-Cạnh tranh: các sinh vật khác loài cạnh tranh nhau thức ăn, nơi ở và các điều kiện sống khác của môi trường. Các loài kìm hãm sự phát triển của nhau[r]
Trang 1ẢNH HƯỞNG LẪN NHAU GIỮA CÁC SINH VẬT
I/ Mục tiêu:
1/ Kiến thức:
- HS hiểu và trình bày được thế nào là nhân tố sinh vật
- Nêu được mối quan hệ giữa các nhân tố sinh vật cùng loài và khác
loài
- Thấy rõ lợi ích của mối quan hệ giữa các sinh vật
2/ Kĩ năng:
- Rèn kĩ năng quan sát tranh hình trả lời câu hỏi
- Kĩ năng khí quát tổng hợp kiến thức
- Phát triển kĩ năng vận dụng kiến thức vào thực tế
3/ Thái độ: Giáo dục ý thức bảo vệ thiên nhiên, đặc biệt là động vật.
II/ Phương tiện dạy học:
1/ Giáo viên:
- Tranh hình SGK
- Tranh ảnh quần thể ngựa, bò, cá, chim cánh cụt
- Tranh hải quỳ và tôm kí cư
2/ Học sinh: Sưu tầm tranh ảnh về rừng: tre, trúc thông, bạch đàn.
III/ Tiến trình dạy học:
1/ Ổn định:
2/Kiểm tra bài cũ:
- Nhiệt độ của môi trường có ảnh hưởng tới đặc điểm hình thái và sinh
lí của sinh vật như thế nào?
- Trong hai nhóm sinh vật hằng nhiệt và biến nhiệt, sinh vật thuộc nhóm
nào có khả năng chịu đựng cao với sự thay đổi nhịêt độ của môi
trường? Tại sao?
3/ Bài mới:
a.Mở bài: Sinh vật sống trong môi trường đều trực tiếp hoặc gián tiếp ảnh
hưởng tới các sinh vật khác ở xung quanh
b Nội dung
Hoạt động 1: Quan hệ cùng loài
Hoạt động của giáo viên Hoạt động của học sinh
- Cho HS quan sát tranh hình 44.1 SGK và
yêu cầu nghiên cứu mục I để thực hiện SGK
trang 131
- GV nhận xét hoạt động nhóm và đánh giá
kết quả
- HS quan sát tranh nghiên cứu SGK, thảo luận nhóm thống nhất ý kiến Cử đại diện báo cáo kết quả thảo luận các nhóm khác bổ sung và đưa ra câu trả lời chung cho cả lớp
* Đáp án:
+ Khi có gió bão, thực vật sống chụm thành nhóm có tác dụng giảm bớt sức thổi của
Trang 2- GV nêu câu hỏi khái quát:
+ Sinh vật cùng loài có những mối quan hệ
nào?
* Liên hệ:
- Trong chăn nuôi người dân đã lợi dụng mối
quan hệ hỗ trợ cùng loài để làm gì? (nuôi vịt
đàn, lợn đàn để tranh nhau ăn và sẽ nhanh
lớn)
gió, làm cây không bị đổ + Động vật sống thành bầy đàn
có lợi trong tìm kiếm thức ăn, phát hiện kẻ thù nhanh hơn và
tự vệ tốt hơn
+ Hiện tượng cá thể tách ra khỏi nhóm, làm giảm nhẹ cạnh tranh giữa các cá thể, hạn chế
sự cạn kiệt nguồn thức ăn trong vùng
*KL
-Quan hệ hổ trợ: Chống kẻ thù, thiên tai, săn mồi…→Sinh vật được bảo vệ tốt hơn, kiếm được nhiều thức ăn hơn
-Quan hệ cạnh tranh: Khi nguồn thức ăn, nơi ở, nước uống khan hiếm, mùa sinh sản tranh giành bạn tình→Một nhóm cá thể tách ra hình thành nhóm mới giảm áp lực cạnh tranh trong nhóm
Hoạt động 2: Quan hệ khác loài
Hoạt động của giáo viên Hoạt động của học sinh
- Cho HS đọc mục II, nghiên cứu bảng 44 SGK
và thảo luận theo nhóm để thực hiện SGK/132
- GV mở rộng: Một số SV tiết ra chất đặc biệt
kìm hãm sự phát triển của SV xung quanh gọi
là mối quan hệ ức chế - cảm nhiễm
* Liên hệ:
+ Trong nông nghiệp và lâm nghiệp con người
đã lợi dụng mối quan hệ giữa các SV khác loài
để làm gì? Điều đó có ý nghĩa như thế nào?
(dùng SV có ích tiêu diệt sinh vật gây hại Ví
dụ: ong mắt đỏ diệt sâu đục thân lúa )
- HS đọc kĩ bảng 44.1 SGK thảo luận theo nhóm, HS dựa vào kiến thức thực tế mỗi mối quan hệ tìm một vài ví
dụ -Hoàn thành SGK -Đại diện nhóm báo cáo kết quả, các nhóm khác nhận xét, bổ sung
*KL
Các sinh vật khác loài có quan hệ hỗ trợ hoặc đối địch
+Quan hệ hỗ trợ:
-Cộng sinh: sự hợp tác cùng có lợi giữa các loài sinh vật
-Hội sinh: sự hợp tác giữa hai loài sinh vật, trong đó một bên có lợi còn
bên kia không có lợi cũng không có hại
+Quan hệ đối địch:
-Cạnh tranh: các sinh vật khác loài cạnh tranh nhau thức ăn, nơi ở và các
điều kiện sống khác của môi trường Các loài kìm hãm sự phát triển của
nhau
-Kí sinh, nửa kí sinh: sinh vật sống nhờ trên cơ thể của sinh vật khác, lấy
các chất dinh dưỡng, máu từ sinh vật đó
Trang 3-Sinh vật ăn sinh vật khác: động vật ăn thực vật, động vật ăn thịt con mồi, thực vật bắt sâu bọ
4/ Củng cố:
- HS đọc phần tóm tắt cuối bài
- Trả lời câu hỏi 1,2 SGK/134
5/ Dặn dò:
- Học bài, trả lời câu hỏi 3, 4 SGK/134
- Đọc mục “Em có biết”
- Chuẩn bị bài mới