ằng bi t tài mi u tả tâm lí, khả n ng lách âu vào những diễn bi n trong nội tâm nhân vật, tác giả Nam Cao đã ây dựng thành công nhân vật Chí Phèo v i quá trình tha hóa từ người nông dân [r]
Trang 11 Dàn ý phân tích quá trình tha hóa của Chí Phèo
I Mở bài
- Đôi nét về tác giả Nam Cao và tác phẩm Chí Phèo
- Trong tác phẩm, quá trình bị tha hóa của Chí Phèo từ một nông dân hiền lành, chất phác thành con người tha hóa cả tâm hồn lẫn ngoại hình, mặc dù vậy anh vẫn còn nhân tính được ngòi bút Nam Cao tập trung khắc họa một cách chân thực và rõ nét
II Thân bài
1 Sơ lược về nhân vật Chí Phèo - một nông dân hiền lành, chất phác
- oàn cảnh uất thân không cha, không m , không nhà, không c a, một tấc đất cắm dùi c ng không có
- Tuy vậy, Chí vẫn giữ những phẩm chất tốt đ p
à một con người lương thi n đi h t nhà này đ n nhà khác, cày thu cuốc mư n
đ簸 ki m ống làm n chân chính
Từng mơ ư c giản dị về cuộc ống gia đình có một ngôi nhà nho nh , cày thu cuốc mư n Chí Phèo là một người lương thi n
Có lòng tự trọng à ba á i n gọi l n đấm lưng, bóp chân, Chí cảm thấy nh c à người có th c về nhân phẩm
2 Quá trình bị tha hóa về cả tâm hồn lẫn ngoại hình
- Sự ki n Chí Phèo bị bắt vào tù
ì á i n ghྻn v i vợ hắn
Ch độ nhà tù thực dân đã bi n Chí tr thành “con quỷ dữ của làng Đại”
- ậu quả của những ngày tù
ình dạng “Cái đ u trọc lốc, hàm r ng cạo trắng h n, cái mặt thì câng câng đ y những v t t o, hai con mắt gườm gườm”
⇒Sự tha hóa về nhân hình
Nhân tính du côn, du đãng, triền mi n trong cơn ay, đập đ u, ch i b i, phá phách
và làm công c cho á i n
⇒Sự tha hóa về nhân tính
Trang 2- Quá trình tha hóa của Chí Phèo Đ n nhà á i n trả thù ⇒ Chí mắc mưu, tr thành tay ai cho á i n
⇒Chí đã bị cư p đi cả nhân hình lẫn nhân tính, là đi簸n hình cho hình ảnh người nông dân bị đè nén đ n cùng cực
3 Tuy vậy, Chí Phèo vẫn còn nhân tính
- Nhân tính Tính người
- Chí Phèo vẫn còn tình người, tính người au cuộc gặp gỡ và mấy ngày chung ống ngắn ngủi v i Thị N
- Sau cuộc gặp gỡ v i Thị N , nhân tính của Chí Phèo quay tr lại
âng khuâng như tỉnh dậy au một cơn ay rất dài
Tỉnh đ簸 cảm thấy mi ng đắng và “lòng mơ hồ buồn”
Cảm thấy “ ợ rượu” ⇒ dấu hi u của ự th c tỉnh rõ ràng nhất
Cảm nhận những thanh âm của cuộc ống âm thanh của ti ng chim hót, ti ng người cười nói…
ắn đủ tỉnh đ簸 nhận th c hoàn cảnh của mình, đ簸 thấy mình cô độc
⇒ Cuộc gặp v i Thị N đã làm Chí Phèo thực ự tỉnh táo au những cơn ay triền
mi n
- Niềm hi vọng của thời trẻ quay tr lại mong muốn một gia đình nho nh , chồng cuốc mư n, cày thu , vợ d t vải; nuôi lợn, khá giả thì mua d m ba ào ruộng
- Tình y u v i Thị N khi n hắn đủ hi vọng và mong ư c có một gia đình “ ay là mình ang v i t một nhà cho vui”
⇒Gặp Thị N , Chí Phèo đã trải qua những cảm úc chưa hề có trong đời, đã thực ự
“tỉnh” đ簸 y u, đ簸 hi vọng, đ簸 mong ư c
- Ngay cả khi bị từ chối, chính b i Chí Phèo còn nhân tính, còn nhân tính đ簸 đau đ n, tuy t vọng cho ố phận mình
Tình y u bị ng n cấm b i bà cô Thị N , nói vậy, khi Thị N từ chối, Chí Phèo thất vọng và đau đ n ắn tìm đ n rượu rồi “ôm mặt khóc rưng r c”
⇒Mong muốn tr về làm người lương thi n không còn nữa, Chí đau đ n, tuy t vọng
ắn quy t định đ n nhà thị N “đ簸 đâm ch t cả nhà nó, đâm ch t cái con khọm già nhà nó”
Trang 3Nhưng “hắn không rẽ vào nhà Thị N mà thẳng đường đ n nhà á i n và nói thẳng v i á i n Chí Phèo ác định đúng kẻ thù của mình
Câu h i “Ai cho tao lương thi n” th簸 hi n ự th c trỗi dậy mạnh mẽ nhất của nhân tính nhưng c ng là đau đ n nhất, Chí Phèo nhận ra rằng mình mong muốn tr về thành người lương thi n nhưng không th簸 nào được nữa
III Kết bài
- hái quát những nét đặc ắc ngh thuật góp ph n th簸 hi n quá trình bị tha hóa nhưng nhân tính vẫn còn của Chí Phèo ngh thuật khắc họa tâm lí, bút pháp hi n thực…
- i n h trình bày cảm nhận bản thân
2 Phân tích quá trình tha hóa của Chí Phèo - Mẫu 1
Nam Cao một nhà v n l n của dân tộc đã đ簸 lại bao tác phẩm hay, mang cả giá trị nội dung và giá trị nhân đạo âu ắc Ông là người có tấm lòng đôn hậu chan ch a tình
y u thương và gắn bó v i qu hương ì vậy, ta có th簸 thấy cảm h ng chủ đạo của ông qua nhiều tác phẩm đó là hình tượng người nông dân Một trong những tác phẩm
đ簸 lại ấn tượng nhất trong lòng người đọc đó là "Chí Phèo", tác phẩm đã khái quát lại một thời kỳ đ y bi n động của đất nư c những vùng nông thôn nghèo, nơi có những con người thấp cổ bé họng đã bị đày đ n đường cùng Ta có th簸 thấy rõ điều đó qua quá trình tha hóa của nhân vật chính Chí Phèo của tác phẩm cùng t n
Tác phẩm "Chí Phèo" được vi t vào n m 1936, thuộc đề tài nông dân thời kì trư c Cách mạng tháng Tám Tác phẩm đã được đổi t n rất nhiều l n đ簸 phù hợp v i nội dung Đ n n m 1946, khi truy n ngắn này được in trong " uống cày" v i t n gọi "Chí Phèo" đã th簸 hi n khái quát nhất và đ y đủ nhất tư tư ng của tác phẩm Chí Phèo là nhân vật chính của câu chuy n ắn có một ố phận bất hạnh bị b rơi từ khi còn bé tại một lò gạch c , rồi được người dân trong làng Đại truyền tay nhau nuôi dưỡng
Đ n khi trư ng thành, hắn ch m chỉ lao động làm n nhưng bị buộc tội oan và đày đi
tù Sau khi ra tù, những n m tháng nhà tù thực dân phong ki n đã bi n Chí từ một con người lương thi n thành một t n hách dịch, rồi làm tay ai cho á i n Cuộc ống của Chí bừng áng hơn khi gặp được Thị N , và được th c tỉnh làm người, nhưng rồi bị cự tuy t b i Thị N khi Thị N nghྻ lời bà cô của mình Chí t c giận, rồi tìm á i n trả thù, gi t á i n rồi tự át
Nam Cao đã diễn tả quá trình tha hóa của Chí Phèo đ y chua ót b i từ một con người thi n lương lại tr thành một con quỷ dữ của cả làng Đại Sự uất hi n ngay từ
đ u câu chuy n đã rất độc đáo - ti ng ch i của Chí Phèo ắn ay rượu, hắn ch i tất
cả mọi người "ch i đời", "ch i trời", "ch i cả làng Đại", "ch i cả đ a nào đẻ ra hắn" hi ay rượu, có lẽ người ta ẽ nghĩ rằng người đó không được tỉnh táo, n n không ai chấp v i hắn, người ta k hắn, hay người ta c ng quྻn v i vi c đó rồi, mọi người c cho rằng hắn không ch i mình Nhưng vì ao Chí lại ch i? Tất cả đều có nguy n do của nó, càng ay rượu thì Chí càng nhận ra ố phận của mình, làm người
mà không có một đ n ai công nhận ắn đau khổ t c giận khi nhận ra được hoàn cảnh của mình, không ai trò chuy n v i hắn, đáp lại hắn chỉ là những ti ng ủa của những con chó Chí là một con người cô độc, ống như không là một con người tr n chính mảnh đất mình l n l n
Trang 4M màn bằng ti ng ch i của Chí, chắc c ng có người cho rằng hắn từ bé đã là người
ấu, được dạy dỗ không đàng hoàng Nhưng không, Nam Cao đã ti t lộ rằng trư c khi
đi tù hắn là một con người tốt ắn có một tuổi thơ đặc bi t, không cha, không m , không một tấc đất cắm dùi, bị b rơi trong cái lò gạch hoang, rồi được người dân trong làng Đại nuôi dưỡng hi l n l n, Chí làm canh điền cho á i n, Chí b
c lao động của mình ra đ簸 nuôi bản thân, tính tình hắn tốt lắm "hiền như đất" ắn còn rất giàu lòng tự trọng, hắn gh t m hành động của mình, cảm thấy nh c nhã khi
bị bà ba nhà á i n bắt làm những vi c "không chính đáng" ắn c ng là một con người có ư c mơ, một ư c mơ bình dị như bao người khác "có một gia đình nh ",
"chồng cuốc mư n cày thu , vợ d t vải", "chung lại b một con lợn nuôi đ簸 làm vốn
li ng, khá giả thì mua d m ba ào ruộng làm" hi còn là chàng trai thanh ni n tuổi 20, Chí vẫn được coi là một con người, có tấm lòng lương thi n, có hoài bão ư c mơ, nhưng ch độ thực dân phong ki n thối nát đã đẩy một con người tốt ấy đ n bờ vực
-bị cự tuy t làm người
Sau bảy, tám n m ra tù, con người hiền lành như đất ấy đâu còn, Chí tha hóa và tr thành con quỷ dữ tr n hai phương di n cả ngoại hình lẫn tính cách ề ngoại hình, hắn mang dáng vẻ của một t n lưu manh "cái đ u trọc lốc", "r ng cạo trắng h n", cái mặt thì lúc nào c ng "câng câng", hai con mắt "gườm gườm" trông g m ch t Trang
ph c thì bắt chư c bọn thực dân, mặc qu n nái đྻn, áo tây vàng, ngực thì phanh ra,
tr n đó còn chạm trổ những hình thù quái dị hông chỉ ngoại hình, nhân tính của hắn c ng bi n chất ắn hung h ng liều lĩnh, hành động lời nói như của một t n cố cùng liều thân ắn chỉ uốt ngày làm bạn v i rượu chè, ay khư t, rồi đ n nhà á
i n mà ch i Thay vì đi làm lao động, hắn lại chìm đắm trong những cơn ay, phá hoại gia đình lương thi n khác ắn chịu làm tay ai cho á i n, bị hắn lợi d ng đ簸 đổi lấy những cơn ay h t ngày
Chí đã tr thành một t n quỷ dữ của làng Đại lúc nào không hay, tất cả mọi người trong làng ợ hắn, tránh a hắn Một cuộc đời thật vô nghĩa khi được inh ra làm người mà lại không được công nhận làm người ắn c ng nhận th c được lỗi l m của bản thân, tìm ra được nguy n nhân đã gây ra bi kịch cho cuộc đời mình á i n và nhà tù thực dân phong ki n đã đẩy Chí đ n bư c đường cùng ắn đã trả thù á i n
và tự át, hắn tìm đ n cái ch t c ng như là đ簸 giải thoát cho chính mình Từ nhân vật Chí, Nam Cao đã dựng l n một hình tượng mang nghĩa đi簸n hình, ti u bi簸u cho một
bộ phận cố nông bị cư p đi cả về nhân hình lẫn nhân tính
Nam Cao đã rất thành công trong vi c ây dựng hình tượng nhân vật Chí Phèo bằng ngh thuật khắc họa nhân vật, tính cách thật độc đáo, mỗi nhân vật đều mang một tính cách ri ng và đều được bộc lộ rõ nét, tạo ấn tượng mạnh v i người đọc hông chỉ vậy, lối k簸 chuy n của Nam Cao còn gây bất ngờ khi thì hi n tại, quá kh , rồi tương lai Giọng v n ông tỉnh táo ắc lạnh, chua chát nhưng có lúc đằm thắm, y u thương
k t hợp v i ngôn ngữ ống động tinh t vô cùng g n g i, bình dị v i lời n ti ng nói của nhân dân
Chí Phèo - một tác phẩm v n học hi n thực ống mãi v i thời gian Tác phẩm đã tố cáo một ã hội thực dân phong ki n tàn bạo cư p đi của người nông dân cả nhân hình lẫn nhân tính Đồng thời, qua đó, Nam Cao còn muốn g i t i người đọc, hãy trân trọng, quan tâm đ n những người ung quanh mình, phát hi n ra những bản chất tốt
đ p trong con người, đ簸 rồi tất cả mọi người ẽ có một cuộc đời nghĩa và hạnh phúc của một con người
Trang 53 Phân tích quá trình tha hóa của Chí Phèo - Mẫu 2
Nam Cao là một nhà v n hi n thực l n có tư tư ng nhân đạo vừa âu ắc, m i mẻ, vừa độc đáo Ông là nhà v n hi n thực uất ắc tràn đ y tinh th n nhân đạo, chuy n
vi t về hai đề tài người trí th c nghèo ống mòn m i, b tắc trong ã hội c và người nông dân bị b n cùng hóa, lưu manh hóa trư c Cách mạng tháng Tám Trong đó, Chí Phèo là một ki t tác trong v n uôi i t Nam hi n đại của nhà v n Nam Cao vi t vào
n m 1941 Truy n k簸 lại cuộc đời của một người dân cùng khổ t n là Chí Phèo Chí Phèo là bi簸u hi n ống động của bi kịch inh ra là người mà không được làm người Câu chuy n có nhiều bi kịch, nhưng đặc bi t, trong đó quá trình th c tỉnh hồi inh và
bi kịch cự tuy t của Chí Phèo trong tác phẩm là một trong những đoạn th簸 hi n âu
ắc nghĩa nhân v n và giá trị nhân đạo của tác phẩm
Chí Phèo, nguy n là một đ a con hoang, bị b rơi nơi lò gạch c khi vừa m i lọt lòng, vốn là người nông dân hiền lành, lương thi n nhưng đã bị ã hội phong ki n bóc lột,
đè nén, áp b c tr thành “con quỷ dữ làng Đại” á i n đã đẩy Chí Phèo vào tù,
bi n Chí từ một người nông dân hiền lành tr thành một thằng lưu manh và tr thành tay ai đắc lực cho bọn cường hào trong làng Chí g n như ống trong vô th c, bị ã hội ruồng b , bị cư p mất quyền làm người, bị cư p đi cả nhân hình lẫn nhân tính à
c th Chí Phèo ay triền mi n Say đ簸 qu n đi quyền làm người, ay đ簸 làm những
vi c mà người ta giao cho hắn làm, đốt phá, cư p giật, dọa nạt của bao người dân lương thi n Những cơn ay của hắn tràn cơn này ang cơn khác, thành một cơn dài,
m nh mông, hắn n trong lúc ay, th c dậy hãy còn ay Chưa bao giờ hắn tỉnh, và có
lẽ hắn chưa bao giờ tỉnh táo, đ簸 nh có hắn đời
C tư ng Chí Phèo mãi mãi ống ki p thú vật, rồi ẽ k t thúc bằng cách vùi ác một
bờ b i nào đó, nhưng bằng tài n ng và nhất là bằng trái tim nhân đạo của một nhà v n
l n, Nam Cao đã đ簸 Chí Phèo tr về ống ki p người một cách tự nhi n Ông đã oi rọi ánh áng của tình y u thương vào tận đáy tâm hồn đྻn tối của con quỷ dữ làng Đại Trong một đ m ay, hắn tình cờ gặp Thị N – người đàn bà d hơi ấu í và quá
l a lỡ thì Đ m hôm ấy, họ n nằm v i nhau, ự chung đ ng ngẫu nhi n ấy, mang tính bản n ng của người đàn ông trong cơn ay Những phẩm chất của người nông dân lao động tiềm tàng âu trong con người hắn bất chợt đc khơi dậy Chút tình y u thương mộc mạc, tự nhi n cộng v i ự quan tâm ch m óc giản dị của Thị N đã đánh th c lương tri, đánh th c bản chất lương thi n vốn có trong con người Chí Chính nhờ cuộc gặp gỡ đó, đã th c tỉnh ph n người trong Chí, giúp Chí c i b cái v quỷ dữ đ簸 ống lại làm người, khao khát hoàn lương, lương thi n
Đoạn v n mi u tả tâm trạng Chí Phèo au đ m gặp Thị N ch ng t Nam Cao ng đáng bậc th y về phân tích tâm lí nhân vật Tỉnh rượu, Chí thấy lòng chợt bâng khuâng "mơ hồ buồn" Những l n trư c, mỗi khi tỉnh rượu, hắn lại uống, vì th ay k
ti p ay Còn l n này, Chí Phèo tỉnh rượu v i trạng thái khác hẳn “người thì bủn rủn, chân tay không buồn nhấc; hay là đói rượu, hắn hơi rùng mình Ruột gan lại nôn nao
l n một tí ắn ợ rượu như những người ốm ợ cơm” Sau bao n m, l n đ u ti n trong cuộc đời Chí tỉnh dậy, chợt nhận ra nơi c n lều ẩm thấp là ánh nắng ngoài kia rực rỡ bi t bao, nghྻ thấy mọi âm thanh của cuộc ống ti ng chim hót ngoài kia vui
vẻ quá, ti ng anh thuyền chài gõ mái chèo đuổi cá tr n ông, ti ng lao ao của người
đi chợ bán vải về Những âm thanh quྻn thuộc ấy hôm nào mà chả có, nhưng hôm nay Chí m i cảm nhận và nghྻ thấy, vì hôm nay Chí đã h t ay Phải ch ng, những
Trang 6âm thanh ấy chính là ti ng gọi náo n c, thi t tha, ti ng gọi thôi thúc của cuộc ống đã vang l n rộn ràng trong tâm hồn vừa được khơi dậy của Chí
Sau đó Chí tỉnh ngộ, nhìn lại cuộc đời mình cả trong quá kh , hi n tại và tương lai
ơn h t, cái ư c mơ bình dị ngày nào "có một gia đình nho nh , chồng cuốc mư n cày thu , vợ d t vải" bỗng dưng tr lại v i Chí Chí đã tỉnh rượu và th c tỉnh về tình cảm và nhận th c Chí thấy hi n tại của mình thật đáng buồn b i “hắn đã t i cái dốc
b n kia của cuộc đời” Tương lai đối v i hắn, còn đáng buồn hơn, hắn còn lo ợ b i hắn đã trông thấy trư c “tuổi già, đói rét và ốm đau” và nhất là “cô độc” Sau những tháng ngày ống g n như vô th c, Chí đã tỉnh táo và triền mi n trong uy nghĩ và úc động Như vậy, v i ự tr lại của lí trí và nhận th c về chính mình, cùng những tình cảm, cảm úc của một con người, Chí đang th c tỉnh một cách toàn di n cả về nhận
th c và th c và bắt đ u hồi inh đ簸 tr về v i ki p người
Ngòi bút Nam Cao đây thật ấm áp, th簸 hi n từng bi簸u hi n của ự th c tỉnh Chí Phèo Ông thật ự rất y u qu những người lao động chân chính ì hoàn cảnh mà họ
bị đẩy vào con đường tội lỗi Nhưng ngay cả khi bị cuộc đời làm bi n dạng nhân hình
và làm méo mó nhân tính thì Nam Cam vẫn nhìn thấy vẻ đ p trong áng luôn tiềm ẩn trong con người họ ọ chỉ c n gặp điều ki n thuận lợi thì ph n người ẽ bừng dậy một cách mạnh mẽ
Đúng lúc ấy thì Thị N bưng đ n cho Chí Phèo bát cháo hành đang nghi ngút khói
à n u như Thị N không qua, chắc là hắn đã khóc được mất i c làm này của thị khi n hắn từ "h t c ngạc nhi n" đ n úc động "thấy mắt mình như ươn ư t" b i vì một lẽ h t c đơn giản “l n đ u ti n hắn được người ta cho…”, “đời hắn chưa bao giờ được n óc b i bàn tay đàn bà" ắn còn cảm nhận về hương vị cháo hành, nó thơm và ngon lắm Thị N còn cảm nhận thấy hắn rất hiền Dư i ánh áng của tình
y u, thị N bỗng tr thành một người đàn bà có duy n, c ng bi t lườm y u, bi t ྻ l ,
bi t "ngượng ngùng mà thinh thích khi nghྻ hai ti ng "vợ chồng" át cháo hành của thị N làm hắn uy nghĩ nhiều Trái tim tư ng chừng như chai đá của Chí Phèo đã d n
d n ống dậy Cái ph n người trong hắn c ng hồi inh Chí đã ống đúng v i con người thật của mình, tr lại nguy n hình của anh canh điền ngày ưa ành động
ch m óc đ y tình cảm y u thương ấy làm tâm trạng Chí đi từ úc động đ n n n n, hồi tỉnh Tình y u của Thị N đã m đường cho Chí Phèo tr lại làm người “Trời ơi!
ắn thèm lương thi n, hắn muốn làm hòa v i mọi người bi t bao
"Thị có th簸 ống y n ổn v i hắn thì ao người khác lại không th簸 được" Cùng v i mong ư c được làm người lương thi n, Chí khao khát hạnh phúc và một mái ấm gia đình à hắn nói “Giá c th này mãi thì thích nhỉ?” úc này nội tâm của Chí đã bừng tỉnh, lương tri của hắn đã trỗi dậy mà thôi thúc tình cảm hắn ắn thật ự muốn
"th này" đó là muốn được n cháo hành, được ống b n cạnh thị N , được thị quan tâm, ch m óc, y u thương và được làm n ng v i thị “ ay là mình ang đây v i
t một nhà cho vui” một mái ấm gia đình vui vẻ, hạnh phúc, câu nói này giống như một lời c u hôn của Chí v i thị N - một lời c u hôn rất canh điền, chất phác, giản dị
ắn muốn ống như một con người đúng nghĩa, khao khát được tr lại v i cuộc ống bình thường, được làm hòa v i mọi người Thị N ẽ là cây c u nối giữa hắn v i cuộc đời Chí Phèo bâng khuâng, háo h c nghĩ t i một tương lai tốt đ p Chính tình người của Thị N đã th c tỉnh hồi inh tình người trong Chí Phèo, th m i bi t c cảm hóa của tình thương kỳ di u bi t nhường nào! Phát hi n và mi u tả quá trình th c tỉnh của Chí Phèo là một thành công ngh thuật đặc ắc của Nam Cao Tác giả đã khéo lựa
Trang 7chọn những chi ti t rất chân thực th簸, mi u tả tâm lí nhân vật ắc ảo hi n cho n n nghĩa của ự hồi inh là ự khẳng định c ống của thi n lương, của lòng lương thi n
Nhưng, bi kịch và đau đ n thay, cánh c a cuộc đời vừa hé m thì c ng ngay lập t c đóng m lại trư c mắt Chí Phèo, rốt cuộc thì ngay chút tình thương y u của Thị N không đủ mạnh đ簸 c u hắn ời nói của bà cô Thị N như một gáo nư c lạnh tạt thẳng vào mặt Chí Phèo làm tắt ngúm ngọn l a lòng vừa được nhྻn l n trong Chí “Ai lại đâm đ u đi lấy một thằng không cha không m như cái thằng Chí Phèo” đã tr thành định ki n khắc nghi t lấp mất lối về của Chí C ng như mọi người dân làng Đại khác, bà đã quྻn coi Chí là một thằng lưu manh, hơn th nữa là một con quỷ dữ Rồi cả Thị N , người đàn bà mà hắn đặt trọn lòng hi vọng đó nghྻ lời bà cô c ng
"rư n cái môi vĩ đại mà ném vào hắn bao lời ch i mắng"
Như th , Chí Phèo thật ự rơi vào một bi kịch tinh th n đau đ n Đó chính là bi kịch của một con người ch t tr n ngưỡng c a tr về v i cuộc ống lương thi n Chút hạnh phúc nh nhoi, mong ư c được tr lại cuộc ống lương thi n cuối cùng vẫn không đ n được v i Chí Phèo à thật là khắc nghi t, khi bản tính người nơi Chí Phèo trỗi dậy,
c ng là lúc Chí Phèo hi簸u rằng mình không còn tr về v i lương thi n được nữa Định
ki n ã hội thông qua bà cô thị N không cho hắn đặt chân l n nhịp c u hy vọng Nói
a hơn, cái ã hội thực dân n a phong ki n đó đã cư p đi của Chí quyền làm người và vĩnh viễn không trả lại Nó đã ti u hủy và đã bẻ gãy chi c c u nối Chí v i cuộc đời Chí Phèo một l n nữa bị hắt hủi, ruồng b ph phàng Chí Phèo lại uống rượu trong nỗi tuy t vọng, đau đ n tột cùng "ôm mặt khóc rưng r c" Chí Phèo uống thật ay, nhưng l n này không như mọi l n, càng ay thì Chí lại càng tỉnh, càng tỉnh càng nhận
ra bi kịch của cuộc đời mình Phẫn uất, tuy t vọng Chí ách dao đi định đ n nhà Thị
N Trong định, Chí định đ n nhà đâm ch t con “khọm già”, con “đĩ N ” nhưng ự
th c tỉnh th c về thân phận và bi kịch đã đẩy ch ch hư ng đi của Chí dẫn Chí đ n thẳng nhà á i n ơn ai h t lúc này Chí thấm thía tội ác của kẻ đã cư p đi quyền làm người của mình rằng kẻ đã làm cho mình phải mang lốt quỷ, kẻ đã làm mình ra nông nỗi khốn cùng này chính là á i n Anh càng thấm thía tội ác kẻ đã cư p đi quyền làm người, cư p đi cả bộ mặt và linh hồn của mình
Chí Phèo đ n nhà á i n v i tư cách là một nô l th c tỉnh, đòi quyền làm người Thống thi t thay là ti ng k u của Chí Phèo cuối tác phẩm "Tao muốn làm người lương thi n! Ai cho tao lương thi n? àm th nào cho mất được những mảnh v t chai
tr n mặt này? Tao không th簸 làm người lương thi n nữa! i t không! Chỉ có một cách… bi t không!" Đó là những câu h i vút l n đ y cay đắng và không lời giải đáp Câu h i chất ch a nỗi đau đ n đ y phẫn uất của một con người thấm thía được nỗi đau khôn cùng của bi kịch cá nhân Câu h i đánh thẳng vào bộ mặt của ã hội bất lương Câu h i như c a vào tâm can người đọc về một thân phận con người đ y đắng cay trong ã hội c C m thù cao độ và không còn lối thoát
Chí Phèo đã gi t bá i n rồi tự át, lấy ự hủy di t đời mình đ簸 giải quy t ự b tắc của ố phận Chí đã ch t khi cánh c a cuộc đời đã đóng chặt trư c mặt anh không cho anh tr lại Đó là ự th c tỉnh về quyền ống, không chấp nhận được cuộc ống của một con quỷ dữ nữa, anh muốn hoàn lương mà ã hội đâu cho, b i cái khát khao mãnh li t được làm người đã bị dập tắt ương thi n có ngay trong mỗi con người là
di ản tinh th n của mỗi người Tại ao phải đi đòi lương thi n? À, thì ra Chí đã bị cái
Trang 8ã hội vô nhân tính ấy cư p mất hốn nạn thay cho Chí, ngay cả cái quyền được làm một con người c ng bị ã hội người n thịt người ấy bóp nát Cái ch t bi thảm của Chí Phèo là lời tố cáo mãnh li t cái ã hội vô nhân đạo, ã hội thực dân n a phong ki n Cái ch t ấy là cái ch t của con người trong bi kịch đau đ n trư c ngưỡng c a về cuộc ống làm người, là ti ng k u c u về quyền làm người, c ng là ti ng gọi của nhà v n
ãy c u lấy con người! ãy y u thương con người!
i nhân vật Chí phèo, Nam Cao đã đặt ra bi kịch của người nông dân trư c cách mạng đó là bi kịch con người inh ra là người mà không được làm người Điều này th簸 hi n ự cảm thông âu ắc của Nam Cao v i khát vọng lương thi n trong con người và ự b tắc của những khát vọng trong hi n thực ã hội ấy Tác phẩm mang nghĩa tri t lí âu ắc được th簸 hi n dư i hình th c ngh thuật vô cùng độc đáo Tác giả
đã khéo lựa chọn những chi ti t rất chân thực, mi u tả tâm lí nhân vật, ây dựng nhân vật đi簸n hình trong hoàn cảnh đi簸n hình cộng v i cốt truy n v i các tình ti t hấp dẫn,
bi n hóa bất ngờ
Tác phẩm Chí Phèo thông qua quá trình th c tỉnh hồi inh và bi kịch bị cự tuy t quyền làm người của nhân vật chính, nhà v n đã mang đ n những giá trị nhân v n cao
đ p Tác phẩm đã l n án, tố cáo tội ác của ch độ thực dân n a phong ki n đã đàn áp
và bóc lột nhân dân lao động Qua đó nhà v n đồng cảm v i những nỗi khổ đau, bị đày đọa và ự b tắc của những khát vọng của người nông dân Đồng thời nhà v n
c ng kịp thời phát hi n và trân trọng trư c vẻ đ p tâm hồn của nhân vật và khao khát thay đổi thực tại đ簸 mang đ n một cuộc ống tốt đ p hơn
4 Phân tích quá trình tha hóa của Chí Phèo - Mẫu 3
Có ki n cho rằng N u không vi t “Chí Phèo”, Nam Cao đã đ簸 lại cho n học
i t Nam một khoảng trống l n Chí Phèo là tác phẩm đ u tay của Nam Cao trình làng v i bạn đọc, ngay từ khi uất hi n nó đã tr thành một vấn đề, một ki t tác của trào lưu v n học hi n thực Đây là tác phẩm ti u bi簸u vi t về người nông dân b i đ n đây người đọc m i hi簸u th nào là tận cùng nỗi khổ của người nông dân i t Nam trong ã hội phong ki n N u như những tác phẩm của các nhà v n hi n thực khác Ngô Tất Tố, Nguyễn Công oan… hình ảnh người nông dân chỉ hi n l n v i những
áp b c bất công, bị dồn đ n bư c đường cùng, nhưng họ vẫn còn giữ được con người mình, nhưng đ n v i Nam Cao thì đã có những khám phá phát hi n m i mẻ, ông không chỉ phát hi n ra bi kịch bị b n cùng hóa mà còn khám phá phát hi n ra bi kịch
bị lưu manh tha hóa bị cự tuy t quyền làm người của người nông dân
M đ u trang v n, Nam Cao đã đ簸 cho Chí Phèo uất hi n bằng một hình ảnh h t c ống động độc đáo Chí Phèo khập khiễng vừa đi vừa ch i ti ng ch i của Chí Phèo ngay lập t c cho người đọc hình dung về một ự vi c bất bình thường ì lẽ gì mà một con người phải cất l n những ti ng ch i như vậy? Tại ao những ti ng ch i đó lại không được đáp trả…? Nhưng chúng ta ẽ thấy ti ng ch i này không phải là bâng quơ, không đơn giản mà nó rất logic, rất có d ng an đ u hắn ch i trời đ n ch i đời rồi
ch i ngay tất cả làng Đại… nhưng đối tượng của những ti ng ch i này là mơ hồ không ác định đ n khi hắn ch i không bi t đ a nào đẻ ra thân hắn cho hắn khổ th này… thì đối tượng đã được ác định
Chí Phèo ch i đ簸 nhận th c nguy n nhân dẫn đ n bi kịch của bản thân Nhưng ngay lập t c hắn hi簸u rằng ti ng ch i của hắn là vô vọng, hắn thấy thấm thía nỗi khốn khổ
Trang 9của ố phận, hắn đã phải cất ti ng ch i đ簸 thèm mong có ai đó ch i lại hắn, đ簸 hắn có th簸 được giao ti p v i đời, v i người ậy mà không người nào chịu ch i lại hắn, có nghĩa là tất cả mọi người đã d t khoái không coi hắn là người Ch i lại hắn nghĩa là còn thừa nhận hắn là người, còn bằng lòng giao ti p đối thoại v i hắn Chí ch i cả làng Đại v i hy vọng ẽ có ai đó ch i lại Nhưng hắn chỉ nhận lại một ự im lặng đáng ợ, và Chí vẫn còn lại một mình Chí trong a mạc cô đơn hắn c ch i rồi lại nghྻ, chỉ có ba con chó dữ v i một thằng ay rượu
ằng cách m đ u truy n độc đáo th này, tác giả không chỉ gi i thi u mà còn bắt đ u
hé m cho người đọc thấy tình trạng bi đát của một ố phận, đó là ố phận người nông dân bị ã hội tàn phá về tâm hồn, hủy di t cả nhân tính, do đó bị phủ nhận giá trị, tư cách làm người Nỗi thống khổ của Chí Phèo ban đ u tất cả là con ố không không nhà, không c a, không cha m , không họ hàng thân thích, không một tấc đất cắm dùi Nhưng đó m i chỉ là m đ u, nỗi khổ đau đ n nhất của Chí Phèo là bị cả ã hội quay lưng lại, bị cư p mất linh hồn người, bị loại ra kh i ã hội loài người, phải ống ki p ống tối t m của thú vật Từ quá kh đ n hi n tại, từ bản chất đ n hi n tượng Chí Phèo đã bi n đổi Trong quá kh Chí Phèo là một con người hiền như c c đất, có bản chất lương thi n, từ khi vào làm canh điền cho nhà á i n, rồi bị á i n đẩy vào tù,
au 7-8 n m tù ra, Chí Phèo đã rơi vào vô th c và bị lưu manh tha hóa, tất cả mọi hành động của Chí Phèo đều phải thông qua rượu, đều diễn ra trong vô th c đâm thu , chém mư n, cư p bóc, rạch mặt n vạ Những tội ác của Chí c đ y l n trong con mắt người dân làng Đại
Tư ng như ố phận cuộc đời của Chí Phèo ẽ mãi mãi trượt dài tr n cái dốc lưu manh tha hóa và rơi vào vực âu của ki p ống tội lỗi; nhưng ự uất hi n Thị N đã đưa Chí Phèo từ vực âu của ki p ống lưu manh tha hóa đ n b n bờ của cõi đời lương thi n Đây có th簸 ྻm là một ự ki n trọng đại, một bi n cố m ra một bư c ngoặt của cuộc đời Chí Phèo, đưa Chí Phèo tr lại v i ki p người Sự uất hi n của Thị N cùng bát cháo hành đã bi簸u hi n cho ự đồng cảm và tình người nhân hậu Người đàn bà
ấu đ n ma ch quỷ hờn kia lại là người duy nhất làng Đại bi t được ao có lúc
nó hiền đ n th ơi ấm của bát cháo hành chính là hơi ấm của tình người nhân hậu
đã làm cho con người lương thi n bấy lâu chìm khuất trong hình ảnh của con quỷ dữ, thằng đ u bò đã ph c inh, giờ đây c ống tâm hồn đã trỗi dậy trong Chí Phèo Sau khi con người lương thi n ph c inh, tính cách tâm hồn con người Chí Phèo đã tỉnh dậy lắng nghྻ những âm thanh bình dị mộc mạc hàng ngày mà lâu nay Chí qu n lãng Chí bỗng hồi tư ng về những kỉ ni m của thời m đ p Ao ư c có một gia đình nho nh , chồng cuốc mư n cày thu , vợ d t vải, chúng lại b một con lợn đ簸 làm vốn
li ng, khá giả thì mua d m ba ào ruộng làm Đáng lẽ ra hắn c ng ẽ có được một cuộc ống bình thường như bao người khác nhưng giờ đây khi hắn tỉnh dậy hắn m i thấy hắn đã già mà vẫn còn cô độc hắn vẫn đang ống b n lề cuộc đời một cách khốn nạn, hắn cảm thấy buồn, cảm thấy tủi nh c ơn lúc nào h t, lúc này hắn mong ư c được làm người, được trò chuy n
Nhưng những giây phút được y u của cuộc ống l a đôi Chí Phèo – Thị N thật ngắn ngủi, hạnh phúc vừa hé m đã khép lại Chí Phèo và Thị N đã dắt tay nhau t i ngưỡng c a cuộc đời nhưng bị từ chối ph phàng b i định ki n ã hội mà bà cô Thị
N là đại di n hi tỉnh dậy và đối di n v i hi n thực, Chí Phèo m i giật mình và nhận th c một cách âu ắc hơn, rằng hắn đã bị từ chối kh i cộng đồng và không th簸
tr thành người lương thi n trong con mắt mọi người được nữa
Trang 10hi con người lương thi n trong Chí Phèo đã ph c inh thì hắn lại càng khao khát được làm người hơn bao giờ h t Nhưng khao khát vẫn chỉ là khao khát, như ánh c u vồng v t tắt au cơn mưa, như ngọn l a nh bị dập tắt khi m i vừa được nhྻn nhóm khát vọng làm người của hắn đã bị cự tuy t hoàn toàn Chí lại tr về v i ự cô độc, và đau đ n, ót a khi nhận ra mình đã không còn đường về quay tr lại hông được!
Ai cho tao lương thi n? àm th nào đ簸 mất những v t mảnh chai tr n mặt này? Đây chính là ự tự th c cao độ của Chí Phèo về bi kịch của bản thân mình ình ảnh những v t mảnh chai tr n mặt chính là dấu v t của những n m tháng tội đồ ình ảnh này đã hằn âu trong tâm trí của người dân làng Đại và tr thành nỗi ám ảnh kinh hoàng đối v i họ Trong con mắt của mọi người, Chí Phèo là con quỷ dữ Thằng đ u
bò và hình ảnh này không th簸 tẩy óa đi được nữa Chính định ki n đã ng n cản bư c chân của Chí Phèo tìm về v i cõi đời lương thi n
ơn ai h t, Thị N là người đྻm lại cho Chí Phèo ự đồng cảm về tình người nhân hậu, nhưng chính Thị N c ng là người đẩy Chí Phèo đ n bờ vực của cái ch t Thị vừa là phương ti n, là công c lại vừa là nạn nhân của định ki n
Đ n đây, Chí Phèo rơi vào bi kịch của ự lựa chọn giữa ự ống và nhân cách cái à cuối cùng, Chí Phèo đã tìm đ n cái ch t đ簸 khẳng định nhân cách của mình Chí Phèo
c m dao đâm ch t á i n – kẻ thù l n nhất của đời mình rồi tự át Chí Phèo đã lựa chọn – một ự lựa chọn nghi t ngã, nhưng đó là cách duy nhất đ簸 con người lương thi n trong Chí được ống, đ簸 nhân cách con người của hắn được tồn lại
ành động tự át của Chí Phèo là cuộc chi n đấu mạnh mẽ nhất, dữ đội nhất và là cuộc chi n đấu cuối cùng giữa con người hiền như c c đất và con quỷ dữ thằng đ u
bò Trong cuộc quy t đấu này, Chí Phèo đã ch t, nhưng nhân cách lương thi n đã trỗi dậy và t a áng, đó c ng chính là chi n thắng tất y u của cái thi n đối v i cái ác, đồng thời c ng là ự th簸 hi n rõ ràng nhất của tư tư ng nhân đạo và tinh th n nhân v n của ngòi bút Nam Cao
5 Phân tích quá trình tha hóa của Chí Phèo - Mẫu 4
Chưa bao giờ tr n những trang v n học lại thấm đẫm cái a nư c mắt của rượu, cái chát chúa của những câu ch i và cả tấn bi kịch cho một ki p người không ra người, quỷ không ra quỷ như trong “Chí Phèo” của Nam Cao ằng bi t tài mi u tả tâm lí, khả n ng lách âu vào những diễn bi n trong nội tâm nhân vật, tác giả Nam Cao đã
ây dựng thành công nhân vật Chí Phèo v i quá trình tha hóa từ người nông dân lương thi n thành một t n lưu manh, “con quỷ dữ” đ y ám ảnh và quằn quại trong bi kịch bị từ chối quyền làm người
C ng như bao người nông dân khác, Chí Phèo uất hi n trong trang v n của Nam Cao
v i hoàn cảnh uất thân và lai lịch đáng thương Chí vốn là một đ a con hoang bị cha
m b rơi nơi “cái lò gạch c ” và được một bác đi thả ống lươn nhặt về Đ n n m hai mươi tuổi, không một tấc đất cắm dùi, hắn phải đi đ簸 ki m tiền nuôi thân hi vào làm thu tại nhà á i n, vì ghྻn v i chàng trai kh ྻ mạnh, lực lưỡng, lão địa chủ đã rắp tâm đẩy anh canh điền chất phác, lương thi n vào vòng tù tội i kịch tha hóa và
bị từ chối quyền làm người đ y đau đ n của Chí Phèo chính th c bắt đ u
Qua dòng hồi c mà Chí Phèo nh lại au khi gặp Thị N thì trư c lúc vào tù, Chí Phèo giản đơn chỉ là một người nông dân lương thi n, hiền lành, chất phác v i ư c