Hình ảnh ông lái đò Lai Châu hiện lên với một vẻ ngoài đầy phong sương, cơ thể in hằn mùi sông nước, gắn liền với nghề nghiệp của ông “tay lêu nghêu như cái sào, chân khuỳnh ra như kẹp l[r]
Trang 11 Dàn ý phân tích hình tượng Người lái đò
I Mo bai
- Nguyễn Tuân là một tác giả tài hoa, uyên bác, luôn kiếm tìm cái đẹp Trước cách mạng ông tìm kiếm vẻ đẹp trong quá khứ, khi cách mạng thành công ông tìm kiểm vẻ đẹp ngay trong cuộc sống hiện tại Người lái đò sông Da là tùy bút tiêu biểu cho những sáng tác sau cách mạng của ông
- Ông lái đò chính là chất vàng mười đã được thử lửa mà Nguyễn Tuân tìm kiếm, người anh hùng trong thời kì xây dựng chủ nghĩa xã hội Liên hệ hình ảnh người anh hùng trong thơ ca Nguyên Tuân trước cách mạng (Huân Cao — Chữ người tử tù)
HH Thân bài
-Công việc: lái đò trên sông Đà, hằng ngày đối diện với thiên nhiên hung bạo
- Về lai lịch: tác giả xóa mờ xuất thân, tập trung miêu tả ngoại hình để ngợi ca những con người vô danh âm thâm công hiên: “tay lêu nghêu như cái sào Chân ông lúc nào cũng khuỳnh khuynh, chât mun”, đó là ngoại hình khỏe khoăn của con người lao động luôn găn bó với nghê
- Là người có lòng dũng cảm, tình yêu nghê: “giữ mái chèo, nén vết thương, hai chân kẹp chặt lây cuông lái”
- Có thê liên hệ đến hình ảnh Huấn Cao — người anh hùng trong quan niệm của Nguyên Tuân trước cách mạng đê dân dắt sang hình tượng ông lái đò
- Công việc: lái đò trên sông Đà, hăng ngày đối diện với con thủy quái hung bạo
- Là người từng trải, hiểu biết và thành thạo trong nghề lái đò: “trên sông Da ông xuôi ngược hơn một trăm lần”, “nhớ tỉ mỉ những luong nước”, “sông Đà đối với ông lái
đò ây như một thiên anh hùng mà ông đã thuộc xuông dòng”,
99 é6
- Là người mưu trí dũng cảm, bản lĩnh và tài ba:
+ Ung dung déi dau voi thac dir “nén dau gitr mai chéo, tinh tao chi huy bạn chèo .”
dé pha tring vi thach tran thir nhat,
+ Ông lái đò “không chút nghỉ tay, nghỉ mặt phá luôn vòng vây thứ hai và đối chiến thuật, ông ”“năm chăc binh pháp của thân sông thân đá, ông đã thuộc quy luận phục kích của lũ đá nơi ải nước”, động tác điêu luyện “cưỡi đúng ngay trên bờm sóng, phóng thăng thuyền vào giữa thác .”
+ Là người nghệ sĩ tài hoa: ưa những khúc sông nhiêu ghênh thác, không thích lái đò trên khúc sông bằng phăng, coi việc chiến thắng “con thủy quái” là chuyện thường: sau khi vượt thác nhà đò đốt lửa nướng cơm lam và toàn bàn về chuyện cá anh vũ, cá dầm xanh
Trang 2- Khái quát về phong cách nghệ thuật Nguyễn Tuân: là nhà văn tài hoa uyên bác, suốt đời đi tìm cái đẹp, luôn khám phá thê giới ở bình diện văn hóa, thâm mĩ, luôn miêu tả con người trong vẻ đẹp tài hoa nghệ sĩ
II Kết bài
- Nêu cảm nhận về hình tượng nhân vật ông lái đò: là đại điện cho con người lao động Tây Băc trong giai đoạn xây dựng chủ nghĩa xã hội, là con người vừa có phâm chat anh hùng vừa tài hoa nghệ sĩ, chứa đựng chât vàng mười đã qua thử lửa
- Người lái đò sông Đà là tùy bút xuất sắc miêu tả chân thực vẻ đẹo vừa hung bạo vừa trữ tình của thiên nhiên Tây Băc, giữa nên thiên nhiên nôi bật lên là vẻ đẹp của những người lao động bình di
2 Phân tích hình tượng Người lái đò sông Đà - mẫu 1
Nguyễn Tuân là một trong những gương mặt tiêu biểu của nên văn học Việt Nam hiện đại Mỗi tác phẩm cua Ong la mot bai ca về cái đẹp của con người, của cuộc sống VỚI
tư tưởng, tình cảm gắn bó quê hương Nguyễn Tuân được người đọc đặc biệt chú ý về phong cách nghệ thuật rất riêng và rất độc đáo của ông "Người lái đò Sông Đà", đó là một bài tùy bút, cũng là một bài thơ băng văn xuôi thể hiện rõ nhất những nét tiêu biểu về phong cách đó
"Người lái đò sông Đà" trước hết là một tác phâm viết về một con người và con sông Nhưng dưới ngòi bút đây hứng thú và tài hoa của ông thì mọi cảnh vật thiên nhiên đều trở thành những công trình mĩ thuật, con người đều trở thành những nghệ sĩ điêu luyện của mình
Băng sự quan sát tỉ mỉ và khả năng mô tả cùng với một kho chữ nghĩa vô cùng phong phú và chuân xác của Nguyên Tuân đã dựng lên những bức tranh hết sức sông động, những hình tượng kì vĩ giàu sức hâp dân trong thiên tùy bút rât độc đáo này
Người lái đò trên sông Đà được Nguyễn Tuân nói đến trong tác phẩm là một ông giả
70 tuổi đã giành một phân lớn đời mình cho nghê lái đò dọc sông Đà Đó là một người lái đò lão luyện: “Trên dòng sông Đà, ông xuôi, ông ngược hơn một trăm lần rồi chỉnh tay giữ lái độ sáu chục lần ” trong thời gian hơn chục năm làm cái nghề đây nguy hiểm và gian khô này
Đây là một con người từng trải, hiểu biết, rất thành thạo trong nghề lái đò, và đã đạt đến trình độ “băng cach lay mắt và nhớ tỉ mỉ như đóng đanh vào lòng đất tất cả những luông nước của tất cả những con thác hiểm trở” Nguyễn Tuân tiếp tục bày tỏ sự khâm phục của mình đối với con người này: “Sông Đà, với ông lái đò ây, như một trường thiên anh hùng ca mà ông đã thuộc đến cả những dâu chấm than, châm câu va
cả những đoạn xuống dòng” Thật là một cách so sánh “rất văn chương” đây thú vị và cũng “rất là Nguyễn Tuân”
Hình tượng người lái đò với “cái đầu bạc quặc thước ây đặt trên một thân hình cao to gọn quánh như chất sừng, chất mun” và những cánh tay vẫn là cánh tay của một
“chàng trai”, “trẻ tráng quá”, Nguyên Tuân đã gọi đó là một thứ “vàng mười” Ong đã Trang chu: https://hoatieu.vn/ | Hotline: 024 2242 6188 @ HOATI EU Vin
Trang 3đứng trước những thách thức của con sông Đà với thế lực của những bãi đá ghê gớm, những cạm bẫy đây kinh hoàng: khúc sông lượn, thay sóng bọt đã trắng xóa của một chân trời đá Đá ở đây từ ngàn năm vân mai phục hết trong lòng sông, hình như mỗi lần có chiếc thuyên nào xuất hiện ở quãng âm âm mà quạnh hiu nay, mỗi lần có chiếc nào nhỡ vào đường ngoặt sóng là một số hòn bèn nhôm cả dậy để vô lây thuyền” Một mình một thuyền ông đã giao chiến như một dũng sĩ: " hai tay giữ mái chèo khỏi bị hất lên khỏi sóng trận địa phóng thăng vào mình Mặt nước hò la vang dậy quanh mình, ùa vào mà bẻ gẫy cán chèo, võ khí trên cánh tay mình”, và sóng nước
“thúc vào gôi bụng và hông thuyên Có lúc chúng đội cả thuyên lên Nước bám lây thuyên như đô vật túm thắt lưng ông đò đòi lật ngửa mình ra giữa trận nước vang trời thanh la não bạt” Có lúc tưởng như ông lái đò bị nhân chìm dưới dòng sông Các miêu tả chân thực và táo bạo này cho thấy sức mạnh ghê gớm của dòng thác hung dữ đối với con người, chỉ cân lóa mặt, lỡ tay một chút là phải trả giá băng sinh mạng của minh
Nhưng chỉ dũng cảm va gan dạ chưa đủ, mà cái quan trọng hơn là tài nghệ cùa người cầm lái để lái con đò đến mức điêu luyện và nghệ thuật Tác giả đã so sánh người lái
đò sông Đà với người lái xe lao xuống dốc đèo LÊN rất nguy hiểm nhưng người lái xe còn có phanh chân, phanh tay, có tiến lên, lùi lại “còn như cai thuyén mà lao xuống thác thì chả có cái phanh nào cả, chỉ có lao đi chứ không lùi lại, không lao trúng tim luông nước thì thuyền quay ngang mà ụp, chứ không có lùi øì cả ” vẫn bằng phương pháp so sánh, nhưng với những hình ảnh rất táo bạo, tác giả đã tả sông Đà thiên biến vạn hóa, mỗi chỗ như có một cái bẫy nguy hiểm riêng, đòi hỏi người lái đò phải có một cách ứng phó riêng Có chỗ thì nước sông “reo lên như đun sôi một trăm độ muốn hất tung cả một cái thuyền đang phải đóng 0 một cái nắp 4m nước đang sôi không lồ” “Có luong nước đi lầm vào thì chết ngay” Lại có những “hút nước” xoáy sâu như lòng giêng “cái hút nó lút xuống, thuyên trồng ngay cây chuối ngược rôi vụt biên đi”
Thật là một dòng sông Đà đây hiểm trở, đây gian nan cho con nsw Thé nhung,
“Ong lái đò có nén vết thương, hai chân vẫn kẹp chặt lẫy cái cuông lái Mặc dù mat
“méo bệch đi” vì những đòn hiểm, “nhưng trên cái thuyén sáu bơi chèo, vẫn nghe rõ tiếng chỉ huy ngăn gọn tỉnh táo của người câm lái”
Rõ ràng qua cách miêu tả đến tột cùng sự dữ dội của con sông, Nguyễn Tuân nhăm đến một mục đích lớn: ca ngợi sự dũng cảm, tài trÍ của con người, ca ngợi sự chiến thắng vĩ đại của ông lái đò, đã vượt bao thác ghênh, song to gio ca dua con do vé dén bến bình yên, không phải chỉ một lần, mà hàng trăm lần, suốt 15 năm làm người lái thuyên vượt sông Đà Cuộc đọ sức giữa con người đã chiến thang; trở về cuộc sông thanh bình: “thế là hết thác Dòng sông vặn mình vào một cái bến cát có hang lạnh ( ) Sông nước lại thanh bình Đêm ấy nhà đò đốt lửa trong hang đá, nướng ông cơm lam ”
Cảm hứng lãng mạn đậm đà trong sáng, lan tỏa trong từng câu văn tả thực, tạo cho đoạn văn một sức lôi cuôn không thê cưỡng nôi Đó là một bài ca về lao động, vê con người lao động
Trang 4Sau mười năm làm nghê lái đò, kê cả sau khi đã thôi nghê vài chục năm, trên ngực người lái đò vân còn “bâm tụ” một “củ khoal nâu”, với Nguyên Tuân, đó cũng là cái hình ảnh quý giá của một thứ huân chương lao động siêu hạng”
Cảm ơn nhà văn Nguyễn Tuân đã cho chúng ta thưởng thức một công trình nghệ thuật đây sáng tạo Ngoài việc cung cấp cho chúng ta những kiến thức về thức về cuộc sông,
về văn hóa và lịch sử địa lí, về ngôn ngữ tác phẩm đích thực ấy còn là một khối kiến trúc thâm mĩ độc đáo, ø1úp ta cảm thụ được cái đẹp một cách sâu sắc Cái đẹp hùng vĩ của thiên nhiên của tạo hóa và đặc biệt là cái đẹp của con người cụ thể, con người lao động: Người lái đò sông Đà
Nguyễn Tuân đích thực là một nghệ sĩ tài hoa bậc thây trong việc ngợi ca những con người lao động ø1an lao nguy hiêm, nhưng đây vinh quang
3 Phân tích hình tượng Người lái đò sông Đà - mẫu 2
Người lái đò sông Đà ra đời trong những năm toàn dân ta bước vào công cuộc xây dựng Xã hội chủ nghĩa đây sôi động, khẩn trường, khi đó cảm hứng ngợi ca, tôn vinh cuộc sông mới, con người mới ngập tràn trong các tác phẩm văn học Không năm ngoài xu thế chung đó, Người lái đò sông Đà với hình tượng người lái đò là một trong những hình ảnh nổi bật Nguyễn Tuân ca ngợi người lao động bình dị, vô danh nhưng hàng ngày, hàng giờ đang công hiến, dựng xây đất nước
Hình tượng người lái đò sông Đà được đặt trong quan hệ với sông Đà, để qua đó tô đậm, làm nỗi bật hình tượng người lái đò Bởi vậy sông Đà hung dữ, bạo ngược bao nhiêu thì khi vượt qua nó, chiến thăng sức mạnh của nó người lái đò càng thê hiện rõ nét hơn sức mạnh của mình
Người lái đò quê ở Lai Châu, đã từng xuôi ngược dòng sông Đà hơn một trăm lần trong đó có tới sáu mươi lần giữ lái chính Tác giả đã tạo ấn tượng cho người đọc về ông lái đò với những con số đây áp lực và thử thách Mỗi lần vượt sông Đà là một lần đối diện với cái chết, sô lần ông vượt sông Đà thành công đã cho thây sự tài giỏi, điêu luyện trong nghề nghiệp của ông lái đò
Đề làm nổi bật vẻ đẹp của người lái đò, Nguyễn Tuân đã giới thiệu chân dung của nhân vật: “tay ông lêu nghêu như cái sào, chân ông lúc nào cũng khuỳnh khuỳnh gò lại như kẹp lây một cái cuông lái tưởng tượng, giọng ông ao ào như tiếng nước trước mặt ghênh sông, nhỡn giới ông vòi vọi như lúc nào cũng mong một cái bến xa nào đó trong sương mù”, “cái đầu bạc quắc thước đặt lên thân hình gọn quánh chât sừng chất mun” Ở diện mạo của ông lái đò chỉ có một điểm duy nhất chứng tỏ tuổi ông đã cao đó là mái tóc bạc, khi dùng tay che mái tóc này đi, người ta lầm tưởng “mình đang đứng trước một chàng trai đang ngôi ngoài bến chính bờ sông” Diện mạo, ngoại hình của ông lái đò gây ấn tượng manh với người đọc, bởi nó trái ngược hoàn toàn với cái tuôi bảy mươi của ông, đó là diện mạo, ngoại hình của một chàng thanh niên lực lưỡng, dẻo dai, cường tráng Sức khỏe, thể chất của ông lái đò in đậm dấu ân nghề nghiệp, do suốt đời vật lộn với sông nước nên cân phải có một thê lực phi thường dé chiến đấu lại với những con thác dữ
Trang chu: https://hoatieu.vn/ | Hotline: 024 2242 6188 @ HOATI EU Vin
Trang 5Phẩm chất nỗi bật và có ý nghĩa quyết định đến sự thành công của ông lái trong nghệ
vượt thác này chính là kinh nghiệm dày dặn Không cân bất cứ bản hồ nào nhưng lại
có thể nhớ một cách chính xác luông lạch trên sông Để ngợi ca bản lĩnh của ông Nguyễn Tuân đã sử dụng hình ảnh so sánh độc đáo, giàu chất thơ “Sông Đà đối với ông lái đò ấy, như một trường thiên anh hùng ca mà ông đã thuộc đến cả dấu châm than, chấm câu và những đoạn xuống dòng” Không chỉ dày dặn kinh nghiệm ông lái
đò còn nâng nghề nghiệp của mình — công cụ mưa sinh thành một niềm đam mê mãnh
liệt trong đời Bởi đối mặt với thác dữ, tức là đối mặt với cái chết song ông không hé
sợ hãi mà cảm thấy đó là sự thú vị trong nghề nghiệp của mình Với ông lái đò thì sông Đà chỉ thực sự đậm đà ở đoạn nhiều chênh thác, nêu phải chèo đò ở những đoạn băng phăng thì ông thấy chân mình như dại đi và buồn ngủ như người mèo đi bộ ở đồng băng
Hình tượng ông lai dd dep dé nhất là trong cuộc thủy chiến với sông Đà Nguyễn Tuân đã sáng tạo ra một một cuộc thủy chiến có một không hai trong lịch sử văn học, giữa một bên là thủy quái sông Đà với sức mạnh ghê gớm, tâm địa xảo trá và một bên
là ông lái đò tuy dẻo dai, cường tráng nhưng đơn độc trong cuộc chiến gay go, quyet liệt này để có thể giành được chiến thắng, ông lái đò đã bộc lộ tất cả những phẩm chất tốt đẹp của mình
Ở trùng vi thạch trận thứ nhất, sông Đà đã phô ra sức mạnh thể chất của nó với sự phối hợp giữa đá, sóng, nước Chúng vừa đánh trực diện vừa tung đòn đánh tỉa, dé dồn ông lái đò vào thế yếu Dù cảm hứng lãng mạn là cảm hứng chủ đạo trong tác phẩm song cái nhìn va cách miêu tả của Nguyễn Tuân về cuộc thủy chiến không hề hời hợt dễ dàng, ông phi lại thời điểm mà tưởng như ông lái đò ngã gục trước những đòn đánh chí mạng của sông Đà Nhưng băng sức chịu đựng phi thường, thể chất dẻo dai, cường tráng vân cô găng kẹp chặt cuông lái, trên thuyên vẫn vang lên sự chỉ đạo ngăn gọn, dứt khoát Và băng lòng dũng ảm, sức khỏe phi thường, bình tĩnh ông lái
đò đã vượt qua những trùng vi thạch trận thứ nhất Ở trùng vi thạch trận thứ hai với sự thay đổi bất ngờ, biến hóa khôn lường trong việc bố trí các cửa sinh, cửa tử Nhưng băng kinh nghiệm dày dạn, băng sự linh hoạt ông lái đò đã nhanh chóng đưa thuyền đi vào đúng cửa sinh Với đoạn quân sóng nước, cách đánh của ông cũng biến hóa linh hoạt, để phù hợp với những trùng vi thạch trận khác nhau Ở trùng vi thạch trận cuối cùng tác giả miêu tả không nhiều song vẫn làm bật lên được tài nghệ trong việc lái đò của ông lão Băng sức khỏe và sự dẻo dai, sức chịu đựng, đặc biệt là lòng dũng cảm, chủ động, quyết đoạn, ông đã vượt qua tất cả nhưng cái bẫy mà sông Đà đã tung ra Cuộc chiến không cân sức giữa một bên là thiên nhiên dữ dội với một bên là ông lão đơn độc chỉ có mái chèo là vũ khí duy nhất, song chiến thắng đã thuộc về con người Nếu như trong cuộc chiến với sông Đà thê hiện vẻ đẹp và sức mạnh ở bề nỗi của sông
Đà thì sau cuộc chiến cách ứng xử với chiến công, chiến thắng của ông lão lại cho thây những vẻ đẹp ở bê sâu tâm hôn, nhân cách Chiến thăng được sông Đà với bảy
mươi ba ghênh thác là một điều không phải ai cũng có thể làm dược, thậm chí đây là
một chiến công phi thường Song với ông lão và tất cả những người lao động nơi đây
là là một điêu hết sức bình thường Nhưng chính bởi biết giản dị hóa bình thường hóa những điều phi thường mà tâm hôn, nhân cách của những người lao động nơi đây càng trở nên trần trọng, đáng quý
Trang 6Hình tượng ông lái đò in đậm dấu ấn phong cách Nguyễn Tuân Bởi ông chính là kiểu người tài hoa, nghệ sĩ, biết nâng nghề nghiệp của mình lên mức nghệ thuật Song ở hình tượng ông lão thể hiện rất rõ sự chuyên biến trong tư tưởng Nguyễn Tuân khi những con người tài hoa, nghệ sĩ được miêu tả không phải là những con người phì thường mà là những con người bình dị, thậm chí vô danh Đây chính là cách Nguyễn Tuân ngợi ca, tôn vinh nững người lao động thâm lặng trong công cuộc xây dựng xã hội chủ nghĩa
4 Phân tích hình tượng Người lái đò sông Đà - mẫu 3
Một tác phẩm văn học lớn, có giá trị sống mãi trong lòng người đọc thì tác phẩm đó phải xây dựng được những nhân vật điển hình trong hoàn cảnh điễn hình hội tu day
đủ tài năng và tâm huyết của người nghệ sĩ Nhân vật ông lái đò trong tùy bút “Người lái đò sông Đà” của Nguyễn Tuân là một nhân vật như thé
Dưới ngòi bút thân kì của Nguyễn Tuân, bức tranh thiên nhiên sông Đà hiện lên vô cùng hung bạo, trữ tình có vị trí quan trọng làm nên một tâm phông rất phù hợp dé hình tượng người lao động ở trên núi rừng Tây Bắc nỗi lên với hai phẩm chất, đó là chất anh hùng và chất nghệ sĩ mà tiêu biểu là ông lái đò rất gan dạ, dũng cảm gân hai mươi năm chiến đâu với thác đá song nước sông Đà để tôn tại Tay lái của ông được miêu tả là “tay lái ra hoa” Ông lái đò hiện lên trong những trang văn của Nguyễn Tuân đây ân tượng với những nét về ngoại hình đúng là một con người của sông nước: Ông gần bảy mươi tuôi nhưng rất chắc khỏe “thân hình gọn quánh như chất sừng”,
“tiếng nói ào ào như sông nước” “hai tay dài lêu nghêu như cái sào lái đò”, “hai chân khuỳnh khuỳnh như đang kẹp chặt cái cuống lái trong tưởng tượng” Chỉ vài nét phác họa tài hoa mà nhà văn như chạm khắc hình tượng ông lái đò như là một anh hùng trên sông nước, vĩnh viễn đọng lại vào trái tim bạn đọc dé dự báo về nhân vật cả cuộc đời gắn với nghê lái đò và mức độ tay nghề đã đạt đên mức nghệ sĩ
Có lẽ bao tình cảm đam mê, yêu quý sông Đà của Nguyễn Tuân được gửi găm vào nhân vật ông lái đò, nên nhà văn đã để nhân vật của mình găn bó với sông Đà đến mức máu thịt, hiểu và yêu dòng sông đến mức thuộc lòng từng tên thác tên ghênh hơn một nghìn tên dù dễ hay khó đêu hội tụ lắng đọng thành một dòng chảy trong trai tim của ông lái đò hay chính là trái tim của Nguyễn Tuân Ông thuộc dòng sông như thuộc một “bản trường ca, thuộc đến từng dâu châm dấu phây, dau cham than và từng đoạn xuống dòng” “Ông lái đò đã năm chắc binh pháp của thần sông thần đá, ông đã thuộc quy luật phục kích của lũ đá nơi ải nước” Chính vì thế mà ông lái đò đã khuất phục, chế ngự được sự hung bạo của dòng sông Đà Ông không phải thần thánh mà chỉ là một người lao động bình thường băng xương băng thịt nhưng với chí đũng song toàn nên ông vẫn chiến thắng thiên nhiên nghiệt ngã để tôn tại lao động sáng tạo trong công cuộc xây dựng bảo vệ Tổ quốc Tính cách của ông lái đò được cụ thể qua những cuộc giao tranh dữ dội với nước, sóng, gió và đá qua ba thạch trận Trước hết là trùng
vi thạch trận thứ nhất, người đọc đặc biệt ân tượng với những câu văn tả đá được nhân hóa như một đội quân: “đá tảng, đá hòn” ;, “đá tiền vệ” đã bày ra thạch trận với năm cửa, có bốn cửa tử và một cửa sinh Bên cạnh đó, nhà văn sử dụng một loạt động từ trùng điệp để tô đậm sức mạnh của đội quân đá: “mai phục”, “nhồm cả dậy”, “đứng ngôi năm tùy theo sở thích” “ăn chết”, “canh cửa”, “hat ham’ Cong hưởng với những động từ là những tính từ làm nồi bật tính hung bạo: “ngỗ ngược”, “nhăn nhúm”, “méo
mo Tat ca lam nổi bat thé va lực của đá sông vừa đông vừa mạnh, ghê sợ tạo thành
Trang chu: https://hoatieu.vn/ | Hotline: 024 2242 6188 @ HOATI EU Vin
Trang 7thế không cân sức với ông lái đò chỉ có một mình đơn phương độc mã để gieo vào lòng người đọc bao phấp phỏng, hồi hộp Bên cạnh đá là nước, “phối hợp với đá, nước thác reo hò làm thanh viện cho đá”, tạo nên âm thanh dữ dội tăng thêm không khí chiến đấu ác liệt Sóng nước biết tung ra các đòn đánh nguy hiểm như đánh giáp
lá cà, đánh quật vô hồi, đá trái, thúc gối Có thê nói Nguyễn Tuân đã rộng mở sự uyên bac tai hoa cua minh để kho ngôn từ phong phú sinh động day ap trong mọi lĩnh vực của sự sống, tuôn chảy không ngừng cả các ngôn ngữ quân sự thể thao, quân sự cũng được huy động với tần sô đậm đặc để cực tả đá nước sông Đà Đây chính là nghệ thuật vẽ mây đây trăng để gián tiếp ca ngợi chí đũng song toàn của ông lái đò Ở chặng này, nhà văn ca ngợi ông lái đò có sức chịu đựng phi thường “ông đò cô nén vết thương, hai chân vẫn kẹp chặt cuống lái” chỉ huy ngắn gọn kín đáo và ông đã chiến thăng “phá song trùng vi thạch trận thứ nhất”
Ở trùng vi thạch trận thứ hai, đá nước sóng tăng thêm nhiều cửa tử “dòng thác hùm beo đang hông hộc tế mạnh”, “bốn năm thủy quân không ngớt khiêu khích” Những động từ mạnh vẫn tiếp tục tuôn chảy không ngớt trên những trang văn cộng hưởng với phép tu từ so sánh nhân hóa rất độc đáo giúp nhà văn biến sóng nước thành hùm thiêng, sông nước tăng thêm sức mạnh đến đỉnh điểm của Đà giang để tiếp tục tôn lên
tư thế hào hùng của ông lái đò
Ông lái đò “không chút nghỉ tay, nghỉ mat phá luôn vòng vây thứ hai và đối luôn chiến thuật”, “ông đò nắm chắc binh pháp của thân sông, thần đá, ông đã thuộc hết quy luật phục kích của lũ đá” nên ông chủ động tự tin nhanh nhẹn làm chủ tinh thé
“cưỡi lên thác sông Đà như cưỡi hồ, nắm chặt bờm sóng, ghì cương lái, phóng nhanh, chặt đôi thác để mở đường tiến” Những động từ mạnh liên tiếp lại như đưa người đọc vào cuộc chiên của sóng nước tạo ra trạng thái say như say sóng, để từ đó tôn vinh lên những nét đẹp của ông lái đò đó là mưu trí, dũng cảm, kiên cường Nếu ở cuộc giao tranh thứ nhất và thứ hai Nguyễn Tuân cực tả vẻ đẹp trí dũng song toàn và phẩm chất anh hùng của ông lái đò thì ở chặng thứ ba này Nguyễn Tuân muốn cho người đọc thấy tay lái ra hoa của ông lái đò Nguyễn Tuân miêu tả “bên phải, bên trái đều là luông chết” khiến ông lái đò phải vận dụng tài năng nghề nghiệp của mình, nâng thuyền của mình lên mặt nước như nghệ sĩ lái mô tô bay trong không trung để “xuyên qua mặt nước” những động từ mạnh “vút” hay “xuyên” lặp đi lặp lại nhấn mạnh tốc
độ lái thuyền nhanh mạnh, cộng với nhiêu phép so sánh liên tiếp khiến người đọc vừa cảm nhận được độ nhanh mạnh vừa cảm nhận được độ khéo léo của con thuyén trong
hướng đi luôn lách tránh đội quân đá đông đúc Nghệ thuật lái thuyền đến đây khiến
người đọc hoàn toàn tâm phục, khâu phục Đúng là ông lái đò đã đạt đến mức nghệ sĩ trong nghề nghiệp của mình
Nguyễn Tuân đích thực là một nghệ sĩ tài hoa bậc thây trong việc ngợi ca những con người lao động trong gian lao nguy hiểm nhưng đây vinh quang, điển hình là hình tượng ông lái đò trong tùy bút “Người lái đò sông Đà” với nhiều nét đẹp và cả chất nghệ sĩ trong nghề
4 Phân tích hình tượng Người lái đò sông Đà - mẫu 3
Nguyễn Tuân là một trong những cây bút tiêu biểu của văn xuôi hiện đại Mỗi tác phâm của ông là một bài ca vê cái đẹp của cuộc sông, của con người, với tư tưởng, tình cảm găn bó với đât nước quê hương Nguyên Tuân được người đọc đặc biệt chú ý
Trang 8về phong cách nghệ thuật rất riêng và rất độc đáo của ông Người lái đò Sông Đà, đó
là một bài tùy bút, cũng là một bài thơ băng văn xuôi đã thê hiện được những nét tiêu biêu vê phong cách đó
Người lái đò Sông Đà trước hết là một tác phẩm viết về một con người và một con sông Nhưng dưới ngòi bút đây hứng thú và tài hoa của ông mọi cảnh vật thiên nhiên đều trở thành những công trình mĩ thuật, con người đều trở thành những nghệ sĩ điêu luyện Băng sự tiếp cận quan sát và khả năng mô tả cùng với một kho chữ nghĩa vô cùng giàu có, chuẩn xác, Nguyễn Tuân đã dựng lên những bức tranh hết sức sông động, những hình tượng kì vĩ giàu sức hấp dẫn trong thiên tùy bút độc đáo này
Người lái đò trên sông Đà trong tác phẩm, trước hết là một ông già bảy mươi tuôi, đã
dành một phân lớn đời mình cho nghề lái đò dọc trên sông Đà Do là một người lái đò
lão luyện: “Trên dòng sông Đà, ông xuôi, ông ngược hơn một trăm lần rồi, chính tay giữ lái độ sáu chục lân " trong thời gian hơn chục năm làm cái nghề đầy nguy hiểm
và gian khô này Đây là một con người từng trải, hiểu biết, rất thành thạo trong nghề lái đò, và đã đạt đến trình độ “băng cách lây mắt và nhớ tỉ mỉ như đóng đanh vào lòng tất cả những luồng nước của tất cả những con thác hiểm trở” Nguyễn Tuân tiếp tục bày tỏ sự khâm phục đối với con người này "Sông Đà, đôi với ông lái đò ây, như một trường thiên anh hùng ca mà ông đã thuộc đến cả những dấu chấm than, chấm câu và
cả những đoạn xuống dòng" Thật là một cách so sánh “rất văn chương" đây thú vị và cũng "rất Nguyễn Tuân"
Hình tượng người lái đò với “cái đầu bạc quặc thước ây đặt trên một thân hình cao to
và gọn quánh như chất sừng, chất mùn" và những cánh tay vẫn là cánh tay của một
"chàng trai', "trẻ trăng quá", Nguyễn Tuân đã gọi đó là một thứ “Vàng mười”, ông đã đứng trước những thách thức của con sông Đà với những thế lực của những bãi đá ghê gớm, những cạm bẫy đây kinh hoàng: “Ngoặt khúc sông lượn, thay song bot da trắng xóa cả một chân trời đá Đá ở đây từ ngàn năm vân mai phục hết trong lòng sông, hình như mỗi lần có chiếc nào xuất hiện ở quảng âm âm mả quạnh hiu nảy, môi lần có chiếc thuyên nào nhô vào đường ngoặt sóng là một số hòn bèn nhm cả dậy dé
vô lấy thuyên" Và một mình một thuyên ông đã giao chiến như một dũng sĩ: hai tay giữ mái chèo khỏi bị hất lên khỏi sóng trận địa phóng thắng vào mình Mặt nước hò la vang dậy quanh minh, ùa vào mà bẻ gãy cán chèo, vũ khí trên cánh tay mình”, và sóng nước “thúc vào gôi bụng va hông thuyén Có lúc chúng đội cả thuyền lên Nước bám lấy thuyên như đô vật túm thắt lưng ông đò, đòi lật ngửa mình ra giữa trận nước vang trời thanh la não bạt Có lúc tưởng như ông lái đò bị nhân chìm dưới dòng sông Cách miêu tả chân thực và táo bạo này cho thấy sức mạnh ghê gớm của dòng thác hung đữ, con người chỉ cần lóa mắt, lỡ tay một chút là phải trả giá băng sinh mạng của mình
Nhưng dũng cảm và gan dạ chưa đủ, mà cái quan trọng hơn là tài nghệ của người cầm lái để lái con đò đến mức điêu luyện và nghệ thuật Tác giả so sánh người lái đò sông
Đà với người lái xe lao xuống dốc đẻo, tuy rất nguy hiểm nhưng người lái xe còn có phanh chân, phanh tay, có tiễn lên, lùi lại, "còn như cái thuyên mà lao xuống thác thì chả có cái phanh nào cả, chỉ có lao đi chứ không lùi lại, không lao trúng tim luông nước thì thuyên quay ngang, chứ không có mùi gi ca ”, van bang phương pháp so sánh, nhưng với những hình ảnh táo bạo, khơi gợi lạ lùng, tác giả đã tả sông Đả thiền
biến vạn hóa, mỗi chỗ như có một bây nguy hiểm riêng, đòi hỏi người lái đò phải có Trang chu: https://hoatieu.vn/ | Hotline: 024 2242 6188 @ HOATI EU Vin
Trang 9một cách ứng phó riêng Có chỗ thì nước sông "reo lên như đun sôi lên một trăm độ muốn hất tung đi một cái thuyên đang phải đóng val một cái nắp ấm nước aang SÔI không lô" “Có luông nước đi lầm vào thì chết ngay" Lại có những “hút nước” xoáy sâu như lòng giêng “cái hút nó hút xuống, thuyên trồng ngay cây chuối ngược rôi vụt biên di"
Thật là một dòng sông Đà đây hiểm trở, đầy nguy nan cho con người Thê nhưng,
“ông lái đò cô nén vết thương, hai chân vẫn kẹp chặt lây cal cudng lái " Mặc dù mặt
“méo bệch đi" vì những đòn hiểm, nhưng trên cái thuyền sáu bơi chèo, vẫn nghe rõ tiếng chỉ huy ngắn gọn tỉnh táo của người cầm lái”
Rõ ràng qua cách miêu tả đến tột cùng sự dữ dội của con sông, Nguyễn Tuân nhăm đến một mục đích lớn: ca ngợi sự dũng cảm, tài trÍ của con người, ca ngợi sự chiến thăng vĩ đại của ông lái đò, đã vượt bao thác ghênh, sóng to gió cả đưa con đò về đến bến bình yên, không phải chỉ một lan, mà hàng trăm lần, suốt mười lăm năm làm người lái thuyén vượt sông Đà Cuộc đọ sức giữa con người và thiên nhiên thật ghê gớm, căng thắng, đây sáng tạo và con người đã chiến thắng, trở về cuộc sông thanh bình: "Thế là hết thác Dòng sông vặn mình vào một cái bến cát có hàng lạnh ( ) Sông nước lại thanh bình Đêm ấy nhà đò đốt lửa trong hang đá, nướng ống cơm
"!
lam "
Cảm hứng lang man dam da trong sang, lan toa trong từng câu văn tả thực, tạo cho đoạn văn một sức lôi cuỗn không thê cưỡng nổi Đó là một bài ca về lao động, vé con người lao động Sau mười năm làm nghề lái đò, cả sau khi đã thôi nghề vài chục năm, trên ngực người lái đò vẫn còn "bầm tụ” một “củ khoai nâu", với Nguyễn Tuân, “đó cũng là cái hình ảnh quý giá của một thứ huân chương lao động siêu hạng”
Cảm ơn nhà văn Nguyễn Tuân đã cho chúng ta thưởng thức một công trình nghệ thuật đây sáng tạo Ngoài việc cung cấp cho chúng ta những kiến thức và tri thức về cuộc sông, về văn hóa và lịch sử địa lí, về ngôn ngữ , tác phẩm còn là một khối kiến trúc thâm mĩ độc đáo, giup ta cam thu được cái dew một cách sâu săc, cái đẹp của con người cụ thể, con người lao động Người lái đò Sông Đà Nguyễn Tuân đích thực là một nghệ sĩ tài hoa bậc thây trong việc ngợi ca những con người lao động gian lao nguy hiểm nhưng đây vinh quang
5 Phân tích hình tượng Người lái đò sông Đà - mẫu 4
Băng ngòi bút độc đáo, uyên bác, tài hoa, cùng lòng yêu thiên nhiên sâu sắc và những khám phá mới mẻ trong chuyên đi trải nghiệm thực tê ngược dòng Tây Bắc, Nguyễn Tuân đã viết nên những trang bút ký đặc săc, tái hiện một cách độc đáo vẻ dep ky vi, thơ mộng được ví như bản trường ca bất tận rừng già của sông Đà Song song với hình tượng con sông Đà vừa dữ dội, vừa dịu dàng ấy, là hình ảnh người lái đò sông
Đà can trường, dũng cảm, độc hành đưa con đò mưu sinh chiến đâu với con sông Đà vừa hung hiểm vừa xinh đẹp
Nguyễn Tuân đã có nhận xét ban đầu như thế này “Cuộc sông của người lái đò sông
Đà quả là một cuộc chiên đâu hăng ngày với thiên nhiên, một thứ thiên nhiên Tây Bắc
có nhiều lúc trông nó thành ra diện mạo và tâm địa của một kẻ thù số một” Đề thay răng cuộc sống mưu sinh trên dòng sông hùng vĩ kiêu ngạo ấy phải vất vả, gian lao
Trang 10biết mấy, có lẽ là nơi chỉ dành cho những chàng trai lực lưỡng trẻ khỏe, đủ can đảm
mà chiến đâu với con sông mang tâm tình bất định “lúc van xin, rồi lại như là khiêu khích, giọng găn mà chế nhạo” , như một con thú với tiếng rồng “như một ngàn con trâu mộng đang lông lộn giữa rừng vau rung tre nua no lua ” Ấy thê mà chăng như chúng ta hăng tưởng tượng, người lái đò ây lại là một ông lão, phải, là một ông lão đã tâm bảy mươi, ở độ tuôi thất thập cô lai, với bao người là độ tuổi được an hưởng tuôi già, chứ chăng phải lênh đênh kiếm kế mưu sinh trên sóng nước hiểm trở
Nguyễn Tuân đã xây dựng một hình tượng người lái đò đây xuất sắc với hai vai trò nồi bật, vừa là một chiến sĩ can trường trên mặt trận sông nước với vũ khí duy nhất là mái chèo, vừa là một người nghệ sĩ tài hoa hăng ngày vẫn viết nên bản những bản hùng ca tuyệt đẹp về sức mạnh của những con người lao động Theo Nguyễn Tuân, ông lái đò đã xuôi ngược trên sông Đà không dưới trăm lần, trong đó đã có tới 60 lần ông câm lái chính Hình ảnh ông lái đò Lai Châu hiện lên với một vẻ ngoài đây phong sương, cơ thê in hăn mùi sông nước, găn liên với nghề nghiệp của ông “tay lêu nghêu như cái sảo, chân khuỳnh ra như kẹp lấy một cái bánh lái tưởng tượng, giọng nói ảo
ào như thác lũ sông Đà, nhãn gIỚI vòi vọi như nhìn vê một bên xe nào đó, ” đặc biệt trên ngực ông có nhiêu “củ nâu” đó là vết tích của những ngày tháng chiến dau vat lộn với sông Đà, mà Nguyễn Tuân đã dí đỏm ví nó như là “những huân chương lao động siêu hạng”
Ông lái đò không phải là người an phận ngược lại ông thích đương đâu với hiểm nguy, khó khăn, với những pha hành động gay cân, thế nên ông thích đi qua những chênh thác khó nhăn của con sông Đà, ông bảo rằng: “Chạy thuyên trên khúc sông không có thác nó dễ dạy, chân tay dễ buôn ngủ” Dù tuổi đã cao, nhưng ông luôn mang một tâm hôn trẻ khỏe, hiểu chiên, bản tính mạnh mẽ, can trường, niềm tin yêu cuộc sông, cùng
sự gắn bó VỚI nghề nghiệp và con sông Đà hùng vĩ, công việc của ông nghiễm nhién trở thành niềm đam mê bất diệt, là niềm vui trong cuộc sông lao động vốn vất vả của ông Chỉ băng những nét khái quát như vậy, hình ảnh ông lái đò của Nguyễn Tuân đã
để lại một dấu ân sâu sắc, ân tượng trong lòng độc giả Sông Đà trong lòng ông lái đò như một bản thiên anh hùng ca mà ông đã thuộc lòng, thuộc đến ° từng dấu chấm câu, dau cham than, cả những đoạn xuống dòng”, sự tải hoa, tỉ mẫn ấy được tác giả ví như
“đóng đanh vào lòng” Ông lái đò cũng năm vững “binh pháp của thân sông thân núi”, như một vị tướng tài vận dụng xuất sắc binh pháp Tôn Tử “biết địch biết ta, trăm trận trăm thắng”, lại cũng như một người nghệ sĩ chuyên nghiệp năm rõ cái mặt trận nghệ thuật đầy cam go của mà ông đã theo đuôi gân hết đời người Trong cuộc chiến không cân sức, giữa người lái đò lẻ loi, cùng con sông Đà hung bạo, nguy hiểm, ông lái đò như một người hùng cưỡi chiến mã, tay vung gươm vượt qua kẻ địch, như chiến thần Triệu Vân của Tam Quốc, đơn thương độc mã phá vòng vây quân thù, chỉ khác mỗi điều mặt trận của ông là mênh mông sóng nước
Trên cái mặt trận hung hiểm, trèo thác vượt ghênh ấy, đòi hỏi người chiến sĩ phải cực
kỳ dũng cảm và bình tĩnh để ứng phó với mọi sự biên đổi khôn lường, giảo hoạt của con sông, bởi chỉ sơ sấy một chút thôi thì đến mạng cũng chăng còn, nói gì đến chuyện làm một người nghệ sĩ tài hoa trên con sông Đà nghệ thuật Nguyễn Tuân đã đặt cho những khó khăn, cửa ải mà ông lái đò phải vượt qua một cái tên rất “nhà binh” và cũng đây tính nghệ thuật là “trùng vi thạch trận” Ông lái đò đã xuất sắc lần lượt vượt qua những cửa ải hung hiểm ấy một cách điêu luyện, mặc dù có những lúc
đã bị thương, nhưng nỗi đau đớn ấy chăng thấm vào đâu so với việc bị mất mạng Trang chu: https://hoatieu.vn/ | Hotline: 024 2242 6188 @ HOATI EU Vin