Cuộc đấu tranh sinh tồn của thế giới loài vật trong sáng tác jack london

Theo sự khảo sát của chúng tôi qua tất cả các bài viết của những nhà nghiên cứu trong các tạp chí, các lời giới thiệu tác phẩm dịch, rải rác trong các sách dù với đề mục riêng về Jack Lo

B Ộ GIÁO DỤC ĐÀO TẠO TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM TP HỒ CHÍ MINH

VƯƠNG NGỌC HÙNG

LONDON

LU ẬN VĂN THẠC SĨ NGỮ VĂN

L ỜI CẢM ƠN

Tôi xin chân thành cảm ơn:

Các giáo sư giảng dạy

Ban giám hiệu, Phòng KHCN Sau Đại học, Ban Chủ nhiệm khoa Ngữ văn Trường Đại học Sư phạm thành phố Hồ Chí Minh

Ban giám hiệu Trường Cao đẳng Sư phạm Bến Tre

Gia đình cùng bè bạn đã tạo điều kiện, giúp đỡ tôi hoàn thành luận văn

Đặc biệt, tôi xin bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc đối với Phó Giáo sư Lương Duy Trung, người đã trực tiếp hướng dẫn, tận tình giúp đỡ tôi hoàn thành công trình này

M ỤC LỤC

L ỜI CẢM ƠN 3

MỤC LỤC 6

D ẪN NHẬP 9

1.Lý do ch ọn đề tài: 9

2.L ịch sử vấn đề: 10

3.M ục đích của đề tài: 12

4.Đối tượng và phạm vi nghiên cứu: 13

5.Nhi ệm vụ và đóng góp của đề tài 13

6.Phương pháp nghiên cứu: 13

CHƯƠNG 1: JACK LONDON VÀ VẤN ĐỀ ĐẤU TRANH SINH TỒN 15

1.1.Khái ni ệm “Đấu tranh sinh tồn” và cảm hứng đấu tranh sinh tồn trong văn chương Hoa Kỳ: 15

1.2.Jack London và v ấn đề đấu tranh sinh tồn: 17

1.2.1.B ối cảnh lịch sử xã hội nước Mỹ nửa cuối thế kỷ XIX đến 1914 17

1.2.2 Jack London - Con người phiêu lưu từng trải từ tay trắng dựng nên sự nghi ệp: nhà văn “vô sản” đầu tiên của nước Mỹ 20

1.2.3.Jack London và v ấn đề đấu tranh sinh tồn 22

CHƯƠNG 2: CUỘC ĐẤU TRANH SINH TỒN CỦA THẾ GIỚI LOÀI VẬT TRONG SÁNG TÁC JACK LONDON 24

2.1 Gi ới hạn phạm vi xem xét cuộc đấu tranh sinh tồn ở thế giời loài vật trong sáng tác c ủa Jack London: 24

2.2 Nhân v ật và cuộc đấu tranh sinh tồn trong “Tiếng gọi của hoang dã” và “Nanh

Tr ắng” 25

2.2.1.S ố phận phiêu lưu đầy khổ ải của hai nhân vật: Buck và Nanh Trắng 25

2.2.1.1.Buck 25

2.2.1.2.Nanh Tr ắng 26

2.2.2.Đấu tranh sinh tồn của loài vật trong thế giới hoang dã 28

2.2.2.1.Giành gi ật “miếng ăn” 28

2.2.2.2.S ự thích ứng trong môi trường hoang dã 30

2.2.2.3.Giành gi ật sự truyền giống 31

2.2.3.Đấu tranh sinh tồn của loài vạt trong thế giới con người 34

2.2.3.1.B ối cảnh của cuộc đấu tranh sinh tồn 34

2.2.3.2.S ự chi phối của con người và cuộc đấu tranh sinh tồn của loài vật 37

2.3.Đấu tranh sinh tồn của thế giới loài vật và sự biểu hiện tư tưởng nghệ thuật của Jack London 57

2.3.1.S ự biểu hiện tư tưởng nghệ thuật qua bố cục và hình tượng 58

2.3.1.1.B ố cục tác phẩm 58

2.3.1.2.Xét v ề mặt hình tượng nhân vật 59

2.3.2.Ý nghĩa biểu trưng toát lên từ hình tượng nhân vật trung tâm trong hai tác ph ẩm 63

CHƯƠNG 3: MỘT SỐ ĐẶC ĐIỂM VỀ BÚT PHÁP NGHỆ THUẬT 66

3.1.Nghê thu ật xây dựng hình tượng nhân vật 66

3.2.Ngh ệ thuật xây dựng chi tiết nghệ thuật và điểm nhìn trần thuật 72

3.2.1.Chi ti ết nghệ thuật 72

3.2.2.Ngh ệ thuật di chuyển điểm nhìn trần thuật 74

KẾT LUẬN 80

THƯ MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO 84

I Tác ph ẩm của Jack London 84

II Sách tham kh ảo: 84

III Các bài báo, nghiên c ứu, phê bình: 88

IV Ti ếng Anh 89

PHỤ LỤC 90

PH Ụ LỤC 1 90

PH Ụ LỤC 2 99

D ẪN NHẬP

1.Lý do ch ọn đề tài:

Jack London là một nhà văn hiện thực xuất sắc của nền văn học Mỹ Ông không

những nổi tiếng ở Hoa Kỳ mà còn ở rất nhiều nước trên thế giới, “là một trong số những nhà văn được nhiều người biết đến và có tác phẩm phong phú nhất trong thời đại của ông ” (54, 406)

Ở Việt Nam, Jack London là một tác giả khá quen thuộc đối với độc giả Gần như toàn bộ những tác phẩm có giá trị của ông đã được giới thiệu, phục vụ cho nhiều tầng lớp người đọc

Hiện nay, Jack London không những ngày càng được quan tâm trong lĩnh vực nghiên cứu, dịch thuật mà còn được đưa vào giới thiệu, giảng dạy trong các trường Đại

học, Cao đẳng và Phổ thông

Chọn đề tài “Cuộc đấu tranh sinh tồn của thế giới loài vật trong sáng tác Jack London”, chúng tôi chủ yếu xuất phát từ những lý do sau:

1.1 Thế giới nghệ thuật trong những tác phẩm của Jack London bao quát một mảng

hiện thực lớn của xã hội nước Mỹ trong giai đoạn ông sống (1876 - 1916) Chủ đề đấu tranh sinh tồn là một chủ đề quán xuyến hầu hết các tác phẩm của ông dù viết về đề tài gì,

sử dụng thể loại nào, nhân vật là con người hay con vật Theo sự khảo sát của chúng tôi qua tất cả các bài viết của những nhà nghiên cứu (trong các tạp chí, các lời giới thiệu tác

phẩm dịch, rải rác trong các sách) dù với đề mục riêng về Jack London hay chỉ đề cập đến ông, hoặc trong các công trình nghiên cứu khoa học về ông (như các luận văn Thạc sĩ) thì mảng thế giới nghệ thuật về loài vật và cuộc đấu tranh sinh tồn của chúng vẫn chưa được đào sâu đúng mức, chưa khai thác hết ý nghĩa, những khía cạnh về nội dung tư tưởng cũng như những nét đẹp về nghệ thuật biểu hiện

1.2 Di sản tinh thần của Jack London khá đồ sộ, trong đó có những tác phẩm nổi

tiếng: Martin Eden, Gót sắt (The Iron heel ) Nhưng có sức hấp dẫn hơn cả vẫn là

những tác phẩm viết về loài vật: “Tiếng gọi nơi hoang dã” (The call of the wild), “Nanh

Tr ắng” (White Fang) Trong đó, Tiếng gọi của hoang dã là tác phẩm đã giúp ông nổi

tiếng thế giới khi còn rất trẻ Hiện nay, trong chương trình giảng dạy ở bậc Đại học và Cao đẳng dù mang tính chất giới thiệu hay đi sâu vào nghiên cứu Jack London, người dạy không thể bỏ qua những tác phẩm này Trong chương trình văn 7 ở nhà trường Trung học

cơ sở, Tiếng gọi nơi hoang dã được trực tiếp đưa vào giảng dạy cho học sinh thông qua đoạn trích Con chó Bấc Chính vì thế, khi đi vào nghiên cứu đề tài này, chúng tôi nghĩ

rằng nó sẽ góp phần thiết thực vào việc nâng cao hiệu quả giảng dạy về Jack London và tác phẩm của ông trong nhà trường

1.3 Trong tình hình môi trường sinh thái đang bị tàn phá nghiêm trọng, thế giới hoang dã đang ngày càng thu hẹp, ngày càng bị đe dọa triệt tiêu, Liên hiệp quốc và nhiều

tổ chức bảo vệ môi trường trên thế giới đã luôn lên tiếng kêu gọi phải có những biện pháp

bảo vệ động vật hoang dã và cảnh quan ở Việt Nam, vấn đề “giáo dục môi trường” đã

trở thành một yêu cầu bắt buộc trong hệ thống giáo dục quốc dân những năm gần đây

Những điều này đã cho chúng ta thấy rằng việc giới thiệu rộng rãi và hiểu một cách sâu

sắc, đúng đắn những tác phẩm viết về loài vật của Jack London là cần thiết, bởi vì chúng

sẽ là những công cụ giáo dục sinh động, hấp dẫn và hữu hiệu Chính nội dung cụ thể toát lên từ những tác phẩm viết về “cuộc đấu tranh sinh tồn ở thế giới loài vật” của Jack London luôn hàm chứa những bài học sâu sắc về mối quan hệ giữa con người và môi trường sinh thái Nó thực sự trở thành những bức thông điệp chứa đựng những giá trị vĩnh cửu đối với con người chừng nào con người còn hiện hữu trên hành tinh này

Trên đây là những lý do cụ thể khiến chúng tôi mạnh dạn chọn lựa đề tài “Cuộc đấu tranh sinh tồn của thế giới loài vật trong sáng tác Jack London”

2.L ịch sử vấn đề:

Trong thế giới nghệ thuật của Jack London, những tác phẩm viết về loài vật đã tạo nên một mảng đề tài nổi bật, nó luôn để lại những dấu ấn sâu sắc trong lòng người đọc

Tùy mức độ cảm nhận và với những góc nhìn khác nhau, các nhà nghiên cứu đã có những

nhận xét, đánh giá khác nhau:

Nhà nghiên cứu văn học Mỹ Holley Hughes đã nhìn thấy: “Trong Tiếng gọi nơi

hoang dã cùng các tập truyện về Alaska và Nam Thái Dương, Jack London bộc lộ quan điểm: những hối thúc bản năng là nền tảng cho mọi hành động của đời sống, thậm chí nó

có thể hạ thấp tính người ngang tầm động vật ” ( 74, 81)

Bách khoa toàn thư về văn học tập 4 do nhà xuất bản Liên xô xuất bản đã có một

nhận xét rất ngắn gọn, sơ lược về đặc điểm nghệ thuật của Nanh Trắng: “Trong Nanh

Tr ắng (1906 ), ông đã thể hiện tài miêu tả đặc tính của thú vật ” (8, 283)

Những nhà nghiên cứu Việt Nam thì đã đi sâu hơn vào hình tượng nghệ thuật, nhất

là chú trọng đến ý nghĩa biểu trưng toát ra từ những tác phẩm

Hữu Ngọc Viết:

“Ti ếng gọi nơi hoang dã là một cuốn tiểu thuyết luận đề Tác giả định thuyết minh

cho thuyết tiến hóa của Darwin, sức mạnh của môi trường, qui luật thích nghi để tồn tại Nhưng truyện kể rất hấp dẫn, các con vật đều có những tính cách rõ rệt với đầy đủ anh

dũng, tham vọng và độc ác ” (41, 601) Tiếng gọi nơi hoang dã và Nanh Trắng: “phản

ánh một cách tượng trưng “luật chó sói” của cái trật tự xã hội tư sản qua thế giới loài

vật ” (42, 77)

Mạnh Chương trong lời giới thiệu tập truyện “Tiếng gọi nơi hoang dã” đã có nhận xét:

“Ti ếng gọi nơi hoang dã là một minh chứng mâu thuẫn giữa sự dã man của cái gọi

là văn minh và sự tự do của loài vật hoang dã trong thiên nhiên Qua truyện, ta thấy ở Jack London một suy nghĩ triết lý về đấu tranh giành sự sống, chống áp bức bóc lột tàn

bạo Nó như nói lên tư tưởng của Lăn - đơn về sự tất yếu của đấu tranh giai cấp và về

những bước nhảy vọt cách mạng trong sự phát triển xã hội ” (1, 10)

Lê Đình Cúc thì cho rằng: “Ở Jack London chó sói là con chó sói với bản tính tự nhiên cuồng dữ, hung tợn của nó Nó là sản phẩm của tự nhiên, với hàm răng sắc nhọn xé

miếng mồi Tất cả bản tính của con vật của tự nhiên tàn khốc ấy được dựng lên làm cái phông cho cuộc đấu tranh vật lộn khốc liệt để tồn tại của con người Con sói - người với qui luật rừng hoang thú dữ, tàn bạo, áp bức lẫn nhau, tàn hại lẫn nhau ấy là bọn tư bản khát máu ” (20, 332)

Tác giả Đào Duy Hiệp trong bài viết nhan đề “Nhân vật và người kể chuyện trong

Ti ếng gọi nơi hoang dã” đã nêu một số nét nổi bật ở hình tượng nhân vật như: kiên

cường, dũng cảm, khôn ngoan, có khả năng thích ứng cao về nghệ thuật, tác giả đã chú

trọng đến “vấn đề điểm nhìn nghệ thuật” trong xây dựng hình tượng nhân vật(1

) Trong luận văn Thạc sĩ viết đề tài “Jack London và vấn đề đấu tranh sinh tồn của

thời đại ông”, tác giả Lê Ngọc Thúy đã nắm bắt một số khía cạnh biểu hiện của cuộc đấu tranh sinh tồn trong thế giới loài vật như: miếng ăn, bản năng bảo tồn nòi giống, khả năng thích ứng để tồn tại Có thể nói, tác giả đã có những kiến giải sâu sắc về những khía cạnh

biểu hiện của cuộc đấu tranh sinh tồn ở thế giới loài vật trong môi trường hoang dã

Có thể khẳng định, vấn đề đấu tranh sinh tồn của thế giới loài vật trong những tác

phẩm của Jack London vẫn là một vấn đề cần được đào sâu hơn nữa

3.M ục đích của đề tài:

Thông qua việc nghiên cứu đề tài, chúng tôi muốn góp phần làm sáng tỏ những khía

cạnh biểu hiện của cuộc đấu tranh sinh tồn trong thế giới loài vật, những đặc điểm về bút pháp xây dựng hình tượng, kết cấu của tác phẩm Từ đó cho thấy, tuy viết về thế giới loài vật nhưng những tác phẩm này vẫn là sự biểu hiện thống nhất của “cái nhìn nghệ thuật về thế giới và con người của tác giả” được biểu hiện ở các khía cạnh: cảm hứng sáng tác, hình tượng nghệ thuật, các yếu tố nghệ thuật khác Chúng tôi tin rằng tất cả

những điều đó sẽ góp phần củng cố cách hiểu, cách nhìn, cách đánh giá con người và sự nghiệp văn chương của Jack London

1 T ạp chí văn học nước ngoài (2), 2000

4.Đối tượng và phạm vi nghiên cứu:

Loài vật xuất hiện nhiều trong tác phẩm của Jack London nhất là những truyện viết

về đề tài phiêu lưu ở vùng cực Bắc nước Mỹ Ở đây, chúng tôi chọn hai kiệt tác viết về loài vật: Tiếng gọi nơi hoang dã và Nanh Trắng, xem đó là những đối tượng khảo sát

chủ yếu Bởi lẽ, chúng tôi nhận thấy chỉ trong hai tác phẩm này, tác giả đã tập trung thể

hiện cuộc đấu tranh sinh tồn trong thế giới loài vật với tất cả những khía cạnh biểu hiện sinh động của nó và đây cũng là hai tác phẩm tiêu biểu cho bút pháp nghệ thuật độc đáo

của ông

Tuy coi Ti ếng gọi nơi hoang dã và Nanh trắng là hai đối tượng khảo sát chủ yếu

song chúng tôi cũng chú ý đến một số tác phẩm khác của Jack London bởi vì đấu tranh sinh tồn là cảm hứng sáng tác của nhà văn

5.Nhi ệm vụ và đóng góp của đề tài

Xuất phát từ mục đích của đề tài, chúng tôi thấy cần giải quyết những nhiệm vụ sau đây :

5.1 Vấn đề đấu tranh sinh tồn và cảm hứng đấu tranh sinh tồn trong văn học Mỹ 5.2 Đấu tranh sinh tồn biểu hiện trong sáng tác của Jack London

5.3 Cuộc đấu tranh sinh tồn của thế giới loài vật trong sáng tác của Jack London và

sự biểu hiện tư tưởng nghệ thuật của tác giả

5.4 Một số đặc điểm về bút pháp nghệ thuật

Giải quyết những nhiệm vụ đề ra, chúng tôi xem đó là những đóng góp mới của

luận văn

6.Phương pháp nghiên cứu:

6.1 Đi vào thực hiện luận văn, toàn bộ nhận thức và nghiên cứu của chúng tôi đều

dựa trên nền tảng “Phép biện chứng duy vật” và những quan điểm của chủ nghĩa duy vật

lịch sử trong hệ thống triết học Mác-xít; vận dụng thành tựu các khoa học liên ngành: Lý

luận văn học, Phương pháp luận nghiên cứu văn học, Thi pháp học, Lý thuyết tiếp nhận văn học

6.2 Một số phương pháp cơ bản trong nghiên cứu tác giả, tác phẩm văn học:

- Khảo sát văn bản tác phẩm

- Phương pháp nghiên cứu một tác giả văn học

- Phương pháp phân tích tác phẩm văn học

- Phương pháp thống kê, so sánh đối chiếu, phân tích tổng hợp để tìm đến với thi pháp tác giả và rút ra những kết luận cần thiết từ những vấn đề nghiên cứu

CHƯƠNG 1: JACK LONDON VÀ VẤN ĐỀ ĐẤU TRANH SINH

T ỒN

1.1.Khái ni ệm “Đấu tranh sinh tồn” và cảm hứng đấu tranh sinh tồn trong văn chương Hoa Kỳ:

“Đấu tranh sinh tồn” (Struggle for existence, Struggle for life) là qui luật chung,

phổ biến, chi phối sự sống và là động lực thúc đẩy sự tiến hóa của muôn loài

Khác với con vật chỉ tồn tại theo bản năng, con người kể từ khi xuất hiện đã luôn

phải đấu tranh để sống còn và phát triển Lịch sử tiến hóa của nhân loại chính là lịch sử đấu tranh sinh tồn quyết liệt của con người trong chinh phục tự nhiên và đấu tranh xã hội Văn học - một lĩnh vực ý thức đặc thù đã phản ánh chân thật cuộc đấu tranh này bởi vì đối tượng của văn học là con người, mà con người và số phận của nó luôn là vấn đề nóng

bỏng hàng đầu của bất kỳ thời đại, xã hội nào

Thần thoại Hy Lạp đã ghi nhận bao tấm gương của các vị anh hùng đã đấu tranh bất khuất cho sự tồn sinh của con người Trong đó nổi bật Prométhée, người đã nêu cao lý tưởng phụng sự nhân loại, bất tuân lệnh Zeus đã mang đến cho con người ngọn lửa thần thánh khởi nguồn của văn minh, tiến bộ Hình tượng Prométhée – “Vị thánh đầu tiên, là người tuẩn tiết đầu tiên trong lịch sử triết học” (Marx) đã cho chúng ta thấy rõ người Hy

Lạp cổ đại đã sớm nhận thức vấn đề đấu tranh và ý nghĩa của sự sinh tồn

Con người là sản phẩm của một thời đại lịch sử xã hội cụ thể Vì thế ở con người,

vấn đề đấu tranh sinh tồn mà gắn liền với nó là việc xác định ý nghĩa của tồn tại qua từng

thời kỳ lịch sử luôn mang những nội dung mới và được biểu hiện dưới những dạng thức khác nhau Trong xã hội chiếm hữu nô lệ, tác phẩm của những tác giả bi kịch Hy Lạp nổi

tiếng như: Eschyle, Sophocle, Euripide đã làm nổi bật lên sự xung đột giữa con người

và số mệnh (số mệnh theo quan niệm người Hy Lạp bấy giờ là tất cả những gì trong tự nhiên và xã hội có khả năng hãm hại con người) Thời đại Phục Hưng (thế kỷ XV, XVI

ở Tây Âu), “Chủ nghĩa nhân văn” – “Trào lưu tư tưởng cơ bản tạo nên giá trị rực rỡ của

nền văn nghệ” (60, 124) đã hàm chứa trong nó tinh thần đấu tranh quyết liệt vì hạnh phúc

của con người chống lại “những thế lực phong kiến và nhà thờ đã kìm hãm nền văn hóa, chà đạp thô bạo lên quyền sống của con người” Tinh thần này biểu hiện rõ nét trong tác

phẩm của Rabelais, Cervantes , đặc biệt là Shakespeare “To be or not to be”, câu hỏi

của nhân vật Hamlet trong vở kịch cùng tên nổi tiếng của Shakespeare mang đầy chất tư duy, triết học về vấn đề đấu tranh và tồn tại của con người Lịch sử thế giới cận đại, hiện đại cũng cho thấy cuộc đấu tranh sinh tồn của con người ngày càng trở nên cực kỳ khốc

liệt

Nói tóm lại, “sinh tồn” và “đấu tranh để sinh tồn” luôn là những vấn đề hàng đầu

của con người ở mọi thời đại và mọi dân tộc

Trong văn học Mỹ, vấn đề đấu tranh sinh tồn đã trở thành một cảm hứng gần như xuyên suốt các thời kỳ Phát triển đồng thời với sự hình thành quốc gia Mỹ, văn học đã

phản ánh công cuộc khai phá, chinh phục, xây dựng nước Mỹ của những con người đến

từ các lục địa cũ bằng nhiều cách, do nhiều nguyên nhân nhưng tất cả đều cùng chung khát vọng sinh tồn mãnh liệt Có thể nói, lịch sử vấn đề đấu tranh sinh tồn của nước Mỹ

nảy sinh trên cái nền thống nhất của hai mặt đối lập: khát vọng và thực tiễn.Một bên là

“Giấc mơ Mỹ” (The American dream) hiện hữu trong từng con người và trong cả cộng đồng đa dân tộc với khát vọng tự do, công lý, bình đẳng, thịnh vượng và bên kia là

thực tiễn vùng đất Châu Mỹ trù phú, hứa hẹn nhưng cũng đầy khắc nghiệt về tự nhiên lẫn

xã hội Nếu lấy ngày 04.7.1776, ngày mà Thomas Jefferson đọc bản “Tuyên ngôn độc

lập” làm ngày lập quốc của nước Mỹ và chỉ hơn 200 năm sau, Mỹ trở thành một siêu cường thì đủ thấy cuộc đấu tranh sinh tồn của dân tộc Mỹ là vô cùng quyết liệt Vì thế có

thể nói dân tộc Hoa Kỳ là hiện thân của một khả năng phi thường về sự đấu tranh sinh tồn

của con người Họ đã tạo ra một trong những huyền thoại mới trong lịch sử văn minh nhân loại – “huyền thoại về sự lập quốc của một quốc gia toàn người nhập cư” Chính

cuộc đấu tranh sinh tồn trong thực tiễn xã hội Mỹ đã khơi nguồn cho cảm hứng đấu tranh sinh tồn trong lĩnh vực sáng tạo nghệ thuật nói chung, nổi bật là trong văn học

1.2.Jack London và v ấn đề đấu tranh sinh tồn:

1.2.1.B ối cảnh lịch sử xã hội nước Mỹ nửa cuối thế kỷ XIX đến 1914

Cuộc nội chiến Nam - Bắc (1861 - 1865) đã tạo ra bước ngoặt trong lịch sử xã hội

Mỹ Nếu trong nửa đầu thế kỷ XIX, sự kiện chính trong lịch sử Hoa Kỳ là sự bành trướng không ngừng lãnh thổ thì trong phần còn lại của thế kỷ XIX những thập kỷ đầu thế kỷ

XX là sự phát triển kỳ diệu về canh nông, kỹ nghệ, thương mại , sự bành trướng của chủ nghĩa đế quốc Mỹ Đi cùng với sự phát triển đó là những mâu thuẫn ngày càng trầm trọng trong lòng xã hội, dẫn đến những cuộc đấu tranh quyết liệt của giai cấp vô sản Mỹ vào hai thập kỷ cuối cùng của thế kỷ XIX Đây là giai đoạn lịch sử mà nói như Paul Vaillant Couturier: “Chủ nghĩa đế quốc và nước Mỹ đã trở thành một trong những nước đứng đầu

về sự cách biệt sâu sắc giữa bọn tỷ phú trơ trẽn, những kẻ ngụp lặn trong bùn lầy, xa hoa

và hàng triệu người lao động vĩnh viễn sống trong đói nghèo, khốn nạn” (20, 333)

Xét về mặt đời sống tinh thần người Mỹ, trong giai đoạn này, người ta nhận thấy ảnh hưởng sâu đậm học thuyết tiến hóa của Charles Darwin (1802 - 1892), những triết thuyết tư tưởng của các triết gia tư sản lợi dụng học thuyết của Darwin để nhằm ý đồ

“bảo vệ chủ nghĩa tư bản, duy trì chế độ phân biệt chủng tộc và biện hộ cho chiến tranh

đế quốc” (16, 251) như: “Triết học tiến hóa” của Herbert Spencer (1820 - 1903) học thuyết “Con người siêu nhân” của Friedrich Nietzche (1844 - 1900) và cả sự ảnh hưởng

của các thứ chủ nghĩa khác ra đời trên chính đất Mỹ như: Chủ nghĩa thực dụng Mỹ (Pragmatism), Chủ nghĩa công cụ (Instrumentalism) Chính quy luật đấu tranh sinh tồn được rút ra từ học thuyết tiến hóa của Darwin sau đó được vận dụng mở rộng nơi các triết gia tư sản, sự đề cao nó ở các nhà kinh doanh triệu phú một mặt đã kích thích mạnh mẽ

sự làm giàu cá nhân và mặt khác đã cho phép con người hoàn toàn thanh thản khi tiến hành mọi cách thức để đạt mục đích Điều nay được biểu hiện rõ nét trong những lý luận

về “Sự sống còn của những kẻ biết thích ứng” (Survival of the fittest), Lý thuyết về tự do kinh doanh (Philosophy of laisser faire) của Spencer, hay những lời phát biểu của các người hùng kinh doanh Mỹ: “Sự lớn mạnh của một nền kinh doanh rộng rãi chỉ đơn thuần là sự sống sót của các cá thể thích nghi” (J.U Rockefeller- vua lọc dầu) hoặc nói

như vua thép Andrew Carnegie là đã tìm thấy “ánh sáng” khi tìm ra “sự thật về thuyết

tiến hóa” 1 , ngay cả lời của Đức giám mục Lawrence ở Massachusetts vào cuối thế kỷ XIX: “Lòng ngoan đạo song hành với sự giàu có Sự giàu có về vật chất giúp cho một

quốc gia hạnh phúc hơn, tươi vui hơn, bớt ích kỷ và sùng đạo hơn” (20, 72) Ở phía đối

cực, học thuyết Marx về “Chủ nghĩa xã hội khoa học” chỉ rõ lịch sử nhân loại kể từ khi giai cấp xuất hiện là “lịch sử đấu tranh giai cấp” đã ảnh hưởng sâu rộng đến đời sống tinh

thần người Mỹ cũng như cục diện đấu tranh sinh tồn của nước Mỹ trong giai đoạn này Tóm lại, có người còn gọi thời kỳ này của nước Mỹ là thời kỳ của sự “bất ổn tinh

thần” (spiritual unrest) - Nó xuất phát từ những bất ổn của hoàn cảnh lịch sử xã hội và sự ảnh hưởng nhiều chiều của các luồng tư tưởng thậm chí đối nghịch nhau cùng hiện hữu trong một thời điểm lịch sử Cụ thể hơn nói như một nhà nghiên cứu: “Cả thế hệ ông (Jack London) đều hỗn độn về tư tưởng” (63, 190)

Những tiền đề lịch sử, xã hội, văn hóa, tinh thần trên đã làm cho cuộc đấu tranh sinh

tồn trong xã hội Mỹ giờ đây diễn ra một cách quyết liệt, tàn bạo hơn bao giờ hết do sự phát triển của một thứ chủ nghĩa cá nhân ích kỷ, cực đoan tư sản cắt đứt mọi mối giao hòa với cộng đồng như nó đã từng hiện hữu trong truyền thống Nước Mỹ thật sự là một

“bãi chiến trường” (battle field) Trong văn học lãng mạn Mỹ thời kỳ nửa đầu thế kỷ XIX, vấn đề “Cái tôi” là một trong những nhân tố quan trọng của thơ ca Văn học khẳng định chủ nghĩa cá nhân (individualism), khẳng định “Cái tôi” nhưng đó là một “Cái tôi” trong sự giao hòa với vũ trụ, với cộng đồng, cùng đấu tranh vì những mục tiêu chung: "Tôi ca ngợi cái "Tôi", một con người riêng biệt đơn thuần

Song tôi cũng cất cao tiếng dân chủ, tiếng số đông quần chúng "

(Bài hát chính tôi - Walt Whitman)

Còn thời kỳ này, có thể xem hình tượng nhân vật Frank Algermon Cowperwood với quan điểm sống “Tôi thỏa mãn tôi” 2

(trong tiểu thuyết nổi tiếng “Nhà tài chính” (The

1

Theo “A college Book of American literature Brief Course”

2 Theodore dreiser (1997)- “Nhà tư bản tài chính”, NXB Lao động Hà Nội, trang 22, quyển 2

Financier, 1912) của Theodore Dreiser) là một điển hình sâu sắc trong việc nói lên tất cả

bản chất của thứ chủ nghĩa cá nhân cực đoan tư sản

Trong văn học Mỹ, chủ nghĩa hiện thực đã định hình trên cái nền lịch sử xã hội của giai đoạn này

Tuy ra đời muộn hơn, nhưng cũng giống như Chủ nghĩa hiện thực Châu Âu thế kỉ XIX, Chủ nghĩa hiện thực Mỹ ra đời và phát triển trong điều kiện chế độ tư bản chiếm địa

vị thống trị, phong trào công nhân bắt đầu lớn mạnh Quan hệ xã hội và đấu tranh giai cấp

đã đi tới hình thái đơn giản hóa nhất, đồng thời đạt tới mức độ sâu sắc, gay gắt nhất Mâu thuẫn chủ yếu nổi lên hàng đầu là mâu thuẫn giữa giai cấp vô sản và giai cấp tư sản Nhưng nước Mỹ thời kỳ này còn chất chứa trong lòng nó những mâu thuẫn sâu sắc, quyết

liệt về vấn đề dân tộc: sự bành trướng lãnh thổ của nước Mỹ gắn liền với sự diệt chủng người da đỏ (cuộc chiến đấu cuối cùng chống lại sự xâm lược của người da trắng được

lịch sử ghi nhận là của bộ lạc Da đỏ Sious vào năm 1876) và tệ kỳ thị chủng tộc đối với người da màu (trong đó người da đen chịu ảnh hưởng nặng nề nhất) Giai đoạn này thơ ca

đã nhường chỗ cho tiểu thuyết, thể loại phù hợp hơn trong việc đi sâu phản ánh hiện thực sinh động , những vấn đề sôi bỏng của thời đại Chất trữ tình, cảm quan lãng mạn trong thi ca giai đoạn trước đã dần được thay thế bằng phong cách trào phúng, châm biếm đầy

chất phê phán trong văn xuôi và tiểu thuyết Chịu ảnh hưởng sâu sắc của chủ nghĩa hiện

thực Anh, Pháp, Nga cộng với những biến động lớn về mặt lịch sử xã hội, tác phẩm của các nhà văn hiện thực Mỹ nổi tiếng, thời kỳ này như Stephane Crane, Upton Sinclair, Frank Norris, Theodore Dreiser, đã đi sâu phản ánh, tố cáo những bất bình đẳng xã hội,

cuộc đấu tranh giai cấp quyết liệt, những bi kịch của “Giấc mơ Mỹ” và nhất là sự tha hóa,

băng hoại về đạo đức của con người trong xã hội công nghiệp hiện đại

Cuộc đời và sự nghiệp Jack London nằm trọn trong giai đoạn này - giai đoạn đầy

những biến động của nước Mỹ cả về mặt kinh tế, chính trị lẫn mặt văn hóa tinh thần

1.2.2 Jack London - Con người phiêu lưu từng trải từ tay trắng dựng nên sự nghi ệp: nhà văn “vô sản” đầu tiên của nước Mỹ

Jack London (tên thật John Giffith London) sinh ngày 12.01.1876 tại San Francisco,

là đứa con của cuộc hôn nhân không chính thức giữa Flora Wellman (một nữ giáo viên

dạy nhạc) và William Henry (một chiêm tinh gia) Sau khi ông chào đời ít lâu, vào tháng

9 cùng năm mẹ ông kết hôn với John London - một người đàn ông góa vợ Jack London

ra đời giữa lúc cuộc suy thoái kinh tế lớn 1873 làm tê liệt nước Mỹ, nhiều nhà máy đóng

cửa, hàng triệu người thất nghiệp trong đó có những người thân của ông

Năm 10 tuổi, Jack London đã phải vất vả để kiếm sống (vừa đi học, vừa bán báo) Năm 13 tuổi ông chính thức từ giã trường học - để làm đủ mọi nghề: làm thuê trong các

tiệm cà phê, bãi đánh bóng, nhà máy đồ hộp, đi đánh cắp sò (được mệnh danh là “ông Hoàng” trên các bãi sò vùng Lower Bay) Những năm 1892 - 1893, ông làm thủy thủ trên các con tàu California Fish Patrol, Sofia Southerland (trở thành “trùm” thủy thủ), sau đó làm công nhân trong xưởng đay, công nhân xúc than trong công trình xây dựng tuyến đường sắt Oakland và đủ mọi nghề khác (giặt quần áo, gác cổng, khuân vác v.v ) Vào tháng 7.1897, ông tham gia vào đám đông những người tìm vàng vùng Klondike

Bước vào đời đã phải chịu đựng nhiều thử thách khắc nghiệt của cuộc mưu sinh, là

nạn nhân trực tiếp của sự áp bức và bóc lột, hơn ai hết Jack London là người đã hiểu rõ

bản chất xã hội tư bản mà ông đang sống Tìm đến với Marx và Engels (1895) và chọn tư tưởng xã hội chủ nghĩa làm quan điểm chính trị, Jack London đã tham gia tích cực vào các phong trào đấu tranh xã hội Năm 1896, ông gia nhập Đảng Lao động Xã hội (The Socialist Labor Party) Năm 1901, ông xin ra khỏi Đảng này Cũng trong năm đó, ông xin gia nhập Đảng Xã hội (The Socialist Party) Từ đó đến 1916, ông là thành viên Đảng này cho đến khi xin ra khỏi Đảng vì nhận thấy “Đảng thiếu nhiệt tình, mất sức chiến đấu và không còn chú trọng đến đấu tranh giai cấp ” , và vì “toàn bộ trào lưu của xã hội chủ nghĩa ở Mỹ những năm gần đây có xu hướng hòa hoãn và thỏa hiệp ” (trích nội dung thư Jack London xin ra khỏi Đảng Xã hội)

Trong suốt thời gian là thành viên Đảng Xã hội, Jack London hoạt động rất tích cực, xông vào mọi biến cố của cuộc đấu tranh chính trị ở nước Mỹ Không chỉ bằng hoạt động

xã hội thực tiễn, ông đã có nhiều tác phẩm nổi tiếng viết về đề tài đấu tranh giai cấp đang

diễn ra quyết liệt trong lòng xã hội Mỹ: tiểu thuyết Gót sắt (The iron heel 1907), một số

tiểu luận: Cuộc chiến tranh giai cấp (War of the classes-1905), Cách mạng (Revolution-1909); Cách m ạng và những tiểu luận khác (Revolution and other essays

-1910)

Rõ ràng, sau khi Jack London tìm đến với “Chủ nghĩa Xã hội khoa học” , việc ông tham gia Đảng Lao động Xã hội, những hoạt động chính trị tích cực của ông, vấn đề ông cùng với các nhà văn tiến bộ như Stephen Crane, Frank Norris, Upton Sinclair bị tổng

thống Theodore Roosevelt liệt vào loại những nhà văn nguy hiểm đối với chế độ, có tính cách “khuấy bùn” (Muckrakers) là những minh chứng cho lập trường tư tưởng tiến bộ

của nhà văn

Tóm lại, cuộc đời và sự nghiệp của Jack London là tấm gương tiêu biểu của một người Mỹ đã vươn đến đỉnh cao danh vọng, tiền tài bằng một nghị lực tuyệt vời cùng sự

nổ lực phấn đấu không bao giờ ngừng nghỉ Từ một con người ra đời trong sự bất hạnh,

thất học, tự kiếm sống từ lúc lên 10, làm đủ nghề thuê mướn kể cả cướp bóc , ông đã trở thành nhà văn chuyên nghiệp vào năm 20 tuổi và nổi tiếng thế giới năm 27 tuổi, hai lần ứng cử chức thị trưởng Oakland (1901, 1905), là nhà diễn thuyết cách mạng nổi tiếng, nhà triệu phú tự lập và tự kết thúc cuộc đời năm 40 tuổi, để lại một di sản tinh thần quý báu và là một nhà văn được yêu thích trên thế giới Như một huyền thoại, cuộc đời ông còn nổi tiếng hơn cả những tác phẩm của ông George Sterting, người bạn ông đã viết về ông : “Sự vĩ đại của ông vượt lên trên mọi chủng tộc và thời đại Tài năng của ông rực sáng, cuốn hút và đích thực đến mức nó vượt qua mọi giới hạn của những định kiến và

quốc gia” (7, 9) Irving Stowe nhà văn Mỹ xem ông là “Ngôi sao chổi rực sáng phía chân

trời của thế kỷ XX”

1.2.3.Jack London và v ấn đề đấu tranh sinh tồn

Jack London là con người ham thích phiêu lưu tìm cảm hứng, luôn có mặt ở trung tâm những sự kiện sôi động của thời đại, là nhà văn “dấn thân, gia nhập”, có ý thức dùng

những trải nghiệm bản thân như những chất liệu để kiến tạo tác phẩm, cho nên thế giới nghệ thuật của ông là những mảng hiện thực rộng lớn của một đất nước in đậm dấu ấn sự khai phá, chinh phục, sự phát triển mạnh mẽ và cả tính chất khốc liệt của qui luật đấu tranh sinh tồn nghiệt ngã

Di sản tinh thần của ông khá đồ sộ: gần 200 truyện ngắn, 22 truyện vừa và tiểu thuyết, 5 vở kịch, hàng trăm bài báo và những tác phẩm viết về đề tài cách mạng

Hệ thống đề tài ưa thích, quen thuộc, tạo nên “vùng đối tượng thẩm mỹ” riêng của Jack London là những đề tài phiêu lưu và đấu tranh xã hội Đây là hai mảng hiện thực

gắn liền với tính cách phiêu lưu và cuộc đời hoạt động chính trị sôi nổi của ông Khi đi vào những sáng tác của Jack London, người đọc dễ dàng cảm nhận chủ đề quán xuyến

hầu hết tác phẩm của nhà văn là vấn đề đấu tranh sinh tồn được thể hiện dưới nhiều dạng

thức khác nhau trong một thế giới nghệ thuật vô cùng phong phú, sinh động Nhân vật

của ông là những mẫu hình giàu sức mạnh cả về thể chất lẫn tinh thần, luôn chiến đấu đến cùng với mọi thử thách để thực hiện khát vọng sinh tồn mãnh liệt Điểu này được minh chứng trong nhiều tác phẩm truyện ngắn, truyện vừa, truyện dài nổi tiếng của ông:

“Tình yêu cu ộc sống”, “Như chàng Argus thời đại xa xưa”, “Một người Mêhicô”,

“Ti ếng gọi nơi hoang dã”, “Nanh trắng”, “Từ bỏ thế giới vàng”, “Gót sắt”

Tóm lại, ở Jack London, đấu tranh sinh tồn thực sự trở thành điều “ám ảnh” được

biểu hiện rõ nét trong cuộc đời và cả trong sáng tác nghệ thfsfuật M.B.Khrapchenkô đã

viết: “Sự thật cuộc sống trong tác phẩm nghệ thuật không thể tồn tại bên ngoài cách nhìn

thế giới của cá nhân, cách nhìn này vốn có ở một nghệ sĩ thực thụ” (37, 89) Jack London

là một minh chứng Tư tưởng đấu tranh sinh tồn của thời đại đã tạo ra ở nhà văn một “cái nhìn nghệ thuật về thế giới và con người” Chính nó đã chi phối toàn bộ việc kiến tạo nên

thế giới nghệ thuật của tác giả từ hệ thống đề tài, chủ đề, hình tượng nghệ thuật đến kết

cấu

Nhìn chung, đấu tranh sinh tồn là một chủ đề được biểu hiện trong nhiều tác phẩm

của các nhà văn hiện thực nổi tiếng cùng thời với Jack London như: William Dean Howells (1830-1920), Henry James (1843 -1916), Stephen Crane (1817-1900), Theodore Dreiser (1871-1945) Khác với những nhà văn này, Jack London không chỉ đi sâu khai thác vấn đề đấu tranh sinh tồn của con người mà ông còn khai phá cuộc đấu tranh sinh

tồn trong thế giới loài vật Đặc biệt, chính với những tác phẩm viết về loài vật, ông thật

sự trở thành nhà văn nổi tiếng trên thế giới

CHƯƠNG 2: CUỘC ĐẤU TRANH SINH TỒN CỦA THẾ GIỚI

2.1 Gi ới hạn phạm vi xem xét cuộc đấu tranh sinh tồn ở thế giời loài vật trong sáng tác c ủa Jack London:

Trong sáng tác của Jack London, những tác phẩm viết về đề tài phiêu lưu chiếm một

số lượng lớn Cuộc đời dấn thân, phiêu bạt đã dần ông đến nhiều nơi, qua nhiều vùng đất

lạ Có thể thấy rằng, in đậm dấu ấn sâu sắc nhất trong những tác phẩm của ông là vùng Alaska giá lạnh và vùng biển phương Nam nước Mỹ đầy bão tố Trong những tác phẩm này, chúng ta thường thấy có sự hiện diện của nhiều con vật: chó sói, chó nhà, gấu, linh miêu, hươu, nai Điều nổi bật là tất cả những con vật trong tác phẩm của ông đều hiện

ra trong những tư thế, tình huống, hoàn cảnh đấu tranh sinh tồn quyết liệt, đòi hỏi chúng

phải đem tất cả sức mạnh bản năng và kinh nghiệm để chiến đấu giành giật sự sống còn Chó sói và chó nhà là hai con vật thường xuất hiện nhiều nhất trong những tác phẩm

của Jack London Chúng thật sự trở thành những nhân vật trung tâm trong nhiều tác

phẩm được viết rất thành công của nhà văn Điển hình như con chó Buck trong Tiếng gọi

nơi hoang dã và con sói Nanh Trắng trong tác phẩm cùng tên Qua những tác phẩm này,

các con vật đã trở thành những hình tượng nghệ thuật độc đáo, đầy tính biểu trưng

Khi đi vào nghiên cứu đề tài này, chúng tôi chọn Tiếng gọi nơi hoang dã và Nanh

Tr ắng là hai tác phẩm chính để đi sâu xem xét bởi vì đây là những tác phẩm tập trung thể

hiện nổi bật nhất cuộc đấu tranh sinh tồn của thế giới loài vật dưới cái nhìn của tác giả

2.2 Nhân v ật và cuộc đấu tranh sinh tồn trong “Tiếng gọi của hoang dã” và “Nanh

Tr ắng”

2.2.1.S ố phận phiêu lưu đầy khổ ải của hai nhân vật: Buck và Nanh Trắng

2.2.1.1.Buck

“The call of the wild” được tác giả công bố vào năm 1903 Nguyên tác tiếng Anh

có độ dài 90 trang, gồm 7 chương, mỗi chương có tiêu đề riêng gắn bó chặt chẽ với từng đoạn đời phiêu lưu của nhân vật 1

Tác phẩm kể về số phận của con chó Buck, 4 tuổi (có bố là chó nòi Xanh Béc-na

khổng lồ, mẹ là nòi chăn cừu Scotland), đang có cuộc sống yên bình nơi “chan hòa ánh sáng văn minh” trong trang trại ngài thẩm phán Miller (Judge Miller) giàu có ở phương Nam thì bị bắt cóc Cuộc hành trình đầy nghiệt ngã của Buck bắt đầu từ đó

Đầu tiên để khuất phục nó, những người bắt cóc đã hành hạ, đánh đập tàn nhẫn Buck trước khi bán nó lên vùng cực Bắc nước Mỹ, nơi đang nổ ra “cơn sốt vàng” vào

mùa thu năm 1897 Sống giữa vùng cực Bắc hoang dã, giá rét, trải qua nhiều người chủ

hầu hết độc ác với loài vật, luôn phải lao động đến cạn kiệt sức lực, đấu tranh quyết liệt

với đồng loại để được sống còn Buck đã tồn tại được nhờ vào sức lực, sự khôn ngoan, ý chí và khả năng thích ứng tuyệt vời

1 Ở Việt nam trước nay có hai bản dịch tiếng Việt với nhan đề khác nhau Bản dịch đầu tiên có tên gọi "Tiếng

g ọi của rừng thẳm" của cấn Huy Tăng, do nhà xuất bản sống mới Sài Gòn xuất bản vào năm 1960 Bản dịch thứ hai

có nhan đề "Tiếng gọi nơi hoang dã" của Nguyễn Công Ái và Vũ Tuấn Phương in trong tập truyện "Tiếng gọi nơi hoang dã" do nhà xu ất bản Lao động xuất bản năm 1983, sau đó tập truyện được nhà xuất bản Văn học - Hà Nội tái

b ản vào năm 2001

Nhìn chung, nh ững bản dịch đều thể hiện sự cố gắng giữ lại những giá trị nội dung, nghệ thuật của nguyên

b ản Tuy nhiên bản dịch của cấn Huy Tăng có nhiều độ lệch so nguyên tác (không dịch bài thơ mở đầu, không có tên tiêu đề ở mỗi chương, thoát ý và lược bỏ nhiều câu so nguyên bản ) Độ lệch so nguyên tác trong bản dịch của Nguy ễn Công Ái và Vũ Tuấn Phương không nhiều, các dịch giả đã bám sát nguyên bản, chuyển đạt được vãn phong tác gi ả về nhan đề tác phẩm, nếu dịch là "Tiếng gọi nơi hoang dã" chúng tôi nghĩ rằng sẽ chưa làm nổi bật được ý nghĩa hàm ẩn của kiệt tác nẩy, nổ cố thể dẫn đến cách hiểu khấc: "Tiếng gọi của hoang dã" ("nơi"; danh từ chỉ nơi

ch ốn, chỉ phần không gian mà người hay vật chiếm), đó có thể là tiếng gọi của con người không chỉ riêng của thú hoang, là ti ếng kêu gọi hoàn toàn bên ngoài của bản thân ( ) chủ thể Theo chúng tôi, cách dịch tên tác phẩm có

th ể làm bật rõ hơn trọng tâm chủ đề, ý nghĩa hàm ẩn của tác phẩm là "Tiếng gọi của hoang dã" ("của": quan hệ từ

bi ểu thị quan hệ sở hữu) "Tiếng gọi của hoang dã" - đó là tiếng gọi của bầy đàn, dòng giống hoang dã, là tiếng réo

g ọi thôi thúc không chỉ cất lên từ bên ngoài "nơi hoang dã" mà còn có thể hàm ý là "tự bên trong", lúc nào cũng hiện

h ữu như một bản năng, làm "bừng sôi huyết thống hoang vu " ở chủ thể

Nhưng môi trường sống khắc nghiệt, tàn bạo đã làm Buck biến đổi hoàn toàn Từ

một con chó hầu như thuần hóa nó đã trở thành một con thú hung dữ, tàn bạo, ma mãnh như giống sói rừng Trong một lần may mắn thoát chết nhờ vào kinh nghiệm bản thân, Buck đã gặp được John Thornton - một con người đầy nhân ái, yêu thương nó thật lòng Buck đã đáp lại tình yêu thương của người chủ mới bằng một thứ tình cảm gắn bó đặc

biệt – “một tình yêu thương thực sự và nồng nàn lần đầu liên phát sinh ra bên trong nó” Nhưng rồi John Thornton bị giết hại Mối dây ràng buộc cuối cùng của xã hội con người

với Buck hoàn toàn bị cắt đứt Đi theo tiếng gọi của dòng giống luôn thôi thúc, nó đã quay trở về với bầy đàn hoang dã và trở thành thống soái của bầy sói hoang luôn gieo rắc kinh hoàng cho con người Nhưng Buck không bao giờ quên người chủ yêu thương của mình Hằng năm, vào những ngày hè, nó vẫn tìm về nơi mà người chủ đã nằm xuống vĩnh viễn, “trầm ngâm đứng lặng hồi lâu rồi rú lên một tiếng hú dài và thảm thiết” trước khi bỏ đi

2.2.1.2.Nanh Tr ắng

White Fang được Jack London cho công bố vào năm 1906 Nguyên tác tiếng Anh

có độ dài 252 trang, gồm 25 chương, mỗi chương có tiêu đề riêng gần như là một câu chuyện độc lập nhưng gắn kết nhau trong một kết cấu nghệ thuật rất hoàn chỉnh 51

Cuộc đời nhân vật Nanh Trắng đã được tác giả miêu tả một cách rất tường tận không chỉ bắt đầu từ nó mà cả thế hệ trước - thế hệ trực tiếp sinh ra nó Lớn lên tong môi trường tự nhiên hoang dã, cuộc phiêu lưu của Nanh Trắng đã đưa nó đi trên một con đường số phận ngược lại với Buck - từ cuộc sống bầy đàn hoang dã về với xã hội loài người văn minh Nếu nói Jack London chịu ảnh hưởng sâu đậm học thuyết tiến hóa của Darwin thì tác phẩm Nanh Trắng là một minh chứng thuyết phục nhất Từ đầu đến chương V, tác giả miêu tả các cuộc săn mồi tìm kiếm thức ăn, tranh giành sự truyền

giống, trong đó nổi bật là con sói cái Kiche và con sói già một mắt Từ chương VI đến chương VIII, tác giả miêu tả sự ra đời của Nanh Trắng Do sinh ra trong môi trường tự

1

Tác ph ẩm được Bảo Hưng và Trung Dũng dịch ra tiếng Việt và do nhà xuất bản Long An xuất bản năm

1987 B ản dịch gồm 247 trang, có kết cấu chương như nguyên tác Nhìn chung, bản dịch đã chuyển đạt được nội dung và ngh ệ thuật nguyên tác cũng như về mặt văn phong của tác giả

nhiên với đấu tranh để sinh tồn khốc liệt, Sói con bước đầu đã bộc lộ bản năng chiến đấu

và khả năng thích ứng để tồn tại một cách xuất sắc Từ chương IX đến chương XXV, tác

giả miêu tả cuộc phiêu lưu của nhân vật Nanh Trắng khi cùng sói mẹ Kiche đến với thế

giới con người Tương tự như Buck, Nanh Trắng đã phải sống với nhiều người chủ hầu

hết đều tàn nhẫn đối với thú vật, phải thường xuyên chiến đấu đẫm máu với đồng loại (vì

miếng ăn, thù hằn, tranh giành vị trí đầu đàn ) Môi trường sống khắc nghiệt đã tác động, kích thích cái bản năng hoang dã của Nanh Trắng lên đến tột cùng của sự hung bạo, thích cắn xé, giết chóc Nó trở thành “một con quỷ dữ” không chỉ đối với loài thú mà cả

với con người Cuối cùng, trong một cuộc đấu với một con chó khác, Nanh Trắng suýt bị

giết chết nếu không nhờ Weedon Scott cứu thoát Giống như Buck, chính tình yêu thương chân thành của người chủ mới đã cảm hóa Nanh Trắng, biến nó thành một con vật trung thành, hết lòng yêu thương bảo vệ chủ mình Được Weedon Scott mang về vùng đất phương Nam, Nanh Trắng đã lập được nhiều chiến công giúp chủ Nhân vật đã kết thúc

cuộc phiêu lưu đầy trắc trở của mình bên cạnh đàn con lai chó nhà trong trang trại của ngài thẩm phán Scott ở vùng đất phương Nam văn minh, ấm áp, tràn ngập ánh sáng Qua hai tác phẩm, chúng ta thấy rõ có những nét giống nhau trong việc xây dựng

những tình tiết, biến cố của cốt truyện Nhưng Nanh Trắng có độ dày hơn, trọn vẹn hơn

trong việc khắc họa nhân vật và cuộc đời nhân vật Nếu lấy khởi điểm cuộc phiêu lưu của Buck là từ lúc bị bắt cóc khỏi nhà ông thẩm phán (ngay từ chương I) và của Nanh Trắng

từ lúc cùng sói mẹ bắt đầu cuộc sống chung với “các vị thần lửa” (từ chương IX); thì

phần dôi hơn tám chương đầu của tác phẩm Nanh Trắng chính là phần bổ sung, thêm

vào so với Tiếng gọi của hoang dã Nếu không có sự bổ sung nay thì có thể nói Nanh

Tr ắng là một sự lặp lại hầu như hoàn toàn Tiếng gọi của hoang dã Nói như một nhà

nghiên cứu: “Với một người viết tiểu thuyết, mỗi tác phẩm coi như một giai đoạn làm

việc, một hành trình tư tưởng” (58, 364), thì ở Jack London, sự biểu hiện thống nhất về

mặt tư tưởng nghệ thuật qua hai tác phẩm này, đó cũng là một hành trình tư tưởng - một hành trình để khẳng định cái nhìn về thế giới của nhà văn

2.2.2.Đấu tranh sinh tồn của loài vật trong thế giới hoang dã

Cuộc đấu tranh này được tác giả miêu tả cụ thể, sinh động từ chương I đến chương VIII trong tác phẩm Nanh Trắng

Không gian nghệ thuật vẫn là cái bối cảnh thiên nhiên khắc nghiệt của “vùng đất phương Bắc, hoang dã, tàn nhẫn, lạnh buốt thấu tim” với “ sự im lặng gần như tuyệt đối ” (2,6) Đó là một nơi không dành cho sự sống bởi vì “xứ sở nay không ưa vận động, cuộc sống là một xúc phạm đối với nó ” (2,8)

Cuộc đấu tranh sinh tồn của thế giới thú vật ở môi trường hoang dã được tác giả chú

trọng khắc họa ở ba phương diện: tìm cái ăn, tìm cách thích nghi với môi trường khắc nghiệt, giành giật “con cái” (the female) để duy trì nòi giống Đây là ba mặt cơ bản bảo đảm sự tồn sinh không chỉ cho một cá thể đơn lẻ mà cho cả giống loài sinh vật Điều này được tác giả nắm bắt và biểu hiện dưới nhiều dạng thức khác nhau qua những hình tượng nghệ thuật sinh động, nó hiện hữu không chỉ trong những tác phẩm viết về loài vật mà cả trong những tác phẩm viết về cuộc đấu tranh sinh tồn của con người

2.2.2.1.Giành gi ật “miếng ăn”

Đầu tiên là “cái đói” và sự tìm kiếm “miếng ăn” để thỏa mãn cái đói Jack London hay nói nhiều về “miếng ăn” Nó thực sự là điều “ám ảnh” ở ông không chỉ trong cuộc đời thực mà còn biểu hiện rõ nét trong rất nhiều tác phẩm của ông Khi đã đạt đến đỉnh cao tiền tài, danh vọng, trong một bức thư gởi cho một người bạn gái ông đã viết: “Em không biết thời thơ ấu của anh như thế nào đâu Ở trường Xan Phêđơrô vào khoảng năm lên 7 tuổi, thật là đói khủng khiếp Có một hôm anh đã ăn cắp một mẩu thịt trong cặp sách một cô bạn gái, anh đã ăn mẩu thịt đó nhưng rồi sau này không bao giờ anh ăn cắp

nữa ” (20, 312) Trong những tác phẩm như “Tiếng gọi nơi hoang dã” “Nanh Trắng”,

“Tình yêu cu ộc sống”, “Sự im lặng màu trắng” v.v Jack London đã có những đoạn

văn miêu tả rất chân thực, sinh động cuộc chiến đấu giành giật miếng ăn giữa các con vật

với nhau, giữa người và thú

Nanh Tr ắng cũng đã bắt đầu câu chuyện bằng cái đói ăn của bầy sói hoang dã và

cuộc tấn công của chúng vào hai con người lạc lõng, bất lực trong môi trường hoang dã,

khắc nghiệt Đói khát đã làm cho hình dạng bầy sói hoang hiện ra thật gớm ghiếc:

“Chúng gầy guộc đến phát khiếp! Xương sườn như cái bàn giặt, dạ dày lép kẹp gần dán

chặt vào cột sống ” (2,24), “chúng chỉ còn da bọc xương và bắp thịt thì trông giống như

những dải mỏng ” (2,33) Cái đói đã thực sự biến chúng thành những con quỷ khát máu

“với những bộ nanh nhọn sắc, sẵn sàng cấu xé, ngấu nghiến” (2,35) Sự hành hạ của cái đói khủng khiếp đã kích thích mọi sức mạnh còn lại trong bản thân chúng, cộng với kinh nghiệm sinh tồn mang tính bản năng mách cho chúng biết rằng hai con người – “loại động vật thượng đẳng đã từng đánh thắng tất cả loại động vật khác trên vùng đất phương

Bắc” (89), giờ đã thực sự bất lực hoàn toàn, dưới mắt chúng chỉ như “miếng mồi ngon”,

“một món thực phẩm giống như những con hươu, con thỏ” Tất cả đã làm bầy sói thực

sự trở nên liều lĩnh kiên trì bám đuổi, thít chặt vòng vây ngày này qua ngày khác tưởng

chừng không còn một sức mạnh, quyền lực nào khiến chúng từ bỏ mục đích Cuộc chiến đấu giữa người và thú diễn ra thật khốc liệt, tàn bạo và hoàn toàn bị chi phối bởi bản năng sinh vật từ hai phía: một bên là đàn sói đói chiến đấu vì miếng mồi, một bên là hai con người kiên quyết chiến đấu đến cùng để giành giật sự sống còn trong một tình thế hoàn toàn tuyệt vọng Trong cuộc chiến đấu này, bầy sói là những kẻ mạnh, là những kẻ chiến

thắng dù chỉ đạt nửa phần mục đích (một trong hai con người đã trở thành miếng mồi của chúng) Con người là kẻ yếu, sự sống còn có được chỉ nhờ vào kinh nghiệm chiến đấu và

sự may mắn

Cái ăn là điều kiện thiết yếu đầu tiên của sự sinh tồn Trong thế giới hoang dã,

những cuộc chiến đấu tranh giành miếng ăn giữa các loài sinh vật luôn diễn ra khốc liệt

và kết thúc đều là cái chết của kẻ yếu hơn Ở các chương đầu tác giả đã dành hầu hết

những trang tác phẩm để miêu tả một cách sinh động những cuộc chiến đấu nay Vì cái

ăn, bầy sói đã ngày đêm không nghỉ, “băng qua biết bao dặm đường cái đói dai dẳng, nghiệt ngã đã choán hết mọi tham vọng và thù hằn của chúng, ngay cả chuyện tình ái ” (2,44) “Cái đói” của bầy sói đã là nguyên nhân của biết bao thảm kịch sinh tồn trên vùng

đất cực Bắc giá rét Không chỉ riêng bầy sói, miếng ăn cũng là nguyên nhân chủ yếu của

những cuộc chiến đẫm máu khác giữa các loài sinh vật như: linh miêu, gà rừng, sóc, ó v v

Đối với nhân vật Nanh Trắng, cái đói và miếng ăn cũng là những thôi thúc đầu tiên

tạo nên ở sói con sự can đảm, sức mạnh tinh thần để vượt qua “bức tường thành thế giới” (nguyên tác: “The Wall of the World” - ám chỉ cửa hang) tìm đến thế giới bên ngoài đầy

chất thịt tươi sống Qua nhân vật, tác giả đã nhấn mạnh vai trò của miếng ăn trong đời

sống sinh vật: nó vừa là nhu cầu thiết yếu đầu tiên vừa là cái giúp cho con vật trưởng thành Với những cuộc chiến đấu giành giật cái ăn Sói con đã dần dần hiểu ra rằng phải

có sức mạnh, sự khôn ngoan và nhanh nhẹn như sói bố, sói mẹ thì mới có thể đảm bảo cho sự sinh tồn của nó

Nếu nói “đấu tranh sinh tồn là nhân tố tiến hóa của thực vật và động vật” (55,163) thì Jack London đã đứng ở góc nhìn khoa học này để khắc họa hình tượng nhân vật trung tâm Trong quá trình tiếp cận đời sống hoang dã, cùng với sự phát triển tự nhiên của thân xác nó, đấu tranh để sinh tồn đã góp phần chủ yếu vào việc hoàn thiện sự phát triển ở con

vật cả về thể xác lẫn tinh thần

2.2.2.2.S ự thích ứng trong môi trường hoang dã

Trong đời sống, sự chọn lọc tự nhiên luôn diễn ra khắc nghiệt đòi hỏi những cá thể sinh vật trước tiên phải nhận được “sự di truyền” những phẩm chất nổi trội từ giống loài

của chúng Sói con đã được tác giả khắc họa rõ nét ở mặt này Nhân vật ra đời đã kế thừa được những nét đẹp thể chất cũng như tinh thần của thế hệ trước nó Sức mạnh, sự ma mãnh, khôn ngoan, khả năng chiến đầu nổi trội có được ở nó là những cái đã từng có ở sói bố, sói mẹ Chính điều đó đã giúp cho Sói con sống còn trong khi bốn anh em cùng

lứa đều bị chết vì hoàn toàn thiếu những khả năng cần thiết để vượt qua sự đào thải nghiệt ngã của đời sống hoang dã

Nếu cho rằng, kinh nghiệm sinh tồn là kết quả thu được từ quá trình không ngừng thích ứng với môi trường, hoàn cảnh để tồn tại của mọi giống loài và cũng là một mặt

không thể thiếu để đảm bảo cho mọi cá thể một sự tồn tại tốt nhất thì về mặt này, nhân

vật Nanh Trắng có được một khả năng nổi trội Khi còn chưa ra khỏi hang, trong sự dạy

dỗ của sói mẹ, nó đã hiểu “thế nào là đánh đập và cần phải né tránh: thứ nhất là làm sao

khỏi bị đánh, thứ hai là nếu bị đánh thì phải làm sao chống đỡ hữu hiệu nhất, tức là khéo léo trốn chạy ” (2,68) Ngay từ buổi đầu ra khỏi hang, may mắn ăn được thịt những gà

rừng con, chạm trán với gà rừng mẹ và chứng kiến cảnh gà rừng mẹ trở thành miếng mồi

của con ó hung dữ, nó đã sớm nhận biết được rằng: “Các sinh vật sống đều là thịt Hết

thảy đều ăn được Ngoài ra các vật sống nếu khá to lớn đều có thể đánh nó Vậy tốt nhất

nó chỉ nên ăn thịt các con nhỏ hơn ” (2,77) Những cuộc chiến đấu thường xuyên với

những con thú khác đã làm cho nó ngày càng trở nên tinh khôn, ranh mãnh, “nó bắt đầu

nhận định chính xác hơn về sức lực của mình, hiểu rõ hơn lúc nào nên liều lĩnh hay ngược lại, lúc nào nên thận trọng ” (2,82) Qua thời gian với kinh nghiệm có được, nó

nhận ra rằng: “Muốn sống thì phải giết”, “thịt lại sống bằng thịt và sự sống lại dựa vào sự

sống Như vậy là có những kẻ ăn thịt và những kẻ bị ăn thịt Ăn hoặc bị ăn đó là qui luật

Và Sói con đã sống theo qui luật ấy ” (2,87)

Sự thích ứng cao nhất với đời sống hoang dã của nhân vật được tác giả khắc họa

một cách sâu sắc và tinh tế Đó luôn là kết quả của một quá trình không ngừng quan sát,

nhận biết bản chất đời sống, rút ra những bài học sinh tồn vô cùng cần thiết

2.2.2.3.Giành gi ật sự truyền giống

Bên cạnh miếng ăn và sự tăng trưởng, vấn đề “truyền giống” cũng là một vấn đề nổi

bật được Jack London đi sâu khai thác, biểu hiện Với con người, đây là khía cạnh luôn

gắn liền với ý thức về sự sinh tồn Ở con vật, nó là một thứ bản năng tự nhiên Đến tuổi trưởng thành, con vật cũng bị nhu cầu sinh lý thôi thúc Con đực và con cái tìm đến nhau

để thỏa mãn nhu cầu sinh lý Tiếng gọi của dòng giống cũng thúc đẩy nó lao vào cuộc giao hoan vì nó cũng muốn bầy đàn mình ngày càng đông, càng mạnh Ý hướng bảo vệ, duy trì nòi giống nảy sinh từ nhu cầu mang tính bản năng sinh tồn đó

Jack London đã dành cả chương IV: “Cuộc chiến đấu bằng nanh” (“The battle of the fangs”) để miêu tả cuộc đấu tranh giành giật “tình yêu” ở loài sói Trong bầy đàn, cuộc

chiến đấu này còn tàn khốc và quyết liệt hơn cả việc giành giật thức ăn giữa chúng bởi vì

“những ngày khó khăn mà chúng cùng đi săn và xẻ thịt con mồi, những ngày cùng nhau chia xẻ những cảnh đói khát đã bị quên sạch Đó là dĩ vãng Giờ đây “ái tình” đứng ở hàng đầu Đó là việc nghiêm túc hơn, còn tàn nhẫn hơn việc tìm mồi để sinh sống ”

(2,47) Trong Nanh Tr ắng, Jack London đã miêu tả thật sinh động cuộc chiến đấu giành

giật quyền truyền giống của ba con sói đực - con sói trẻ ba tuổi, con sói xám lớn và sói già một mắt:

“Con sói ba tuổi vừa bước vào cuộc thử lửa trong lần mạo hiểm lớn của ái tình đành

bỏ mạng Hai bên mình nó là hai kẻ tình địch Chúng quay lại phía con cái như đang mỉm cười trên tuyết Kẻ lớn tuổi hơn trong hai tên cầu xin chút ái tình tỏ ra mình biết xử sự trong yêu đương cũng như trong chiến đấu Nó còn đang liếm vết thương ở bả vai và như

vậy là cổ nó tự chìa ra trước lão sói già Với con mắt duy nhất còn lại, sói già lợi dụng ngay dịp tốt hiếm có cúi xuống đôi chút để lấy đà, con sói già chồm tới vồ lấy cổ tên tình địch và cắm phập nanh vào Vết thương rộng và sâu đã cắt đứt động mạch ở cổ con kia Sau đó sói già nhảy lùi ra xa ” (2,47)

Rõ ràng, đây thực sự là một cuộc chiến đấu khốc liệt, đẫm máu mà những kẻ tham gia chỉ biết đến thắng lợi bất chấp mọi thảm cảnh Đó là một qui luật sinh tồn nghiệt ngã trong thế giới loài vật Nó không cần có lý do, những sự biện minh và nằm ngoài mọi sự phán xét Thông qua một đoạn trữ tình ngoại đề, tác giả đã cho người đọc thấy hết bản

chất tàn bạo của cuộc đấu tranh sinh tồn ở thế giới loài vật và qua đó cũng đã trực tiếp

bộc lộ quan niệm, cách nhìn về bản chất vấn đề đấu tranh sinh tồn trong thế giới cuộc

sống mà mình đang tồn tại:

“Thiên nhiên thường giải quyết các chuyện tình ái như vậy trên xứ sở này Nơi

mà nỗi bi thảm chỉ còn lại với những kẻ bỏ mình Còn đối với những kẻ sống còn thì không có thảm cảnh mà chỉ có những thắng lợi và thành đạt ” (2,48)

Thiên nhiên hoang dã đã luôn chứng kiến những cuộc chiến đấu tàn khốc như thế

Đó là một điều tất yếu và bình thường trên vùng đất này Hình ảnh con sói cái - nguyên

nhân của cuộc chiến đấu và cũng là kẻ trực tiếp chứng kiến cuộc tử chiến từ lúc khởi đầu cho đến khi tàn cuộc, đã nói lên tất cả:

“Trong lúc này, Sói cái - nguyên nhân của cuộc tranh chấp đang ngồi ngắm nhìn

trận chiến một cách bình thản và thỏa mãn Và suốt thời gian, sói cái vẫn ngồi nguyên trên tuyết, vẫn khổng ngừng mỉm cười ”

Con sói già một mắt, thân mình đầy sẹo là kẻ chiến thắng vì nó khôn ngoan hơn, dày dạn kinh nghiệm chiến đấu hơn con sói mới lớn kia Sói cái đến mùa giao phối thì như trên đã miêu tả: nó tỏ ra thản nhiên ngồi chờ kết cục Nó không cần cũng không phải

lựa chọn đối tượng mà ngoan ngoãn tiếp nhận kẻ chiến thắng để rồi sinh sản ra một đàn sói con mang dòng máu của nó và của sói bố Cứ thế mùa sau tiếp mùa trước, cuộc giành

giật và sinh sản đã khiến cho bầy sói này có thêm sinh lực mới để thay thế những con đã

chết vì già nua, vì cái đói, cái rét, vì cuộc đấu tranh để giành giật giống cái nhà nó Bằng hình tượng nghệ thuật, tác giả đã thể hiện trọn vẹn quá trình truyền sinh ở loài sói

Tóm lại, Jack London đã tái hiện sinh động cuộc đấu tranh sinh tồn của thế giới loài

vật trong môi trường hoang dã thông qua ba mặt biểu hiện cơ bản: tìm kiếm miếng ăn, tìm cách thích nghi và giành giật con cái Những hình tượng nghệ thuật sống động, trong

các chương đầu tác phẩm Nanh Trắng chính là kết quả của tài năng quan sát tinh tế tập

tính, hành vi loài vật kết hợp với sự vận dụng những khái niệm di truyền, thích nghi, đào

thải trong học thuyết tiến hóa Darwin Đứng ở góc nhìn khoa học, đó gần như là sự minh họa bằng hình tượng nghệ thuật cho một học thuyết Nhưng nếu xét trong chỉnh thể nghệ thuật tác phẩm, phần bổ sung này so Tiếng gọi của hoang dã đã chứa đựng một ý

nghĩa nghệ thuật sâu sắc

Trong kết cấu của các tác phẩm Nanh Trắng chúng ta thấy có một lát cắt nghệ thuật

phân định rạch ròi hai thế giới đấu tranh sinh tồn dành cho nhân vật trung tâm: một thế

giới hoang dã (chường I đến chương VIII) và một thế giới khác dành cho cuộc phiêu lưu

của nó với những bất trắc, khốc liệt tàn bạo hơn (các chương còn lại) Chính cái xã hội

hỗn tạp, nơi luật rừng ngự trị của những người tìm vàng đã tác động sâu sắc đến đời sống nguyên thủy của loài vật Cuộc đấu tranh sinh tồn của chúng trong xã hội của những

người này đã mang nội dung mới mẻ khác biệt so với những gì biểu hiện trong môi trường hoang dã, nguyên thủy

2.2.3.Đấu tranh sinh tồn của loài vạt trong thế giới con người

2.2.3.1.B ối cảnh của cuộc đấu tranh sinh tồn

Do sự cám dỗ của một thứ kim loại màu vàng, vào những thập niên nửa cuối thế kỷ XIX đầu thế kỷ XX ở nước Mỹ, từng đoàn người lũ lượt đổ xô vào vùng cực Bắc giá rét

với phương tiện di chuyển chủ yếu là những chiếc xe trượt dùng sức kéo của chó Vì thế, trong thế giới thú vật, loài chó là nạn nhân chính trong “cơn sốt vàng” của con người

Nếu chọn lấy mốc khởi đầu trong cuộc phiêu lưu số phận của hai nhân vật thì có thể xác định như sau: Ở nhân vật Buck, đó là lúc bị bắt cóc khỏi nhà ngài thẩm phán; còn ở Nanh Trắng, nó xảy ra khi cả hai mẹ con sói nhập vào đoàn người da đỏ của Chồn Xám

Thời điểm khởi đầu cuộc phiêu lưu của hai nhân vật tuy không hoàn toàn trùng nhau nhưng những sự kiện và biến cố chính quyết định số phận nhân vật lại xảy ra trong những

thời điểm giống nhau Nanh Trắng khởi đầu cuộc phiêu lưu với người chủ đầu tiên là

Chồn Xám (lúc đó Nanh Trắng chưa đầy tuổi), cùng chủ đi qua nhiều vùng săn bắt và

cuối cùng thì hòa vào “cơn sốt vàng” thời đại; “Lúc đó là mùa hạ 1897 hàng ngàn người đang đi tìm vàng, ngược sông Yukon để tiến về Daoxon và Klondike” (2, 151), bởi vì chủ

nó Chồn Xám nuôi hy vọng sẽ bán được những đồ vật săn bắn với giá cao cho những người tìm vàng (lúc này Nanh Trắng gần đầy 5 tuổi) Còn Buck , ngay từ đầu đã thực sự

bị cuốn vào “cơn sốt” tìm vàng thời đại : “Ấy là bởi vì con người qua quá trình dò dẫm

giữa đất trời tối tăm vùng cực Bắc sẽ tìm thấy một thứ kim loại màu vàng Bấc đã là con chó như thế đấy vào cái mùa thu 1897, giữa lúc cơn sốt vàng ở Klondike đang lôi

cuốn biết bao nhiêu người trên khắp thế gian lao vào vùng đất phương Bắc giá buốt” (1, 124) Rõ ràng, ở hai tác phẩm, tác giả xác định rất rõ thời gian và không gian xảy ra câu chuyện và nó gắn liền với những sự kiện lịch sử xã hội của nước Mỹ: “Năm 1876, các bộ

lạc da đỏ vừa bằng lòng với việc nhận những khu đất tại miền Nam Dakota, thì người ta

lại khám phá ra vàng ở đó Vậy là một đợt sóng người phiêu lưu da trắng liền ùn tới

liền ” (24, 197)

Ấn tượng trước tiên của người đọc về không gian nghệ thuật trong hai tác phẩm vẫn

là bối cảnh thiên nhiên khắc nghiệt của vùng cực Bắc : “Trời rét kinh người, hàn thử biểu

chỉ âm 50° tuyết cuồn cuộn xô tới, gió rét cắt da cắt thịt như những lưỡi dao nung

trắng” (1, 156) Địa hình đầy hiểm trở, luôn đe dọa con người “Những con sông băng và

những khối tuyết gió dồn dày hàng trăm bộ, ngọn đèo Chin - Cut sừng sững, vạch phân

thủy chắn ngang giữa vùng nước biển và vùng nước ngọt và đứng như một vị hung thần

trợn trừng đe dọa, canh giữ miền phương Bắc buồn tẻ và hiu quạnh” (1, 149) Hoạt động trên vùng đất đó, mỗi sinh vật luôn phải đối đầu với sự nguy hiểm : “Những dặm đường quả là ghê gớm, bởi vì mỗi bước tiến lên phía trước là mỗi bước liều mạng của người và chó ” (1, 161) Thiên nhiên không chỉ mang đến rất nhiều cái chết cho mọi sinh vật vì sụp băng, tuyết lở mà còn gây nên những thời kỳ đói kém kéo dài Người

đọc có lẽ không quên vụ đói kém tàn khốc trong Nanh Trắng:

“Nanh Trắng bước vào tuổi đời thứ ba thì xảy ra vụ đói kém lớn đối với người da đỏ vùng Mackenzi Tất cả mọi động vật săn - mồi đều bị tiêu diệt, bị thiếu thức ăn hằng ngày, bụng đói như cào, chúng tấn công và giết hại lẫn nhau Chỉ những người khỏe

mạnh nhất mới sống sót Những người già nhất và yếu nhất đều chết đói Các vị thần

đã phải ăn cả da giầy và bao tay, trong khi bọn chó nhai cả yên cương lột khỏi thân thể chúng, rồi đến cả roi da Sau đó bọn chó đã ăn thịt lẫn nhau và cả các vị thần cũng đành

ăn thịt chó” (2,140)

Trong Ti ếng gọi của hoang dã Jack London cũng đã từng miêu tả cuộc chiến đấu

khốc liệt vì miếng ăn của bầy thú đói khát:

“Giữa khu vực cắm trại đột nhiên nhốn nháo những hình thù lông lá vừa lén lút

lẩn vào - những con chó Et-ki-mô đói ăn, có gân đến khoảng trăm con, từ một làng da đỏ nào đấy Chúng chỉ là những bộ hài cốt lùng thùng bọc trong những tấm bì lôi thôi lếch

thếch, với những con mắt rực cháy và những hàng nanh ngập nước dãi Những cơn điên

dại vì đói đã làm chúng trở nên kinh khủng, không ai cưỡng nổi ” (1, 158), “Chứng đã lăn xả vào cướp thức ăn, mặc những đòn đánh như búa bổ của con người “Chúng kêu ăng

ẳng và rú lên dưới những trận đòn giáng như mưa Ấy thế mà chúng vẫn điên cuồng bám

chặt cho đến khi ngốn sạch hết mảnh vụn cuối cụng” (1, 158)

Sự khắc nghiệt của thiên nhiên đã là nguyên nhân nảy sinh nhiều thứ bệnh tật ở loài thú Nhiều con chó rất mực trung thành nhưng do nhiễm bệnh không thể đi tiếp, chúng đã

phải gục ngã trong vòng dây kéo như con Dave, con chó Dolly trong Tiếng gọi của

hoang dã

Theo bước chân những người tìm vàng, loài chó vừa phải chịu đựng sự khắc nghiệt

của thiên nhiên vừa phải luôn đấu tranh để sinh tồn trong môi trường xã hội cũng khắc nghiệt không kém Đó là thế giới những người tìm vàng, một thế giới “như một đàn ong

vỡ tổ, người tứ xứ, kể cả từ nước ngoài, đổ xô đến kiếm vàng ở những thung lũng trong núi Trong đám dân tìm vàng có máu phiêu lưu, có vô số bọn bất lương tha hồ giết người cướp của, có những cuộc xung đột đẫm máu giữa những người làm mỏ và các tay anh chị ” (41, 348) Đó là thế giới thật sự hoang dã và hỗn mang, “thường xuyên cảnh giác là một nhu cầu bắt buộc, bởi vì chó và người ở đây không phải chó và người của thành thị Tất cả bọn chúng đều man rợ ” (1, 137) Chính vì thế khi bị cuốn vào thế

giới đó, tất cả mọi con thú đều cảm thấy lạ lẫm hoảng sợ dù nó là Buck - một con chó đã

từng gắn bó với con người hay là Nanh Trắng - Con sói với nguồn gốc hoàn toàn hoang

dã

Nếu trong thế giới hoang dã, đấu tranh sinh tồn của loài vật tập trung ở ba mặt: giành giật miếng ăn, thích ứng và truyền giống thì khi sống trong thế giới này, cuộc đấu tranh sinh tồn của chúng còn biểu hiện ở những mặt khác, chịu sự chi phối sâu sắc của con người như: những qui tắc, luật lệ của con người dành cho loài vật, lao động vì lợi ích con người, tranh giành quyền lực trong bầy đàn, tính cách những người chủ Tất cả

những vấn đề này kết hợp với bối cảnh thiên nhiên khắc nghiệt vùng cực Bắc nước Mỹ là

những yếu tố tạo nên không gian nghệ thuật của cuộc đấu tranh sinh tồn ở loài vật trong

thế giới có sự hiện diện con người Tính cách cũng như số phận của các nhân vật (con người hoặc con vật) trong bối cảnh đó, không gian nghệ thuật đó sẽ phơi bày rõ rệt Đó cũng chính là dụng ý của tác giả

Phiêu lưu theo bước chân những người tìm vàng, cuộc đấu tranh sinh tồn của thế

giới loài vật diễn ra thật khốc liệt Nếu xét về tính chất, những cuộc chiến đấu giữa chúng thường mang tính chất khác nhau Nó có thể hoàn toàn xuất phát từ bản năng hoang dã,

những thói quen tâm lý như: xung đột chó nhà, chó sói, đàn chó này với đàn chó khác Dưới sự chi phối của con người, những cuộc chiến đấu vì sự sống còn của chúng không còn biểu hiện hoàn toàn ở dạng bản năng mà nó gắn liền với kinh nghiệm sinh tồn của chúng Chính con người trong quá trình cùng sống, gắn bó hoạt động với loài vật, đã làm

nảy sinh ở chúng những nhu cầu, những kinh nghiệm sinh tồn mới mẻ Sự thôi thúc của

bản năng sống còn vốn dĩ tiềm ẩn trong từng sinh vật, buộc chúng phải biết cách tuân

phục chủ, biết phải làm gì để có thể nhận được sự ban thưởng từ tay chủ, biết khôn ngoan tìm đến với những con người yêu thương chúng Tất cả đã làm cho cuộc đấu tranh sinh

tồn của chúng trong xã hội con người gần như in đậm dấu ấn của sự nhận thức sâu sắc về

sự sinh tồn Có nhận ra điều này, chúng ta mới thấy hết sự tác động sâu sắc của con người lên đời sống tự nhiên hoang dã

2.2.3.2.S ự chi phối của con người và cuộc đấu tranh sinh tồn của loài vật

2.2.3.2.1.Sự thích ứng của loài vật trong môi trường mới

“Sự thích ứng” là điều kiện không thể thiếu của mọi cá thể trong cuộc đấu tranh sinh tồn Đó là khả năng tự điều chỉnh, tự biến đổi để hội nhập với hoàn cảnh Học thuyết

tiến hóa của Darwin đã nhấn mạnh rằng: trong cuộc đấu tranh sinh tồn, những sinh vật thích ứng, giành thắng lợi sẽ tồn tại, thất bại sẽ bị đào thải Đây là một qui luật không có ngoại lệ của tự nhiên

Trong thế giới nghệ thuật của Jack London, tác giả đã làm nổi bật cuộc đấu tranh sinh tồn của con người cũng như con vật thông qua nhiều dạng thức xung đột: xung đột

giữa các tính cách, giữa tính cách và hoàn cảnh, giữa khát vọng và thực tiễn, giữa người

và vật Nhưng dù được biểu hiện dưới dạng thức nào, tất cả vẫn có thể qui về dạng xung đột có tính bản chất nhất: đó là xung đột giữa “khát vọng sống” với môi trường sống (môi trường sống theo đúng nghĩa gồm hoàn cảnh xã hội và môi trường thiên nhiên) “Khát

vọng sống” của những nhân vật trong tác phẩm được tác giả biểu hiện ở hai dạng: “bản

năng sống” và “sống theo khát vọng” Đó là hai dạng thức luôn hiện hữu đơn lẻ hay phối

hợp phức tạp trong bất cứ nhân vật nào dù là người hay con vật Chúng ta có thể thấy ở

những truyện ngắn Tình yêu cuộc sống, Nhóm lửa là những tác phẩm được xây dựng

trên cái nền xung đột giữa bản năng sống và môi trường, hoàn cảnh sống khắc nghiệt

(trong Tình yêu cu ộc sống, Ngôi nhà của Mapuhi chính cái bản năng sống mãnh liệt

đã tạo ra cho con người những khả năng kỳ lạ để vượt qua và chiến thắng hoàn cảnh khắc nghiệt) Còn “sống theo khát vọng” là khởi nguồn của nhiều truyện phiêu lưu khác như:

Như chàng Argus thời đại xa xưa, Người đàn bà sinh ban đêm, Hướng theo những

m ặt trời giả tạo ở những tác phẩm này, cuộc đấu tranh sinh tồn của nhân vật là sự biểu

hiện hòa quyện mạnh mẽ giữa “bản năng sống” và “sống theo khát vọng” Lucy trong

Người đàn bà sinh ban đêm, để được sống theo khát vọng, đã mạnh dạn rũ bỏ quá khứ tù

hãm, vượt qua không biết bao nhiêu núi sông, rừng rậm, bão tố để thực hiện cho được

ước vọng sống trong tự do và nhân phẩm Trong Như chàng Argus thời đại xa xưa,

chính khát vọng mãnh liệt phải tìm được 300 ngàn đô la vàng đã kích thích ông lão 70

tuổi bệnh tật, tạo ra sức mạnh tinh thần lớn lao giúp nhân vật làm nên những điều kỳ diệu trên bước đường phiêu lưu tưởng chừng hoàn toàn vô vọng

Nhìn chung trong thế giới nghệ thuật của Jack London, nhân vật (dù là người hay thú) trên bước đường đi tìm sự sống luôn mang trong mình những khát vọng sống cháy

bỏng và đấu tranh đến hơi thở cuối cùng để thực hiện khát vọng Vì thế, những tác phẩm

của Jack London là “những bài ca” ca ngợi sức sống kiên cường, ý chí và nghị lực

Từ một con chó nhà đang sống yên bình, hạnh phúc, Buck đột ngột rơi vào “xứ sở

của sự hỗn mang , tính mạng lúc nào cũng bị đe dọa” (1, 151) Đó là thế giới cuộc

sống “đòi hỏi ở mọi sinh vật đều phải có khả năng thích ứng cao nhất, thiếu khả năng ấy

có nghĩa là rơi vào cái chết nhanh chóng và khủng khiếp” (1, 151) Buck đã đáp ứng được điều đó Bản năng sinh tồn và khả năng nhận biết bản chất đời sống của một con chó khôn ngoan đã giúp nó có được một sự thay đổi toàn bộ từ thói quen, lối sống, cách ứng xử trong các mối quan hệ Ở nó, tất cả những thói quen, lối sống của một quãng đời

hạnh phúc ở vùng đất phương Nam chan hòa ánh sáng văn minh đã thực sự “trở thành ký

ức rất mờ nhạt xa xăm” (1, 187)

Buck đã từng coi mình là “vua” của mọi loài sinh vật bò, lết, bay, kể cả con người, khi sống trong trang trại của ngài thẩm phán Miller Lần đầu tiên, khi nó bị khoác vào người bộ đai cương dành cho chó kéo xe, mặc dù cảm thấy “danh giá” bị tổn thương nhưng nó đủ “khôn ngoan để tự kiềm chế, không chống đối lại và quyết tâm làm tốt công việc” (1, 141) Ngay đêm đầu tiên ở vùng giá rét, nó đã học được kinh nghiệm đào

lỗ trong tuyết để ngủ Nó nhanh chóng, biết cách cắn vỡ lớp băng đóng chặt giữa các ngón chân, biết tìm ra nước uống dưới mặt băng khi khát Giống như Buck, Nanh Trắng thích nghi rất nhanh với cuộc sống ở trại Nó nhận thấy rõ sự bất công và tính tham lam

của các con chó lớn khi người ta ném thịt và cá cho chúng vào giờ ăn Chẳng mấy chốc

nó hiểu rằng đàn ông tỏ ra công bằng hơn, trẻ con tỏ ra độc ác hơn và các phụ nữ thì dịu dàng hơn sẵn sàng ném cho nó khúc xương hay mẫu thịt Còn đối với đàn chó kia, nó tự rút ra kết luận sau hai, ba lần gặp gỡ nảy lửa giữa nó và chúng rằng tốt hơn hết là nên để chúng yên, tránh chúng càng xa càng tốt” (105) Nó luôn: “học cách len lỏi khắp nơi trong trại, tỏ ra thông thạo trong cách quan sát đối với tất cả mọi việc đang xảy ra, và nó luôn nghe ngóng hòng xử sự đúng mức ” (2, 105) v.v

2.3.2.1.1.Luật của dùi cui (the law of club)

Thế giới những người tìm vàng là thế giới của những con người với bao qui tắc, luật

lệ riêng nằm ngoài hệ thống những qui tắc đạo đức, pháp luật xã hội Đó là một thứ luật

chứa đầy tính thống trị, nô dịch đối với loài vật Muốn tồn tại trong xã hội con người, trước tiên mọi con vật đều phải tuân phục những qui tắc do con người định ra

Thái độ hoàn toàn thuần phục con người ở nhân vật Nanh Trắng là kết quả của cả

một quá trình không ngừng quan sát, nhận biết và rút ra những kinh nghiệm vô cùng cần thiết Sự việc con người dùng gậy gộc xua đuổi bầy chó nhà đang lao vào cắn xé nó ngay phút đầu tiên đến trại người da đỏ đã đem đến cho nó một cảm nhận lờ mờ về một vấn đề

hết sức trừu tượng là “công lý” – “họ đề ra những luật pháp và đòi hỏi không kẻ nào được

vi phạm” (2, 85) Và nó đã quan sát chăm chú cách thức con người thực hiện công lý:

“Họ không cắn xé, cào cấu như các động vật khác mà sói con từng gặp từ trước đến nay

Họ biểu thị sức lực của họ thông qua những vật vô tri, vô giác Các vật này thay cho việc

cắn xé Các gậy gộc do các sinh vật kỳ lạ này điều khiển cũng bay bổng trong không khí như các sinh vật sống giáng xuống mình các con chó đau điếng” (2, 85) Từ đó, nó đã

đi đến sự nhận biết rằng con người có “một quyền lực kỳ diệu, không giải thích được, siêu tự nhiên Một quyền lực gần như thần lực ” (2, 95) Tiếp đến qua sự việc “bị bỏng”

vì tò mò trước “ngọn lửa” kỳ lạ của con người thì Nanh Trắng lúc này đã thực sự nhận ra

rằng “không gì có thể chống lại con người” Từ đó sói con đã biểu thị một sự phục tùng hoàn toàn con người:

“Nó muốn chạy theo gót chân họ Nếu họ lại gần thì nó tránh ra nhường chỗ Khi họ

gọi tên nó nó liền chạy đến Nếu họ đe dọa thì nó bò đến chân họ Nếu họ ra lệnh cho nó

ra thì nó vội chạy ra Nó thuộc quyền sở hữu của các “con vật - người” Nó phải tuân

lệnh họ ” (2, 103)

Nhưng ở Nanh Trắng, sự tuân phục hoàn toàn của nó đối với luật lệ con người không phải lúc nào cũng diễn ra êm đẹp Một lần, khi sói mẹ Kiche được coi là vật trao đổi để trừ nợ cho ngươi chủ Chồn Xám, Nanh Trắng đã bất tuân lệnh chủ lao theo mẹ và

nó đã bị trừng trị thẳng tay Lần ấy, nó đã cắn phập răng vào Chồn Xám và đã chịu một

trận đòn khủng khiếp Sự việc việc này đã làm cho nó rút ra được một bài học nữa trong

mối quan hệ với con người: “Không bao giờ và trong bất kể trường hợp nào, nó không được liều lĩnh cắn lại đấng Thần linh vừa là chúa tể vừa là chủ nhân của nó Thân thể

Thần linh là tối thượng và nếu dám xúc phạm bằng răng tức là một phạm thượng không

thể tha thứ được, một tội ác không thể tưởng tượng nổi” (2, 110) Qua đó, sự thuần

phục của nó đối với con người càng trở nên tuyệt đối và nó gần như có được một sự nhận

biết sâu sắc cái giá trị từ hai phía của sự tuân lệnh chủ: “Một sự tuân lệnh khắc khổ, tuyệt đối về phía nó và đền bù lại, người ta cũng chấp nhận sự tồn tại của nó và nó sẽ tránh được các trận đòn ” (2, 111) Và trong suốt cuộc hành trình số phận, nó đã bao lần trở thành nạn nhân của thứ “luật dùi cui” Nổi bật nhất là những trận đòn khủng khiếp mà nó

phải gánh chịu một cách oan uổng khi người chủ Chồn Xám vì không chịu nổi ma lực