh te', h~ th6ng thue' sau cai each buoc m(>t cling b(>c 1(> m(>t s6 nhuqc di~m :

- H~ th6ng thue' con ch6ng cheo, trung liip, anh hudng de'n san xuilt va tieu dung trong xa h(>i (di~n hinh la thue' doanh thu)

-Chua bao quat duqc he't cac do'i tu'qng thu va ngu6n thu phat sinh theo s\f phat

tri~n kinh te'- xa h(>i, di~u nay vua gay thilt thu cho NSNN vua khong phat buy duqc vai tro quan ly ciia Nha nuoc Trong tU'ng siic thue', ph~m vi thu cling con bi h~n che' nhu thue' TTDB va thue' thu nh~p d6i voi nguoi c6 thu nh~p cao

- Chinh s1ich thue' d6ng thoi phai dam dudng nhi~u m1;1c tieu kinh te'- xa h(>i khac nhau nen phli'c t~p Vi~c mi~n giam thue' con kha nhi~u khi th\}'c hi~n l~i duqc

v~n d1;1ng my ti~n nen da lam x6i mon ngu6n thu cda Nha nuoc va gay ra cac hi~n

tu'qng tieu c\}'c trong vi~c xem xet mi~n, giam thue'

- Cac siic thue' trong h~ th6ng thue' con tach roi nhau, m(>t siic thue' phai ganh

ca chli'c nang cda cac lo~i thue' khac nen thue' suilt cao, gay tam ly khong t6t (thue' TTDB g(>p ca thue' doanh thu, thue' nh~p khffu g(>p ca thue' doanh thu va thue' TTDB)

- Chinh sach thue' thu'ong xuyen thay d6i, thie'u 6n dinh Vi~c sd'a d6i b6 sung con mang tinh chiip va nen cling gay kh6 khan cho qua trinh th\fc hi~n va gay tam ly khong an tam trong vi~c diiu tu lau dai cda cac chd th~ kinh te'

- Chinh sc'ich thue' con nhi~u diim chua phu hqp vdi thong 1~ qu6c te', ciin tro

giac do'i tu'qng n<')p thue'

2~2.2 Cili each thu~ bu"oc hai (til' 1999 d~n nay)

di~u chinh thue' sua't cda m<?t so' siic thue' sao cho hqp ly va mo r<?ng di~n thu

nghi~p cac thanh philn kinh te'

nh~m d~t duqc m<?t ho~c hai ml}c tieu cd ban, tie'n tdi thl}'c hi~n ddn gian h6a h~

• Lu~t thue' GTGT thay cho lu~t thue' doanh thu, nh~m khllc phl}c nhuqc diim cda thue' doanh thu la ch6ng cheo, trung llip

• Lu~t thue' TNDN thay cho Lu~t thue' lqi tt1'c nh~m bao dam sl}' binh diing v~

chung m<?t muc thue' sua't la 32%

• Lu~t thue' TTBB nh~m mo r<')ng di~n chiu thue' them m<')t so'lo~i hang h6a va d!ch Vl}

• Lu~t sd'a d6i, b6 sung m<?t so' di~u lu~t thue' xua't khffu, nh~p khffu nh~m phu

Ngoiii ra, Phap l~nh thue' tai nguyen du'<;Sc sua d6i b6 sung va thong qua tl;li phien hQp thO' chin cda Uy ban thu'ong Vt;t Qu6c h(>i khoa X Tilt ca cac Lu~t va Phap l~nh nay chinh thti'c co hi~u lt;t'c ttl' ngay 01 thang 01 nam 1999

2.3.1 Thue' gia tri gia tang

Ngay 10/0511997 Qu6c h(>i da thong qua Lu~t thue' GTGT co hi~u lt;t'c thi hanh

tu 0110111999 Trong qua trlnh tht;t'c hi~n, Uy ban thu'ong vt;t Qu6c h(>i da ban hanh Nghi quye"t s6 9011999/NQ-UBTVQH10 ngay 03/09/1999 va Nghi quye"t so' 240/2000/NQ-UBTVQH10 ngay 27/10/2000 ve vi~c sua d6i, b6 sung d6i tu'<;Sng chju thue'

va thue' suilt thue' GTGT d6i vdi m(>t s6 danh mt;tc hang hoa, djch Vt;t Qua nhieu Ifin sua d6i, Chinh phd da ban hanh Nghi dinh so' 79/2000/NB-CP ngay 29/12/2000 quy djnh chi tie"t thi hanh Lu~t thue' GTGT Cfing trong ngay nay, B(> Tai Chinh da ban hanh thong tu' 122/2000/TT-BTC huong dan thi hanh Nghi dinh 79/2000/NB-Chinh phd thay cho cac van ban tru'oc do Va gfin day nhilt la thong tu' 82/2002/TT-BTC ve vi~c hu'dng dan sua d6i, b6 sung m(>t so' n(>i dung cda thong tu' 122/2000/TT-BTC

2.3.1.1 N{}i dung cd ban cua thue' GTGT

Theo cac quy dinh nay thltime" GTGT hi~n nay (j Vi~t Nam c6 cac n('>i dung ccJ blm sau

~ FJffi ttl{lng chiu thu(:

Bao g6m toan b(> hang hoa, djch Vt;t dung cho san xuilt, kinh doanh va tieu dung d Vi~t Nam Tru 26 nhom hang hoa, djch vt;t khong chju thue' do co nhfi'ng tieu thll'c d~c tru'ng nhU' : kh6 xac djnh thue' GTGT; pht;tc Vt;t cho nhu cfiu cong c(>ng; u'u

dai, h6 tr<;S ngu'oi tieu dung; hol;lt d(>ng cong ngh~ cfin khuye'n khich

~ FJffi tli{Jng nl)p thu(:

La cac t6 chll'c, ca nhan san xuilt, kinh doanh hang hoa, djch Vt;l chju thue' (gQi

la co sd kinh doanh) va t6 chuc, ca nhan khac nh~p kha:u hang h6a, djch Vt;t (gQi la ngu'oi nh~p kha:u)

~ Gia tinh thut:

B6i voi hang h6a, djch Vt;t do ccJ sd san xuilt, kinh doanh ban ra cho cac d6i tu'<;Sng khac Ia gia ban chua co thue' GTGT B6i vdi hang h6a nh~p kha:u la gia nh~p

t~i cua kha:u (CIF) c(>ng vdi thue' nh~p kha:u

~ Thu( sullt :

Co 4 muc thue' suilt khac nhau 0%, 5%, 10%, 20% Trong do, thue' sufit 10% la muc ph6 bie'n ap dt;tng cho hfiu he't cac hang h6a, djch Vt;t MU'c thue' suilt 0% du'<;jc ap dt;tng cho hang h6a xuilt kha:u, hang xuilt kha:u khong phan bi~t hang san xufit hay gia cong, xuilt ra nude ngoai hay xuilt vao khu che' xuilt MU'c thue' suilt 5% du'<;Sc ap dt;tng cho nhfi'ng hang h6a, djch vt;t pht;tc vt;t cho nhfi'ng nhu cfiu cfin thie't cda nhan dan tren

cac IInh vt!c nong nghi~p y te', van h6a, giao d"Qc va nhung nh6m hang chua qua che' bie'n la nguyen li~u thie't ye'u ph"Qc VI} cho san xua"t Con mrtc thue" sua"t 20% thi

ap d"Qng chd ye"u cho cac hang h6a, dich VI} c6 mrtc sinh loi cao

)- Phlldng phap tinh thut:

C6 hai phuong phap tinh thue' du<;lc ap d"Qng :

Phuong phap chinh la phlldng phap khtiu trit can crt vao h6a don theo nguyen tAc :

S6 thue'

GTGT phain<?p

=

S6 thue' GTGT ddu ra

S6 thue' GTGT dfru vao du<;~c

kha"u tru

B6i tu'<;lng ap d"Qng phuong phap kha"u trU' la cac don vi, t6 chrtc kinh doanh, doanh nghi~p thanh l~p theo Lu~t doanh nghi~p Nha m.tdc, Lu~t doanh nghi~p Lu~t H<;lp tac xa, doanh nghi~p c6 v6n ddu tu' nude ngoai

Phuong phap thrt hai la phlldng phap tn;c titp, vdi each tinh nhu sau

s6 thue"

GTGT phiii n<')p

Gia thanh toan cda hang h6a, djch VI} ban ra

X

Phuong phap nay du<;lc ap d"Qng cho cac d6i tu'<;lng nhu:

• Ca nhan san xua"t, kinh doanh la nguoi Vi~t Nam

Thue" sua"t cda hang h6a va djch V"Q d6

Gia thanh toan cda hang h6a va djch VI} tu'ong rtng

• T6 chrtc, ca nhan nude ngoai kinh doanh d Vi~t Nam khong theo Lu~t ddu tu' nude ngoai t<:ti Vi~t Nam, chua tht!c hi~n dfry dd cac di~u ki~n v~ ke' toan, h6a don, chrtng ttl' de lam can crt tinh thue" theo phuong phap khau trll'

• Co sd kinh doanh, mua ban vang, b<:tc, da quy, ngo<:ti t~

T6 chrtc, ca nhan khai n<?p thue" theo phuong phap kha"u trU' sd' d"Qng h6a don GTGT do T6ng C"QC thue' phat hanh (mfiu 01 GT-KT), ho~c h6a don tt! in du<;~c B<? tai chinh cha"p nh~n bAng van ban Cac nganh di~n, nude, hang khong, duong sii:t, xang dfru du<;~c in h6a don d nha in h<;lp phap va thong bao nha in cho co quan thue'

T6 chuc, ca nhan theo, phudng phap tfl!c tie'p sii' dvng h6a ddn ban hang (mfiu

* Vai tro khuy(n khich san xudt va dliu tz1 dll(lc thi hi~n nhll sau:

dfiu tien thl:fc thi thue' GTGT- cd quan thue' da hoan t6ng cqng 2.200 ty d6ng, trong d6

hi~n du<;Jc) da t~o ra ba kha nang quan trqng Mqt la, g6p phfin khuye'n khich va bao

chuyin djch cd cffu thue' theo huong n<?i dja h6a ngu6n thu

vi~c : cac doanh nghi~p xay dl:fng, mua sii:m tai san c6 djnh c6 thue' GTGT thi d~u

ti~n v~n tai chuyen dung n~m trong day chuy~n cong ngh~ va v~t tu xay dl:fng thuqc

lo~i trong nuoc chua san xufft du<;Jc thi khong thuqc di~n chju thue' GTGT Ne'u dfiu tu'

mtl'c thue' GTGT d6i voi san philm xay dl:fng cd ban, mtl'c thue' GTGT cac doanh

nghi~p xay liip con phai nqp sau khi khftu tru dfiu vao, blnh quan chi con khoang 2%, thftp hdn so voi muc 4% cua thue' doanh thu Day la nhfi'ng giai phap tich eve phil

dl:fng va qua d6 ciing khuye'n khich dfiu tu'

* Nang cao trinh df) hq.ch toan ke' toan va thuc ddy chuyen mon hoa cac cd s1J kinh doanh

hi~n t6t hdn cong tac h~ch toan ke' toan, t1! sAp xe'p t6 chll'c l~i san xua't, d6i moi trang thie'"t bi va nang cao trinh d() quan ly

cda mlnh d€ giam thue' doanh thu, thl nay thue' GTGT khong pht;t thu()c vao s-q" t6 chU'c

do~n thi t6ng s6 thue' phiii n()p cfing chi b~ng thue' sua't nhan voi gia mua cda nguoi

chuyen mon h6a va h<;Jp tac h6a cao hdn trong san xua't kinh doanh

* Khong gay soc cho nUn kinh te: biiu hi~n c(l thi Ia khong gay lq.m phat khi

ap d(lng thue' GTGT

Nguyen Ban Tru'oc tinh hinh d6, Chinh phd da quye't dinh mien thue' GTGT d6i voi

ho~t d()ng huon chuye'n trong 3 thang va va giam 50% mU'c thue' GTGT trong 6 thang

tang 0,1% so voi thang 12 nam 1998 Trong d6 gia lu'dng th'Q"c, th'Q"c pham giam 1,9%;

thay the' thue' doanh thu da du'QC ke't cfiu vao trong gia ca hang h6a, dich Vl;l v_a khi

* Khong lam anh hlillng lun de'n nguiJn thu ngan sach

Lu~t thue'" GTGT khi xay d-q"ng da tinh de'"n t6ng s6 thu thue' GTGT ngang b~ng

Tuy nhien, ty 1~ d()ng vien thue' va phi tren GDP nam 1999 con tha'p 17,6% chua de;tt duqc mll'c d() d()ng vien theo Nghi quye't Be;ti H()i Bang toan qu6c de ra la 20%- 21% tren GDP

-* Tf1o tilm niing chflng trfln thut

2.3.1.3 Nhii'ng t6n t~i cua vi~c th\l'c hi~n thut GTGT

* Vi?c miln thut dol vui mljt so' hang h6a, djch V{llam cho mljt sff dffi ttlflng khong chju thut GTGT gijp kh6 khiin

khffu se khong phai n()p thue' GTGT va khong duqc khffu trll' thue' GTGT dftu vao Ma

cac v~t li~u xay dtrng khac dieu nay lam cho gia thanh san pha':m d()i len rna gia

giam so' thue' cho cac d6i tu<;Jng n()p rna con lam tang them so' thue')

M()t tntong h<Jp khac Hi trong thong tu' 122/2000ffT-BTC quy dinh cac doan

ngo~i giao thu()c dO'i tu'<Jng mi~n t:rU, nhung chi du'<Jc mi~n tm dO'i voi hang nh~p

khiiu, chinh vi v~y khong du<Jc khftu tm thue' GTGT dau vao dO'i voi nhii'ng hang h6a, d!ch v~ mua d Vi~t Nam (rna day chinh nhii'ng khoan chi phi chu ye'u eli a hQ) Do d6, de'n thong tu' 82/2002ffT-BTC thi moi sii'a d6i, theo d6 cac t6 chuc, ca nhan ngo~i giao

se t~p h<Jp nhii'ng h6a don mua hang h6a, d!ch ~ d Vi~t Nam d€ C~c thue'hoan l~i

* Vi~c xac djnh doz tltt!ng chju thut, khong chju thut vcti thut sulft bao nhieu con phuc lf!p, chtia ro rang, d~ gay hiiu nhlim

DO'i tu'<Jng chiu thue' theo quy djnh cua Lu~t thue' GTGT la hang h6a, d!ch ~ dung cho san xufit, kinh doanh va tieu dung d Vi~t Nam Nhung phia sau l~i c6 cau "t:rU cac dO'i tu'<Jng quy d!nh ~i di~u 4 cua Lu~t nay" Chinh di~u nay Utm mly sinh m()t sO' vftn d~

la : cling m()t lo~i hang h6a, d!ch ~ nhu'ng d cong do~n khac nhau hoi;ic ho~t d()ng khac nhau thi each dO'i xii' v~ thue' l~i khac nhau Di€n hinh d m()t sO' tru'ong h<Jp sau :

I - San phliin trdng lrf!t, chan nuoi, nuoi trong thuy san, nlu :

+ Chua qua che' bie'n hoi;ic chi so che' thong thu'ong eli a cac t& chuc, ca nhan t1.}'

san xufit va ban ra- la dO'i tu'<Jng khong chiu thue' GTGT (Khoan 1 Di~u 4)

+ Chua qua che' bie'n hoi;ic chi so ch6 nhung d cac khau kinh doanh khac - chiu thue' sufit 5% (M~c g K.hoan 2 Di~u 8)

+ Da qua che" bie"n- chiu thue' sufft 10% (Khmin 3 Di~u 8)

2 - Phlln mim may tinh, nlu :

+ Chuy€n giao trong nude -la dO'i tu'<Jng khong chiu thue' (Khoan 23 Di~u 4) + Xufit khiiu - chiu thue' sufft 0% (Khoan 1 Di~u 8)

3 - Dq.ng vang thoi, vang milng, nlu :

+ Chua du<Jc che' tac d khau nh~p khau· - la dO'i tu'<Jng khong chiu thue' GTGT (Khoan 24 Di~u 4)

+ La san phffm luy~n, can, keo trong nude - chiu thue' sufft 5% (Khoan 2 Di~u 8) + Da du'<Jc che' tac- chiu thue' suftt 10% (Khoan 3 Di~u 8)

4- Ntillc sq.ch, nlu :

+ Do t& chuc, ca nhan t1.}' khai thac d€ ph~c v~ cho sinh ho~t d nong thon, mi~n

mii, viing sau, viing xa - la dO'i tu'<Jng khong chi thue' GTGT (K.hoan 18 di~u 4)

+ Ph~c v~ san xuftt va sinh ho~t d cac khu Vlf.c khac tren- chju thue' sufft 5%

(M~c a K.hoan 2 Di~u 8)

+La nu'oc giai khat- chiu thue' sufft 10% (M~c g K.hoan 3 Di~u 8)

5- Cac lo{li sack, ntu :

6 - Duy tu, siia chila xliy dl/ng cac cong trinh vtin hoa, nghf thu#t, cong cl)ng, cd sit h{l tOng va nha tinh nghia, ntu :

7- Ho{lt dl)ng xliy dl/ng nha, cd sit h{l tOng di ban hoijc chuyin nhll(lng, n(u :

+ La cda cd du'<;fc Nha nude giao dfit- chiu thue' sufit 5% (Die'm 2.34 M-qc II Phfrn B Thong tu' 122)

8- Ho{lt dl)ng cho thue Cd sit h{l tOng cua cac Cd sit dll(lc Nha nli{Jc giao dlit hoijc cho thue dlit, ntu :

cda Chinh phd- chiu thue' sufit 5% (Die'm 2.35 M-qc II Phfrn B Thong tu' 122)

(Ghi chu : nt)i dung cua cdc di€u khodn tren day la dii dzt(lc sita chila theo Nghj quyet so' 9011999/NQ-UBTVQH10 ngay 3/9119999, Nghj quytt so' 240/2000/NQ-UBTVQH10 ngay

2711012000, Nghj quye't so' 11612002/NQ-UBTvQHll ngay 1010912002 cua UBTVQH va thong tzt so' 8212002/IT-BTC ngay 1810912002 cua B9 Tai Chtnh)

di~u nay dd de' cho ta thfiy d() phll'c t~p cda vi~c phan bi~t dau la d6i tu'<;Jng khong

ti~n lu'dng chie'm ty 1~ Ion trong t6ng doanh thu, phfin kha"u trU' thue' GTGT dfiu vao tha"p nhu'ng thue' sua"t thue' GTGT con cao (thue' sua"t 10%) lam cho thue' GTGT phai

•:• Vi vifC gidm thut

vi~c cang Ion va tinh chinh xac cang giam, chi phi cha"p hanh cda doanh nghi~p va chi phi quan ly thu thue' cling tang

Ben c~nh nhii'ng doanh nghi~p c6 kh6 khan thlfc slf do vi~c ap dl}ng thue' sua"t

d~ng bi~u thue' sua"t va phat sinh tieu clfc trong vi~c v~n d<?ng xin du'<;Jc giam thue', ttl'

d6 gfry ra tfrm ly khong 6n dinh va so bi giii'a cac nganh

cao hi~u qua hanh thu cda thue' GTGT Bdi vi, vi~c duy tri4 mll'c thue' sua"t nhu' hi~n

d6ng thC1i lam chi phi hanh thu cling nhu' chi phi cha"p hanh thu tang

- Thu hai, gay k:h6 khan trong vi~c phan lo~i k:hi mua hang vl phai xac dinh muc thue' sua't thue' GTGT ciia tll'ng hang h6a, djch V1J va d6i tu'<;Jng tinh thue' c6 thc3' bi lam sai l~ch Bieu nay de§ t~o dieu ki~n dc3' phat sinh tham nhiing va anh httdng tieu cl,(c de'n ngu6n thu ciia NSNN

•!• v~ phttdng phap tfnh thut

Hi~n nay, dc3' kh~c ph1;1c tlnh tr~ng nhieu ccJ sd kinh doanh chua c6 kha nang thl,l'c hi~n nay dii che' d<') h6a dcJn, chung tll', Lu~t thue' GTGT quy dinh ap d1;1ng d6ng thoi hai phttcJng phap tinh thue' GTGT Thl,l'c te' ciia vi~c ap d1;1ng hai phttcJng phap nay

da nay sinh m<')t s6 va'n de :

- Gay chia c~t thi trttong, can trd vi~c giao htu hang h6a giil'a hai "san chcJi "

Vi ccJ sd sii' d1;1ng phttcJng phap k:ha'u trU' k:hi mua hang ciia ccJ sd sii' d1;1ng phttcJng phap tinh thue' trl,(c tie'p thl se khong dttqc k:hffu tru dfiy dii thue' GTGT dfiu vao theo dung thue' sua't rna chi dttqc k:ha'u trn k:h6ng 1% tren tri gia ciia h6a dcJn Va cho de'n nay, theo thong ttt 116ffT-BTC ciia B<') tai Chinh ngay 25112/2002 thl k:hong dttqc kha'u trU'

m1a Chinh sl,l' chia c~t nay da anh httdng de'n tinh c~nh tranh ciia cac doanh nghi~p va dfin de'n hol;lt d<')ng ciia nen kinh te' se kern hi~u qua

- Ngoai ra, con gay nen tlnh trl;lng ba't blnh diing giii'a cac doanh nghi~p Tren thl,l'c te', mqt s6 ccJ sd kinh doanh "thich" ap d1;1ng phttcJng phap trl,l'c tie'p bdi Ie theo quy djnh, vi~c xac djnh GTGT lam din cu tinh thue' GTGT phai nqp c6 th~ ffn djnh theo phttcJng thuc ffn djnh muc doanh thu tinh thue' va ty 1~ GTGT tren doanh thu Bieu nay chiing chinh Ia ke hd dfin de'n thttcJng ltt<;Jng giam thue' giii'a vien chile thue'

va d6i tu'<;Jng nqp thue'

Vidu:

Mqt ccJ sd kinh doanh nqp thue' theo phttcJng phap tr1jc tie'p

+ Doanh nghi~p A: n()p thue' theo phttcJng phap k:ha'u tru

+ Doanh nghi~p B : nqp thue' theo phttcJng phap tr1jc tie'p, ban hang h6a chju thue' sua't GTGT la 10%

Ca hai cung mua 10 hang ciia mqt dcJn vi sii' d1;1ng h6a dcJn tr1jc tie'p voi gia 10.000.000ctllo va cung ban ra thi trttong voi gia 12.000.000ctllo, thl:

+ Doanh nghi~p A tinh thue' phiii nqp nhtt sau :

Thue' GTGT dfiu ra

Thue' GTGT dfiu vao

s6 thue' phiii nqp

12.000.000 X (1-1/1,1) 10.000.000 X 1%

S6 thue' phiii nqp (12.000.000- 10.000.000) x 10% = 200.000d

So sanh ta tha'y, so' thue' doanh nghi~p A phiii n()p ldn hon so' thue' doanh

nghi~p B phili n()p ra't nhi~u, chua ke' Hi khi thl}'c hi~n theo thong tu' 116rrT-BTC thi

khuye'n khich cac do'i tu'<;Jng n()p thue' theo phu'ong phap kha'u trU

nghi~p phili n()p cho NSNN Nhu'ng til' khi thl}'c hi~n Lu~t thue' GTGT, ben c~nh

Hi~n nay, nhfi'ng t6n t~i trong vi~c quan ly va sd' dvng h6a don, chU'ng til' c6

cac tru'ong h<;Jp nhu' sau :

nghi~p, dang ky thue' de' du'<;Jc mua h6a don, sau d6 khong ho~t d()ng rna cho co h()i ban kho'ng h6a don va tr6n khoi noi kinh doanh)

s6 li~u ke khai, nhung thl}'c cha't la h6a don kh6ng rna doanh nghi~p mua de' lam

ben xua't thi de' can d6i hang t6n kho

Vidu:

Hi~n tu'<;Jng mua ban, sii' dt;mg h6a don ba't h<;Jp phap de' gian l~n thue' kha phd

•!• Kha'u tru dAu vao theo m()t ty I~ nha't djnh d6i voi m()t s6 hang boa

B~t ngudn til' thl}'c tien cda Vi<$t Nam, hilu he't hang h6a nong, Hl.m, thdy san la

do giln 80% dan s6 san xuftt ra khong c6 h6a ddn, nen sau m()t lo~t cac sd'a d6i thi til' ngay 0110112001, Chinh phd cho khftu tru thue' dilu vao d6i voi m()t s6 tntong h<;Jp

mua hang h6a nong, lam, thdy san nhu'ng khong c6 h6a ddn GTGT thi du'<;Jc "khftu trn kh6ng" theo mll'c 2% d6i voi hang h6a mua vao khong c6 h6a ddn, chll'ng til' nhu'ng c6 bang ke mua hang Theo thong ttl' s6 82/20021TT-BTC ngay 18/09/2002 cda B() Tai Chinh thi mll'c nay giam xu6ng con 1% Va de'n thong ttl' 116/2002/TT-BTC ngay 25/12/2002 thi khong du'<;fc khftu trU nfi'a Vi<$c quy dinh khftu trU theo m()t tY 1<$ nhftt dinh rftt phil h<;Jp voi di~u ki<$n d~c thu cda n~n san xutit nho hi<$n nay cda nu'oc ta, ddng thOi khuye"n khich xutit khfiu, nhu'ng chinh di~u nay l~i phat sinh nhfi'ng mau thu~n moi :

- Vi<$c "khftu tru kh6ng" theo ty 1<$ nay lam cho tinh phap ly cda Lu~t thue" GTGT khong nhftt quan vi cd sd d€' khftu trU thue' GTGT dilu vao la h6a ddn, chll'ng til' The' nhung trong tru'ong h<;Jp nay thi cd sd phap ly l~i la "bang ke" do giam d6c doanh nghi<$p ky va tl}' chju trach nhi<$m Di~u nay se lam vi<$c kie'm tra tinh trung thl}'c cda cac "bang ke" nay la khong th€' thl}'c hi<$n du'<;Jc vida s6 cac h() nong dan khong c6 dja chi ct;I th€', ro rang va cd quan thue' cling khong dd nhan ll}'c lam cong vi<$c xac minh

-Til' vi<$c kh6 xac minh du'<;Jc tinh trung thl}'c cda cac bang ke, nen m()t s6 doanh nghi<$p da l<;Ji dt;Ing van d~ nay, ctiu ke't voi cac cac b() thue', hili quan d€' l~p m()t b() chll'ng til' xu tit khfiu "kh6ng" de' sau d6 xin hoan thue"

- Tren thl}'c te', cac doanh nghi<$p san xuftt, che' bie'n thu mua vdi s6 lu'<;Jng ldn, khong th€' tft1C tie'p qua til' nong dan rna phai mua qua thu'dng lai Di~u nay khuye'n khich cac thudng lai khong dong thue' buon chuye'n vi cd sd san xutit, che' bie'n mua nong lam,

thdy san c6 chll'ng til' d6ng thue' buon chuye'n l~i khong du'<;fc khftu trU theo tY 1<$

Tuy nhien, ne'u bo khong cho khttu trU ty 1<$ nay thi ta thfty ding thue' GTGT khong con mang tinh chtlt la thue" GTGT nfi'a Bdi vi tftt ca cac hang h6a, djch Vl;t d€' pht;Ic V1;t cho san xuftt nong, lam, thdy san d~u c6 thue' GTGT, nhu'ng dilu ra l~i khong du'<;fc khftu tru, ne'u nhfi'ng san phffm nay de'n tfl1C tie'p ngu'oi tieu dung thi CO th€' chftp nh~n

du'<;fc, nhu'ng ne'u n6 Hi san phffm trung gian cho nhfi'ng nganh che' bie'n thi ta thfty ding

c6 tinh tr~ng danh trung thue' GTGT tren nhfi'ng san phffm nay Chinh di~u d6 da tac d()ng de'n gia thanh va anh hu'dng de'n kha nang c~nh tranh cda cac san phfim nay 2.3.2 Thue' thu nh~p doanh nghi~p

Lu~t thue' TNDN da Qu6c h()i kh6a IX, ky hQp thti' 11 thong qua ngay 10/0511997, Lu~t nay c6 hi~u ll}'c til' ngay 0110111999 thay cho Lu~t thue'L<;Ji tll'c tru'oc day Ngay 13/0511998, Chinh Phd da ban hanh Nghi djnh s6 30/1998/ND-CP qui djnh chi tie't thi hanh Lu~t thue' TNDN Sau d6, B() Tai chinh ban hanh Thong ttl' s6

99/1998/TT-BTC ngay 11107/1998 hudng d~n thi hanh Nghi dinh s6 30/1998/ND-Chinh Phd De'n ngay 04/06/2001 thi Chinh Phd ban hanh Nghi dinh 26/2001/ND-CP v~ vi~c

sd'a d6i, b6 sung Nghi djnh s630/1998/ND-Chinh Phd va Thong tu' s618/2002/TT-BTC ngay 20/02/2002 la Thong ttl' moi nhttt hudng d~n vi<$c thi hanh hai Nghi djnh tren