GIẢI PHÁP NÂNG CAO HIỆU QUẢ NGHIỆP VỤ CHO VAY VÀ KẾ TOÁN CHO VAY TẠI NGÂN HÀNG LIÊN DOANH LÀO VIỆT CHI NHÁNH HÀ NỘI

ĐỊNH HƯỚNG PHÁT TRIỂN KINH TẾ CỦA NGÂN HÀNG LIÊN DOANH LÀO VIỆT – CHI NHÁNH HÀ NỘI NĂM 2004 Trước những khó khăn và thách thức khi bước vào hoạt động kinh doanh nhưng với tinh thần đoàn

GIẢI PHÁP NÂNG CAO HIỆU QUẢ NGHIỆP VỤ CHO VAY VÀ KẾ TOÁN CHO VAY TẠI NGÂN HÀNG LIÊN DOANH LÀO VIỆT CHI

NHÁNH HÀ NỘI

3.1 ĐỊNH HƯỚNG PHÁT TRIỂN KINH TẾ CỦA NGÂN HÀNG LIÊN DOANH LÀO VIỆT – CHI NHÁNH HÀ NỘI NĂM 2004

Trước những khó khăn và thách thức khi bước vào hoạt động kinh doanh nhưng với tinh thần đoàn kết của tất cả các cán bộ công nhân viên trong Chi nhánh quyết tâm vượt qua khó khăn Trên cơ sở kết quả đã đạt được trong những năm qua

đã tạo thế và lực mới cho Chi nhánh xác định được mục tiêu kinh doanh trong năm tới của mình

Trong khi nhu cầu về chất lượng sản phẩm ngày càng cao thì với những kết quả đạt được của NH liên doanh Lào Việt - Chi nhánh Hà Nội trong năm qua phần nào đã tạo điều kiện cho hoạt động kinh doanh của Chi nhánh trong năm 2004 này tuy nhiên chúng ta cũng không thể phủ nhận khó khăn chung Qua đó NH liên doanh Lào Việt - Chi nhánh Hà Nội cần xác định phải tiếp tục phát triển toàn diện, vững chắc, an toàn, hiệu quả cả về huy động vốn, dịch vụ NH, cho vay, thanh toán

và tài chính

3.1.1 Công tác huy động vốn

Xác định công tác huy động vốn là mặt trận hàng đầu, là cơ sở để giúp Chi nhánh có thể chủ động hơn trong việc triển khai và mở rộng hoạt động tín dụng

NH, bởi vậy Chi nhánh đã đặc biệt chú trọng đến hoạt động này Hiện nay tình hình huy động vốn có nhiều hạn chế từ môi trường, điều kiện kinh doanh cũng như

từ cơ chế, chính sách, bởi vậy Chi nhánh đã chủ động tăng cường công tác huy động vốn từ KH bằng nhiều giải pháp, nhiều hình thức Căn cứ vào mục tiêu và nhiệm vụ đã đặt ra, NH liên doanh Lào Việt - Chi nhánh Hà Nội phấn đấu thực

hiện công tác huy động vốn, duy trì và mở quan hệ với các ngành, các đơn vị có nguồn vốn lớn, tạo nguồn vốn rẻ và dồi dào cho Chi nhánh hoạt động, phát triển dịch vụ NH Bên cạnh đó Chi nhánh cần tập trung mở rộng mạng lưới huy động trong dân cư vì đây là nguồn vốn có tính chất ổn định cao Việc huy động vốn cũng

có sự khác nhau giữa huy động vốn từ dân cư và huy động vốn từ các tổ chức kinh

tế và tổ chức TD Đối với việc huy động vốn từ dân cư Chi nhánh cần có các chính sách cụ thể như thường xuyên theo dõi lãi suất trên thị trường để đưa ra mức lãi suất phù hợp vừa mang tính cạnh tranh vừa đảm bảo hiệu quả kinh doanh Chi nhánh cũng cần mở thêm nhiều hình thức huy động đáp ứng nhu cầu tiền gửi của dân cư, chú trọng công tác tiếp thị, quảng cáo nhằm thu hút khách hàng Đối với các tổ chức kinh tế và tổ chức TD thì Chi nhánh cũng cần có các chính sách ưu đãi cho các KH có số lượng tiền gửi lớn như được miễn phí hoặc phải chịu mức phí thấp khi sử dụng một số dịch vụ của NH, chú trọng làm tốt công tác thanh toán qua

NH đặc biệt là thanh toán giữa Việt Nam và Lào, xem xét chính sách khuyến mãi phí chuyển tiền giữa Việt Nam - Lào và chuyển đổi giữa VND và LAK để thu hút

KH quan hệ và gửi tiền tại NH Ngoài ra, Chi nhánh cần duy trì và mở rộng mối quan hệ với các Tổ chức TD khác để nhận tiền gửi và đầu tư tiền gửi

3.1.2 Công tác tín dụng và bảo lãnh

Tín dụng là công tác đặc biệt quan trọng bởi vậy sang năm 2004 Chi nhánh đã

có các chính sách nhằm nâng cao hoạt động TD như sau:

Chi nhánh sẽ chấn chỉnh những tồn tại, khắc phục khó khăn, tích cực tiếp thị tìm kiếm KH với phương châm an toàn, hiệu quả và tăng trưởng, tập trung vào các

DN vừa và nhỏ, đa dạng các lĩnh vực trong phục cho vay, bảo lãnh, đưa tỷ lệ cho vay có đảm bảo trong tổng dư nợ lên cao và đặc biệt là tập trung phục vụ cho vay, bảo lãnh đối với các DN có hoạt động sản xuất kinh doanh tại Lào Thường xuyên

tổ chức gặp gỡ KH để nắm bắt nhu cầu đầu tư và ý kiến phản hồi của KH về NH

Tăng cường đánh giá, phân loại KH, có chính sách KH phù hợp, linh hoạt, nhất là đối với KH truyền thống, tiếp tục đẩy mạnh công tác tiếp thị quảng cáo Đối với các khoản vay cũ cần phải thường xuyên phân tích đánh giá thực trạng, đặc biệt là các khoản vay có nguy cơ tiềm ẩn rủi ro dẫn đến khả năng không thu hồi được nợ, các khoản nợ quá hạn và xử lý dứt điểm các khoản nợ xấu Bên cạnh đó, Chi nhánh cũng sẽ đơn giản hoá các thủ tục vay vốn, bảo lãnh nhưng vẫn đảm bảo tuân thủ quy chế và an toàn vốn trong kinh doanh, thống nhất các biểu mẫu và thực hiện nhanh chóng các thủ tục này Cải tiến lề lối làm việc và phong cách phục vụ Triển khai tiếp thị đối với KH thông qua việc nghiên cứu, tìm hiểu các cơ chế, chính sách mới về trao đổi kinh tế thương mại giữa hai nước Việt Nam và Lào để nhanh chóng tiếp cận với các DN, các thành viên Tổng Công ty Việt Nam đang có hoạt động sản xuất kinh doanh hoặc chuẩn bị thi công các công trình tại nước bạn Lào Bên cạnh đó Chi nhánh tích cực đẩy mạnh công tác tiếp thị đối với các DN có hoạt động sản xuất kinh doanh tại Việt Nam khác để tìm kiếm các dự án đầu tư an toàn và có hiệu quả cao

Lãi suất là một nhân tố quan trọng có tác động không nhỏ đến kết quả của hoạt động TD, chính vì vậy Chi nhánh phải thường xuyên theo dõi biến động của lãi suất, tỷ giá trên thị trường để đưa ra biểu lãi suất, tỷ giá phù hợp, linh hoạt vừa đảm bảo tính hiệu quả vừa đảm bảo tính cạnh tranh

Bên cạnh đó, Chi nhánh tiếp tục đa dạng hoá các hình thức bảo lãnh NH (bảo lãnh vay vốn, bảo lãnh mở L/C, bảo lãnh thanh toán trả chậm ) nhằm tăng cường nguồn thu cho Chi nhánh

3.2 MỘT SỐ GIẢI PHÁP NÂNG CAO HIỆU QUẢ NGHIỆP VỤ CHO VAY VÀ

KẾ TOÁN CHO VAY TẠI NGÂN HÀNG LIÊN DOANH LÀO VIỆT - CHI NHÁNH HÀ NỘI.

Ngân hàng liên doanh Lào Việt - Chi nhánh Hà Nội từ ngày thành lập đến nay

đã tích cực góp phần vào việc cung ứng vốn cho các tổ chức kinh tế nhất là các DN Việt Nam có hoạt động sản xuất kinh doanh với nước bạn Lào, các cá nhân thiếu vốn trên địa bàn Hà Nội, đồng thời triển khai, đa dạng hoá các loại hình TD mang lại hiệu quả kinh tế cao cho các thành phần kinh tế Cơ chế cho vay và đảm bảo tiền vay luôn được điều chỉnh kịp thời tháo gỡ những khó khăn, vướng mắc về vốn cho NH ngày càng đóng vai trò quan trọng góp phần thực hiện có hiệu quả chiến lược phát triển kinh doanh

Qua thời gian học tập ở trường kết hợp với thời gian thực tập chuyên đề kế toán tại NH liên doanh Lào Việt - Chi nhánh Hà Nội, với trình độ hiểu biết và thời gian có hạn song bản thân tôi nhận thấy bên cạnh những thành tựu đã đạt được trong những năm qua, thực tế đã đặt ra một số vấn đề về kế toán cho vay tại NH liên doanh Lào Việt - Chi nhánh Hà Nội cần được quan tâm hoàn thiện nhằm mở rộng hoạt động cho vay đồng thời với việc đảm bảo hiệu quả kinh tế và an toàn cho vay NH

Như chúng ta đã biết, nghiệp vụ TD và nghiệp vụ KT nói chung đặc biệt là nghiệp vụ kế toán cho vay có mối quan hệ chặt chẽ với nhau Có làm tốt công tác

TD thì việc hạch toán theo dõi thu - trả nợ của các kế toán viên mới được chặt chẽ, thuận tiện và ngược lại việc hạch toán của các kế toán viên có chính xác, đầy đủ thì các CBTD mới có thể theo dõi kiểm tra chặt chẽ các món vay, hoạt động TD mới đảm bảo có hiệu quả Vì vậy, trong phần này tôi xin mạnh dạn đưa ra một số giải pháp có liên quan đến công tác kế toán cho vay như sau:

3.2.1 Những giải pháp chung

Vận dụng linh hoạt các chính sách của nhà nước, các quy định trong các văn bản chế độ, thể lệ cho vay vốn của NH liên doanh Lào Việt được áp dụng tại Chi nhánh Hà Nội Một trong những định hướng quan trọng là thực hiện bảo lãnh TD, giải quyết những khó khăn, vướng mắc về tài sản để dẽ dàng, thuận lợi cho việc vay vốn NH

Đối với những đơn vị, tổ chức kinh tế, cá thể là các đơn vị sản xuất luôn chứa đựng nhiều rủi ro tiềm ẩn, lại không có điều kiện để đối phó với những biến động của thị trường từ đó dễ dẫn đến khả năng không thu được nợ của NH Vì thế Nhà nước cần tăng cường giúp đỡ về chiến lược, thông tin thị trường, đầu tư cơ sở hạ tầng, tạo thị trường tiêu thụ giải quyết những khó khăn của các đơn vị, DN đó Với các DN có hoạt động sản xuất kinh doanh với nước ngoài mà cụ thể là với Lào thì nhà nước cũng cần có các chính sách ưu đãi tạo thuận tiện cho hoạt động sản xuất kinh doanh của họ

3.2.2 Giải pháp cụ thể

 Bám sát định hướng phát triển kinh tế của đất nước, kết hợp với chính

quyền, các tổ chức xã hội để thúc đẩy kinh tế của các DN.

Hiệu quả của công tác cho vay phụ thuộc rất lớn vào sự phát triển kinh tế của các DN có quan hệ vay vốn với NH Kinh tế của các DN có phát triển hay không là phụ thuộc vào các chương trình, mục tiêu phát triển kinh tế của Nhà nước Do vây, phương hướng giải pháp mục tiêu cụ thể để mở rộng hoạt động cho vay của Chi nhánh phải luôn gắn với phương hướng phát triển kinh tế của thành phố và của Nhà nước Đồng thời, trong tổ chức thực hiện Chi nhánh cần tranh thủ sự lãnh đạo của các cấp Uỷ đảng, chính quyền, các ngành, các tổ chức xã hội để thúc đẩy kinh

tế của các KH cũng như sự phát triển hoạt động NH Thực tế cho thấy ở đâu có sự

vững mạnh của chính quyền thì ở đó kinh tế, an ninh, chính trị ổn định và hiệu quả đầu tư vốn cao

 Về việc hạch toán và theo dõi các khoản lãi chưa thu.

Qua các số liệu ở chương 2 ta thấy tại Chi nhánh số tiền lãi chưa thu được của Chi nhánh là khá lớn, điều đó đã làm ảnh hưởng đến nguồn thu nhập cơ bản của

NH bởi phần lớn thu nhập của NH có được từ việc cho vay Các khoản “lãi chưa thu” cần được hạch toán ở TK lãi ngoại bảng để tiện theo dõi và là chỉ tiêu để đánh giá chất lượng hoạt động TD Việc thu được khoản tiền lãi này có ý nghĩa rất lớn trong việc góp phần cải thiện đời sống của cán bộ công nhân viên

Để động viên, thúc đẩy KH thực hiện nhanh hơn và tốt hơn trong quá trình trả

nợ NH, giảm những thiệt hại cho Chi nhánh, tôi đề nghị:

- Đối với những DN, cá nhân có vòng quay vốn nhanh, có thu nhập thường xuyên ổn định thì vẫn nên thu lãi hàng tháng Còn đối với những đơn vị mà tốc độ luân chuyển vốn chậm, sản xuất mang tính thời vụ thì NH không nên áp dụng cách thu lãi hàng tháng mà nên thu lãi vào ngày cuối kỳ trả nợ của họ Làm như vậy sẽ tạo được điều kiện cho KH có thể trả được nợ đầy đủ, giảm sự phát sinh trên TK

“lãi chưa thu”, mà Chi nhánh cũng có thu nhập ổn định

- Đối với các món vay có giá trị nhỏ, thời hạn ngắn (dưới 6 tháng), thì Chi nhánh có thể quy định thu lãi vào ngày cuối cùng của kỳ hạn nợ khi thu gốc Như vậy sẽ giảm bớt được một khối lượng công việc đáng kể cho các kế toán viên, giảm được chi phí cho thủ tục hành chính cần thiết cho Chi nhánh, đồng thời tạo điều kiện thuận lợi cho KH có thêm thời gian cho kinh doanh

 Về việc trả nợ trước hạn.

Vấn đề cân đối giữa nguồn vốn và sử dụng vốn có vị trí quan trọng trong chiến lược kinh doanh của NH, bất kể một yếu tố nào xảy ra có ảnh hưởng đến nguồn vốn hay sử dụng vốn đều ít nhiều có ảnh hưởng hiệu quả kinh doanh của NH

NH liên doanh Lào Việt - Chi nhánh Hà Nội luôn coi hoạt động TD là hàng đầu, luôn tìm kiếm KH để cho vay và trước khi cho vay đều tính toán thẩm địng kỹ càng trong một khoảng thời gian nhất định Chi nhánh luôn cố gắng không để nguồn thừa và cũng không để nguồn thiếu, luôn đảm bảo nhu cầu cho KH vay trả thường xuyên

Khi phát sinh món vay mới, giữa NH và KH có cam kết trả hết nợ vào một ngày định, ngày đó được coi là căn cứ để NH lên kế hoạch hoạt động tiếp theo Việc KH trả hết nợ trước hạn làm ảnh hưởng đến kế hoạch hoạt động của NH Việc phát sinh trả nợ gốc, lãi trước hạn sẽ làm tăng nguồn vốn của NH ngoài

dự kiến, nếu NH có thể cho vay được tiếp thì đó là điều rất thuận tiện nhưng ngược lại nếu nhu cầu vay của KH lúc đó là thấp thì NH sẽ gặp khó khăn Theo như hiện nay, tại Chi nhánh nếu nguồn vốn quá thừa so với nhu cầu sử dụng thì sẽ được điều chuyển về NH đầu tư & Phát triển trung ương Điều này biến Chi nhánh trở thành người đi huy động vốn hộ, vừa phải chịu các chi phí mà hầu như không thu được một đồng thu nhập nào hoặc số tiền thu nhập được là không đáng kể

Qua phân tích ở chương 2, chúng ta nhận thấy mức thiệt hại NH phải chịu là không nhỏ Để hạn chế những tổn thất đó, CBTD cần tính toán, đánh giá, kiểm tra chặt chẽ vòng quay vốn của từng đơn vị, từng KH, một mặt NH nên áp dụng một mức phí (thực chất là phạt) cho các món vay trả trước hạn với thời gian tính phạt tối đa tới 1 tháng

Để bù đắp được phần nào thiệt hại cho NH và để đảm bảo không gây ra “phản ứng” từ phía KH tôi nghĩ mức phí này tối đa chỉ nên bằng chênh lệch giữa lãi suất huy động bình quân và lãi suất cho vay bình quân Như vậy vừa giữ được KH, vừa đảm bảo lợi nhuận cho NH Ngoài ra, chúng ta cũng cần phụ thuộc vào từng đơn vị khác nhau và từng khoản vay khác nhau mà có mức phí khác nhau Đối với các

KH có quan hệ thường xuyên, có uy tín thì Chi nhánh có thể thu mức phí thấp hơn

so với các KH khác

Tuy nhiên, Chi nhánh không thể quy toàn bộ trách nhiệm này cho KH trong việc trả nợ trước hạn bởi nguyên nhân KH trả nợ trước hạn cũng có thể là do các CBTD đã đánh giá sai tình hình hoạt động kinh doanh của các KH vay vốn, làm như vậy sẽ làm mất KH mà KH lại là “lẽ sống” của NH Vì vậy, Chi nhánh cần phải định giá đúng kỳ hạn nợ, ngoài ra còn phải tìm các biện pháp nhằm mở rộng các hình thức đầu tư, cho vay khyến khích các DN vay vốn làm tăng vòng quay vốn của mình Song song với việc đó thì phải tiến hành các công tác đào tạo đội ngũ CBTD có trình độ cao, năng động, linh hoạt, thông thạo nghiệp vụ để có thể kiểm tra chặt chẽ vòng quay vốn của từng món vay, có thể định kỳ hạn nợ chính xác hơn

 Chuyển nợ quá hạn kịp thời, tránh tình trạng tồn đọng nhiều nợ quá hạn

tiềm ẩn.

Theo hệ thống TK kế toán các Tổ chức TD, hiện nay không chỉ có NH liên doanh Lào Việt – Chi nhánh Hà Nội mà tất cả các NHTM trong nước đã và đang

sử dụng 3 TK Nợ quá hạn có kết cấu như nhau nhưng với cấp độ khác nhau:

- TK Nợ quá hạn đến 180 ngày có khả năng thu hồ

- TK Nợ quá hạn từ 181 đến 360 ngày có khả năng thu hồi

- TK Nợ khó đòi

Theo bản thân tôi thấy việc phân chia các loại TK này bước đầu tạo điều kiện

để NH phân loại chất lượng nợ vay, tính rủi ro TD và theo dõi các món nợ quá hạn của các kế toán viên nhưng việc phân chia này cũng gây ra không ít khó khăn trong công tác của các CBKT Cụ thể, khối lượng công việc chuyển nợ quá hạn của CBKT sẽ nhiều hơn, hàng tháng KT viên không chỉ phải chuyển nợ quá hạn vào

TK Nợ quá hạn đến 180 ngày có khả năng thu hồi mà nếu các khoản nợ quá hạn trong TK này chưa thu hồi được thì KT cho vay lại phải tiếp tục chuyển lên các TK cấp cao hơn mà không thể biết khi nào thì món nợ này sẽ được trả hết Như vậy khối lượng chứng từ sổ sách mà CBKT phải quản lí là không nhỏ, làm tăng chi phí

về quản lí, in ấn trong khi khối lượng công việc một ngày của CBKT nói chung và

KT cho vay nói riêng là khá lớn Ngoài ra, qua nghiên cứu tôi thấy các NH trên Thế giới người ta chỉ sử dụng một TK Khó thu hồi Do đó, để giảm bớt khối lượng công việc cho các KT cho vay, mặt khác để nâng cao chất lượng hoạt động của công tác cho vay và hoà mình vào sự phát triển của các NH trên Thế giới tôi thấy: cần phân định phạm vi của hạch toán kế toán và hạch toán thống kê Chỉ khi nào khoản vay trở nên khó thu hồi thì hạch toán để quản lý, theo dõi ở TK riêng Còn việc theo dõi từng cấp độ chất lượng của các khoản vay khác thì quản lý, theo dõi bởi hạch toán thống kê, không lập chứng từ, không hạch toán chuyển luân phiên từ

TK này sang TK khác

Theo tinh thần dự án hiện đại hoá NH và hệ thống kế toán của các NH về việc quản lý tài sản nợ quá hạn sẽ:

- Không quản lý nợ quá hạn theo hệ thống tài khoản

- Hệ thống có khả năng quản lý nợ quá hạn chi tiết theo nợ quá hạn gốc hay nợ quá hạn lãi

- Trong bảng cân đối tài khoản không có tài khoản chuyển nợ theo thời gian

Qua việc áp dụng chính sách mới này sẽ giúp cho NH trong việc quản lý tài sản nợ quá hạn thuận lợi hơn và cũng có thể phân biệt được lý do chuyển nợ quá hạn

Đối với những món vay mà chưa đến hạn nhưng lại phát hiện tiềm ẩn nhiều rủi ro thì theo tôi cũng nên trích dự phòng luôn cho món vay đó, như vậy mới đảm bảo an toàn cho khả năng thu hồi nợ

Đứng trước vấn đề trên, tôi kiến nghị với NH Nhà nước, NH Đầu tư và phát triển Việt Nam và NH liên doanh Lào Việt ở trụ sở chính cần nghiên cứu vấn đề này để có thể đưa ra một hệ thống TK đầy đủ, ngắn gọn nhưng cũng phải đảm bảo

tính chặt chẽ phục vụ cho công tác thanh toán và quản lý trong hoạt động NH ngày một tốt hơn

Theo số liệu ở chương 2, nợ quá hạn tại Chi nhánh tính đến 31/12/2003 là 8.378 triệu đồng nhưng số liệu này chưa đảm bảo tính chính xác do có những món vay đã đến hạn nhưng không được chuyển quá hạn kịp thời, điều này gây thiệt hại đôi khi là không nhỏ đối với cả KH và NH Chính vì thế cần quy định cụ thể, rõ ràng, chặt chẽ về việc chuyển nợ quá hạn để từ đó tạo điều kiện cho việc tính và thu lãi một cách chính xác nhằm hạn chế thấp nhất những thiệt hại có thể có đối với KH lẫn NH

Bên cạnh việc chuyển nợ quá hạn kịp thời thì NH cũng cần phải quan tâm hơn nữa trong việc quản lý các khoản nợ quá hạn Trên hồ sơ của KH lưu giữ rất nhiều thông tin như: số hợp đồng, ngày giải ngân, kỳ hạn vay, kỳ hạn trả nợ gốc, nợ lãi

Vì vậy trên TK Tiền vay cần có đầy đủ thông tin và NH có thể căn cứ vào đó để kiểm tra và làm báo cáo về TD (như nợ trong hạn, nợ gốc đã quá hạn, nợ lãi đã quá hạn ) mà không cần phải mở TK quá hạn để theo dõi Với việc chuyển nợ từ trong hạn sang khó đòi thì được thực hiện theo nguyên tắc: khi một KH có khoản vay chuyển sang khó đòi thì toàn bộ dư nợ của HĐTD cũng chuyển sang nợ khó đòi

 Đẩy mạnh việc mở tiền gửi tại NH liên doanh Lào Việt - Chi nhánh Hà Nội.

Hiện nay, số KH mở TK Tiền gửi tại Chi nhánh là không nhiều, theo thống kê đến ngày 31/12/2003 chỉ có hơn 430 KH mở TK tại Chi nhánh nhưng khoảng 2/3 trong số đó có mở TK ở các tổ chức TD khác trên cùng địa bàn Do vậy, Chi nhánh

mà cụ thể là bộ phận kế toán cho vay cần đưa ra những chính sách ưu đãi và thuyết phục KH mở TK Thanh toán tại Chi nhánh để tiện giao dịch Được như vây:

Thứ nhất: việc phát tiền vay không phải phát bằng tiền mặt nên việc kiểm tra,

giám sát KH vay vốn sử dụng đúng mục đích sẽ thuận tiện hơn

Thứ hai: những thông tin về giao dịch của KH qua TK này sẽ là cơ sở cho

việc kiểm tra tình hình hoạt động sản xuất kinh doanh, tình hình tài chính, các mối