Bài viết trình bày đặc điểm tội phạm học về tình hình tội phạm và khả năng giáo dục, cải tạo người chưa thành niên phạm tội. Mời các bạn cùng tham khảo bài viết để nắm chi tiết hơn nội dung nghiên cứu.
Trang 1Qlghim eiiu ^me dii 86 12 (237)-2011
CHI'NH SACH HINH SIT DOI VflU NGUdi
CHUA IHAIil MEN PHAM Tdi - i i l N itirnUIIG DIEN
TOI P H A M HOC VA TRACH NHIEM XA Hdl
• • • • •
• ThS LE MINH THANG *
1 Cac dac diem tgi pham hgc ve tinh nhu eau ve vat chat (quan ao, phfldng tien di lai, hinh tgi pham va kha nang giao due, cai tien sinh boat ) cung gia tang manh d do tudi tao ngfldi chfla thanh nien pham tgi nay Ngoai ra, sfl tan vd cua gia dinh hay sup dd
Theo quy djnh eiia phap luat Viet Nam hien cac hinh mau cha me, thay, cd giao, thdn tfldng hanh, ngfldi chfla thanh nien pham tdi la ngfldi cflng anh hfldng nghiem trgng den ddi sd'ng tam tfl du 14 tudi den dfldi 18 tudi Cd the cd nhflng ly cua tre chfla thanh nien Day cflng la do tudi diem khac nhau nha't djnh ve gidi ban do tudi ma cd sfl phat trien nhanh va manh me ve gidi cua ngfldi chfla thanh nien va gidi ban do tudi tinh, ed nhu cau kham pha sfl khac biet ve gidi chju trach nhiem hinh sfl trong phap luat cua tfnh, tinh due
mdi qud'c gia Tuy nhien, xet dfldi gdc do tgi Do dd, tren phfldng dien tgi pham hgc, eac pham hgc, ngfldi pham tgi d do tudi chfla thanh dac diem tam sinh ly tren dan tdi hai khuynh nien deu ed dac diem chfla phat trien day du ve hfldng ndi bat lien quan de'n kha nang pham tgi the chat, tam sinh ly dang cd nhflng chuyen ddi va kha nang giao due, cai tao eua ngfldi chfla manh me, hieu biet ve phap luat va xa hgi edn thanh nien
ban che Day la do tud'i dang cd sfl chuyen ddi tfl Thit nhdt, lien quan dm khd ndng pham toi
mgt dfla tre thanh mgt ngfldi ldn, la giai doan vd tinh hinh toi pham
qua do len thdi ky trfldng thanh vdi sfl phflc tap, Ngfldi chfla thanh nien d§ bj ngfldi khac du dan xen va dau tranh cua rat nhieu mau thudn dd, kich dgng, thfle day vao viec thfle hien tgi trong y thfle ve ly tfldng sdng va gia trj sdng pham Ngfldi chfla thanh nien rat dd bj dao dgng Ngfldi chfla thanh nien bdt dau cd xu hfldng tach khi bfldc qua ranh gidi gifla hanh vi dfldc phap dan khdi sfl kiem soat eua gia dinh de thie't lap luat cho phep va hanh vi bj phap luat cam, ranh cae mdi quan he xa hgi mdi Trong nhflng khdng gidi gifla hanh vi vi pham phap luat thdng gian mdi ben ngoai mdi trfldng gia dinh, ngfldi thfldng va hanh vi vi pham phap luat hinh sfl chfla thanh nien da phan cd thien hfldng vfldn (hanh vi pham tgi) do khdng nhan thfle dfldc tdi cai tdt, eac dep, tuy nhien, day cflng la Ifla hoac khdng dii ban linh de chdng lai cac cam dd, tudi cd nhu cau khdng djnh ban than, vl vay, tac dgng tfl ngoai canh Thfle te cho tha'y, eae ngfldi chfla thanh nien cd xu hfldng thich lam loai tgi pham do ngfldi chfla thanh nien thfle nhflng viec nhfl ngfldi ldn thfldng lam hoac lam hien chii ye'u xua't phat tfl hieu biet ban che ve nhflng viec ma ngfldi ldn khdng dam lam Cac phap luat, tap trung vao eae loai tgi gay thfldng
* Khoa Nhanucfcvd Phdp ludt r\A^ ^U,\ o nUA»I A4
Hpc vien Chinh tri - Hdnh cinnh khu viic I Uan CnU & r n a p lUat
Trang 2Qlghim eiiu ^Mue dei 86 12 (237) - 2011
tich (do de bj kich dgng bdi nhflng nguyen cd nhd Thit hai, lien quan den khd ndng gido din nhat, thfch giai quyet mau thu&n biing bao Iflc), cdi tao ngitdi chita thdnh nien pham toi
cac loai tgi xam pham sd hflu (xua't phat tfl dgng Kha nang giao due cai tao dd'i vdi nhdm doi
cd chiem doat tai siin de cd t IC'MI ti(Hi x;ii), ciic locii tfldng nay bj chi phdi bdi nhflng cae nhan tdsau: tgi pham ve ma tfly (chii yeu la sii dung trai (i) Ngfldi chfla thanh nien ndm trong nhdm co phep chat ma tuy), ci'ic loai tgi gay n")i triii tfl nguy cd cao bj tdn thfldng bdi cac tac dgng tfl qua eong cdng, chdng ngfldi thi hanh eong vu Ngfldi trinh td tung hinh sfl dfla lai
chfla thanh nien ludn ndm trong nhdm cd nguy Cung do the chat va ti'im ly chfla cd sfl phat
ed cao \h ehii the thfle hien hanh vi pham tin trien day dii nen khi bj ap dung nhflng bien
Tinh hinh tgi pham d Viet Nam va tren the gidi phap cfldng che td tung, tdn hai ve the chat va ludn cho thay xu hfldng tre hda va rdi vao nhdm dac biet la tdn hai ve tinh than cua ngfldi chUa tudi chfla thanh nien vdi sd Ifldng nhieu hdn, cd thanh nien thfldng nang ne hdn so vdi ngUcli cau loai tgi da dang hdn va tfnh chat phflc tap thanh nien Ton hai ve tinh than ciia Ifla tuoi hdn Tuy nhien, tren mat bdng ehung thi ve cd nay thfldng dan den nhflng sang chan tam ly ban, ngfldi chfla thanh nien chu ye'u thfle hien manh va de lai nhflng di chan tieu cflc keo dai nhflng loai tdi pham ft nghiem trgng va tdi ddi vdi ngfldi chfla thanh nien trong sudt thdi pham nghiem trgng, ngfldi chfla thanh nien gian dai sau dd Nhieu trfldng hdp ngfldi chUa cflng tham gia cac vu an ve cae loai tgi pham rat thanh nien td ra manh ddng, lieu llnh khi bj bat, nghiem trgng va dac biet nghiem trgng nhflng ty gifl, giam vi tfldng rang khdng edn gi de mat
le khdng ldn so vdi ngfldi da thanh nien Hdn Tham chi cd ngfldi chfla thanh nien do qua lo sd, nfla, trong nhflng vu an cd ddng pham, ngfldi bj tram cam, nay sinh y dinh tfl siit sau khi bi chfla thanh nien chu ye'u tham gia vdi vai trd khdi td Ngfldc lai, cd trfldng hdp lai cd gdng to ngfldi thfle hanh, ngfldi giup sflc ma khdng phai ra bat can, ngang ngfldc, thach thfle ngfldi tien
la ngfldi chi huy, xui giue Cac loai tdi danh ma hanh td tung \ a can bg ndi giam gifl de che giau ngfldi chfla thanh nien thfle hien thfldng la sd hai ben trong Do dd, can phai dat ra chfnh nhflng nhdm tgi xam pham sflc khde (ed y gay saeh hanh sfl phfl hdp, dac biet, quy trinh to' thfldng tich), nhdm tgi xam pham sd hflu (cfldp tung hinh sfl phai dfldc rdng md theo hUdng tai san, cfldng doat tai san, trdm cdp tai san, cd nhan van hdn ddi vdi ngfldi chfla thanh nien,
y lam bfl hdng tai san ), nhdm tgi xam pham giup cho ngfldi chfla thanh nien ban che nhiing trat tfl, an toan cdng cdng (dua xe trai phep, gay tdn thfldng do viec ap dung cac bien phap cUdng rdi trat tfl cdng cdng ) Cac tgi pham nay xua't che td tung gay nen
phat tfl nhflng dgng cd tfldng ddi ddn gian (do (ii) Kha nang giao due cai tao thanh cong nhflng mau thuan, va cham ddn gian trong cudc ngfldi chfla thanh nien pham tgi la cao, nhUng sd'ng, do can ed tien de tieu xai, dua ddi vdi ban boat dgng giao due va mdi trfldng td tung than
be, do mudn chflng td ban llnh ca nhan, mudn thien phai dfldc tien hanh ngay tfl khau dau ties lam ngfldc lai vdi nhflng quy pham xa hgi ma cua td tung hlnh sfl, neu cang sdm thi hieu qua ngfldi ldn giao due hay ap dat) eang cao
Trang 3Qlghim eiiu ^me dei 86 12 (237)-2011
Cac ket qua nghien cflu cua tgi pham hgc de di tdi viec ra cae quyet djnh ap dung cac dang, phan loai bdn kieu tre em pham tgi nhfl sau: mflc trach nhiem hinh sfl phai: Mgt mat, khdng + Pham tgi ngdu nhien, trai ngfldc vdi xu dfldc phep ddi xii vdi ngfldi chfla thanh nien nhfl hfldng chung cua nhan each; ddi vdi ngfldi ed tgi (nguyen tac khdng ai bj coi la + Pham tgi cd the do tfnh khdng dn djnh ciia cd tgi trfldc khi cd ban iin ed hieu Iflc phap luat
xu hfldng chung ciia nhan each, nhflng mang ciia Tda an), mat khac, qua trinh nay cung la tinh chat tinh hudng theo quan diem ve duyen qua trinh giao due Hoat dgng giao due phai
cd va tinh hudng; dfldc bat dau tfl khi phat sinh quan he td tung + Pham tgi do ket qua eua sfl djnh hfldng hinh sfl, ma khdng phai la tfl khi chuyen sang chung tieu cflc eua nhan each, nhflng mang tinh giai doan thi hanh an ddi vdi ngfldi chfla thanh chgn mdi trfldng, viec sfl dung thdi gian va nien pham tdi mdi dat ra viec giao due ngfldi phfldng an trflc tiep cua hanh ddng khi cd sfl xfli chfla thanh nien Qua trinh td tung hinh sfl giue, ed gfldng pham tgi eua ke khac ; cflng la qua trinh giao due ngfldi chfla thanh
i + Pham tgi la do ket qua cua tam the pham nien nham giflp cho ngfldi chfla thanh nien nhan tgi eiia nhan each, bao gdm sfl tim kiem tfch cflc, thfle dfldc tgi va ldi eua hg, giup cho ngfldi chfla sfl td chflc ed hgi va tinh hudng cho boat ddng thanh nien nhan thfle dfldc sfl can thiet phai sfla pham tgi, phfl hdp vdi he thd'ng nhflng gia trj va chfla, khac phuc hanh vi cua ban than va phan thai do chdng ddi xa hdi^ dau trd thanh ngfldi ed ich cho xa hgi
Va "trong thanh phan cau tao cua loai tre em 2 Ngfldi chfla thanh nien pham tgi va
"oham phap, thl kieu tre em pham phap thfl nha't van de trach nhiem xa hgi
;hiem 23-25%, kieu thfl hai chie'm 25-30%, kieu Tgi pham la mgt hien tfldng tieu cflc cua xa hfl ba chiem 30-40%, kieu thfl tfl chie'm 10- hdi, vfla mang tinh ea nhan, vfla mang tinh xa L5%"2 Nhfl vay, trfldng hdp tre em pham tgi hdi Tfnh ea nhan eua tgi pham the hien.d viec iglu nhien (kieu thfl nha't), mang tinh chat tinh mdi ca nhan khi thfle hien tgi pham deu ed mgt lud'ng (kieu thfl hai), hanh dgng khi ed sfl xfli ddng cd rieng (de giai quyet mau thudn ca nhan, jiuc, cd gfldng pham tdi cua ke khac (kieu thfl de cd tien tieu xai, de ndi tieng ), mdt hoan )a) chie'm ty le 78 de'n 95% eae trfldng hdp tre canh rieng, mgt dac tinh tam ly khf chat rieng
im pham phap Dieu dd cho thay, do thieu hieu Tinh xa hdi eua tgi pham the hien d nhieu khia )iet phap luat, do y thfle pham tdi chfla rd ret canh khac nhau, trong dd, cd viec xa hgi da len ngfldi chfla thanh nien dd udn ndn, cai tao khdng cd sfl quan tam dflng mflc tdi mdi cdng
^a giao due trd thanh ngfldi cd ich cho xa hgi Da dan, chfla dam bao mgt mdi trfldng tdt dep de )han khdng thudc nhflng ddi tfldng ngoan cd, H khdng xua't hien dgng cd pham tgi cung nhfl dieu
dm hay cd y thfle can trd viec dieu tra, truy td, kien pham tgi Ndi each khac, mgt trong nhflng :et xii Xuat phat tfl nguyen tdc trflng phat, bieu hien cho tinh xa hgi cua tgi pham la md'i ighiem tri ngfldi chfla thanh nien cua phap luat quan he nhan qua gifla xa hgi va tgi pham: Tgi linh sfl phai dfldc dat dfldi muc tieu giao due, cai pham la hau qua ciia viec xa hgi da khdng hoan
ao ngfldi chfla thanh nien nen qua trinh tdtung thanh trach nhiem dd'i vdi cdng dan, dac biet la
Ddn chu & Phdp ludt
Trang 4• i Qlghim eiiu ^rm doi 86 12 (237)-2011
nhflng trfldng hdp cdng dan hwiw phai pham tgi sinh sdng, giao due Ngfldi chfla thanh nien da
Trong trfldng hdp ddi tfldng phiim tgi la ngfldi bill ddu y thfle xem xet lai nhflng ngi dung giao chfla thanh nien, tfnh chiU nay lai ciing thi' IIKMI due, giiio huan ciia gia dinh, nha trfldng va xa
rd khi ngfldi chfla thanh nien la nhflng sinh the hgi Du ngi dung giao due, giao huan td't nhUng
"giin mflc thi den, giiii den thi rang" va xa hgi neu chu thi' giao due khdng bao dam dfldc sUdi (vdi cac thiet che cdng quyen cung nhflng eong ddi gifla ldi ndi va viec lam thi rat khd de ren ddng sinh s()n^\ giao due trong dd) cd triich luyen, bdi dfldng nhan each cho ngfldi chUa nhiem phai thu hep hoac xda bd nhflng nhan td thanh nien, tham chf rat de ddn tdi tac dung
tieu cflc, hoac ed bien phap (\v each ly ngfldi chfla ngfldc
thanh nien ra khdi nhflng nhan td tu'ii cflc va Khi xa hgi chfla hoan thanh nhiem vu ren tao lap mgt mdi trfldng vdi nhflng nhan td tfch luyen, bdi dfldng nhan each cho ngfldi chUa cflc d§ nudi dfldng, giao due ngfldi chfla thanh thanh nien va chfla bao dam dfldc cac dieu kien men Do ngfldi chfla thanh nien nhan thfle phap ve kinh te, xa hdi de khdng ddn den viec ngUdi luat rat ban ehe, nen mflc do chiu sfl tac dgng chfla thanh nien pham tgi, xa hgi phai mgt phan ciia ngoai canh khi ngfldi chfla thanh nien hinh chju trach nhiem, ndi each khac, dflng nhfl quan thanh va thfle hien hanh vi pham tgi la rat dang diem cua giao due hgc Xd viet (trfldc day)
ke Sfl thieu quan tam hoac sfl djnh hfldng sai khdng ed tre em hfl ma chi cd chflng ta bat lUc lech mgt each ed y hoac vd y eua ngfldi thanh Do dd, xa hdi khdng the ehi eoi ngfldi chfla thanh nien ddi vdi ngfldi chfla thanh nien eung la nien la chii the cua tgi pham, xa hgi cflng khong nguyen nhan dan tdi tinh trang ngfldi chfla the bugc ngfldi chfla thanh nien phai chju hoan thanh nien pham tgi toan trach nhiem ve hanh vi pham tgi NgUcli Cac trfldng phai cua Nho giao cho rang, chfla thanh nien pham tgi cung cdn dfldc nhin
"Nhan ehi sd tinh ban thien" (Manh Tii) hay nhan nhfl nan nhan cua xa hdi, vi vay,
khong-"Nhan chi sd tfnh ban ac" (Tdn Til) thi dfl tdn tai the dieu tra, truy td, xet \\1 va quyet djnh hinh
nhflng diem bat hdp ly nha't djnh trong nhan phat ddi vdi hg binh dAng nhfl cac ddi tfldng sinh quan, nhflng deu cflng ehung sfl de cao vai pham tdi khac, ma phai dat ra va ap dung cac trd eua giao due va mdi trfldng xa hgi Con ngfldi quy djnh cua phap luat hinh sfl va td tung hinh khi ldn len, khdng ai tfl minh gifl dfldc ban tfnh sfl theo hfldng giam nhe, bdt di tinh nghiem ban vdn cd Ban tinh eon ngfldi bj tac dgng bdi khdc va gia tang tinh nhan dao Quy trinh to dieu kien sinh sdng, giao due, vi the, chflng tdi tung phai dfldc xay dflng theo hfldng khdi phuc cflng cho rdng: lai nhan each cho ngfldi chfla thanh nien, giiip
"Thien ac nguyen lai vd djnh tfnh cho ngfldi chfla thanh nien nhan thfle dfldc sai
Da do giao due dfch nguyen nhan"'* pham cua minh cung nhfl giflp cho xa hgi nhan (Hien dfl phai dau la tinh sdn, phan nhieu do thfle dfldc nhflng sai lam, thie'u sdt trong viec giao due ma nen) nhfl quan diem ve con ngfldi nudi day ngfldi chfla thanh nien de siia chiia, eiia Chii tjch Hd Chi Minh Do tudi chfla thanh khdc phuc Viec bdt di tinh nghiem khdc va gia nien chju tac dgng rat manh cua mdi trfldng tang tinh nhan dao khdng phai la do xa hoi cung
Dan chu & Phap ludt
Trang 5Qlghim eiiu ^rue doi 86 12 (237) - 2011
cd mgt phan ldi trong van de ngfldi chfla thanh dat dfldi muc tieu giao due, cai tao
nien pham tgi, nen trach nhiem phap ly ddi vdi Vdi nhan thfle dd, Nha nfldc thay mat cho xa
ngfldi chfla thanh nien pham tgi cung phai dfldc hgi dat ra chinh sach hinh sfl ddi vdi ngfldi chfla
san bdt de xa hgi cung ganh chiu, cung khong thanh nien Dieu 69 Bg luat Hinh sfl hien hanh
phai vi xa hgi cung cd mgt phan ldi, nen xa hgi quy djnh: 'Viec xfl ly ngfldi chfla thanh nien
khdng dii tfl each de huge ngfldi chfla thanh nien pham tgi chii yeu nhdm giao due, giup dd hg siia
pham tgi phai ganh chju hoan toan trach nhiem chfla sai lam, phat trien lanh manh va trd thanh
phap ly Dat ra va ap dung ehinh saeh hinh sfl cdng dan ed ich cho xa hgi Viec truy cflu trach
theo hfldng giam nhe ddi vdi ngfldi chfla thanh nhiem hinh sfl ngfldi chfla thanh nien pham tgi
nien pham tgi cdn do hai van de khach quan ve va ap dung hinh phat ddi vdi hg dfldc thfle hien
cac yeu td ca'u thanh tdi pham va kha nang giao ehi trong trfldng hdp can thiet va phai can cfl
due cai tao: vao tfnh chat eua hanh vi pham tgi, vao nhflng
Thit nhdt, ve cdc yeu to cdu thdnh toi pham, dac diem ve nhan than va yeu cau cua viec
ngfldi chfla thanh nien pham tgi la mgt loai chii phdng ngfla tgi pham" De thfle hien chinh sach
the dac biet tham gia eae quan he phap luat nay, Nha nfldc giao trach nhiem cho he thd'ng tfl
hinh sfl va to tung hinh sfl, mac dfl da du tudi phap hinh sfl He thd'ng tfl phap hinh sfl bdng
chiu trach nhiem hinh sfl nhflng do van d tudi eae quy djnh eua Luat Hinh sfl, Luat Td tung
chfla thanh nien, trinh do nhan thfle ve tfnh hinh sfl, Luat Thi hanh an hinh sfl, bang sfl tdn
eha't va mflc do nguy hiem cho xa hgi cua hanh tai eua cac the ehe va cd che van hanh, thdng
vi pham tgi ban ehe hdn so vdi ngfldi thanh nien, qua boat dgng dieu tra eua ed quan dieu tra,
do dd, yeu tdldi cflng it nghiem trgng hdn so vdi boat dgng cdng td eua Vien kiem sat, boat dgng
ngfldi thanh nien Vi the, ea ve chu the va mat xet xfl eua Tda an va boat dgng thi hanh an eua
chii quan cua tdi pham, dac diem nay cua ngfldi cd quan thi hanh an ed trach nhiem bao dam
chfla thanh nien dan tdi tinh nguy hiem cho xa quyen eon ngfldi trong tdtung hinh sfl ndi chung
hgi cua tgi pham tha'p hdn trong nhflng trfldng va quyen eua ngfldi chfla thanh nien trong td
hdp tfldng tfl nhfl ddi vdi ngfldi thanh nien, nen tung hinh sfl ndi rieng, khi hfldng den mue tieu
hg dfldc ap dung eac ehe tai hinh sfl it nghiem giai quye't vu an ehinh xae, khach quan, bao ve
khdc hdn nhfl dd'i vdi ngfldi thanh nien cdng ly, cdng bdng xa hgi •
Thic hai, xudt phdt tii cdc dac diem ve khd
ndng gido due cdi tao ngitdi chUa thdnh nien ^- ^suyin Xudn Yem (chil biin), Phdng ngUa thanh, , ' ' , , , , , ^ , thieu nien pham toi trdch nhiem ciia gia dinh, nhd
thanh cong cao hdn SO Vdl ngitdi thanh men, cac , ,^ - , , ^ u n- L~ J- onn^ , mn
° ° ^ ^ ' trUdng va xa hgi, Nxb Cong an nhan dan, 2004, tr 100,
bien phap trflng phat va cfldng che td tung ap loi
dung vdi ngfldi chfla thanh nien pham tgi phai 2 Nguyin Xudn Yem (chu bien), Phong ngiia thanh, dfldc tiet che d mflc do hdp ly, phfl hdp vdi dac ^^'^ '^'^« P^^"" ^^' ^"^'^ "^^?'" ^"° sia dinh, nhd
,.;>' ^ ,,.,, , • > , ' , ,_• 1 , - triidng vd xd hoi, Nxb Cong an nhdn ddn, 2004, tr 101
diem tam ly Ifla tuoi, hfldng tdi mue tieu phu hoi ^ ^ ^^,^^^^^ ^^ ^^^ ^^^^ ^.^^^ ^^^^ ^, ^^^^^ ^,^
nhan each va tai hda nhap cdng ddng Muc tieu H6 Chi Minh todn tap, tap 3, Nxb Chinh tri Qudc gia, Hd trflng phat cua viec dat ra hinh phat phai dfldc Ngi, 2005 tr 383
Ddn chu & Phdp ludt