- Tiếng nói là một giá trị văn hóa cao quý của dân tộc, yêu tiếng nói là yêu văn hóa dân tộc. Tình yêu tiếng nói dân tộc là một biểu hiện cụ thể của lòng yêu nước.. - Sức mạnh của tiếng[r]
Trang 1ỦY BAN NHÂN DÂN QUẬN CẨM LỆ ĐỀ CƯƠNG ÔN TẬP KIỂM TRA LẠI VĂN 6
NĂM HỌC 2019-2020 TRƯỜNG THCS NGUYỄN THỊ ĐỊNH
I VĂN BẢN:
1 Sông nước Cà Mau – Đoàn Giỏi
Câu 1: Đọc đoạn văn từ “Dòng sông Năm Căn… ban mai” và cho biết:
- Đoạn văn viết theo Phương thức biểu đạt nào?
- Cảnh thiên nhiên sông nước hiện lên qua đoạn văn trên là bức tranh như thế nào?
- Chi tiết nào thể hiện được sự hùng vĩ của “Sông nước Cà Mau”?
- Đoạn văn trên sử dụng phép tu từ nào?
Trả lời:
- Phương thức biểu đạt: Miêu tả
- Cảnh thiên nhiên sông nước hiện lên qua đoạn văn trên là bức tranh mênh mông và hùng vĩ
- Chi tiết thể hiện được sự hùng vĩ của “Sông nước Cà Mau”:
+ Rộng hơn ngàn thước.
+ Nước ầm ầm đổ ra biển ngày đêm như thác.
+ Rừng đước dựng lên cao ngất như hai dãy trường thành vô tận.
- Đoạn văn trên sử dụng phép tu từ: So sánh
Câu 2: Nhận xét về nghệ thuật tả cảnh của bài văn?
- Dựa trên quan sát trực tiếp:
- Nghệ thuật tả cảnh tạo nên sức hấp dẫn, lôi cuốn người đọc, người nghe
- Tài quan sát tinh tế bằng hai giác quan: nghe- nhìn đã tạo nên những hệ thống hình ảnh vừa chân thực, vừa sinh động
- Miêu tả từ bao quát đến cụ thể
- Sử dụng hiệu quả các phép tu từ
- Từ ngữ : gợi hình, chính xác
2 Bức tranh của em gái tôi – Tạ Duy Anh
Câu 1: Trong truyện, ai là nhân vật chính, ai là nhân vật trung tâm? Truyện kể theo ngôi thứ mấy? Kể về việc gì?
- Nhân vật chính : người anh + Kiều Phương
- Nhân vật trung tâm: người anh
- Kể theo ngôi thứ nhất (người anh kể )
- Truyện kể về cô em gái có tài năng hội họa và người anh đã ghen ghét, đố kị với tài năng của cô
em gái nhưng nhờ tình cảm, tấm lòng nhân hậu của người em nên người anh đã nhận ra tính xấu đó
Câu 2: Tại sao đứng trước bức tranh được giải của em gái, người anh muốn nói với mẹ: “Không phải con đâu, Đấy là tâm hồn và lòng nhân hậu của em con đấy”?
- Vì người anh cảm thấy hối hận về những gì mình đã đối xử với em và cảm thấy không xứng đáng
Câu 3: Trong truyện, nhân vật nào để lại cho em sự yêu mến và cảm phục? Hãy nêu cảm nhận của em về nhân vật đó? (HS tự nêu cảm nhận)
3 Buổi học cuối cùng – An-phông-xơ Đô-đê
Em hiểu như thế nào về lời nói của thầy Ha- men: “Khi một dân tộc rơi vào vòng nô lệ, chừng nào họ vẫn giữ được tiếng nói của mình thì chẳng khác gì nắm được chìa khóa giữa chốn lao tù”?
- Tiếng nói là một giá trị văn hóa cao quý của dân tộc, yêu tiếng nói là yêu văn hóa dân tộc Tình yêu tiếng nói dân tộc là một biểu hiện cụ thể của lòng yêu nước
Trang 2- Sức mạnh của tiếng nói dân tộc là sức mạnh của văn hóa, không một thế lực nào có thể thủ tiêu
Tự do của một dân tộc gắn liền với việc giữ gìn và phát triển tiếng nói dân tộc mình Mất ngôn ngữ đồng nghĩa với mất tự do, mất độc lâp
- Từ lời dạy của thầy Ha- men, mỗi chúng ta hiểu thêm sự cần thiết phải học tập và giữ gìn tiếng nói dân tộc
4 Đêm nay Bác không ngủ – Minh Huệ
Nêu cảm nhận của em về hình ảnh Bác Hồ qua 4 câu thơ sau:
“Đêm nay Bác ngồi đó Đêm nay Bác không ngủ
Vì một lẽ thường tinh Bác là Hồ Chí Minh”
HS phân tích được các ý sau:
- Hình ảnh Bác hiện lên cao cả mà thân thương
- Điệp khúc “Đêm nay…” có ý nghĩa nhấn mạnh tinh cảm yêu thương, lo lắng của Bác đối với bộ đội, với cuộc sống chiến đấu của cả dân tộc
- Tác giả nhận ra đây là một trong muôn vàn đêm không ngủ của Người
- Cách cắt nghĩa lí do Bác không ngủ rất đơn giản nhưng hết sức cao cả, làm nổi bật chân dung Bác
Hồ giản dị mà vĩ đại như một chân lí hiển nhiên
-> Tác giả ngợi ca tấm lòng bao dung rộng lớn, đức hi sinh cao cả của Bác Đoạn thơ còn là tình cảm biết ơn, trân trọng đối với Bác Hồ kính yêu
5 Cây tre Việt Nam – Thép Mới
Trình bày những nét đặc sắc về nghệ thuật và nội dung văn bản?
a) Nghệ thuật :
- Kết hợp giữa chính luận và trữ tình
- Xây dựng hình ảnh: phong phú, chọn lọc, vừa cụ thể vừa mang tính biểu tượng
- Sử dụng hiệu quả các phép tu từ: so sánh, nhân hóa, điệp ngữ
- Lời văn: giàu nhạc điệu, có tính biểu cảm cao
b) Nội dung văn bản :
- Cây tre là người bạn gần gũi, thân thiết của nhân dân VN trong cuộc sống hằng ngày, trong lao động và trong chiến đấu Cây tre đã thành biểu tượng của đất nước và dân tộc VN
II TIẾNG VIỆT :
1 Phó từ là gì? Có mấy loại phó từ? Cho ví dụ mỗi loại?
a Khái niệm phó từ:
- Phó từ là những từ chuyên đi kèm với động từ, tính từ, để bổ sung ý nghĩa cho động từ, tính từ
b Các loại phó từ: Có 2 loại lớn:
+ Phó từ đứng trước động từ, tính từ : Thường bổ sung ý nghĩa về quan hệ như:
- Quan hệ thời gian: đã, đang, sẽ, sắp, đương…
- Mức độ: rất, hơi, khá,…
- Sự tiếp diễn tương tự: cũng, vẫn, còn, cứ, đều…
- Sự phủ định: không, chưa, chẳng…
- Sự cầu khiến: hãy, đừng, chớ, nên…
+ Phó từ đứng sau động từ, tính từ : Bổ sung ý nghĩa về:
- Mức độ: quá, lắm…
- Khả năng:có thể, không thể…
- Kết quả và hướng: được, mất, lên, xuống, ra…
Trang 32 So sánh :
a Khái niệm so sánh :
So sánh là đối chiếu sự vật này với sự vật khác có nét tương đồng để làm tăng sức gợi hình, gợi cảm
cho sự diễn đạt
VD: Môi đỏ như son.
2 Cấu tạo của phép so sánh : Mô hình phép so sánh : gồm 4 phần
Vế A
(Sự vật được so sánh)
Phương diện so sánh Từ so sánh Vế B
(Sự vật dùng để so sánh.)
VD: Da trắng như tuyết
(1) (2) (3) (4)
c Các kiểu so sánh : Căn cứ vào các từ so sánh ta có hai kiểu so sánh:
- So sánh ngang bằng
( Từ so sánh : như, giống, tựa, y hệt, y như, như là, …) VD: Cô giáo như mẹ hiền.
- So sánh không ngang bằng
( Từ so sánh : hơn, thua, chẳng bằng, khác hẳn, chưa bằng, …) VD: Lan cao hơn An.
d Tác dụng:
- Làm tăng sức gợi hình, gợi cảm cho sự diễn đạt
- Giúp sự vật, sự việc được cụ thể, sinh động.
- Giúp thể hiện sâu sắc tư tưởng tình cảm của tác giả.
3 Nhân hóa :
a Khái niệm nhân hóa :
Nhân hóa là gọi hoặc tả con vật, cây cối, đồ vật… bằng những từ ngữ vốn được dùng để gọi hoặc tả
con người; làm cho con vật, cây cối… trở nên gần gũi với con người, biểu thị được những suy nghĩ, tình cảm của con người
b Các kiểu nhân hóa: Có 3 kiểu :
a/ Dùng những từ vốn gọi người để gọi vật
VD: Bác Tai, cô Mắt, cậu Chân, cậu Tay cùng đến nhà Lão Miệng.
b/ Dùng những từ chỉ hoạt động, tính chất của người để chỉ hoạt động, tính chất của vật
VD: Con mèo nhớ thương con chuột.
c/ Trò chuyện, xưng hô với vật như với người
VD: Trâu ơi Ta bảo trâu này.
III TẬP LÀM VĂN:
Đề 1: Hãy miêu tả hàng phượng vĩ và tiếng ve vào ngày hè
Đề 2: Hãy miêu tả lại quang cảnh lớp học trong giờ viết Tập làm văn
DÀN BÀI:
Đề 1:
I Mở bài:
Giới thiệu chung hình ảnh hàng phượng vĩ và tiếng ve trong mùa hè
II Thân bài: Có thể tả theo trình tự không gian kết hợp thời gian
- Thời điểm mùa hoa phượng vĩ nở?
- Tả bao quát: Hình dáng, màu sắc
Trang 4- Tả chi tiết: Miêu tả hình ảnh những hàng phượng về gốc, rễ, vỏ, thân, cành, lá, hoa, trái (tập trung
tả hình ảnh chùm hoa phượng)
- Miêu tả âm thanh râm ran của tiếng về trong mùa hè (tập trung tả tiếng ve, âm thanh)
- Ý nghĩa của hoa phượng và những tiếng ve
- Hình ảnh hàng phượng vĩ và tiếng về gợi đến những hình ảnh gì?
- Lợi ích của cây phượng và nhiệm vụ của người học sinh
III Kết bài:
- Hoa phượng vĩ và tiếng ve làm em liên tưởng đến gì?
- Cảm xúc của em khi thấy những hình ảnh trên (vui, buồn,…)
- Kỉ niệm tuổi học trò đáng yêu
ĐỀ 2:
I Mở bài: Giới thiệu quang cảnh lớp học Ở đâu? Lúc nào?
II Thân bài:
a Cảnh trước lúc làm văn:
- Cô giáo (thầy giáo) vào lớp…
- Không khí lớp học…
- Quang cảnh chung của phòng học
b Cảnh trong lúc làm văn:
- Cảnh phía trên bảng: Cô (thầy) giáo ghi đề làm văn trên bảng, cả lớp hồi hộp theo dõi…
- Cô (thầy) giáo hướng dẫn lại những yêu cầu khi làm văn…(giiongj rõ ràng, trầm ấm)
- Cảnh phía dưới lớp: Học sinh lấy giấy ghi đề làm văn
- Học sinh bắt đầu làm bài, không khí lớp yên ắng…(gương mặt suy nghĩ, lo lắng, tay nắn nót viết )
- Cô (thầy) giáo đi lên đi xuống quan sát lớp, uốn nắn những sai sót…
c Cảnh cuối giờ làm văn:
- Cô (thầy) giáo nhắc nhở học sinh xem lại bài viết…
- Cảnh học sinh nộp bài văn
- Cô (thầy) giáo nhận xét giờ làm bài
III Kết bài:
- Nêu cảm nghĩ:
+ Tình cảm: yêu thích học môn văn
+ Suy nghĩ: Hiểu được ý nghĩa của tiết tập làm văn’
- Hành động: Quyết tâm học tập tốt để sau này xây dựng đất nước giàu đẹp