Từ đó thấy được sự quan sát tinh tế và cảm nhận tinh nhạy của nhà văn về những biến động, đổi thay trong tư tưởng, tâm lí con người Việt Nam giai đoạn xã hội chuyển mình.. PHƯƠNG PHÁP GI[r]
Trang 1MÙA LÁ RỤNG TRONG VƯỜN
(Trích)
Ma Văn Kháng)
A MỤC TIÊU:
Giúp học sinh:
- Hiểu được diễn biến tâm lí của các nhân vật, nhất là chị Hoài và ông
Bằng trong một buổi cúng tất niên chiều ba mươi Tết Từ đó thấy được sự
quan sát tinh tế và cảm nhận tinh nhạy của nhà văn về những biến động,
đổi thay trong tư tưởng, tâm lí con người Việt Nam giai đoạn xã hội
chuyển mình
B PHƯƠNG PHÁP GIẢNG DẠY:
C CHUẨN BỊ GIÁO CỤ:
* Giáo viên: Soạn giáo án
* Học sinh : Soạn bài
D TIẾN TRÌNH BÀI DẠY:
1 Ổn định lớp - kiểm tra sĩ số:
2 Kiểm tra bài cũ:
+Bài Chiếc thuyền ngoài xa
+Trả lời những câu hỏi phần hướng dẫn đọc thêm bài Mùa lá rụng trong
vườn (trích).
3 Nội dung bài mới:
a Đặt vấn đề: Sau năm 1985 xã hội nước ta chuyển mình xóa bỏ dần mô
hình kinh tế tập trung quan liêu, bao cấp sang nền kinh tế thị trường, với
những rạn vỡ tất yếu theo cả hai hướng tích cực và tiêu cực trong quan
niệm sống, cách sống và lựa chọn các giá trị Là nhà văn có cảm quan
hiện thực nhạy bén, sự quan sát tinh tường Ma Văn Kháng đã thể hiện
những vấn đề nóng bỏng của xã hội trong tiểu thuyết Mùa lá rụng trong
vườn
-Hoạt động 1: Hướng dẫn tìm
hiểu chung
Học sinh đọc tiểu dẫn Sgk tóm
tắt những nét chính
I Tìm hiểu kái quát về tác phẩmtác giả.
1 Tác giả.
Ma Văn Kháng, tên khai sinh Đinh Trọng Đoàn,
sinh năm 1936, quê gốc ở phường Kim Liên, quận Đống Đa Hà Nội, là người đã có nhiều đóng góp tích cực cho sự vận động và phát triển nhiều mặt của văn học nghệ thuật Ông được tặng Giải thưởng Văn học ASEAN năm 1998 và giải thưởng Nhà nước về văn học nghệ thuật năm 2001
Tác phẩm chính Sgk
2 Mùa lá rụng trong vườn.
-Truyện được tặng giải thưởng Hội nhà văn Việt Nam năm 1986 Thông qua câu chuyện xảy ra trong gia đình ông Bằng, một gia đình nề nếp, luôn giữ
Trang 2-Hoạt động 2: Hướng dẫn
đọc-hiểu văn bản đoạn trích
Bài tập 1: Anh (chị) có ấn tượng
gì về nhân vật chị Hoài? Vì sao
mọi người trong gia đình đều
yêu quý chị?
Học sinh làm việc cá nhân, trình
bày suy nghĩ của mình trước
lớp.
Bài tập 2:
a Phân tích diễn biến tâm lí hai
nhân vật ông Bằng và chị Hoài
trong cảnh gặp gỡ trước giờ
cúng tất niên
Học sinh làm việc cá nhântrình
bày suy nghĩ của mình trước
lớp.
gia pháp nay trở nên chao đảo trong những cơn địa chấn từ bên ngoài, nhà văn bày tỏ niềm lo lắng sâu sắc cho giá trị truyền thống trước những đổi thay của thời cuộc
II Đọc-hiểu văn bản và đoạn trích.
1 Nhân vật chị Hoài.
-Chị Hoài mang vẻ đẹp đằm thắm của người phụ nữ
nông thôn: "người thon gọn trong cái áo lông chần hạt lựu Chiếc khăn len nâu thắt ôm khuôn mặt rộng có cặp mắt hai mí đằm thắm và cái miệng cười rất tươi".
-Nét đằm thắm, mặn mà toát lên từ tâm hồn chị, từ tình cảm đôn hậu, từ cách ứng xửq, uan hệ với mọi người Từng là dâu trưởng trong gia đình ông Bằng, bây giờ chị đã có một gia đình riêng với những quan hệ riêng, lo toan riêng, mọi thứ vấn nhớ, vẫn quý, vẫn yêu chị Bởi vì "người phụ nữ tưởng đã cắt hết mối dây liên hệ với gia đình này, vẫn giao cảm, vẫn chia sẻ buồn vui và cùng tham dự cuộc sống của gia đình này" (biết chuyện cô Phượng đã chuyển công tác, nhận được thư bố chồng cũ, sợ ông buồn nên phải lên ngay; chu đáoxởi lởi chuẩn
bị quà, hỏi thăm tất cả mọi người lớn, bé; sự thành tâm của chị trước bàn thờ tổ tiên chiều 30 tết…)
Trong tiềm thức mỗi người "vẫn sống động một chị Hoài đẹp ngườiđẹp nết".
-Nhân vật chị Hoài là mấu người phụ nữ vẫn giữ
được nét đẹp truyền thống quý giá trước những "cơn địa chấn" xã hội.
2 Cảnh sum họp trước giờ cúng tất niên.
-Ông Bằng: "nghe thấy xôn xao tin Hoài lên", "ông sững khi nhìn thấy Hoài, mặt thoáng một chút ngơ ngẩn Rồi mắt ông chớp liên hồi, môi ông bật không thành tiếng, có cảm giác ông sắp khóc oà",
"giọng ông bỗng khê đặc, khàn rè: Hoài đấy ư, con?"
Nỗi vui mừng, xúc động không giấu giếm của ông khi gặp lại người đã từng là con dâu trưởng mà ông rất mực quý mến
-Chị Hoài: "gần như không chủ động được mình lao
về phía ông Bằng, quên cả đôi dép, đôi chân to bản…kịp hãm lại khi còn cách ông già hai hàng gạch hoa" Tiếng gọi của chị nghẹ ngào trong tiếng nấc "ông!".
Trang 3b Khung cảnh Tết và dòng tâm
tư cùng với lời khấn của ông
Bằng trước bàn thờ gợi cho anh
(chị) cảm xúc và suy nghĩ gì về
truyêng thống văn hoá riêng của
dân tộc ta?
-Giáo viên gợi dẫn: Tìm những
chi tiết miêu tả về khung cảnh
ngày tếtcử chỉlời khấn của ông
Bằng trong đoạn văn cuối
-Học sinh suy nghĩtrình bày cảm
nghĩ của mình trước lớp.
-Hoạt động 3: Hướng dẫn tổng
kết
Giáo viên hướng dẫn học sinh tự
viêt uôrng kết
-Cảnh gặp gỡ vui mừng nhuốm một nỗi tiếc thương đau buồn, ê nhức cả tim gan
-Khung cảnh tết: khói hương, mân cỗ thịnh soạn
"vào cái buổi đât nước còn nhiều khó khăn sau hơn
ba mươi năm chiến tranh…" mọi người trong gia
đình tề tựu quây quần…Tất cả chuẩn bị chu đáo cho khoảnh khắc tri ân trước tổ tiên trong chiều 30 tết
-Ông Bằng "soát lại hàng khuy áo, chỉnh lại cà vạt,
ho khan một tiếng, dịch chân lại trước bàn thờ",
"Thoáng cái ông Bằng nhưng quên hết xung quanh
và bản thể Dân lên trong ông cái cảm giác thiêng liêng rát đỗi quen thân và tâm trí ông bỗng mờ nhoà…Thưa thầy mẹ đã cách trở ngàn trùng mà vần hằng sống cùng con cháu Con vẫn hằng nghe đâu đấy lời giáo huấn…".
-Những hình ảnh sống động gieo vào lòng người
đọc niềm xúc động rưng rưng, để rồi "nhập vào dòng xúc động tri ân tiên tổ và những người đã khuất".
-Bày tỏ lòng tri ân trước tổ tiêntrước những người
đã mất trong lễ cúng tất niên chiêu 30 tết, điều đó
đã trở thành một nét văn hoá truyền thống đáng trân trọng và tự hào của dân tộc ta Tổ tiên không tách rời với con cháu Tất cả liên kết một mạch bền chặt thuỷ chung" Dù cuộc sống hiện đại muôn sự đổi thay cùng sự thay đổi của những cách nghĩ, cách sống, những quan niệm mới, nét đẹp truyền thống văn hoá ấy vẫn đang và rất cần được gìn giữ trân trọng
III Tổng kết.
-Tổng kết giá trị đoạn trích dựa trên hai mặt:
+Giá trị nội dung tư tưởng
+Giá trị nghệ thuật
4 Củng cố: -Nắm giá trị nội dungnghệ thuật của tác phẩm
5 Dặn dò: -Tìm đọc toàn bộ tác phẩm Mùa lá rụng trong vườn của
Ma Văn Kháng
-Xem phim và so sánh sự khác biệt giữa tác phẩm văn học
và nghệ thuật điện ảnh
-Tiết sau học Đọc thêm Một người Hà Nội.