* Động Lâu Đài Thuộc địa phận Vịnh Bái Tử Long, động đẹp tựa như lâu đài nơi trần thế.Ngoài ra, đây còn có làng chài nổi trên Vịnh còn lưu giữ nhiều nét văn hoá truyềnthống đặc sắc của v
Trang 1THỰC TRẠNG TÀI NGUYÊN DU LỊCH TẠI HẠ LONG QUẢNG
NINH 2.1 Khái quát điểm Du lịch Hạ Long
2.1.1 Vị trí địa lý
Vịnh Hạ Long nằm ở Đông Bắc Việt Nam, thuộc địa phận tỉnh Quảng Ninh.Đây là vùng biển đảo được xác định trong tọa độ 106056’ đến 1070 37’ kinh độĐông và 200 43’ đến 210 09’ vĩ độ Bắc Phía Tây và Tây Bắc vịnh Hạ Long kéo dài
từ huyện Yên Hưng, qua thành phố Hạ Long, thị xã Cẩm Phả, đến hết phần biểnđảo huyện Vân Đồn; phía Đông Nam và phía Nam giáp bờ Tây vịnh Bắc Bộ, phíaTây Nam và phía Tây giáp đảo Cát Bà (Hải Phòng)
Năm 1962, Vịnh Hạ Long được Bộ Văn hoá Thông tin xếp hạng là Di tíchdanh thắng cấp quốc gia với diện tích 1553 km2 bao gồm 1969 hòn đảo, trong đó
980 hòn đảo đã được đặt tên
Khu Di sản thế giới được UNESCO công nhận là nơi tập trung nhiều đảo đá,hang động, bãi tắm nổi tiếng và tiêu biểu, được giới hạn bởi 3 điểm: đảo Đầu Gỗ(phía tây), Hồ Ba Hầm (phía nam) và đảo Cống Tây (phía đông) với diện tích434km2, gồm 775 hòn đảo, trong đó có 411 đảo đã được đặt tên
Vùng đệm là dải bao quanh khu vực bảo vệ tuyệt đối, theo hướng tây - tâybắc và bắc - đông bắc, xác định bởi phía bờ vịnh dọc theo quốc lộ 18A, kể từ khoxăng dầu B12 (Cái Dăm) đến cây số 11 (xã Quang Hanh, thị xã Cẩm Phả) Chiềurộng khu đệm từ 5-7km tính từ đường bảo vệ tuyệt đối ra biển, phạm vi xê dịch từ1-2km Vùng phụ cận là vùng biển hoặc đất liền bao quanh khu đệm, kể cả vùngbiên giáp ranh với Vườn quốc gia Cát Bà
2.1.2 Tài nguyên thiên nhiên :
2.1.2.1 Các đảo núi nổi tiếng
* Núi bài thơ :
Cao 191m, nằm ở trung tâm thành phố Hạ Long, dưới các triều đại phongkiến, núi Bài Thơ là trạm cảnh phòng của vùng biển Đông Bắc Chân núi có chùaLong Tiên, đền thờ Đức Ông Trần Quốc Nghiễn Trên vách núi phía Đông Nam
Trang 2còn có di bút của vua Lê Thánh Tông và 6 bài thơ chữ Hán khác của các danh nhân
từ thế kỉ XV – XX ca ngợi cuộc sống thái bình và cảnh đẹp của Vịnh Hạ Long NúiBài Thơ còn là nơi ngọn cờ búa liềm tung bay nhân ngày 1/5/1930 trong phongtrào đấu tranh của giai cấp công nhân mỏ chống thực dân Pháp
* Đảo Ti Tốp
Năm 1962 Bác Hồ cùng anh hùng lao động Việt Nam, nhà du hành vũ trụLiên Xô Giéc Man Ti Tốp tới thăm Hạ Long và nghỉ tại đảo Để kỉ niệm chuyến đinày, Bác Hồ đã lấy tên Ti Tốp đặt cho hòn đảo Đảo có bãi tắm tuyệt đẹp, phongcảnh sơn thuỷ hữu tình, cách bến tàu Du lịch 7 – 8 km
* Hòn Gà Chọi.
Gồm 2 hòn đảo nhỏ, cao 12m giống hệt một đôi gà đứng đối diện nhau đangtung cánh Hình ảnh hòn Gà Chọi được chọn làm biểu tượng của Quảng Ninh vàbiểu tượng Du lịch Việt Nam năm 2000 Hòn Gà Chọi ở phía Đông Nam đảo Đầu
Gỗ, cách bến tàu Du lịch 5km Đảo còn có tên là hòn Trống Mái hay là hòn Cặp
* Hòn Thiên Nga
Một hòn đảo nhỏ đứng bồng bềnh trên Vịnh biển, có hình thù giống như mộtđôi Thiên Nga đang tình tự Hòn Thiên Nga là một địa chỉ tham quan, chụp ảnh lýtưởng trên Vịnh Bái Tử Long
* Hòn Con Cóc
Trang 3Là một trong những tác phẩm tuyệt mỹ của tạo hoá ban tặng cho Hạ Long,hòn Con Cóc cao 8m, giống hệt một chú Cóc đang ngồi chờ mưa rơi giữa mênhmông sóng nước Hòn Con Cóc là một trong những địa chỉ Du lịch nổi tiếng, nằm
ở phía Đông Nam Vịnh Hạ Long, cách bến tàu Du lịch 17km
* Hòn Đầu Người
Cao 25m, từ xa nhìn giống như đầu người Ai Cập với chiếc mũ to, gồ ghề,nhô ra xa, cằm tỳ trên mặt nước Một số người còn liên tưởng tới hình ảnh tượngNhân sư Ai Cập nhưng hòn Đầu Người đẹp và thơ mộng hơn nhiều vì có thêmnhiều yếu tố biển Hòn Đầu Người nằm ở gần Hang Luồn, cách bến tàu Du lịch13km
* Hòn Đũa
Nằm trong khu vực Vịnh Bái Tử Long, cách núi Bài Thơ về phía Đông 7km,Hòn Đũa giống như một chiếc đũa thần khổng lồ trong chuyện cổ tích của An -Đéc - Xen được cắm xuống biển khơi Đây cũng là bằng chứng sinh động về giá trịđịa chất địa mạo đặc sắc của Vịnh Hạ Long Hòn Đũa là một trong những điểmtham quan lý tưởng cho du khách và cũng là mốc giới định hướng quan trọng chocác tàu thuyền khi ra khơi
* Ba Trái Đào
Gồm 3 hòn núi nhỏ, cao 23m trông giống hệt 3 trái đào Hòn Ba Trái Đàogắn liền với câu chuyện truyền thuyết tình yêu lãng mạn giữa nàng tiên út vớichàng ngư dân đánh cá nghèo khổ Vì muốn chàng trai được sống bên mình mãimãi, nàng tiên út đã lấy chộm ba trái đào tiên cho chàng ăn Ngọc Hoàng biếtchuyện liền hoá phép thành ba trái núi Ngày nay, Ba Trái Đào là một địa danh nổitiếng với bãi tắm tiên tuyệt đẹp, phong cảnh sơn thuỷ hữu tình, cách bến tàu Dulịch 22km về phía Đông Nam
* Đảo Tuần Châu
Trang 4Cách bến tàu Du lịch 4km về phía Tây Nam, đảo Tuần Châu rộng khoảng2,8km2, trên đảo có di chỉ khảo cổ thuộc nền văn hoá Du lịch Đảo còn là một trungtâm Du lịch với bãi biển đẹp, nhiều nhà hàng, khách sạn, khu vui chơi giải trí ,…giữa một cộng đồng dân cư với những truyền thống, phong tục tập quán lâu đời
* Đảo Ngọc Vừng
Là đảo đất, rộng 12km2, có người ở, cách bến tàu Du lịch 34km Xung quanhđảo có nhiều bãi biển đẹp Đảo có núi Vạn Xuân co 182m, có di chỉ khảo cổ thuộcvăn hoá Hạ Long rộng 4.500m2, có bến cảng cổ Cống Yên thuộc hệ thống thươngcảng cổ Vân Đồn từ thế kỷ XI, có di tích thành cổ nhà Mạc và nhà Nguyễn
* Đảo Quan Lạn
Cách thị xã Cẩm Phả 35km về phía Đông Nam, thế kỷ XI, đảo là trung tâmthương mại quốc tế sầm uất và quan trọng nhất của Việt Nam Trên đảo hiện cònrất nhiều di tích lịch sử và kiến trúc giá trị như : Đình , miếu , chùa , nghè , bếncảng cổ , …Đặc biệt, hội làng Quan Lạn diễn ra từ ngày 11 – 26/6 âm lịch hàngnăm với các tục đua thuyền rất vui
Nằm ở phía Bắc đảo Đầu Gỗ, cách cảng tàu Du lịch 4km, mới phát hiện năm
1993 Động rộng và đẹp vào loại nhất của Hạ Long, động chia làm nhiều ngăn, với
vô vàn nhũ đá tạo thành các hình thù kỳ dị và hấp dẫn Động còn gắn liền với câuchuyện truyền thuyết về vua Rồng của Hạ Long
* Hang Đầu Gỗ
Đầu Gỗ là hang động rộng, đẹp mang nét cổ kính rêu phong, người Pháp gọi
là “ Động của các kì quan ” Hang nằm trên dãy đảo Đầu Gỗ, cách động Thiên
Trang 5Cung 300m Tháng 10/1957, Bác Hồ tới thăm hang Đầu Gỗ, câu nói nổi tiếng củaBác về vẻ đẹp của hang động này : Ai cũng phải vào thăm hang động mới thầy hếtcảnh đẹp Cảnh đẹp một người không thể nói hết cho nhiều người Trong chuyến
du hành năm 1919, vua Khải Định đã đến thăm động và lưu lại một bia minh văn,
ca ngợi cảnh đẹp của Hạ Long Trong động còn có giếng tiên, cùng vô số cảnh sắc
do nhũ đá tạo nên
* Hang Sửng Sốt
Là một trong những hang động đẹp và hoành tráng nhất trên Vịnh Hạ Long.Động gồm 3 khu với tổng diện tích trên 10.000m2 Mỗi cảnh trí trong động manglại cho du khách một cảm giác mới lạ, ngạc nhiên Sửng Sốt là một trong nhữnghang động điển hình của Di sản Vịnh Hạ Long
* Hang Trinh Nữ
Cách bến tàu Du lịch khoảng 9km về phía Đông Nam, động rộng và đẹp,bao đời nay được người dân địa phương coi là biểu tượng cho tình yêu chung thuỷ.Động gắn liền với huyền thoại về tình yêu của một đôi trai gái dân vạn chài, vì giữlòng chung thuỷ với người yêu, người con gái đã bị tên địa chủ đày ra đảo xa vàhoá đá tại nơi này
* Hồ Ba Bầm
Cách bến tàu khoảng 25km về phía Tây Nam, trên dãy đảo Đầu Bê, Hồ BaBầm nổi tiếng với cảnh đẹp sơn thuỷ hữu tình Có 3 hồ nước lớn thông với nhaubằng 3 cửa hang Khách Du lịch muốn vào thăm phải đi bằng thuyền nan Ngoàicảnh đẹp, nơi đây còn có quần thể động thực vật vô cùng phong phú như : khỉ ,chồn , các loài san hô , tôm cá , lan , cọ , …
Trang 6Cách bến tàu Du lịch 12km về phía Đông Nam, là một trong những di chỉkhảo cổ thuộc giai đoạn sớm của văn hoá Soi Nhụ, có liên đại khoảng 2 vạn nămcách ngày nay Động Mê Cung còn là một hang động đẹp, có vườn thực vật tựnhiên phong phú
Trang 7* Động Kim Quy
Cách bến tàu Du lịch khoảng 7km về phía Tây Nam, động Kim Quy là mộttrong những địa chỉ hấp dẫn với du khách không chỉ bởi vẻ đẹp kì ảo của hangđộng mà còn bởi nó làm cho người ta liên tưởng tới truyền thuyết về thần Kim Quy
và câu chuyện tình Mỵ Châu – Trọng Thuỷ
* Động Lâu Đài
Thuộc địa phận Vịnh Bái Tử Long, động đẹp tựa như lâu đài nơi trần thế.Ngoài ra, đây còn có làng chài nổi trên Vịnh còn lưu giữ nhiều nét văn hoá truyềnthống đặc sắc của vùng biển Đông Bắc Động cách bến tàu Du lịch khoảng 10km
2.1.2.3 Bãi tắm :
Dọc theo bờ Vịnh Hạ Long là khu nghỉ mát thường quen gọi là Bãi Cháy.Đây là khu nghỉ mát quanh năm lộng gió biển, nhiệt độ trung bình năm khoảngtrên 200C
Bãi Cháy là một dải đồi thấp chạy thoai thoải về phía biển kéo dài hơn 2km
ôm lấy hàng thông cổ thụ nằm xen kẽ với khách sạn cao tầng, những biệt thự nhỏkiến trúc riêng biệt Qua con đường rải nhựa, sát bờ Vịnh là dải cát trắng và hàngphi lao xanh mát Những hàng quán nhỏ xinh ẩn mình dưới những rặng phi lao.Tắm biển xong du khách có thể lên bờ ngồi thưởng thức những cốc nước mát lạnh
để đón luồng gió biển
Bãi Cháy – Vịnh Hạ Long là một điểm Du lịch hẫp dẫn khách trong và ngoàinước
2.1.3 Những giá trị nổi bật của Vịnh Hạ Long :
2.1.3.1 Giá trị thẩm mỹ :
Vịnh Hạ Long là một tác phẩm điêu khắc hùng vĩ và kỳ lạ của thiên nhiên
Từ xưa đến nay, Hạ Long đã trở thành nguồn cảm hứng sáng tạo cho các nghệ sỹ.Một vùng biển nước trong xanh, phẳng lặng được điểm xuyết bởi vô vàn nhữnghòn đảo lớn nhỏ khi quần tụ, lúc rải rác với muôn hình, muôn vẻ Ngắm nhìn HạLong người ta có cảm giác như ngắm một tác phẩm tạo hình kỳ vĩ nhưng chỉ vớihai chất liệu đơn giản : Đá và Nước
Trang 8Cảnh đẹp Hạ Long luôn thay đổi theo góc nhìn, thời gian và tâm trạng củangười ngoạn cảnh Từ bờ trông ra, đảo đá như bức tường thành vững chãi ngăn đấtliền với biển khơi, nhưng khi đến gần, bức tường ấy mở ra nhường lối, và đảo đálại hiện ra, gần, xa thấp thoáng Cứ thế, Hạ Long luôn cuốn hút người ta mê mảitìm kiếm, khám phá Đi giữa Hạ Long với muôn nghìn đảo đá, người ta dễ dàngtìm thấy những nét phác thảo vạn vật của tạo hoá Hai chú gà hướng mỏ vào nhaunhư đang âu yếm, tình tự ( hòn Trống Mái ); chú Đại Bàng đậu trên mỏm đá rìnhmồi ( hòn Đại Bàng ) hay ông già đang ngồi câu cá ( hòn Lã Vọng ),… Nhưng khithuyền qua, ngoảnh đầu lại, những hình ảnh ấy thoắt biến mất, làm bất ngờ và bốirối khách thăm quan
Cảnh đẹp Hạ Long không chỉ phô bày ở dáng núi, sắc trời, những hòn đảo
đá cũng chứa đựng trong lòng những tác phẩm điêu khắc tinh xảo, độc đáo, đó là
hệ thống hang động vô cùng phong phú Mỗi hang động có một vẻ đẹp khác nhautạo nên sức hấp dẫn, lôi cuốn lạ lùng Động Thiên Cung chau chuốt, lộng lẫy nhưđược chạm khắc từ pha lê ; hang Đầu Gỗ được mệnh danh là “ Động của các kỳquan ” với kiến trúc khoẻ khoắn và hoành tráng ; hang Sửng Sốt như mở ra một thếgiới cổ tích, thần thoại …
2.1.3.2 Giá trị địa chất :
Nếu giá trị cảnh quan tự nhiên tuyệt vời dễ thấy đã tôn vinh khu Di sản,phản ánh hình thể và màu sắc của một viên ngọc quý, thì giá trị địa chất cần đượcxem như là cấu trúc và chất liệu tạo nên viên ngọc ấy
Dải ven bờ và trong lòng Vịnh Hạ Long chứa đựng nhiều hệ tầng trầm tíchthành phần Cacbonat và lục nguyên với nhiều di tích cổ sinh vật dưới dạng hoáthạch, trong đó có các ngành, động thực vật đã bị biến mất trên trái đất Đó lànhững trang sử đá ghi lại những biến cố vĩ đại của quá trình địa chất và tiến hoácủa sự sống Lịch sử địa chất lâu dài của Vịnh Hạ Long được biết ít nhất trên 500triệu năm với những hoàn cảnh cổ địa lý rất khác nhau, với nhiều lần tạo sơn –biển thoái, sụt chìm – biển tiến Khu vực Vịnh Hạ Long đã từng là biển sâu vào các
kỷ Odovic – Silua ( khoảng 500 – 410 triệu năm trước ), là biển nông vào các kỷCacbon – Pecmi ( khoảng 340 –250 triệu năm trước ), biển ven bờ vào cuối kỷ
Trang 9Paleogen - đầu kỷ Neogen ( khoảng 26 – 20 triệu năm trước ) và trải qua một sốlần biển lấn trong kỷ Nhân sinh ( khoảng 2 triệu năm qua ).
Xen kẽ với các thời kỳ biển tồn tại là các thời kỳ lục địa Vịnh Hạ Long đãtrải qua những thời kỳ cổ địa lý rất đặc biệt Kỷ Cacbon ( 340 – 285 triệu nămtrước ) là thời gian nóng ẩm của trái đất, phát triển môi trường đầm lầy thực vậtthuận lợi cho hình thành các bể than đá khổng lồ ở châu Âu thì ở Vịnh Hạ Long lại
là vùng biển nông, khí hậu khô nóng để hình thành nên tầng đá vôi dày Trái lại,vào kỷ Trias ( 240 – 195 triệu năm trước ) khi trái đất nói chung, châu Âu nói riêng
có khí hậu khô nòng thì khu vực Vịnh Hạ Long là những đầm lầy ẩm ướt vớinhững cánh rừng tuế, dương xỉ khổng lồ tích tụ nhiều thế hệ … Vịnh Hạ Longngày nay mới được hình thành trong 7 – 8 nghìn năm qua
Do vậy, Vịnh Hạ Long mang nhiều giá trị quý giá cho khoa học địa chất kỷNhân sinh và địa chất biển Các bậc thềm biển nâng cao, các bề mặt đồng bằngphân bậc nằm chìm dưới đáy Vịnh, các dòng sông cổ ngập chìm, hang động, trầmtích hang động, các ngấn biển cổ và bệ hầu hà nằm cao trên vách núi đá là kho tưliệu quý giá nghiên cứu biến động mực nước biển cổ và hiện đại, cũng như ảnhhưởng của nó tới con người từ các nền văn hoá khảo cổ xa xưa như Soi Nhụ, Tiền
Hạ Long và Hạ Long rồi cho đến ngày nay Vịnh Hạ Long là mẫu hình tiêu biểu vềmột Vịnh biển tạo nên không phải từ các mũi nhô, mà từ hệ thống đảo chắn Đó làVịnh thuỷ triều, nhật triều đều biên độ lớn điển hình nhất thế giới, một kiểu bờ ănmòn hoá học tiêu biểu và đặc sắc
Đánh giá của IUCN về giá trị địa chất Vịnh Hạ Long như sau : “ … Vịnh Hạ Long là một điển hình về biển gắn với cảnh quan tháp núi đá vôi Mặc dù Di sản
có những nét đặc trưng địa mạo giống với nhiều vùng khác nhưng rõ ràng nó vẫn hơn hẳn so với bất kỳ khu vực nào trên thế giới Hơn thế nữa, khu Di sản Hạ Long thể hiện đầy đủ tính nguyên vẹn về các quá trình địa chất quy mô lớn Mặc dù loài người đã cư trú ở khu vực này rất lâu nhưng điều này không làm mất đi mà vẫn lưu giữ được đặc tính tự nhiên vốn có Vịnh Hạ Long có thể được coi như là một
Di sản có tháp núi đá vôi rộng lớn và phát triển nhất thế giới ….”
Trang 10
2.1.3.3 Giá trị Văn Hoá - Lịch sử
* Hạ Long - một trong những cái nôi của người Việt cổ:
Quảng Ninh nói chung và Hạ Long nói riêng là nơi có một nền văn hoá lâuđời và liên tục Đây là một nền văn hoá có những đặc trưng riêng, phân bố tậptrung tại một khu vực độc lập nhưng không hề biệt lập, nó gắn liền với những nềnvăn hoá Hoà Bình - Bắc Sơn nổi tiếng của dân tộc ta Theo T S Hà Hữu Nga -Viện Khảo cổ học, cho đến nay, chúng ta đã làm rõ được một lịch sử văn hoá từ ítnhất là 25000 năm cách ngày nay ở Hạ Long - nền văn hoá Soi Nhụ Kế tiếp đó lànền văn hoá Cái Bèo - gạch nối giữa văn hoá Soi Nhụ và văn hoá Hạ Long
- Văn hoá Soi Nhụ (cách ngày nay 25000 năm đến 7000 năm) : Chủ yếu phân bố
trong khu vực các đảo đá vôi thuộc Vịnh Hạ Long và Bái Tử Long, ngoài ra cònphân bố ở các hang động ven bờ thuộc các Vịnh ấy Các dấu tích loài hàu lớntại các hang động thuộc nền văn hoá này cho phép khẳng định rằng: so với vănhoá Hoà Bình - Bắc Sơn cùng thời, người Soi Nhụ đã có một mô hình văn hoá
đa dạng hơn, phong phú hơn, bởi vì trong phương thức kiếm sống của cư dân ởđây đã có thêm yếu tố biển
- Văn hoá Cái Bèo (cách ngày nay từ 7000 năm đến 5000 năm)- gạch nối giữa
văn hoá Soi Nhụ và văn hoá Hạ Long: Các di chỉ thuộc nền văn hoá này phân
bố trên bờ các vũng Vịnh kín gió tựa lưng vào núi, mà chủ yếu là núi đá vôi.Phương thức sống kiếm sống của người Cái Bèo, trước hết là định hướng khaithác biển sau đó là các phương thức truyền thống như săn bắt, hái lượm trêncạn Trình độ chế tác công cụ lao động cũng như đồ gốm còn đơn giản, thô sơ.Đặc biệt, người Cái Bèo đã khai thác biển bằng cả giao lưu trao đổi trên biển
- Văn hoá Hạ Long (cách ngày nay từ 4.500 - 3500 năm) được chia làm hai giai
đoạn sớm và muộn
Giai đoạn sớm của văn hoá Hạ Long – giai đoạn Thoi Giếng là kết quả trực
tiếp của đợt biển tiến Holoxen trung Trong giai đoạn này, cư dân sống trên bề mặtcủa đồng bằng cổ pleixtoxen cao khoảng 6m so với mực nước biển hiện tại.Phương thức sống của họ là săn bắt, hái lượm Nghệ thuật chế tác công cụ lao độngcũng như đồ gốm bắt đầu tinh xảo hơn
Trang 11Giai đoạn muộn của văn hoá Hạ Long là kết quả của mực nước biển dângcực đại rồi sau đó rút dần Trong giai đoạn này, người Hạ Long cư trú trên nhữngkhu vực bị biển ngăn cách thành các đảo, họ đã hoàn toàn là cư dân của biển, kỹthuật chế tác công cụ và đồ gốm đã trở thành đặc trưng của văn hoá Hạ Long Giaiđoạn muộn của văn hoá Hạ Long có một vị trí đặc biệt đối với nền văn minh Việtcổ.
* Vịnh Hạ Long - nơi ghi dấu lịch sử dựng nước, giữ nước của dân tộc:
Sách Đại Việt sử ký toàn thư chép: “Kỷ tỵ, năm thứ 10, đời vua Lý Anh Tông, 1149, mùa xuân, tháng 2, thuyền buôn các nước Trảo Oa, Lộ Lạc, Xiêm La vào Hải Đông xin ở lại buôn bán, bèn cho tập trung ở nơi hải đảo gọi là Vân Đồn
để mua bán hàng quý, dâng tiến sản vật địa phương " Thương cảng Vân Đồn đã
là nơi trao đổi, buôn bán sầm uất suốt một thời gian dài từ thời Lý, Trần đến Lê.Đồng thời, đó cũng là địa điểm giao lưu văn hoá rất phồn thịnh
Vịnh Hạ Long còn là nơi ghi dấu ấn 3 trận thắng oanh liệt của quân và dân tatrên sông Bạch Đằng dưới sự chỉ huy của 3 vị anh hùng dân tộc: Ngô Quyền (năm938); Lê Hoàn (năm 981) và Trần Hưng Đạo (năm 1288) Và lịch sử cũng khôngquên những chiến công vang dội của quân và dân Quảng Ninh qua hai cuộc khángchiến chống Pháp và chống Mỹ góp phần bảo vệ nền hoà bình cho tổ quốc
Ngày nay, bên Vịnh Hạ Long là nơi sinh sống của 21 dân tộc anh em vớinhững phong tục tập quán khác nhau - đó chính là di sản văn hoá phi vật thể của
cả dân tộc Nơi đây còn lưu giữ được hàng chục di tích lịch sử, văn hoá quý báu đãđược Bộ Văn hoá - Thông tin xếp hạng như: quần thể di tích Yên Tử , khu di tích
núi Bài Thơ, đền Cửa Ông, Bãi cọc Bặch Đằng v.v
2.1.3.4 Giá trị đa dạng sinh học
Một đặc điểm nổi bật nữa của Vịnh Hạ Long và vùng phụ cận là nó chứađựng trong mình một tiềm năng đa dạng sinh học to lớn Đây là một nguồn tàinguyên quan trọng cần được giữ gìn, bảo tồn để duy trì cân bằng sinh thái cho cảkhu vực
Đa dạng sinh học Hạ Long có thể chia làm hai hệ sinh thái lớn, đó là: Hệsinh thái rừng thường xanh nhiệt đới ; Hệ sinh thái biển và ven bờ
Trang 12* Hệ sinh thái rừng thường xanh nhiệt đới:
Tổng số loài thực vật sống trên các đảo ở Vịnh Hạ Long đến nay vẫn chưaxác định, nhưng con số có lẽ phải lên đến trên một nghìn loài, phân bố không đồngđều Một số quần xã các loài thực vật khác nhau được tìm thấy như: Các loài ngậpmặn, các loài thực vật ở bờ cát ven đảo, các loài mọc trên sườn núi và vách đá, trênđỉnh núi hoặc mọc ở của hang hay khe đá Tất cả các loài thực vật này đều thíchnghi tốt với điều kiện sống trên các đảo đá vôi của Vịnh Hạ Long Đặc biệt, cácnhà nghiên cứu của Văn phòng IUCN tại Hà Nội đã khảo sát và phát hiện 7 loàithực đặc hữu của Vịnh Hạ Long, nó chỉ thích nghi với điều kiện sống trên đảo đávôi Hạ Long mà chưa thấy ở nơi nào khác trên thế giới đó là: Thiên Tuế Hạ Long,Khổ Cử Đại Tím, Cọ Hạ Long, Khổ Cử Đại Nhung, Móng Tai Hạ Long, Ngũ Da
Bì Hạ Long, Hài Vệ Nữ Hoa Vàng
Theo thống kê của Viện Sinh thái và Tài nguyên, Hệ sinh thái rừng thườngxanh nhiệt đới ở Hạ Long và Bái Tử Long có: 477 loài mộc lan, 12 loài dương xỉ
và 20 loài thực vật ngập mặn; Đối với động vật người ta cũng thống kê được 4 loàilưỡng cư, 8 loài bò sát, 40 loài chim và 14 loài thú
* Hệ sinh thái biển và ven bờ:
Bao gồm hệ sinh thái đất ướt và hệ sinh thái biển:
+ Hệ sinh thái đất ư ớt :
Có thể chia vùng đất ướt của Hạ Long và phụ cận làm 6 dạng sinh thái nhưsau:
- Sinh thái vùng triều và vùng ngập mặn:
Khu vực Hạ Long và vùng phụ cận có 20 loài thực vật ngập mặn Nhưngrừng ngập mặn Hạ Long còn đóng vai trò là nơi sống cho nhiều loài sinh vật khác
do đó nó mang năng suất sinh thái rất cao Theo kết quả nghiên cứu của Phân việnHải Dương học Hải Phòng, đây là nơi sống cho 169 loài giun nhiều tơ; 16 loài rongbiển; 90 loài cá, 200 loài chim và 5 loài bò sát và 6 loài khác)
- Dạng sinh thái đáy cứng, rạn san hô:
Trang 13Hiện nay người ta đã thống kê được 170 loài san hô trên vùng Vịnh HạLong Đây là nhóm động vật thuộc ngành ruột khoang, trong đó chủ yếu thuộc lớpsan hô và lớp thuỷ tức Lớp san hô gồm 9 bộ, trong đó bộ san hô cứng có 122 loài.Tạo rạn san hô trong Vịnh Hạ Long chủ yếu là các loài của bộ san hô cứng (mặc
dù không phải loài san hô cứng nào cũng tham gia tạo rạn) Rạn san hô Hạ Longcũng là nơi sinh cư của 81 loài chân bụng; 130 loài hai mảnh vỏ; 55 loài giun nhiều
tơ, 57 loài cua Đây cũng là một hệ sinh thái mang năng suất sinh thái cao, đồngthời là bộ lọc giúp làm sạch môi trường nước
- Dạng sinh thái hang động và tùng, áng :
Theo định nghĩa của Phân Viện Hải Dương học Hải Phòng, áng là các hồchứa nước, nằm giữa các đảo; còn tùng là vùng nước có một cửa tương đối kín, ítsóng Đây là những điều kiện tự nhiên tạo nên các hệ sinh thái đặc biệt, làm tănggiá trị cảnh quan của Vịnh Ví dụ: Tùng Ngón là nơi cư trú của 65 loài san hô, 40loài động vật đáy, 18 loài rong biển Đặc biệt ở đây có đến 4 loài sinh vật quý hiếmđược ghi trong sách đỏ
- Dạng sinh thái đáy mềm :
Đây là dạng sinh thái của quần xã cỏ biển Cỏ biển ở Hạ Long có số loàikhông lớn: 5 loài, nhưng lại là nơi cư trú cho nhiều loài, có tác dụng chắn sóng vàtham gia hấp thụ các chất hữu cơ, làm sạch nước biển
Hiện nay, Phân viện Hải Dương học Hải Phòng đã thống kê được số lượngcác loài sống cùng cỏ biển như sau:17 loài rong biển (trong tổng số 91 loài rongbiển trên Vịnh Hạ Long); 41 loài động vật đáy; 3 loài giun nhiều tơ; 29 loài nhuyễnthể; 9 loài giáp xác
- Dạng sinh thái bãi triều không có rừng ngập mặn :
Thường phân bố ở đới triều thấp Sinh vật sống trên vùng triều đặc trưng làdộng vật nhuyễn thể hai mảnh vỏ và giun biển có giá trị dinh dưỡng cao như cásùng, hải sâm, sò, ngao v.v Hầu hết những nguồn hải sản này đang bị khai thácquá mức
- Dạng sinh thái nhân tạo :
Trang 14Đây là các điều kiện sinh thái do con người tạo ra nhằm mục đích nâng cao sản phẩm sinh học Ví dụ: ở Hạ Long hiện nay người ta quai đê lấn biển để nuôi tôm, nuôi cá, trồng rong cũng như làm lồng bè trên biển
để nuôi hải sản hay làm ruộng để nuôi sò, ngao Về mặt môi trường, các tác nhân nhân tạo như chặt phá rừng ngập mặn để làm đầm nuôi làm thay đổi các điều kiện tự nhiên làm mất cân bằng sinh thái khu vực, ảnh hưởng đến năng suất vật nuôi.
+ Hệ sinh thái biển :
Hệ sinh thái biển bao gồm: thực vật phù du, động vật phù du, động vật đáybiển và động vật tự du
- Thực vật phù du :
Là động vật nhỏ sống trôi nổi trong nước, có thể tự dưỡng qua quá trìnhquang hợp Đây là mắt xích đầu tiên trong cuối thức ăn tạo ra năng suất sơ cấp chokhu vực Vịnh Hạ Long, góp phần phân giải chất hữu cơ, hạn chế ô nhiễm nước.Theo kết quả điều tra thực vật phù du ở Vịnh Hạ Long có 185 loài chỉ riêng CửaLục có 64 loài
- Động vật phù du :
Là động vật nhỏ sống trôi nổi trong nước, đóng vai trò mắt xích thứ hai sauthực vật phù du Sự phân bố của động vật phù du phụ thuộc vào tầng nước và thờigian Theo kết quả điều tra của của Phân Viện Hải dương học Hải Phòng thì vùng
Hạ Long – Cát Bà có 104 loài động vật phù du sinh sống
- Động vật đáy:
Nhóm sinh vật sinh sống ở đáy biển, cho giá trị dinh dưỡng cao Theo thống
kê sơ bộ, vùng Hạ Long – Cát Bà có đến 980 loài động vật đáy, trong đó có 300loài động vật nhuyễn thể; 200 loài giun nhiều tơ; 170 loài san hô; 13 loài da gai
Trang 152 2 Quá trình công nhận Vịnh Hạ Long là Di sản thiên nhiên thế giới
Theo công ước quốc tế về Bảo tồn Di sản tự nhiên và văn hoá, một khu vựcđược công nhận là Di sản thiên nhiên thế giới khi nó chứa đựng một hoặc một sốtiêu chuẩn sau :
- Mang dấu ấn tiêu biểu về các giai đoạn chính của lịch sử trái đất bao gồm : quátrình phát triển cuộc sống, ý nghĩa của quá trình phát triển địa chất như : pháttriển địa hình, hoặc ý nghĩa về địa chất học và địa văn học tiêu biểu
- Mang dấu ấn tiêu biểu về sự hình thành sinh thái, đa dạng sinh học qua các quátrình xâm thực và phát triển lục địa, nước ngọt, bờ biển, hệ sinh thái biển vàquần thể động thực vật
- Có cảnh quan tự nhiên đẹp, đặc sắc độc đáo, mang giá trị thẩm mỹ cao
- Là nơi cư trú tự nhiên, bảo tồn đa dạng sinh học, lưu giữ các loài động thực vậtđộc đáo, quý hiếm, có giá trị ngoại hạng về mặt khoa học và bảo tồn
* Vịnh Hạ Long hai lần được UNESCO công nhận là Di sản thế giới
2 2.1 Công nhận lần thứ nhất :
Năm 1987, Chính phủ Việt Nam đã chính thức phê chuẩn, tham gia Côngước Quốc tế Bảo vệ di sản thế giới, mở đầu việc hoà nhập vào các hoạt động quốc
tế về việc bảo tồn, phát huy các giá trị di sản của Việt Nam
Đầu năm 1991, Hội đồng Bộ trưởng cho phép Uỷ ban Quốc gia UNESCOcủa Việt Nam và Bộ Văn hoá Thông tin phối hợp với một số địa phương xúc tiếnlập hồ sơ khoa học giới thiệu 5 Di sản văn hoá và thiên nhiên trong đó có Vịnh HạLong để UNESCO xem xét, công nhận vào danh mục Di sản thiên nhiên thế giới.Đối với Vịnh Hạ Long, sau khi được Bộ Văn hoá Thông tin và UBND tỉnh QuảngNinh, Sở Văn hoá - Thông tin tỉnh Quảng Ninh đã cùng các cơ quan chuyên mônlập hồ sơ trình UNESCO Hồ sơ được lập theo quy trình chung của UNESCO vàphải đề cập đến nhiều vấn đề, trong đó quan trọng nhất là phải chứng minh đượcgiá trị toàn cầu của Di sản
Tháng 10/1993, với sự nỗ lực của Sở Văn hoá - Thông tin Quảng Ninh và sựgiúp đỡ tận tình của các ngành liên quan, hồ sơ về Vịnh Hạ Long cơ bản được