Nhưng r i nhờ có tấm l ng nhân đạo của tác giả, mà Chí được sống những tháng ngày hạnh phúc khi Thị Nở xuất hiện, hoàn cảnh h瞸 gặp nhau cũng vô cùng, vào một hôm trăng thanh gió mát, hai[r]
Trang 11 Dàn ý cảm nhận nhân vật Chí Phèo
a) Mở bài:
- Giới thiệu khái quát tác giả, tác phẩm
+ Nam Cao là nhà văn hiện thực lớn, một nhà báo kháng chiến, một trong những nhà văn tiêu biểu nhất thế kỷ 20
+ Chí Phèo là một tác phẩm xuất sắc, thể hiện nghệ thuật viết truyện độc đáo của Nam Cao viết về một tấn bi kịch của một người nông dân nghèo bị tha hóa trong xã hội
- Giới thiệu về hình tượng nhân vật Chí Phèo - một nhân vật điển hình cho con người
và số phận người nông dân trong xã hội phong kiến
Ví dụ: Nam Cao rất nổi tiếng với những tác phẩm truyện, những tác phẩm nổi tiếng được nhiều người biết đến là Lão Hạc, Chí Phèo, Một bữa no, Nửa đêm, Mua danh, Một đám cưới trong đó tác phẩm nổi tiếng nhất là Lão Hạc Tác phẩm Lão Hạc nói
về sự tha hóa của số phận của một con người, sự thay đổi của con người về tính tình
và tình cảm qua sự thay đổi về xã hội Nổi bật nhất trong truyện là hình tượng Chí Phèo, một nhân vật điển hình cho con người và số phận người nông dân, chúng ta cùng đi tìm hiểu về nhân vật này
b) Thân bài: Cảm nhận về nhân vật Chí Phèo
* Chí Phèo bản chất là một người nông dân lương thiện
- Chí Phèo xuất thân là một người nông dân nghèo, không nhà, không cửa, không một tấc đất cắm dùi
- Mặc dù vậy, Chí vẫn có những phẩm chất tốt đẹp:
+ i ở hết nhà này đến nhà khác, cày thuê cuốc mướn để kiếm sống - làm ăn chân chính
+ T ng mơ ước giản dị về cuộc sống gia đình: có một ngôi nhà nho nh , ch ng cày thuê cuốc mướn, vợ dệt vải - Chí Phèo là một người lương thiện
+ à ba á iến g瞸i lên đấm lưng, bóp chân, Chí cảm thấy nhục - Có th c về nhân phẩm, có l ng tự tr瞸ng
Chí Phèo có đủ điều kiện để sống cuộc sống yên bình như bao người khác, quãng đời lương thiện của Chí k o dài trong khoảng 20 năm đ u
- Sau này, khi gặp Thị Nở, sự lương thiện lại một l n nữa quay lại trong Chí:
+ Nhận biết được âm thanh cuộc sống: Tiếng chim hót, tiếng cười nói của người đi chợ
Trang 2+ Mong muốn được làm h a với xã hội, mong muốn có một mái ấm gia đình với Thị
Nở - ước muốn giản dị năm xưa quay trở lại với Chí Phèo
ản chất con người Chí luôn là một người lương thiện
* Chí Phèo là một người cô độc
- Ngay t khi sinh ra đã phải gắn với số phận không cha, không mẹ
- uất hiện ngay đ u tác phẩm với hành động khiến người ta khó chịu: Hắn v a đi
v a chửi 쳌 - Nhưng đ ng sau tiếng chửi đó, Chí Phèo hiện lên là một người cô độc
- Qua tiếng chửi, ta thấy nhân vật hiện lên:
+ Là một kẻ lưu manh c rượu vào là chửi
+ Là nạn nhân ra s c cựa quậy, mong muốn được coi là người bình thường
- hi th c tỉnh sau khi bị ốm, Chí cảm nhận và hình dung ra tuổi già của mình với ốm đau và cô độc và nhấn mạnh cô độc là điều đáng sợ hơn cả - ản thân Chí Phèo luôn
là người cô độc nên mới sợ cô độc đến thế
* Chí Phèo phải chịu số phận với nhiều bi kịch
- i kịch bị tha hóa:
+ ị á iến đẩy vào tù, sau khi ra tù:
Hình dạng: Cái đ u tr瞸c lốc, hàm răng cạo trắng hớn, cái mặt thì câng câng đ y những vết s t sẹo, hai con mắt gườm gườm쳌 - Chí Phèo đánh mất nhân hình
Nhân tính: du côn, du đãng, triền miên trong cơn say, đập đ u, chửi bới, phá phách và làm công cụ cho á iến - Chí Phèo đã đánh mất nhân tính
- Quá trình tha hóa của Chí Phèo: ến nhà á iến trả thù - Chí mắc mưu, trở thành tay sai cho á iến
Chí đã bị cướp đi cả nhân hình lẫn nhân tính, là điển hình cho hình ảnh người nông dân bị đè n n đến cùng cực
2 Cảm nhận hình tượng nhân vật Chí Phèo - mẫu 1
Nam Cao sáng tác t trước năm 1940, nhưng chỉ sau khi truyện ngắn Chí Phèo ra đời, ông mới được biết đến như một cây bút hiện thực xuất sắc Cũng t khi Chí Phèo ngật ngưỡng bước ra t trang viết của Nam Cao, nhân vật này đã để lại dấu ấn khó quên và nỗi day d t, ám ảnh không nguôi trong l ng người đ瞸c
Với tác phẩm Chí Phèo, Nam Cao x ng đáng là một trong những tên tuổi lớn của trào lưu văn h瞸c hiện thực giai đoạn trước Cách mạng tháng Tám 1945 như Ngô Tất Tố, Nguyễn Công Hoan, Vũ Tr瞸ng Phụng Cùng viết về đề tài nông dân nhưng các tác
Trang 3phẩm của Nam Cao, đặc biệt là truyện ngắn Chí Phèo đã đạt tới một giá trị nhân đạo sâu sắc thông qua một hình th c mới mẻ Nếu như các nhà văn khác đi sâu vào phản ánh phong tục hay đời sống cùng cực của nông dân dưới thời thực dân phong kiến thì Nam Cao lại chú tr瞸ng đến việc thể hiện nỗi đau đớn của những tâm h n, nhân cách
bị xúc phạm, bị hủy diệt ng thời, ông cũng kín đáo bênh vực và khẳng định nhân phẩm của những con người cùng khổ Chí Phèo là nhân vật thể hiện rõ nhất cái nhìn mới mẻ của Nam Cao về người nông dân trước Cách mạng
Chí Phèo vốn là một thanh niên hiền lành, lương thiện nhưng đã bị b瞸n cường hào ở làng Vũ ại đẩy vào bước đường cùng Là đ a con hoang bị b rơi t lúc mới l瞸t
l ng, Chí được một bác phó cối không con đem về nuôi ác phó cối chết, Chí t cố
vô thân, hết đi ở cho nhà này lại đi ở cho nhà khác hông cha không mẹ, không một tấc đất cắm dùi, Chí lớn lên như cây c , chẳng được ai ban cho chút tình thương Thời gian làm canh điền cho nhà lí iến, Chí được tiếng là hiền như đất Dù nghèo khổ, không được giáo dục nhưng Chí vẫn biết đâu là phải trái, đúng sai, đâu là tình yêu và đâu là sự dâm đãng đáng khinh bỉ Mỗi l n bị mụ vợ ba lí iến bắt bóp chân, Chí chỉ thấy nhục ch yêu đương gì Cũng như bao nông dân nghèo khác, Chí t ng mơ ước một cuộc sống gia đình đơn giản mà đ m ấm: Ch ng cuốc mướn cày thuê, vợ dệt vải Chúng lại b một con lợn để làm vốn liếng há giả thì mua dăm ba sào ruộng làm Thế nhưng cái m m thiện trong con người Chí sớm bị quật ngã tả tơi và không sao gượng dậy được
Có ai ngờ anh canh điền chất phác ấy đã thực sự bị tha hóa bởi sự ghen gh t, tù đày,
để r i biến thành con quỷ dữ của làng Vũ ại Vì ghen tuông vô lối, lí iến đã nhẫn tâm đẩy Chí vào tù và nhà tù thực dân đã nhào nặn Chí thành một con người khác hẳn
ây là nguyên nhân trực tiếp tạo nên bước ngoặt đau thương và bi kịch trong cuộc đời Chí Nhưng nguyên nhân sâu xa chính là xã hội đương thời với những thế lực bạo tàn luôn tìm cách vùi dập những người nông dân thấp cổ b h瞸ng như Chí Chí bị đẩy vào con đường b n cùng hóa, lưu manh hóa là tất yếu
Ra tù, Chí biến thành một con người hoàn toàn khác trước, với một cái tên sặc mùi giang h là Chí Phèo: Hắn về lớp này trông khác hẳn, mới đ u chẳng ai biết hắn là ai Trông đặc như th ng sắng đá Cái đ u thì tr瞸c lốc Cái răng cạo trắng hớn, cái mặt thì đen mà lại rất cơng cơng, hai mắt gườm gườm trông gớm chết! Hắn mặc cái qu n nái đen với cái áo tây vàng Cái ngực phanh, đ y những n t chạm trổ r ng phượng với một ông tướng c m chuỳ, cả hai cánh tay cũng thế Nhà tù thực dân tiếp tay cho tên cường hào lí iến, bắt b tù một anh Chí hiền lành, vô tội, để r i thả ra một gã Chí Phèo lưu manh, côn đ T một người lương thiện, Chí bị biến thành quỷ dữ
Trở về làng Vũ ại, cái mảnh đất qu n ngư tranh thực, cá lớn nuốt cá b ấy, Chí Phèo không thể hiền lành, nhẫn nhục như trước nữa Hắn đã nắm được quy luật của sự sinh
t n: những kẻ cùng đinh càng hiền lành càng bị c hiếp đến không thể ngóc đ u lên được Phải dữ d n, lì lợm, tàn ác mới mong t n tại Hắn đã mượn men rượu để tạo ra những cái đó Hắn chìm ngập trong những cơn say triền miên và làm những việc như rạch mặt ăn vạ, đâm ch m người cũng trong cơn say Chí Phèo đã bị bá iến – kẻ thù của hắn biến thành con dao trong tay đ tể
Với nhân vật Chí Phèo, Nam Cao đã phản ánh chân thực và sinh động bi kịch bị hủy diệt tâm h n và nhân phẩm của những người nông dân nghèo khổ Chí Phèo đã sa l y trong vũng bùn của sự tha hóa: Có lẽ hắn cũng không biết r ng hắn là con quỷ dơ của
Trang 4làng Vũ ại, để tác quái cho bao nhiêu dân làng Hắn biết đâu hắn đã phá vỡ bao nhiêu cơ nghiệp, đập nát bao cảnh yên vui, đạp đổ bao nhiêu hạnh phúc, làm chảy máu và nước mắt của bao nhiêu người lương thiện Tất cả dân làng Vũ ại quay lưng với hắn, khinh bỉ và ghê tởm hắn Người ta sợ bộ mặt đ y những vết sẹo ngang d瞸c
g n giống như mặt thú dữ của hắn, sợ con quỷ trong tâm h n hắn
Sự tha hóa của Chí Phèo một mặt tố cáo sự tàn bạo của xã hội thực dân phong kiến đã không cho con người được làm người, mặt khác thể hiện giá trị nhân đạo mới mẻ của Nam Cao trong cách nhìn nhận số phận người nông dân trước Cách mạng
i sâu vào bi kịch tinh th n của nông dân, Nam Cao nhận ra vẻ đẹp ẩn ch a trong sâu thẳm tâm h n h瞸 Chí Phèo bị bạo lực đen tối hủy diệt nhân phẩm nhưng trong đ u óc hắn vẫn le lói ánh lửa thiên lương và khát khao được làm người Cái độc đáo của Nam Cao chính là ở chỗ tác giả đã để cho nhân vật Chí Phèo chênh vênh giữa hai bờ Thiện – Ác ng sau bộ mặt dở người dở thú là nỗi đớn đau, vật vã của một kẻ sinh ra là người mà bị cự tuyệt quyền làm người Trong cơn say, Chí Phèo cất tiếng chửi trời, chửi đời Tiếng chửi của hắn như một thông điệp phát đi c u mong có sự đáp lại nhưng cả làng Vũ ại chẳng ai thèm chửi nhau với hắn Rút cục, chỉ có ba con chó dữ
và một th ng say rượu Người ta coi hắn chẳng khác gì một con chó dại
Những lúc tỉnh rượu, nỗi lo sợ xa xôi và sự cô đơn tràn ngập l ng hắn Hắn thèm được làm h a với m瞸i người biết bao! Mối tình bất chợt với Thị Nở có thể nói là món quà nhân ái mà Nam Cao ban tặng cho Chí Phèo Tình yêu của Thị Nở đã h i sinh Chí Phèo, đánh th c lương tri và khát v瞸ng làm người của hắn L n đ u tiên trong đời, hắn sợ cô đơn và hắn muốn khóc khi nhận bát cháo hành t tay Thị Nở L n đ u tiên sau bao nhiêu năm, những âm thanh quen thuộc của cuộc sống v瞸ng đến tai hắn và ngân vang trong l ng hắn, khiến hắn càng thèm được làm một con người bình thường như bao người khác và khấp khởi hi v瞸ng Thị Nở sẽ mở đường cho hắn
Nhưng cánh cửa cuộc đời v a mới h mở đã bị đóng sập lại trước mặt Chí Phèo à
cô Thị Nở – đại diện cho dân làng Vũ ại – đã d t khoát không chấp nhận Chí Phèo
T hi v瞸ng, Chí Phèo rơi xuống vực thẳm tuyệt v瞸ng L n đ u tiên trong đời hắn
th c sâu sắc về số phận bất hạnh của mình Hắn lại đem rượu ra uống để mong cơn say làm vơi bớt khổ đau, tủi nhục nhưng khốn nỗi càng uống hắn càng tỉnh Hắn thực
sự muốn làm người nhưng cả làng Vũ ại tẩy chay hắn, không ai coi hắn là người Hắn cũng không thể tiếp tục làm quỷ dữ bởi đã th c sâu sắc về bi kịch đời mình
ể giành lại sự sống cho tâm h n, Chí Phèo buộc phải t b thể xác Chí Phèo chết trên ngưỡng cửa trở về cuộc sống của một người lương thiện Cái chết vật vã, đau đớn
và câu h i cuối củng của Chí Phèo: Ai cho tao lương thiện? c n làm day d t và ám ảnh lương tâm người đ瞸c cho đến tận ngày nay
ó cũng là câu h i lớn của Nam Cao: Làm thế nào để con người được sống đích thực
là con người trong cái xã hội tàn bạo ấy?
Với truyện ngắn Chí Phèo, Nam Cao đã đạt tới t m cao của tư tưởng nhân đạo khi nhìn nhận và đánh giá người nông dân trước Cách mạng Nhà văn không d ng ở hiện tượng bên ngoài mà đi sâu vào thể hiện bản chất bên trong của con người Nam Cao cũng đã ch ng t bút lực già dặn của mình qua tài nghệ xây dựng hình tượng nhân vật điển hình trong hoàn cảnh điển hình Ý nghĩa xã hội của hình tượng Chí Phèo rất lớn
Trang 5và s c sống của nó cũng thật lâu dài Có thể nói tác phẩm và nhân vật đã tôn vinh tên tuổi Nam Cao trong lịch sử văn chương của nước ta
3 Cảm nhận hình tượng nhân vật Chí Phèo - mẫu 2
Chí Phèo쳌 thật sự là một kiệt tác trong văn xuôi đương thời, là đỉnh cao trong sự nghiệp sáng tác của nhà văn Nam Cao Ng i bút Nam Cao có những quan tâm, những khám phá riêng về số phận người lao động bị chà đạp Hình tượng nhân vật Chí Phèo-một điển hình nghệ thuật bất hủ trong văn xuôi Việt Nam-đã thể hiện cái nhìn
đ y đủ mới mẻ, độc đáo có chiều sâu trong thể hiện nỗi khổ con người đó của Nam Cao
Chí Phèo sinh ra không cha không mẹ, không h瞸 hàng thân thích, không nhà không cửa, không tấc đất cắm dùi, cả đời không hề được biết đến một bàn tay chăm sóc của phụ nữ nếu không gặp thị Nở Hắn ra đời trong một cái l gạch cũ b hoang, trong chiếc váy đụp; tuổi thơ của hắn bơ vơ hết đi ở cho nhà này lại đi ở cho nhà n瞸쳌, đến hai mươi tuổi thì làm canh điền cho nhà á iến
Người nông dân cùng khổ ấy không được sống ngay cả cuộc đời nghèo khổ nhưng lương thiện của mình Anh đã bị xã hội cướp đi cả bộ mặt người cùng linh h n người
để trở thành một con thú dữ, và bị loại kh i xã hội loài người
Mở đ u là tiếng chửi ngoa ngoắt, thách th c của Chí Phèo: "Hắn v a đi v a chửi ao giờ cũng thế, c rượu xong là hắn chửi " ấy là tiếng chửi của một tên say rượu, vô
th c Nhưng đ ng sau tiếng chửi ấy là nỗi đau khôn cùng của người đàn ông mà trước đây hiền "như đất" Qua tiếng chửi đó, người đ瞸c thấy được ba thái độ: thái độ thù
h n của Chí Phèo; sự dửng dưng của người đời và tình thương của tác giả dành cho nhân vật Tiếng chửi ấy thực sự đánh th c l ng nhân ái của người đ瞸c Và cuộc đời của Chí Phèo l n lượt hiện d n lên đ y xót xa
ản chất lương thiện của anh đã bị xã hội ra s c hủy diệt Lão cường hào á iến vì ghen tuông đã cho giải Chí Phèo lên huyện r i sau đó để anh Chí ng i tù Cái nhà tù thực dân ấy đã tiếp tay lão cường hào bắt giam anh Chí lương thiện, vô tội để r i thả
ra một Chí Phèo lưu manh, hung ác Trở về làng, Chí Phèo trở thành một con người khác hẳn-con quỉ dữ của làng Vũ ại Hắn muốn sống thì phải gây gỗ, cướp giật, ăn
vạ Muốn thế hắn phải gan, phải mạnh Những th ấy Chí Phèo tìm thấy ở rượu Thế
là Chí Phèo luôn say, và hắn say thì hắn làm bất c cái gì người ta sai hắn làm쳌 Chí Phèo thay đổi cả nhân hình và nhân tính: Cái đ u tr瞸c lóc, cái răng cạo trắng hớn hai mắt gườm gườm trông gớm chết쳌 Chí Phèo trở nên xa lạ với m瞸i người
và xa lạ với chính anh Chí Phèo giờ đây đã là con quỉ dữ của làng Vũ ại để tác quái cho bao nhiêu dân làng쳌, hắn đạp đổ bao nhiêu sự nghiệp làm tan nát biết bao gia đình, làm chảy máu và nước mắt của bao nhiêu người 쳌 Và thế là hắn không c n được m瞸i người coi là người nửa ai cũng tránh mặt hắn mỗi lúc hắn qua쳌
Nhưng điều đặc sắc và đáng quí hơn nữa ở Nam Cao là ngay trong khi miêu tả nhân vật bị tha hóa đến chỗ tận cùng, Nam Cao vẫn phát hiện trong chiều sâu của nhân vật bản tính tốt đẹp vốn có, chỉ c n một chút tình thương chạm khẽ vào là có thể sống dậy với bao điều tốt đẹp Sự xuất hiện của nhân vật thị Nở trong tác phẩm có một nghĩa thật đặc sắc Con người xấu ma chê quỉ hờn쳌 ấy lại là ngu n ánh sáng đã r瞸i vào
Trang 6chốn tối tăm của Chí Phèo, th c tỉnh, g瞸i dậy bản tính người của Chí Phèo, thắp sáng một trái tim qua bao tháng ngày bi hắt hủi
Sau cuộc gặp gỡ ngắn ngủi với thị Nở, Chí Phèo giờ đây đã nhận ra ngu n ánh sáng ngoài kia rực rỡ biết bao, nghe ra một tiếng chim vui vẻ, tiếng anh thuyền chài gõ mái chèo đuổi cá, tiếng lao xao của người đi chợ Chí Phèo như đã thấy tuổi già của hắn, đói r t, ốm đau và cô độc-cái này c n đáng sợ hơn đói r t và ốm đau Hắn khát khao làm h a với m瞸i người 쳌
T con quĩ dữ, nhờ Thị Nở hay nói đúng hơn là tình thương của Thị Nở, Chí thực sự trở lại làm người át cháo hành như một chất xúc tác kì lạ làm thăng hoa ở Chí bản chất người mà bấy lâu nay anh dường như quên lãng
Nhưng bi kịch và đau đớn thay con đường trở lại làm người của Chí Phèo v a h mở thì đã bị đóng s m lại à cô thị Nở không cho ph p cháu gái bà lấy một th ng không cha chỉ có một nghề là rạch mặt ăn vạ쳌 Hay nói đúng hơn là định kiến xã hội
đã không cho ph p Chí được làm người Chí Phèo thật sự rơi vào bi kịch tinh th n đau đớn Hắn lại uống rượu nhưng càng uống càng tỉnh ra쳌 Tỉnh ra để thấm thía nỗi đau
vô hạn của thân phận mình Chí Phèo tìm đến nhà á iến đanh th p kết án lão và giết chết lão, sau đó anh tự sát Anh không muốn sống nữa vì giờ đây th c về nhân phẩm đã trở về Anh không thể sống kiểu lưu manh, sống như quỉ dữ nữa Anh đã chết trên ngưỡng cửa trở về cuộc đời Qua hình tượng Chí Phèo, ng i bút nhân đạo của Nam Cao đã đặt ra vấn đề có nghĩa xã hội lớn lao
Nam Cao đã xây dựng hình tượng điển hình người nông dân Việt Nam trước CMT8-Chí Phèo i kịch của CMT8-Chí Phèo là bi kịch của một con người trong thời đại đen tối đã qua Nhưng chúng ta cũng không được lãng quên mà phải ghi khắc để suy ngẫm về cuộc sống hôm nay iều đó nói lên giá trị lâu bền của tác phẩm và t m vóc lớn lao của Nam Cao
4 Cảm nhận hình tượng nhân vật Chí Phèo - mẫu 3
Chí Phèo – một tấn bi kịch của một người nông dân nghèo bị tha hóa trong xã hội cũ, một con người điển hình ản chất của Chí Phèo là một con người lương thiện, luôn khao khát được sống như một người bình thường, muốn sống lương thiện nhưng lại bị
xã hội lúc bấy giờ biến thành con quỷ dữ của làng Vũ ại i kịch này bắt đ u diễn ra trong nội tâm Chí Phèo khi hắn gặp Thị Nở với bát cháo hành쳌 Chính tình yêu Chí Phèo – Thị Nở đã đánh th c con người lương thiện của hắn Hay nói cách khác chính
sự xuất hiện của Thị đã c u Chí Phèo thoát kh i tấn bi kịch đó dù chỉ là trong phút chốc
Chí Phèo là kiệt tác của Nam Cao Trên cơ sở người thật, việc thật ở quê mình, tác giả
đã hư cấu, sang tạo nên b c tranh hiện thực sống động về xã hội nông thôn Việt Nam trước CMT8 với tất cả sự tăm tối, ngột ngạt cùng bao nhiêu bi kịch đau đớn, kinh hoàng Dù có được đặt tên là Cái l gạch cũ, ôi l a x ng đôi hay Chí Phèo thì tác phẩm ấy vẫn được nhận ra bởi giá trị hiện thực và nhân đạo vô cùng to lớn của nó Nhân vật chính Chí Phèo là đại diện điển hình cho bi kịch của những người nôn dân
bị tha hoá trong xã hội cũ Nhưng những cảnh ngộ cùng quẫn, bi đát trong caí xã hội
ấy đã không thể làm cho những người dân quê khốn khổ như Chí Phèo mất đi niềm
Trang 7khao khát được sống tốt đẹp và lương thiện Trong con người h瞸 lúc nào cũng luôn
âm ỉ một sự phản khánh vô cùng mạnh mẻ
Một chút về Chí Phèo, ta có thể thấy hắn là một đưa con rơi, ra đời trong cái l gạch
cũ, lớn lên b ng tình thương bố thí của những người nghèo hi lớn lên làm canh điền trong nhà á iến lại bị vợ ba á iến g瞸i lên bóp chân쳌; á iến sanh long ghen tuông nên đưa đi tù Thời gian sau, Chí Phèo lại trở thành con quỷ dữ của làng Vũ ại쳌 tác oai tác quái dân lành Chí Phèo chìm trong cơn say, chỉ có một l n hắn tỉnh thật sự vào một buối sáng (đã được Thị Nở đánh th c) Nhưng r i tình yêu bị đổ vỡ
ế tắc, đi tìm lương thiện, hắn giết á iến r i tự giết mình Chí Phèo chết nhưng chưa hết truyện Thị Nở nhìn nhanh xuống bụng쳌 và và thoáng hiện ra cái l gạch cũ쳌 Một Chí Phèo con쳌 sắp ra đời Cách sắp xếp khá tinh tế độc đáo C mỗi l n Chí Phèo ngoi lên thì lại bị cuộc đời này đè xuống hiến người đ瞸c phải theo dõi liên tục không thể rời được
Hay cho Nam Cao khi xây dựng được một chiều diễn biến tâm l nhân vật thật xuất sắc Ta có thể nhận thấy dễ dàng nhất ở đoạn Chí Phèo mở mắt thì trời đã sang Một
l n hắn tỉnh Những thanh sắc cuộc sống mặt trời chắc đã cao쳌, tiếng chim ríu rít쳌 lại hiện lên mặc dù hắn đang ở trong cái lều ẩm thấp L n đ u tiên hắn tỉnh, và cũng là
l n đ u tiên hắn có những rung động với trước cuộc sống Hắn nghe tiếng cười nói của những người đi chợ쳌, nghe tiếng thuyền chài gõ mái chèo đuổi cá쳌
– R i những kỉ niệm xưa lại hiện về Có l n hắn ước ao một gia đình nho nh
Ch ng cày thuê cuốc mướn, vợ dệt vải mặc dù chỉ là mơ h
– T đấy hắn cảm thấy bu n cô độc
+ Cái diễn biến tâm lí của một con quỷ đang hướng về lương thiện
Trong truyện ngắn Chí Phèo, quá trình bị cự tuyệt quyền làm người thật ra đã bắt đ u
t lâu, diễn ra đ ng thời với quá trình bị tha hoá Tiếng chửi ngay t đ u tác phẩm đã thể hiện điều đó.Chí cất lên tiếng chửi trời, chửi đời, chửi làng xóm, tất cả m瞸i người – những kẻ không chửi lại, cả những kẻ đã đẻ ra hắn Tiếng chửi ấy như là tiếng hát
để được giải thoát, vu vơ, ngân ngơ của một th ng say Vậy mà nó thật tr u tượng mà
cụ thể, xa đến g n, có th tự và vô cùng văn vẻ Tiếng chửi là khao khát được giao tiếp với đời dù là hình th c giao tiếp hạ đẳng nhất.nhưng nó lại không được ai đáp lại
cả Nhưng phải t khi gặp Thị Nở, t c là t khi Chí Phèo th c tỉnh, bi kịch mới thật
sự bắt đ u
Chí Phèo ngạc nhiên,xúc động khi Thị Nở bê bát cháo hành sang cho Chí Phèo Hương vị cháo hạnh là hương vị của tình yêu chân thành, hạnh phúc giản dị mà to lớn
R i liên tiếp, Chí Phèo đều cảm thấy hơi cháo hành thoang thoảng trong mũi L n đ u
là khi Thị t chối, hắn nghĩ ngợi một tí, r i hình như hiểu, hiểu mình đã có quá nhiều tội lỗi, ngẩn người ra để tự hổi làm sao để trở lại làm một con người bình thường?!
L n th hai là l n quyết định hành động, hắn uống thật nhiều rượu nhưng càng uống lại càng tình, tình ra lại bu n, lúc đó hơi cháo hành lại thoang thoảng xuất hiện, đó là nghĩa biểu trưng, hắn lại nghĩ đến Thị, phân vân giữa việc làm người và một con quỹ, đó chính là ước mơ lương thiện, làm một con người như m瞸i người! R i đến lúc gặp mặt á iến, những hành động đó mới là tư thế làm người cuối cùng trước khi chết của Chí Phèo
Trang 8Một Chí Phèo tỉnh đã giết chết 1 Chí Phèo say Chí Phèo b ng xương, b ng thịt đã chết nhưng c n lại trong l瞸ng người đ瞸c là Chí Phèo đ i quyền sống, đang dõng dạc
đ i làm người lương thiện Như vậy, khi th c nhân phẩm đã trở về, Chí Phèo không
b ng l ng sống như trước nữa Và Chí Phèo chết trong bi kịck đau đớn, chết trên ngưỡng cửa trở về cuộc sống ây khong thể là hành động lưu manh mà là sự vùng lên tuyệt v瞸ng của người nông dân khi th c tỉnh cuộc sống Mang đậm giá trị tố cáo rất cao, lên án giai cấp pk thống trị tha hoá, những bị kịch như vậy sẽ c n tiếp diễn
5 Cảm nhận của em về nhân vật Chí Phèo
hi trên văn đàn Việt Nam xuất hiện những con người như chị Dậu, anh Pha ở những năm ba mươi của thế kỉ trước, nhiều quan điểm cho r ng nạn nhân đáng thương nhát của xã hội thực dân – phong kiến đương thời là những con người bị bóc lột đến cùng của cải, s c lực và bị chà đạp đến cùng danh dự, tinh th n, quan điểm đó tưởng đã thành chân lí đúng đắn nhưng cho đến khi Chí Phèo của Nam Cao bước vào văn đàn với tất cả những gớm ghiếc rùng rợn trong hình hài nhân vật và những biến thái tàn tạ của nhân tính, ta mới d n d n nhận th c được: hình như cái đau đớn nhất của con người không phải là bị xã hội đày đoạ mà là bị cô lập và cự tuyệt Chí Phèo, một cách
tự nhiên, đã để lại trong l ng ta những ấn tượng đậm n t cùng những niềm cảm thương day d t về số phận của một con người sống trong cảnh không được làm người
Sự xuất hiện của nhân vật Chí Phèo, cùng với biết bao nhiêu suy nghĩ h i tưởng, hành động của hắn trong tác phẩm để lại cho ta ấn tượng đậm n t như thế, chính nhờ một
ph n sự xáo trộn tài tình những chi tiết truyện của Nam Cao ột nhiên bước vào giữa truyện, quay lại buổi đ u và tiến d n đến kết thúc, tưởng là xáo trộn mà lại rất tự nhiên Chí Phèo xuất hiện không c n tô vẽ, chẳng phải rào trước đón sau, người ta c thấy hắn l l t đ u đến cuối truyện; vẫn là hấn nhưng mỗi chi tiết ta lại cảm nhận khác nhau về biết bao nhiêu điều trong xã hội đương thời, về những đổi thay của con người trong d ng xã hội đen mờ ấy Và cuối cùng, hình ảnh Chí Phèo cho ta thấy được tư tưởng nhân văn vô cùng cao đẹp của nhà văn Nam Cao, một tư tưởng mới l n
đ u tiên xuất hiện trong văn h瞸c Việt Nam: trân tr瞸ng bản chất lương thiện của con người ngay khi h瞸 đã rơi vào con đường lưu manh hoá
Cuộc đời Chí Phèo có thể chia làm ba chặng đường Như biết bao người nông dân trong xã hội trước, hắn đã có thể có một cuộc sống bình yên với một tâm h n trong sáng, một phẩm cách lương thiện M côi t thuở nh , làm phu cho nhà á iến, r i
bị cái ghen bóng ghen gió của á iến hãm hại, bị đẩy vào nhà tù thực dân, cuộc đời Chí Phèo chuyển một bước ngoặt t lúc ấy á iến là thủ phạm đ u tiên trong việc lưu manh hoá một tâm h n lương thiện Nhà tù thực dân hoàn chỉnh quá trình tệ hại
ấy Cái bắt tay của cường hào và thực dân làm tan vỡ hàng nghìn viên ng瞸c thiên lương쳌 cao qu cua những con người thuộc t ng lớp dưới cùng của xã hội Ta biết nói
gì đây cho nhân vật Chí Phèo? Ta thương hại Chí là nạn nhân của một tr đôn mạt hèn hạ Ta căm phẫn những kẻ đã cam tâm huỷ diệt nhân tính Chí Ta đau đớn nhận ra khi thời gian mãn hạn tù thực dân kết thúc là Chí bước vào một nhà tù khác, nhà tù do chính xã hội tạo ra, biệt lập và đoạn tuyệt với những kẻ thoái hoá nhân phẩm như Năm Th瞸, inh Ch c và giờ đây là Chí Phèo Thế là bắt đ u giai đoạn mới khốc liệt
và cay nghiệt của cuộc đời Chí
Trang 9Hắn v a đi v a chửi쳌 – đó là cách mà Nam Cao để nhân vật xuất hiện ngay t đ u tác phẩm ó cũng là cái hình ảnh đ u tiên mà người đ瞸c tiếp nhận về Chí, mở ra giai đoạn th hai trong cuộc đời hắn – t một tên lưu manh đến một kẻ tay sai – nỗi kinh hoàng của làng Vũ ại Chí Phèo bị lưu manh hoá không phải là hiện tượng đ u tiên trong văn h瞸c Trước đó, Nguyên H ng với ỉ v đã đề cập đến những thoái hoá biến chất trong tâm h n con người gây ra bởi xã hội, nhưng chỉ d ng lại đó ch không đi sâu vào bản chất của con người ấy Cái mà tiểu thuyết – với lợi thế độ dài -của Nguyên H ng chưa làm được thì truyện ngắn của Nam Cao với điểm xuyết qua những chi tiết nghệ thuật độc đáo, đã làm được – và làm rất thành công Tiếng chửi của Chí Phèo có nghĩa gì? Thực ra tiếng chửi của nhân vật chính là phản ng của hắn với toàn bộ cuộc đời Trong chửi rủa lại bao hàm một khát khao: giá như có ai thèm chửi với mình thì c n hạnh phúc, bởi ít ra trong cuộc đời c n có kẻ quan tâm đến mình
ng này, chửi vang cả làng, vang cả trời mà nào có ai đếm xỉa gì đến hắn Vậy là, hắn đã bị loại ra kh i cuộc đời này r i Phải? Dưới v m trời này người ta đã quen đi, hoặc không thèm để tới tên lưu manh Chí Phèo Th n tình của Nam Cao là ở chỗ đã
để cho bản chất của Chí thoáng hiện ra, cái tỉnh l lộ trong cái say mơ màng, th c đau đớn về bản thân chợt xuất hiện trong tiếng chửi vang trời C n th c về mình,
c n khát khao sự yêu thương của đ ng loại, nghĩa là c n bản chất con người Hắn là người, mà sao không ai cho hắn cái quyền ấy?
Sau chi tiết tiếng chửi là những hành động liên tiếp của Chí Phèo: đến nhà á iến
n m ăn vạ, r i ngày ngày với những thói lưu manh lại rạch mặt, ăn chực của thiên hạ Con quỷ dữ của làng Vũ ại쳌 hiện ra với th hình hài gớm ghiếc: Cái đ u thì tr瞸c lốc, cái răng cạo trắng hớn, cái mặt thì đen mà rất câng câng, hai mắt gườm gườm trông gớm ch t쳌 R i lại cái ngực phanh쳌, chạm trổ r ng phượng쳌 Nam Cao phải đặt bút hai l n viết vào trông gớm chết쳌, hẳn đó là cái nhận x t ban đ u của m瞸i người về tên Chí sau bảy năm tù tội, d n trở thành cái nhận định âm ỉ về con người này cho đến khi hắn chết hông chỉ với nhân hình, b ng việc nghe theo á iến làm tay sai cho hắn để tr ng trị những phe cánh khác trong cái làng Vũ ại trật tự – kỉ cương쳌, Chí Phèo vô tình trở thành công cụ đắc lực huỷ hoại nhân tính của mình, thành nỗi khiếp đảm cho xã hội Cái v ng biệt lập mà xã hội tạo ra cho Chí Phèo c mỗi ngày mỗi chặt d n ến đoạn này, ta có thể giận Chí, trách Chí vì cái lợi cơm áo trước mắt mà làm tay sai cho kẻ ác, nhưng r i ta chợt nhận ra: nếu không bởi cái mưu
đ nham hiểm của cụ á쳌 một l n nữa huỷ hoại tâm h n Chí, thì làm sao có được một kẻ tay sai hung dữ, sẵn sàng giở thói côn đ vì những cái lợi trước mắt Nghĩ lại, Chí đáng thương hơn là đáng trách
Câu chuyện diễn biến tới đó đủ thể hiện một quy luật: b n cùng hoá r i dẫn tới lưu manh hoá trong một t ng lớp xã hội đương thời Chuyện d ng ở đó cũng có thể chấp nhận được Nhưng Nam Cao không để Chí Phèo c thế mà chết trong xó xỉnh, bụi rậm nào đó Với tinh th n nhân đạo, Nam Cao đã để cho tâm h n lương thiện của Chí Phèo l n đ u tiên th c tĩnh, t cái đêm gặp Thị Nở
ó là đêm đ u tiên hắn được th c tỉnh bản năng làm một người đàn ông, và buổi sáng hôm sau là buổi sáng đ u tiên kể t khi ra tù hắn được tận hưởng những gì đẹp đẽ và tươi tắn của thiên nhiên: tiếng chim ríu rít, ánh nắng rực rỡ, tiếng người nói chuyện râm ran Hắn nhớ, hắn h i tưởng oạn h i tưởng của hắn làm bao nhiều độc giả giật mình: Ôi! Hoá ra Chí vẫn c n là một con người, biết yêu gh t, biết vui bu n, biết nhớ
và biết hi v瞸ng nữa Hắn cũng lo âu cho tuổi già và sự cô độc, hắn sợ m瞸i th diễn ra
Trang 10trong đ u hắn, trước mắt hắn Ta thấy có gì đó hài l ng và hi v瞸ng: hi v瞸ng những cảm xúc trong Chí Phèo sẽ được duy trì mãi mãi cũng như Chí Phèo c n một con dường về với loài người
Nhưng bản năng của một con người chỉ được đánh th c một cách tr瞸n vẹn khi có chi tiết bát cháo hành của Thị Nở L n đ u tiên, Chí có cảm giác được m瞸i người quan tâm Một sự so sánh diễn ra với một bên là người đàn bà độc địa đã dùng hắn thoả mãn thú vui của ả, một bên là người quan tâm duy nhất đến mình và thể hiện sự quan tâm ấy qua bát cháo dân dã mà đậm tình người Tiếng nói của Chí Phèo, của Nam Cao đột ngột cất lên: Trời ơi! Hắn thèm lương thiện, hắn muốn làm hoà với m瞸i người biết bao!쳌 L n đ u tiên cái khao khát sông của Chí Phèo được thể hiện mạnh
mẽ nhất: phải sông trong xã hội, phải yêu và phải được xã hội quan tâm Tình yêu mộc mạc của Chí Phèo và Thị Nở chớm nở và duy trì trong năm ngày hạnh phúc nhất của Chí
Thị Nở cự tuyệt Chí Phèo! ó là đ n đánh cuối cùng và nặng nề nhất của xã hội vào Chí! ến đây, toàn bộ những hi v瞸ng của Chí trở thành tuyệt v瞸ng Hắn uống rượu cho say, nhưng càng uống càng tỉnh Như đã khẳng định t đ u, cải tỉnh của Chí bao giờ cũng song song với cái say, nhưng nếu trước đ y nó bị cái say lấn át, thì bây giờ
nó đau đáu hiện ra và thúc giục Chí trả thù Ai? Ai đã khiến cho cuộc đời Chí lâm vào những đắng cay tủi nhục ấy, chính là lũ cường hào mà đại diện là á iến gian xảo, quỷ quyệt Những câu nói cuối cùng đối với á iến cũng là tuyên bố hùng h n của hạng người thấp b nhất trong xã hội: Tao muốn làm người lương thiện쳌 Nhát dao đâm chết á iến và nhát dao tự sát tuy khẳng định: con người như Chí Phèo khó mà sinh t n trong xã hội khắc nghiệt đương thời, nhưng cũng là tuyên ngôn về sự nảy sinh về tâm h n lương thiện của con người khi con người ấy đã về cõi chết
Dẫu biết, sau Chí Phèo lại c n biết bao nhiêu kẻ bị b n cùng hoá r i đi đến lưu manh hoá, và xã hội c n cự tuyệt những con người như vậy, nhưng qua nhân vật Chí Phèo
ta vẫn tin tưởng r ng ch i non lương thiện sẽ thành cây cao Và không có cái hạt giông lương thiện qu n quại mãi mới nảy m m trong Chí Phèo thì làm sao có cây cao nhân cách trong Lão Hạc Niềm cảm thương day d t và tin tưởng trong l ng người đ瞸c xin được song song t n tại với tác phẩm Chí Phèo
6 Cảm nhận của anh chị về nhân vật Chí Phèo
Nam Cao được mệnh danh là nhà văn của nền văn h瞸c hiện thực, ông sáng tác các tác phẩm chủ yếu viết về người nông dân Việt Nam, đây là tác phẩm để lại cho người đ瞸c nhiều cảm xúc khi viết về một hiện thực đó là người nông dân bị b n cùng hóa trước cách mạng tháng tám
Nhân vật trong tác phẩm của Nam Cao là nhân vật phải chịu nhiều đắng cay, cực khổ
do xã hội gây nên, h瞸 bị b n cùng hóa về con người và tính cách, như Chí Phèo là một nhân vật như thế, Chí đã phải chiu đựng những b n cùng do xã hội gây nên, t một nhân vật hiền lành, chất phác, đi làm thuê để lấy tiền sinh sống, khó khăn khi đi làm thuê nhà á iến nhưng lại bị người nhà này hành hạ, và biến chí thành một con người ác, người nông dân lương thiện, nhưng lại bị xã hội tha hóa, khi đ瞸c tác phẩm, chắc hẳn không ai không có một thái độ xót thương và có thái độ cảm thông cho nhân vật này