Bài viết trình bày thực trạng về nhận thức phòng chống xâm hại tình dục và kỹ năng phòng chống xâm hại tình dục cho học sinh trung học trên địa bàn tỉnh Nghệ An.
Trang 11 Đặt vấn đề
Thời gian gần đây, rất nhiều vụ việc học sinh bị
xâm hại tình dục được phát hiện Theo thống kê của
Cục Cảnh sát hình sự Bộ Công An, chỉ tính từ năm
2014-2016, toàn quốc đã phát hiện 4.147 vụ xâm hại
tình dục Thực trạng này đã và đang diễn ra ở khắp
các tỉnh thành trên cả nước, gióng lên hồi chuông
cảnh tỉnh cho các bậc làm cha mẹ, các cấp quản lí
giáo dục, các tổ chức xã hội
Trên địa bàn tỉnh Nghệ An, thời gian qua xuất
hiện một số vụ xâm hại tình dục khiến dư luận hết
sức bức xúc Loại tội phạm này ẩn xung quanh ta,
chỉ cần có cơ hội là hành động bất chấp luân thường
đạo lí, hậu quả của sự xâm hại tình dục để lại đối với
nạn nhân, gia đình và xã hội là rất nặng nề
Theo các chuyên gia bảo vệ và chăm sóc sức khỏe
thuộc Bộ Lao động Thương binh và Xã hội, “Nguyên
nhân chính khiến học sinh dễ bị tấn công tình dục là
do thiếu kĩ năng tự bảo vệ bản thân, dễ tin vào lời
nói của người khác, không có kĩ năng phân biệt
những hành vi xâm hại tình dục và những hành vi
ĐỊNH HƯỚNG PHÁT TRIỂN KỸ NĂNG PHÒNG CHỐNG
XÂM HẠI TÌNH DỤC CHO HỌC SINH TRUNG HỌC TỈNH NGHỆ AN
n Dương Khánh Linh, Thái Thị Thúy Quỳnh
Trường THPT Huỳnh Thúc Kháng
khác…” Tại Việt Nam chưa có nhiều công trình
nghiên cứu kỹ năng bảo vệ bản thân trước nguy
cơ bị xâm hại tình dục, đặc biệt là dành cho học sinh trung học
Trong bối cảnh đó, nhóm nghiên cứu nhận thấy biện pháp phòng chống xâm hại tình dục tốt nhất chính là nâng cao nhận thức và phát triển các kỹ năng phòng chống xâm hại tình dục cho học sinh trung học qua tuyên truyền cho học sinh về giới tính và các vùng nhạy cảm trên cơ thể, phân biệt hành vi xâm hại tình dục với các hành vi khác; hướng dẫn học sinh kỹ năng tự phòng vệ và tìm
sự giúp đỡ của người khác…
Từ những lý do trên, đề tài “Định hướng phát
triển kỹ năng phòng chống xâm hại tình dục cho học sinh trung học tỉnh Nghệ An” được thực hiện
nhằm nghiên cứu thực trạng nhận thức của học sinh về phòng chống xâm hại tình dục, thực trạng
kỹ năng phòng tránh xâm hại tình dục, qua đó đề xuất các biện pháp định hướng phát triển kỹ năng phòng chống xâm hại tình dục cho học sinh trung học, góp phần giúp học sinh biết cách tự bảo vệ mình trước những nguy cơ bị xâm hại tình dục
2 Phương pháp nghiên cứu
Đề tài đã sử dụng các phương pháp nghiên cứu: Điều tra bằng phiếu hỏi, phương pháp chuyên gia, phương pháp phỏng vấn… và dùng thống kê toán học để xử lý kết quả nghiên cứu
Địa bàn và khách thể khảo sát: 2.100 học sinh
và 180 phụ huynh, 90 giáo viên chủ nhiệm thuộc
9 trường trung học và 15 cán bộ cộng đồng tại các vùng miền trên địa bàn tỉnh Nghệ An
3 Kết quả nghiên cứu
3.1 Thực trạng nhận thức của học sinh trung học về phòng chống xâm hại tình dục của học sinh trung học tỉnh Nghệ An
Để tìm hiểu mức độ hiểu biết của các bạn học
X âm hại tình dục là quá trình trong đó một
người lợi dụng vị thế của mình nhằm dụ dỗ
hay cưỡng ép người khác tham gia vào các
hoạt động tình dục Trong thời gian gần đây, rất nhiều
vụ việc học sinh bị xâm hại tình dục được phát hiện,
gióng lên hồi chuông cảnh tỉnh cho các bậc phụ
huynh, gia đình và nhà trường Bài báo trình bày thực
trạng về nhận thức phòng chống xâm hại tình dục và
kỹ năng phòng chống xâm hại tình dục cho học sinh
trung học trên địa bàn tỉnh Nghệ An.
Trang 2sinh về phòng chống xâm hại tình dục, nhóm nghiên
cứu đã sử dụng phiếu khảo sát Với câu hỏi “Xâm
hại tình dục là gì?”, kết quả thu được như sau:
Biểu đồ 1: Hiểu biết của các bạn học sinh
về phòng chống xâm hại tình dục
Có 27% học sinh cho rằng xâm hại tình dục “là
một bệnh liên quan đến tổn thương thần kinh”;
29% học sinh lựa chọn phương án “là một hình thái
biểu hiện của biến thái”; 32% học sinh lựa chọn
phương án “hành động người khác đụng chạm vào
vùng nhạy cảm trên cơ thể bạn; chỉ có 12% học
sinh nhận thức đúng xâm hại tình dục “là việc
người khác dụ dỗ, cưỡng ép bạn tham gia các hoạt
động tình dục”
Để xác định mức độ hiểu biết của học sinh về
sự phân biệt hành vi xâm hại tình dục với các
hành vi khác, nhóm nghiên cứu sử dụng câu hỏi
nhận biết tình huống xâm hại điển hình, kết quả,
học sinh được hỏi chủ yếu chỉ nhận biết được 3/9
tình huống
Để xác định được hành vi xâm hại tình dục thì
học sinh phải nhận biết được các “vùng nhạy cảm”
dễ bị xâm hại tình dục trên cơ thể, vì vậy nhóm tác
giả sử dụng câu hỏi: “Theo bạn, vùng nhạy cảm dễ
bị xâm hại tình dục trên cơ thể con người là những
vùng nào?” Kết quả thu được: có 12% bạn trả lời
tất cả các bộ phận trên cơ thể; 42% trả lời là tất cả
các bộ phận khác trừ tay chân; 19% các bạn cho
rằng đó là vùng mông, bụng, ngực, miệng; 27% lựa
chọn vùng đồ bơi là “vùng nhạy cảm”
Với câu hỏi “Thủ phạm xâm hại tình dục
thường là những đối tượng nào?”, nhóm nghiên
cứu thu được kết quả:
Biểu đồ 2: Nhận biết “vùng nhạy cảm”
trên cơ thể
Theo giới tính: 45% học sinh cho rằng thủ phạm xâm hại tình dục là nam giới, 21% cho rằng thủ phạm có thể là nữ giới, 34% cho rằng thủ phạm có thể cả nam và nữ
Theo độ tuổi: lứa tuổi trung niên là đối tượng mà học sinh cho rằng thường là thủ phạm xâm hại tình dục (43%), tiếp sau đó là lứa tuổi thanh niên (32%) Trong đó, người già và vị thành niên chiếm tỉ lệ thấp nhất (với 11% và 14%)
Theo mối quan hệ xã hội: người lạ là đối tượng học sinh cảnh giác nhất với 57% học sinh được khảo sát lựa chọn, người thân quen và người thân trong gia đình là hai đối tượng mà học sinh chủ quan trong việc tự bảo vệ bản thân với chỉ 21% học sinh lựa chọn
Kết quả khảo sát cho thấy, học sinh còn thiếu kiến thức về thủ phạm xâm hại tình dục Điều này dẫn đến việc học sinh không thể nhận diện hoặc nhận diện không đúng thủ phạm Hơn thế nữa, học sinh có tâm lý chủ quan trước những nguy cơ bị xâm hại tình dục đến từ những đối tượng như: phụ
nữ, thanh thiếu niên, người thân quen, người thân trong gia đình, trong khi đó, trên thực tế trong các
vụ việc được đưa ra ánh sáng tại Mỹ, chỉ 7% thủ phạm là người hoàn toàn xa lạ
3.2 Thực trạng kỹ năng phòng chống xâm hại tình dục của học sinh trung học của học sinh trung học tỉnh Nghệ An
Để khảo sát kỹ năng phòng chống xâm hại tình dục của học sinh trung học, nhóm nghiên cứu sử
dụng câu hỏi: “Bạn đã có kỹ năng phòng chống
Trang 3xâm hại tình dục chưa?” Kết quả thu được
là có đến 676% học sinh chưa có kỹ năng nào, 31% học sinh chỉ có một kỹ năng và 2% học sinh có nhiều kỹ năng Như vậy, đa số học sinh chưa có kỹ năng phòng chống xâm hại tình dục
Trong quá trình tổ chức chương trình tuyên truyền kỹ năng phòng chống xâm hại tình dục cho học sinh, nhóm tác giả đã đưa ra các tình huống giả định khác nhau và yêu cầu học sinh đưa ra cách xử lý Với các tình huống bị người khác bất ngờ tấn công như: nắm tay kéo đi, ôm chặt từ phía sau, nhấc bổng từ phía trước, túm tóc lôi đi,… thì có 8% số học sinh có thể thoát thân song chỉ 1% là áp dụng đúng phương pháp, còn lại đều thực hiện dựa trên bản năng Với các kỹ năng phòng tránh, tự bảo vệ bản thân trước nguy cơ bị xâm hại tình dục, chỉ có khoảng 6% học sinh được phỏng vấn biết đến những kỹ năng như: không ở ngoài đường sau
10 giờ tối, không bắt chuyện với người lạ, không ăn mặc hở hang, phản cảm, tránh xa các buổi tiệc quá khuya, không sử dụng các chất kích thích như bia, rượu, thuốc lá, vui chơi lành mạnh
Để khảo sát mức độ vận dụng kỹ năng phòng chống xâm hại tình dục của học sinh trung học, nhóm nghiên cứu đưa ra 4 câu hỏi dưới dạng tình huống Kết quả khảo sát cho thấy chỉ có khoảng 23% học sinh đưa ra cách xửa lý tình huống phù hợp
3.3 Một số định hướng phát triển kỹ năng phòng chống xâm hại tình dục cho học sinh trung học tỉnh Nghệ An
3.3.1 Tổ chức lớp tuyên truyền về phòng chống xâm hại tình dục dành cho học sinh trung học
Hình thức tổ chức là tuyên truyền thông qua hoạt động ngoại khóa trong trường trung học Để buổi tuyên truyền thành công, cần đảm bảo các nội dung sau: nhận biết các hành
vi xâm hại tình dục; phân biệt hành vi xâm hại tình dục với các hình vi khác như chọc ghẹo, tán tỉnh ; cách nhận diện thủ phạm xâm hại tình dục; một số thủ đoạn, cách thức mà các đối tượng thường sử dụng để dụ dỗ và lôi kéo nạn nhân
3.3.2 Hướng dẫn thực hiện một số kỹ năng phòng chống xâm hại tình dục cho học sinh trung học thông qua các hoạt động ngoại khóa
Một số hoạt động phát triển kỹ năng
phòng chống xâm hại tình dục cho học sinh:
Hướng dẫn thực hiện một số kỹ năng phòng chống xâm hại tình dục
Tổ chức các lớp tuyên truyền về phòng chống xâm hại tình dục
Tổ chức thi tìm hiểu về kỹ năng phòng chống xâm hại tình dục
Trang 4Biện pháp nhằm hướng dẫn, trang bị cho học sinh
những kỹ năng phòng chống xâm hại tình dục vì đây là
một trong số những yếu tố cơ bản, cần thiết nhất cho sự
an toàn của học sinh trước nạn xâm hại tình dục
Đây là giải pháp mang tính thực tiễn cao, đòi hỏi
vai trò của người hướng dẫn phải là người am hiểu các
kỹ năng phòng vệ cơ bản, biết cách thoát thân trong
các tình huống nguy hiểm Với việc hướng dẫn kỹ
năng phòng chống xâm hại tình dục cần trang bị cho
học sinh những kiến thức cơ bản về các động tác, cách
thực hiện động tác khoa học, có hiệu quả, để học sinh
áp dụng được trong các tình huống thực tiễn Khi trình
bày một kỹ năng cần phải tuân thủ quy trình: phân tích
động tác, hướng dẫn làm mẫu sau đó cho học sinh thực
nghiệm tại chỗ
Các kỹ năng được trang bị, hướng dẫn bao gồm: kỹ
năng phòng vệ trong trường hợp bất ngờ bị tấn công; Kỹ
năng tự bảo vệ bản thân bằng các nguyên tắc sống cơ
bản; Kỹ năng xử lý các tình huống có nguy cơ bị tấn
công tình dục
3.3.3 Thành lập câu lạc bộ “tìm hiểu về kỹ năng
phòng chống xâm hại tình dục cho học sinh trung học”
tại các trường THCS, THPT
Biện pháp thực hiện với mục đích tạo điều kiện cho
học sinh trung học được giao lưu, chia sẻ, trao đổi sâu
hơn về các vấn đề liên quan đến phòng chống xâm hại
tình dục
Các hoạt động được tổ chức theo chủ điểm, với
hình thức là các câu lạc bộ với số lượng từ 15 đến 20
thành viên được coi là môi trường thuận lợi để học
sinh chia sẻ, trao đổi, nói lên những băn khoăn, thắc
mắc của bản thân về những vấn đề liên quan đến phòng
chống xâm hại tình dục cho học sinh theo nhiều hình
thức khác nhau
3.3.4 Tổ chức thi tìm hiểu về kỹ năng chống xâm hại tình dục cho học sinh trung học
Biện pháp nhằm tìm hiểu kỹ năng phòng chống xâm hại tình dục cho học sinh trung học thông qua bài thi viết nhằm mục đích tuyên truyền, đánh giá mức độ hiểu biết của từng học sinh
Biện pháp được thực hiện theo các bước: thành lập ban tổ chức; xây dựng quy chế, thể
lệ cuộc thi; lập kế hoạch; tìm kiếm các tổ chức, các nhà tài trợ để hỗ trợ giải thưởng; liên hệ các đơn vị gửi bài thi để được phối hợp, tạo điều kiện thực hiện
Nếu thực hiện đồng bộ các biện pháp, chúng tôi cho rằng sẽ khả thi trong việc nâng cao nhận thức và kỹ năng cho học sinh trung học về phòng chống xâm hại tình dục
4 Kết luận
Bằng các phương pháp nghiên cứu lý luận và thực tiễn, thông qua việc khảo sát ý kiến của 2.100 học sinh trung học thuộc địa bàn nghiên cứu, nhóm tác giả đã hoàn thành mục tiêu đề ra của đề tài là nghiên cứu thực trạng mức độ hiểu biết, vận dụng kỹ năng phòng chống xâm hại tình dục của học sinh trung học; đề xuất biện pháp định hướng phát triển kỹ năng phòng chống xâm hại tình dục cho học sinh trung học, góp phần trang
bị thêm những kiến thức, kỹ năng phòng chống xâm hại tình dục để học sinh tự bảo
vệ được mình trước những nguy cơ bị xâm hại tình dục, đồng thời trở thành những tuyên truyền viên đắc lực về phòng chống xâm hại tình dục./
Tài liệu tham khảo
1 Eboook Phòng ngừa xâm hại tình dục trẻ em (Dự án Tuổi thơ - Chương trình phòng ngừa do AusAID tài trợ).
2 Nguyễn Hữu Long (2016), Phát triển kỹ năng sống, NXB Văn hóa - Văn nghệ.
3 Tiến sĩ Nguyễn Đức Mạnh, Giáo dục hay xâm hại.
4 https://baomoi.com/nghe-an-day-hoc-sinh-ky-nang-phong-chong-xam-hai-tinh-duc/c/22071141.epi
5 Tiến sĩ Phạm Thị Thúy, Cẩm nang phòng tránh xâm hại cho con - Cha mẹ cần biết trước khi quá muộn!
6
http://phunulife.vn/me-va-be/ts-vu-thu-huong-du-la-ai-neu-dong-vao-con-cai-chung-toi-cung-se-phai-tra-gia-3872/
7 https://baomoi.com/an-giang-thay-giao-the-duc-xam-hai-nu-sinh-lop-8-nhieu-lan/c/24277314.epi
8 https://tuoitre.vn/huong-dan-ky-nang-phong-chong-xam-hai-tinh-duc-cho-tre-em-20170928160043977.htm
9
http://kenh14.vn/noi-ve-phong-chong-xam-hai-tinh-duc-tre-em-gioi-tre-de-cao-vai-tro-cua-giao-duc-va-truyen-thong-2017111021221706.chn
10 http://songkhoe.vn/nhung-ky-nang-giup-tre-tranh-bi-xam-hai-tinh-duc-s21185-0-231313.html
