Không còn chút ánh sáng nào cạnh bên, nhân vật trữ tình bèn theo phản xạ tự nhiên mà "bật tung cửa sổ", và cái mà người lính nhìn thấy, cảm nhận thấy đầu tiên không phải là ngọn [r]
Trang 11 Dàn ý cảm nhận bài tho Anh trăng
I Mở bài: giới thiệu tác giả Nguyễn Duy, tác phẩm Ánh trăng
I Than bai: Trinh bay cam nhận về bài thơ dựa theo các luận điểm:
1 Vẳng trăng trong quá khứ
- Hôi nhỏ sông với đông, với sông, với bê -> Điệp từ “với” được lặp lại ba lân càng tô
đậm thêm sự găn bó chan hòa của con người với thiên nhiên, với những kí ức tươi đẹp của tuôi thơ
- “Hồi chiến tranh ở rừng” — những năm tháng gian khô, ác liệt thời chiến tranh,“vằng
trăng thành tri kỉ” -> Nghệ thuật nhân hóa -> trăng là người bạn thân thiệt, tri âm tri ki,
là đông chí cùng chia sẻ những vuI buôn trong chiên trận với người lính — nhà thơ -> Hành quân giữa đêm, trên những nẻo đường chông gai ra mặt trận, những phiên gác giữa rừng khuya lạnh lẽo, những tối năm yên giâc dưới màn trời đen đặc, người lính đều có vâng trăng bên cạnh lrăng ở bên, bâu bạn, cùng cảm nhận cái giá buốt nơi “Rừng hoang sương mudi’ ° Đồng chí), cùng trải qua bao gian khô của cuộc sông chiến đấu, cùng chia ngọt sẻ bùi, đông cam cộng khé; , cung han hoan trong niém vui thang tran, cung xao xuyén, bon chôn, khắc khoải mỗi khi người lính nhớ nhà, nhớ quê
- “Trân trụi với thiên nhiên/ hồn nhiên như cây cỏ” -> Vâng trăng trong quá khứ mới đẹp làm sao
-> phép liên tưởng đây tính nghệ thuật “trần trụi với thiên nhiên”, so sánh độc dao
“hôn thiên như cây co” -> cho ta thấy rõ hơn vẻ đẹp bình dị, mộc mac, trong sáng, rất đỗi vô tư, hôn nhiên của vâng trăng Đó cũng chính là hình ảnh con người lúc bấy giờ:
vô tư, hôn nhiên, trong sáng
- “không quên vâng trăng tình nghĩa” -> thể hiện tình cảm thắm thiết với vâng
2 Vang trang trong hién tai
- Hoàn cảnh sông: đât nước hòa bình
Trang 2@ HOATI EU.vn Thư viện phớp ludt - Biéu mau - Tời liệu
miễn phí
-> Hoàn cảnh sông thay đối: xa rời cuộc sông giản dị của quá khứ, con người được sông sung túc trong “ánh điện cửa gương” - cuộc sống đây đủ, tiện nghi, khép kín trong những căn phòng hiện đạt,xa rời thiên nhiên
- “Vẳng trăng đi qua ngõ — như người dưng qua đường”:
+ Vâng trăng bây giờ đôi với người lính năm xưa giờ chỉ là dĩ vãng, dĩ vãng nhạt nhòa của quãng thời g1an xa xôi nào đó
+ Biện pháp nhân hóa, so sánh-> “Vâng trăng tình nghĩa” trở thành “người dưng qua đường” Vâng trăng vẫn “đi qua ngõ”, vẫn tròn đây, vẫn thủy chung tình nghĩa, nhưng con người đã quên trăng, hờ hững, lạnh nhạt, dửng dưng đến vô tình Vâng trăng giờ đây bỗng trở thành người xa lạ, chăng còn ai nhớ, chăng còn ai hay biết
-> Rõ ràng, khi thay đổi hoàn cảnh, con người có thê dễ dàng quên đi quá khứ, có thể thay đôi về tình cảm.Nói chuyện quên nhớ ây, nhà thơ đã phản ánh một sự thực trong
xã hội thời hiện đại
- Con người gặp lại vâng trăng trong một tình huông bất ngờ:
+ Tình huống: mất điện, phòng tối om
+ “Vội bật tung”: vội vàng, khẩntrương -> bắt gặp vâng trăng
-> Đây là khô thơ quan trọng trong cầu tứ toàn bài Chính cái khoảnh khắc bất ngờ ấy
đã tạo nên bước ngoặt trong mạch cảm xúc của nhà thơ -> Sự xuât hiện bât ngờ của
vâng trăng khiên nhà thơ ngỡ ngàng, bôi rôi, gợi cho nhà thơ bao kỉ niệm nghĩa tình
3 Cảm xúc và suy ngâm của tác giả trước vâng trăng
- Từ “mặt” được dùng với nghĩa gôc và nghĩa chuyên — mặt trăng, mặt người — trăng
và người cùng đôi diện đàm tâm
- Với tư thê “ngửa mặt lên nhìn mặt” người đọc cảm nhận sự lặng 1m, thành kính và trong phút chốc cảm xúc dâng trào khi gặp lại vâng trăng: “có cai gi rung rung” Rưng rưng của những niềm thương nỗi nhớ, của những lãng quên lạnh nhạt với người bạn cố tri; của một lương tri đang thức tỉnh sau những ngày đắm chìm trong cõi u mê mộng mị; rưng rưng của nỗi ân hận ăn năn về thái độ của chính mình trong suốt thời gian qua Một chút áy náy, một chút tiếc nuối, một chút xót xa đau lòng, tất cả đã làm nên cái “rưng rưng”,cái thôn thức trong sâu thăm trái tim người lính
- Và trong phút giây nhân vật trữ tình nhìn thăng vào trăng - biểu tượng dep dé cua một thời xa văng, nhìn thăng vào tâm hôn của mình, bao kỉ niệm chợt ua ve chiêm trọn tâm tư Kí ức về quãng đời âu thơ trong sáng, về lúc chiến tranh máu lửa, về cái ngày xưa hôn hậu hiện lên rõ dân theo dòng cảm nhận trào dâng, “như là đông là bẻ, như là sông là rừng” Đồng, bể, sông, rừng,những hình ảnh gắn bó nơi khoảng trời kỉ niệm
-> Câu trúc song hành của hai câu thơ, nhịp điệu dồn dập cùng biện pháp tu từ so sánh,
Trang 3thiên nhiên, với vâng trăng lớn lao sâu nặng, nghĩa tình, trí kỉ Chính thứ ánh sáng dung dị đôn hậu đó của trăng đã chiếu tỏ nhiều kỉ niệm thân thương, đánh thức bao tâm tình vốn tưởng chừng ngủ quên trong góc tối tâm hồn người lính Chất thơ mộc
¬ chân thành như vâng trăng hiển hòa, ngôn ngữ hàm súc, giàu tính biểu cảm như
“có cái øì rưng rưng”, đoạn thơ đã đánh động tình cảm nơi người đọc
- Hình ảnh “trăng cứ tròn vành vạnh” là tượng trưng cho quá khứ nghĩa tình, thủy chung, đây đặn, bao dung, nhân hậu
- Hình ảnh “ánh trăng im phăng phắc” mang ý nghĩa nghiêm khắc nhăc nhở, là sự trách móc trong lặng im Chính cái im phăng phắc của vâng trăng đã đánh thức con người, làm xáo động tâm hôn người lính năm xưa Con người “giật mình” trước ánh trăng là sự bừng tỉnh của nhân cách, là sự trở về với lương tâm trong sạch, tốt đẹp Đó
là lời ân hận, ăn năn day dứt, làm đẹp con người
II Kết bài: khăng định giá trị nội dung và nghệ thuật của bài thơ
2 Cảm nhận về bài tho Anh trang - mau 1
Trăng vốn là để tài quen thuộc trong thơ ca truyện thống để giãi bày tâm sự, vẻ dep thánh thiện, sự chiêm nghiệm và trong mỗi thể loại thơ trăng lại mang một nét đẹp riêng, độc đáo: thể thơ năm chữ ngăn gọn, giản dỊ mà có sức chứa đến lạ kì, Nguyễn Duy đã mở đâu bài thơ băng một hồi ức xa xăm về trăng:
Hồi nhỏ sông với đồng
VớI sông rôi với bê
hôi chiên tranh ở rừng
vâng trăng thành tri kỉ
Chất thơ mộc mạc tự nhiên như lời kế chuyện tâm tình thủ thi điệp từ hồi cứ môi lần nhac dén là một kỉ niệm thân thương lại hiện về trong miễn kí ức của tác giả Nguyễn Duy nhớ về tuôi thơ êm đềm hạnh phúc nơi ruộng dong, nhớ về những năm tháng chiến tranh gian khổ nơi núi rừng - những thăng trâm, vui buôn cua cuộc sông, sự
trưởng thành lớn lên của một con người ở mọi nơi, mọi lúc đều có sự chia sẻ của
Trăng người bạn tr1 kỉ
Tri kỉ vì trăng hiểu người; trăng dong cảm với người trong cảnh hàn vi cơ cực, và những tỉnh cảm thủy chung son sắt mà trăng và người đã có trong lúc đăng cay, những khi ngọt bùi; tình cảm ấy thật bên chặt, sâu sắc; không phô trương hoa mĩ mà bình dị, tự nhiên, không chút vụ lợi toan tinh:
Trần trụi với thiên thiên
hôn nhiên như cây cỏ
Trăng và người - hai hình tượng thơ cứ sóng đôi nhau trong một tứ thơ nhưng trăng thì hiển hiện cụ thể con người lại bị che khuất, giâu đi Cứ ngỡ cái hiển hiện phải lên tiêng vậy mà Nguyên Duy đê cho cái bị che khuât, cái ân lên tiêng trước Và tứ thơ
Trang 4@ HOATI EU.vn Thư viện phớp ludt - Biéu mau - Tời liệu
miễn phí
không phải là lời kế mà chuyên thành độc thoại từ nội tâm con người, lời hồi lỗi muộn màng Trăng gắn bó với người là thé tri ki là thê vậy mà nhà tho phai thang thốt lên: ngỡ không sao quên được cái vâng trăng nghĩa tình Cuộc sống còn có bao điều ta không ngờ đến được, cái hạnh phúc bình dị, giản đơn ta đã có đôi khi lại để tuột khỏi tay, tự mình đánh mất mình, đánh mất cả những gì thiêng liêng quý giá nhất Con người trước dòng đời đua chen xô đấy, cái hào nhoáng, hoa mĩ, tráng lệ trước mắt ánh điện cứa gương đã khiến họ quên đi những hạnh phúc bình dị thuở nào; quên đi những ki niệm một thời vất vả khó khăn và cũng vô tình lãng quên đi một người bạn tri kỉ ân tình:
Từ hôi về thành phố
quen ánh điện cửa gương
vâng trăng đi qua ngõ
như người dưng qua đường
Hình ảnh vâng trăng ở hai khổ thơ trên không được so sánh ví von như một con người
mà chỉ để người đọc ngâm hiểu, sang khổ thơ thứ hai này, hình ảnh vâng trăng được nhân cách hóa thành một con người cụ thể Cứ ngỡ vẫn là con người ấy - tri kỉ và nghĩa tình lăm, vậy mà không! Trăng vẫn tri kỉ, nghĩa tình đấy chứ, chỉ có lòng người không còn tr1 kỉ với trăng, chi coi trăng như một người qua đường, người dưng,
nước lã: xa lạ, lạnh nhạt như chưa hề quen biết, chưa hề gap mat; mot su that phi
phàng bởi lòng người thay đôi khôn lường, nào ai đoán trước được
Quỹ đạo của cuộc sống và dòng đời trong đục khiến con người cứ tất bật, hôi hả, chìm trong nhịp sông gap gap làm ăn Nhưng cuộc đời lại là một chuỗi những quy luật nhân
- quả nội tiếp nhau, con người có lúc may, lúc rủi, lúc thành công, khi thất bại, lúc vui buôn và sự đổi ngôi là tất yêu để mỗi người tự hoàn thiện mình hơn: Thỉnh lình đèn điện tăt/ Phòng buyn đinh tối om Một sự kiện bình thường, ngẫu nhiên trong cuộc sông hiện đại được Nguyễn Duy đưa vao trong thơ và sử dụng tài tình thành điểm that nút, đây bài thơ lên đến cao trào: bởi nêu như không có cảnh hôm ấy chắc mấy ai đã
nhìn lại mình mà suy xét bản thân để nhận ra sự thay đôi vô tình của mình
Trang 5bỗng trở nên ngại ngùng xấu hồ trước trăng, trước sự vẹn tròn; chung thủy trước sau như một của trăng Phải chi trăng cứ khuyêt di cho lòng người đã ân hận, đỡ hô thẹn VỚI trăng:
Ngửa mặt lên nhìn mặt
CÓ Cái ØÌ rưng rưng
như là đồng là bể
như là sông là rừng
Một khoảnh khắc im lặng trong hiện thực nhưng trong nội tâm con người nỗi xúc
động trào dâng đên đỉnh điêm Mọi ký ức của một thời xa xăm, một thời gian khó, gan bo thud nao bông dội vệ trước mặt:
Trăng! Đó là những ký niệm tuôi thơ êm đêm hạnh phúc
Trăng! Đó là đồng là bê, là quê hương làng xóm và những người thân yêu ruột thịt Trăng! Đó còn là sông là rừng, là những người đồng chí anh em
Trăng! Đó là những vui buôn - hạnh phúc, những đăng cay ngọt bùi một thuở Thể mà lòng người đã sớm quên mau để bây giờ chợt giật mình, chợt sực tỉnh, xót xa ân hận,
để phải rưng rưng không nói thành lời
Lại một lần nữa hình ảnh trăng được nhân hóa Đó không phái là mặt trăng bình thường nữa Đó là khuôn mặt của một người bạn đã từng tri kỷ với những người đang sông, đang hiển hiện trước trăng Qua bao nhiêu biến động thăng trầm, người bạn ây vẫn thủy chung son sất, bao dung độ lượng, nhân ái như thuở nào
Nhà thơ Nguyễn Duy đã tìm được một điểm nhìn vừa thông minh vừa sắc sảo; tinh tế
mà cụ thê, chị tiệt Tại sao không phải là trăng chênh chêch; trăng xa xa hay trăng lap
ló mà lại là trăng trên đỉnh đâu đê phải ngửa mặt lên nhìn mặt?
Phải chăng đó cũng là dụng ý của tác giả? Bởi trăng bao dung, độ lượng là thế Từ
điểm nhìn của nhà thơ, ánh trăng cứ lan tỏa ra mênh mông: soI rọi chiêu sáng Một
không gian mênh mông rộng lớn phủ day ánh trăng, ngập chìm trong ánh trăng - thứ ánh sáng ngọc ngà tinh khiết Thời gian và không gian (trăng rọi đỉnh đầu) trong khổ thơ đã khiến ta nhận thấy nó không phải là sớm nhưng cũng chưa đến nỗi muộn để không nhận ra mọi thứ Phải chăng nhà thơ đã đồng nhất thời gian trong hiện thực và thời gian trong tâm tưởng con người? Hình ảnh trăng ở đây đã lên đến đỉnh điểm thành công của tác giả Nó chứa đựng một ý nghĩa thật lớn lao sâu sắc, một giá trị nhân văn to lớn
Trăng không còn là trăng của thiên nhiên; không phải là trăng ví như một con người
mả nó mang ý nghĩa tượng trưng cho cả một lớp người, một thế hệ Một thế hệ với bao công hiến hi sinh trong những thời khắc gian khó, ác liệt; những năm tháng cam
go thử thách khi đất nước lâm nguy dé đến khi trở về cuộc sông đời thường - đất nước thanh bình, họ lại bình dị đến đạm bạc, không chút đòi hỏi, bon chen danh vọng Trong sô họ có những người không may mắn được trở về; có những người còn gửi lại
Trang 6@ HOATI EU.vn Thư viện phớp ludt - Biéu mau - Tời liệu
miễn phí
nơi chiến trường một phần cơ thể và những di chứng chiến tranh cho thế hệ con cái;
có những người được Tổ quốc quê hương biết đến song vẫn còn có những người tài sản chỉ là chiếc ba lô sờn vai vì trận mạc và cuộc sống của họ chỉ diễn ra âm thầm lặng lẽ bình dị như bao người bình thường khác nhưng họ vẫn sông và giữ trọn nghĩa tình với quê hương, đất nước, với những người đồng chí đồng đội của mình Một tam lòng cao cả, bao dung, độ lượng, một niêm lạc quan tin tưởng vào cuộc sông Tình
cảm của họ vẫn tròn vành vạnh, trước sau như một dau ké cho những người vô tình,
những người lãng quền
Trăng lại trở vê với chính nó; giản dị tự nhiên, mộc mac:
Trăng cứ tròn vành vạnh
kế chi người vô tình
anh trang im phang phac
du cho ta giat minh
Nghệ thuật láy khiến hình ảnh thơ được khăc sâu, in đậm trong tâm tưởng con người,
khiến con người phải tự vấn lại lương tâm, tự suy xét lại bản thân Hai câu cuối bài là lời kết nhẹ nhàng nhưng khá sâu sắc, tạo nên sức lang cho bai tho Cai giat minh cua tac gia hay cting chinh la điều Nguyễn Duy muốn gửi gam, nhắn nhủ mỗi chúng ta: cuộc sống hôm nay dẫu ồn ào náo nhiệt; dẫu cho mỗi con người chi có một chút khoảnh khăc để giật mình sực tỉnh nhìn lại chính mình nhưng điều đó sẽ làm cho cuộc sông có ý nghĩa và giá trị biết bao
Lời thơ không triết lý, trau chuốt nhưng đã để lại trong lòng người đọc dòng suy nghĩ
về nhân tình thế thai; quá khứ và hiện tại luôn song hành nhắc nhở hoàn thiện mỗi con
người; chính nghệ thuật dùng sự hồi tưởng, tự đâu tranh, suy nghĩ trong nội tâm con người đã làm nên thành công, khiến bài thơ còn mãi với thời gian
3 Cảm nhận về bài thơ Anh trang - mau 2
Như là một nỗi nhớ, một kỉ niệm đã từ lâu lại hiện về trong kí ức của nhà thơ Nguyễn
Duy, Ảnh trăng có phải là dòng cảm xúc từ quá khứ đến thực tại này chăng? Có cái gì
đó như một nỗi ám ảnh đột ngột hiện về khiến nhà thơ giật mình Những ý nghĩa sâu kín, Ánh trăng là nỗi niềm rất rộng của Nguyễn Duy mà ta phải di tìm
Ta nhận thấy trong bài thơ của Nguyễn Duy một niềm xúc cảm như bất chợt, bảng
hoàng khi nhận ra sự hiện diện của người bạn tri kỉ - ánh tráng sau những tháng năm
quên lãng Đó cũng là lời thầm nhắc của nhà thơ về thái độ sông ân nghĩa thủy chung cùng quá khứ
Đời người dù có đi đâu về đâu cũng không bao giờ xa vâng trăng tình nghĩa Trăng trên bâu trời như người bạn săn sàng cùng ta sẻ chia tâm sự Có lẽ vì thé mà đối với mọi người, vâng trăng là tri ki Với Nguyễn Duy cũng vậy:
Hôi nhỏ sông với đông
Trang 7với sông rồi với bê
hôi chiến tranh ở rừng
vâng trăng thành tri kỉ
Vang trăng gắn bó với nhà thơ từ hồi nhỏ cho tới lúc chiến tranh ở rừng Đó là một khoảng thời gian dài, đủ để xây đắp một tình cảm vững bên Không phải dễ dàng gì
mà người ta coi nhau là tri kỉ, vậy mà chính nhà thơ đã thừa nhận: vâng trăng thành tri
kỉ Điều này chứng tỏ đôi bạn ây đã có sự sẻ chia, thấu hiểu và đông điệu Thời gian thật dài mà Nguyễn Duy chỉ gói gọn trong bốn dòng thơ ngăn gọn Ta tưởng như có một nỗi lòng đang rưng rưng xúc động ân hiện trong lời thơ, chỉ chực trào lên Phải chăng đây là những dòng hôi tưởng? Gói gọn cả một trời kỉ niệm trong những dòng thơ, Nguyễn Duy như cô giâu nỗi xúc động trong lòng mình
Nhưng tâm lòng ấy vẫn dạt dào Nó chưa thê vội vàng quay lưng với quá khứ đẹp đế:
Trân trụi với thiên nhiên
hôn nhiên như cây cỏ
ngỡ không bao gio quén
cai vang trang tinh nghia
Con người ấy đã sông hết lòng với thiên nhiên, chân thành và thăm thiết Đôi với thiên nhiên, con người cũng như cây cỏ là những người bạn không thê tách rời Từ ngỡ như một điểm nhân, một dấu hiệu đặc biệt Nó gợi cho ta suy nghĩ về những điều còn chưa nói Từ ngỡ như một lỗi rẽ đưa ý thơ đi theo một lỗi khác Đó là giá trị của ngôn từ trong Ánh trăng, là tài năng của tác giả trong cách thê hiện mà ta không dễ gì
nhận được ra
Chiến tranh qua đi, hoà bình lập lại, cũng như nhiều chiên sĩ khác, Nguyễn Duy trở về nhưng không phải về với sông, với đồng, với bê mà là về với thành phô tấp nap, dong vui Sông trong bình yên, đủ đây với: ánh điện, cửa gương, người ấy dân quên đi người bạn tri kỉ hôm nào Và không biết tự bao giờ trăng đã thành người dưng:
Từ hôi về thành phố
quen ánh điện cửa gương
vâng trăng đi qua ngõ
như người dưng qua đường
Anh trang bi lu mờ bởi ánh điện chiếu rọi Vẳng ánh sáng ây vẫn hiện hữu bên ta, vẫn đông hành từng bước bên ta vậy mà giờ đây ta lại vô tình, hờ hững Có lẽ vâng trăng cũng biết đau, biệt khóc khi trở thành người dưng qua đường Vân là vâng trăng hôi nhỏ, vâng trăng lúc ở rừng nhưng sao ta lại không nhận ra? Lé nao ta da ling quên quá khứ, quên đi những năm tháng chiên đâu trường kì của dân tộc Câu thơ không
Trang 8@ HOATI EU.vn Thư viện phúp luột - Biểu mẫu - Tời liệu
miễn phí
trực tiếp bộc lộ cảm xúc nhưng sức ám ảnh lại vô cùng mạnh mẽ
Khô thơ thứ tư là một bước ngoặt trong dòng diên biên của thời gian, sự việc, đê từ đó
tác giả bộc lộ nồi niêm của mình một cách rõ ràng hơn:
Nhìn lên trăng mà lòng tràn ngập niềm xúc động Những kỉ niệm một thời tưởng như
đã xa văng nay lại trở vê:
Ngửa mặt nhìn lên mặt có cai gi rung rung nhu 1a đồng là bê như là sông là rừng Không phải là ngửa mặt nhìn lên trăng mà là ngửa mặt nhìn, lên mặt vì với Nguyễn Duy lúc này, trăng đích thực là một con người có gương mặt, có ánh nhìn và tâm trạng Chính nhà thơ cũng không rõ mình đang nghĩ gì, chỉ biết rằng có cái gì rưng rưng Có thể là đôi mắt rưng rưng hay có thể là sự thức dậy của tâm hồn con người Một cảm giác vừa như buôn vui, vừa như mừng tủi trào lên trong lòng đôi bạn Khoảng trời xưa hồi sinh, đưa Nguyễn Duy trở về với năm tháng đã qua cùng với sông, với đông, với rừng Nhà thơ tiếc nuối quá khứ, khao khát mong gặp lại cảm ø1ác thân thuộc ngày xưa
Như một người bạn ân nghĩa thuý chung, vâng trăng vẫn trong sáng, tròn đây phúc
hờ hững với nhừng gi cua quá khứ Có chăng là do cuộc sông còn đang trong quá trình xây dựng với những lo toan bộn bê chi phối nhiễu suy nghĩ của chúng ta Quá khứ chỉ đi vào tiêm thức lặng yên chứ nó đâu có mật đi Vì thê mới có cái giật mình
Trang 9của Nguyễn Duy ở câu thơ cuỗi Phải chăng đó cũng là cái giật mình của chính chúng
ta khi nhận ra được sự đánh thức từ Anh trăng của Nguyên Duy?
Bài thơ ra đời khi đất nước đã hoà bình Những tháng ngày chiến đâu gian khổ của người chiến sĩ Nguyễn Duy đã không còn Trong thời gian này tác giả là đại diện thường trú báo Văn nghệ tại Thành phố Hồ Chí Minh Nhưng không vì thé ma Anh trăng mất đi vẻ đẹp chân thực của mình Dường như chang bao gio Nguyễn Duy không mang trong mình nỗi niềm hướng về quá khứ, hướng về cội nguôn Nó cho thấy một thái độ sống đẹp đẽ, thuỷ chung Không chỉ có vậy, bài thơ Anh trăng còn như một lời nhăn nhủ sâu kín, nhẹ nhàng: hãy sông và lao động hết mình nhưng đừng bao giờ phủ nhận quá khứ của dân tộc
4 Cảm nhận về bài thơ Ảnh trăng - mẫu 3
Trăng từ lâu đã trở thành đề tài muôn thuở nhưng không bao giờ cũ trong dòng chảy của nên văn học Việt Nam Đến với trăng,khó ai có thể kìm lòng trước vẻ đẹp của nó Nếu đến với trăng của các nhà thơ lớn của dân tộc như Thế Lữ có " Nhớ rừng": "Đầu súng trăng treo” của Chính Hữu hay "Răm tháng giêng, Cảnh khuya, Ngăm trang" cua
Hồ Chí Minh .ta đều thây xuất hiện trước mặt một bức tranh đêm trăng đây thơ mộng, bí ấn và huyện ảo Thế nhưng, đến với "Ảnh Trăng" của Nguyễn Duy, ta lại bắt gặp một tư tưởng hoàn toàn mới lạ Trăng ở đây là quá khứ thuỷ chung, bất diệt; là người bạn nghĩa tình, tri kỉ; là bài học thấm đẫm giá trị nhân văn sâu sắc
Bao trùm cả bài thơ là một nỗi day dứt, ăn năn cứ kéo dài triền miên khôn nguôi Ở ngay cái tên bài thơ cũng đủ đê ta thây được chủ đề của cả bài thơ Tại sao Nguyễn Duy không đặt nhan đề là "vâng trăng", "ông trăng" mà lại là " ánh trăng"? Bởi lẽ, khác với "vâng trăng và 'ông trăng” là những hinh ảnh cụ thé thi "ánh trăng" là những tia sáng Tia sáng ấy đã soi rọi vào góc tôi của con người, đánh thức lương tâm của con người, làm sáng bừng lên cả một quá khứ đây ăp những kỉ niệm dep dé, than thương
Từ lâu, trăng và người đã trở thành những đôi bạn tri kỉ, thân thiết:"Trăng thương, trăng nhớ, hỡi trăng ngân" thì đến "Ảnh trăng quy luật ây vẫn khong | hé thay đối,trăng và người, người và trăng, họ vẫn vay, van gan bo không rời Hai khô thơ đâu, tác giả đã gợi lại những kỉ niệm, tình cảm gắn bó giữa con người và vâng trăng trong quá khứ:
"Hỏi nhỏ sống với đông
với sông rồi với bê
Hồi chiến tranh ở rừng
vâng trăng thành tri kỉ"
Bốn câu thơ dau gan voi giọng ké thu thi, tâm tình"hôi nho", "hồi chiến tranh" đã đưa người đọc trở về quá khứ đã rất xa, một quá khứ đây ặp những kỉ niệm, mở ra một khoảng không gian bao la, rộng lớn Cái không gian ây là "đồng", là ' sông, là "bê", là một cuộc sống tuy khó khăn, thiếu thôn nhưng con người được găn bó, gần gũi và hoà hợp với thiên nhiên Điệp từ "với" như găn kết ý thơ nhưng cũng là găn kết con người
Trang 10HOATIÊUvn mu yệnpnáp Luật -piêu mu - Tai lẹu
miễn phí
với thiên nhiên, với vũ trụ, với vâng trăng tỉnh nghĩa Ở hai câu thơ đâu, nhà thơ đã cho người đọc chúng ta thấy được một tuổi thơ hết sức dep dé, do la những ngày tháng hạnh phúc và tươi đẹp nhất, được nô đùa dưới cánh đồng bat ngát, ngắm trăng trên bãi cỏ trước thêm, được nghe bà kê chuyện cô tích dưới ánh trăng đêm Những kí
ức tuôi thơ thật đẹp làm sao! Nhà thơ Trân Đăng Khoa cũng có một tuôi thơ găn liên với Ông trăng sáng tỏ:
"Ông trăng tròn sáng tỏ
soI rõ sân nhà em
trăng khuya sáng hơn đèn
ô1, ông trăng sáng tỏ
SOI rõ sân nhà em”
Roi đến lúc chiến tranh, ánh trăng lại cùng người lính trải qua biết bao những năm
tháng gian khô của đât nước, đê vượt lên mọi khó khăn, mọi sự tàn phá của quân thù:
"Và vâng trăng, vâng trăng đất nước
Vượt qua quâng lửa mọc lên cao"
Ở đây, trăng và người vẫn là hai người bạn găn bó bên nhau không rời " thành tri kỉ" Cái "trì kỉ” ây cũng giông như: "Đêm rét chung chăn thành đôi tri kỉ" của Chính Hữu
Nó đều là sự san sẻ, cảm thông và thâu hiệu nhau sâu sac Trang la nguoi ban dé chia
sẻ mọi vui buôn, trăng đông cam cộng khô, xoa dịu những nồi đau thương, mât mát của chiên tranh băng thứ ánh sáng mát dịu, chan chứa yêu thương Chính vì vậy mà, những ngày tháng tuôi thơ, những năm tháng kháng chiên đã trở thành kí ức chan hoà, tình nghĩa với nhân vật trữ tình
"Trần trụi với thiên nhiên
hôn nhiên như cây cỏ
ngỡ không bao gio quén
cái vâng trăng tình nghĩa."
Với phép liên tưởng đây nghệ thuật "trần trụi với thiên nhiên" cùng lối so sánh độc đáo "hôn nhiên như cây cỏ” đã cho người đọc chúng ta sự ân tượng về ánh trăng trong quá khứ Trăng và con người sông chân thành với nhau không chút giả tạo, dôi trá Vâng trăng trong sáng, vô tư như tuôi thơ, thật thà, chân chât như lòng nhiệt huyết sục Sôi của người lính trẻ Vì vậy mà, nhân vật trữ tình đã tự hứa với lòng mình:
"ngỡ không bao giờ quên
cái vâng trăng tình nghĩa”
Trang 11Giong thơ tưởng như đều đặn, thế nhưng chỉ với một từ ngỡ" như báo trước sự chuyên biến trong câu chuyện của nhà thơ Cái tư ' ngỡ" â ây thể hiện sự tưởng tượng, là một khăng định chắc nịch Thê nhưng, cái từ "ngỡ” ây cũng chính là một bước ngoặt trong tâm trạng, thái độ của nhà thơ
Thế rồi, chiến tranh qua đi, đất nước ngày càng phát triển, đời sống ngày càng được cải thiện Và như một lẽ thường tình, hoàn cảnh sông thay đối, lòng người cũng dé dang đôi thay Khô thơ tiếp theo đã đưa người đọc trở về hiện tại với những biến đối trong mỗi quan hệ giữa nhân vật trữ tình với vâng trăng xưa kia:
"Từ hôi về thành phô
quen ánh điện cửa gương
vâng trăng đi qua ngõ
như người dưng qua đường”
Từ một cuộc sông chan hoà với thiên nhiên, nay cuộc sông của con người đã thu hẹp hơn Không gian núi rừng hoang vu, rộng lớn đã thay bằng không gian phô phường hiện đại, hào nhoáng Và hình ảnh vâng trăng- người bạn luôn kê vai sát cánh bên con người cũng đã bị thu hẹp lại Không có con người bên cạnh, nó chỉ biết lủi thủi đi qua con ngõ nhỏ tôi tam, mu mit Tam quan trọng của trăng cũng không còn như xưa Ngày ngày, trăng vẫn hiện hữu trong đời sống con người, vẫn bên con người, đông
hành cùng con người dù có ở nơi đâu, chỗn nào, mặc mọi thời ø1an, không gian, mặc
mọi khó khăn, nhọc nhăn Trăng vẫn vậy, vẫn tròn đây,thuý chung, chăng hè thay đối nhưng con ngừoi thì đã đổi thay Cái bạc bẽo, vô tỉnh đến với người ta một cách từ từ, kín đáo, khó nhận ra.Từ" vâng trăng tri kỉ", "vầng trăng tình nghĩa "bỗng chốc trở thành "người dưng qua đường" lúc nào không hay Chỉ một hình ảnh so sánh" vâng trăng" với " người dưng qua đường" cũng đủ để thây được thái độ thờ ơ, vô tâm của con người với người bạn của mình năm xưa Một từ "người dưng” thôi nhưng nghe sao mà đau lòng đến thê!
Thế nhưng "sông có khúc, người có lúc" đâu phải cuộc đời con người lúc nào cũng thuận buôm xuôi gió Phải có những biên động, những bât ngờ đó mới chính là cuộc sông Và ở đây cũng vậy, ta sẽ băt gặp một tình huông bât ngờ xảy ra làm thay đôi cảm xúc của nhân vật trữ tình: