- Cuộc cách mạng tư sản Anh do tầng lớp quý tộc mới liên minh với giai cấp tư sản lãnh đạo, được đông đảo quần chúng nhân dân ủng hộ đã giành được thắng lợi, đưa nước Anh [r]
Trang 1Bài 1: NHỮNG CUỘC CÁCH MẠNG TƯ SẢN ĐẦU
TIÊN
I Mục tiêu:
1 Kiến thức: Giúp học sinh nắm được:
- Những chuyển biến lớn về kinh tế, chính trị xã hội ở Châu Âu trong các
thế kỉ XVI – XVII
- Mâu thuẫn ngày càng sâu sắc giữa lực lượng sản xuất mới – tư bản chủ
nghĩa với chế độ phong kiến Từ đó thấy được cuộc đấu tranh giữa tư sản
và quýtộc phong kiến tất yếu nổ ra.tộc phong kiến tất yếu nổ ra
- Cách mạng Hà Lan – cuộc cách mạng tư sản đầu tiên
- Cách mạng tư sản Anh thế kỷ XVII Ý nghĩa lịch sử và hạn chế của
cách mạng tư sản Anh
- Các khái niệm cơ bản trong bài, chủ yếu là khái niệm "Cách mạng tư
sản"
2 Tư tưởng:
Thông qua các sự kiện bồi dưỡng cho học sinh:
- Nhận thức đúng về vai trò của quần chúng nhân dân trong các cuộc
cách mạng
- Nhận thức thấy chủ nghĩa tư bản có mặt tiến bộ, song vẫn là chế độ
bóc lột thay cho chế độ phong kiến
3 Kỹ năng:
-Rèn luyện cho học sinh kỹ năng:
- Sử dụng bản đồ, tranh ảnh, giải quyết câu hỏi sgk
II Chuẩn bị
1 Giáo viên: Bản đồ thế giới,vẽ phóng to các lược đồ trong sgk.
2 Học sinh: Tìm hiểu các thuật ngữ khái niệm trong bài.
III.Tiến trình lên lớp
1 Ổn định lớp.
2 Kiểm tra bài cũ.
3 Bài mới: Trong lòng xã hội phong kiến suy yếu đã nảy sinh và
bước đầu phát triển nền sản xuất tư bản chủ nghĩa, dẫn tới mâu thuẫn ngày
càng tăng giữa phong kiến với tư sản và các tầng lớp nhân dân lao động
Một cuộc cách mạng tất yếu sẽ nổ ra
Hoạt động 1: Tìm hiểu sự biến đổi về kinh tế, xã
hội Tây Âu trong các thế kỷ XV –XVII
GV: Nền sản xuất mới ra đời trong điều kiện
lịch sử như thế nào?
HS: Trong lòng xã hội phong kiến đã suy yếu, bị
I Sự biến đổi về kinh tế, xã hội Tây Âu trong các thế kỉ XV – XVII Cách mạng Hà Lan thế kỉ XVI
Trang 2chính quyền phong kiến kìm hãm, song không
ngăn được sự phát triển của nó
GV: Vì sao nó không bị ngăn chặn?
GV: Những điều kiện nào chứng tỏ nền sản xuất
mới, chủ nghĩa tư bản phát triển?
HS: Sự ra đời các xưởng, thuê mướn nhân công,
các trung tâm sản xuất, buôn bán, ngân hàng
GV: Cùng với sự phát triển của sản xuất xã hội
biến đổi ra sao?
HS: Ngoài các giai cấp, tầng lớp cũ của xã hội
phong kiến, các giai cấp mới hình thành giai cấp
đó là TS và VS
GV: Mâu thuẫn mới nào nảy sinh? Dẫn tới hệ
quả gì?
HS: Mâu thuẫn giữa chế độ phong kiến với giai
cấp tư sản và các tầng lớp nhân dân ngày càng
gay gắt
Hoạt động 2: Tìm hiểu nguyên nhân, diễn biến
và kết quả của Cách mạng Hà Lan
GV: Tình hình vùng đất Nê Đéc lan như thế
nào?
HS: Có nền kinh tế phát triển nhất Châu Âu
GV: Vì sao nhân dân Nê Đéc Lan nổi dậy?
HS: Nhân dân Nê Đéc Lan nhiều lần nổi dậy
chống sự đô hộ của Vương Quốc Tây Ban Nha
GV: Cuộc đấu tranh của nhân dân Nê-đéc-lan
diễn ra như thế nào?
HS: Nhiều cuộc đấu tranh của nhân dân
Nê-đéc-lan chống lại chính quyền phong kiến Tây Ban
Nha đã diễn ra, mạnh nhất là cuộc đấu tranh
8-1 Một nền sản xuất mới ra đời: (đọc thêm)
- Thế kỷ XV, kinh tế tư bản chủ nghĩa ở Tây Âu đã phát triển khá mạnh, biến Tây Âu thành trung tâm sản xuất và buôn bán lớn
- Xã hội: hai giai cấp mới được hình thành là tư sản và vô sản Giai cấp tư sản có thế lực lớn về kinh tế, nhưng
họ vẫn là giai cấp bị trị, bị chế độ phong kiến kìm hãm, chèn ép Vì vậy mâu thuẫn giữa giai cấp tư sản và nhân dân nói chung với chế độ phong kiến rất gay gắt
2 Cách mạng Hà Lan thế kỷ XVI
* Nguyên nhân:
- Thế kỉ XVI, nền kinh tế tư bản chủ nghĩa ở Nê-đéc-lan phát triển mạnh nhất Châu Âu, nhưng bị Vương quốc Tây Ban Nha thống trị (từ thế kỉ XII), ra sức ngăn cản sự phát triển này
- Chính sách cai trị hà khắc của phong kiến Tây Ban Nha ngày càng làm tăng thêm mâu thuẫn dân tộc
* Diễn biến
- Nhiều cuộc đấu tranh của nhân dân Nê-đéc-lan chống lại chính quyền phong kiến Tây Ban Nha đã diễn ra
Trang 31566, cuộc đấu tranh bị đàn áp đẫm máu.
GV: Kết quả cuộc đấu tranh?
HS: 1648 phải công nhận nền độc lập của Hà
Lan
GV chốt: Cuộc đấu tranh của nhân dân
Nê-đéc-lan để giải phóng đất nước và thành lập nước
cộng hòa là cuộc cách mạng tư sản đầu tiên trên
thế giới
GV: Vì sao lại là cuộc cách mạng tư sản đầu
tiên?
HS: Vì đánh đổ chế độ phong kiến xây dụng 1 xã
hội tiến bộ hơn
Hoạt động 3: Tìm hiểu nguyên nhân,
trình bày được diễn biễn và ýtộc phong kiến tất yếu nổ ra nghĩa của cách
mạng tư sản Anh
GV: Quan hệ sản xuất tư bản chủ nghĩa ở Anh
phát triển như thế nào?
HS: Nhiều công trường thủ công: luyện kim, cơ
khí, làm đồ sứ, dệt len dạ, nhiều trung tâm
thương mại, tài chính được hình thành
GV: Sự phát triển của các công trường thủ công
và ngoại thương đã làm cho quan hệ tư bản chủ
nghĩa phát triển mạnh
* GDMT: khi nhiều thành thị trở thành trung
tâm sản xuất và buôn bán thì chúng ta cần chú ý
đến vệ sinh môi trường chung quanh các khu đô
thị để không làm cho môi trường bị ô nhiễm.
GV: Sự phát triển của CNTB ở Anh dẫn đến hệ
quả gì? Vì sao nông dân bỏ làng đi nơi khác?
HS: - Sự biến đổi của thành phần xã hội, cảnh
cùng khổ của nhân dân
- Sự bần cùng hóa của nông dân bị tước đoạt
ruộng đất, sống khốn khổ -> phải rời bỏ quê
hương
- Năm 1581, Miền Bắc Nê-đéc-lan đã thành lập “Các tỉnh liên hiệp” (sau này là cộng hòa Hà Lan)
- Năm 1648 nền độc lập của Hà Lan được công nhận
* Ý nghĩa:
Đây là cuộc cách mạng tư sản đầu tiên trên thế giới, đã lật đổ ách thống trị của thực dân Tây Ban Nha, mở đường cho chủ nghĩa tư bản phát triển
II Cách mạng Anh thế kỷ XVII.
1 Nguyên nhân
- Thế kỉ XVII, nền kinh tế tư bản chủ nghĩa Anh đã phát triển mạnh Luân Đôn trở thành trung tâm công nghiệp, thương mại và tài chính lớn nhất nước Anh
- Ở nông thôn, nhiều quýtộc phong kiến tất yếu nổ ra tộc phong kiến đã chuyển sang kinh doanh theo lối tư bản, bằng cách “rào đất cướp ruộng” Họ trở thành tầng lớp quýtộc phong kiến tất yếu nổ ra tộc mới, còn nông dân mất đất trở nên nghèo khó
Trang 4- Sự giàu có của tầng lớp quýtộc phong kiến tất yếu nổ ra tộc mới.
* GDMT: Với nạn “rào đất cướp ruộng” để
chăn nuôi cừu thì chúng ta cũng cần phải lưu ý
vấn đề vệ sinh môi trường khi chăn nuôi Ngày
nay cũng vậy chúng ta cần biết giữ gìn môi
trường xanh sạch đẹp.
GV: Thế nào là tầng lớp quý tộc mới?
HS: Quýtộc phong kiến tất yếu nổ ra tộc kinh doanh theo lối tư bản
GV: Xã hội tồn tại mâu thuẫn gì?Mâu thuẫn đó
sẽ dẫn đến điều gì?
HS: Vua mâu thuẫn với TS và Quýtộc phong kiến tất yếu nổ ra tộc mới cách
mạng bùng nổ
GV: Treo lược đồ trình bày cuộc nội chiến
HS: Cuộc nội chiến xảy ra giữa nhà vua và Quốc
hội (được nhân dân ủng hộ)
GV: Kết quả thu được trong giai đoạn này là gì?
HS: Sác-lơ I bị bắt
GV: Giới thiệu thêm đôi nét về Crôm-Oen:
“Crôm-Oen, nhân vật chủ chốt trong CMTS Anh
(1640-1660), người có nhiều công lao đưa cuộc
cách mạng đến thắng lợi và nắm quyền độc tài
quân sự (1653-1658) Ông là 1 địa chủ, đại diện
cho tầng lớp quý tộc mới có tinh thần cách
mạng, khả năng tổ chức và chỉ huy quân sự.
Năm 1640 ông được bầu là đại biểu Quốc hội.
Trong Quốc hội ông đã tham gia hăng hái chống
lại nhà vua và Giáo hội Anh”.
GV: Cho HS quan sát hình 1/SGK- Lược đồ nội
chiến Anh, qua đó cho HS xác định vùng ủng hộ
nhà vua và vùng ủng hộ Quốc hội
HS: quan sát và nhận xét
GV: Cho HS quan sát hình 2/ SGK- Xử tử Sác-lơ
I và nhận xét về sự kiện vua Sác-lơ I bị sử tử
GV: Tường thuật quang cảnh xử tử Sác lơ I
Hs: Ngày 30-1-1649 đông đảo nhân dân tụ họp
tại quảng trường trước lâu đài “ Phòng Trắng” ở
Luân Đôn để dự buổi hành hình nhà vua Cụ thể
“ Ở giữa quảng trường đặt một sàn gỗ cao, xung
- Giai cấp tư sản và quýtộc phong kiến tất yếu nổ ra tộc mới đã liên minh lại với nhau nhằm lật đổ chế độ phong kiến chuyên chế
2 Tiến trình cách mạng(đọc thêm)
* Giai đoạn 1(1642-1648)
- Năm 1640 Vua Sác-lơ I triệu tập Quốc hội Anh nhằm đặt ra thuế mới, thực hiện chính sách cai trị độc đoán của mình
- Năm 1642 nội chiến bùng nổ
Ô-li-vơ Crôm-oen lên làm chỉ huy đã đánh bại quân đội của nhà Vua
Sác-lơ I bị bắt
*Giai đoạn 2 (1649 -1688)
- Ngày 30 – 1 – 1649 vua Sác-lơ I bị
xử tử Nước Anh chuyển sang nền cộng hòa
Trang 5quanh có lính gác, nhà vua bị dẫn lên san, có vệ
binh, đao phủ, linh mục đi theo Một người đọc
bản án kết tội nhà vua là phản quốc Nhà vua bị
bắt quỳ, kê đầu lên một chiếc bục Một nhát rìu
dáng xuống cổ nhà vua giữa tiếng reo hò của
quần chúng, người đao phủ giơ cao chiếc đầu lâu
của tên vua chuyên chế”
GV: Cuộc đảo chính 1688 dẫn đến kết quả gì?
HS: Anh trở thành nước quân chủ lập hiến
GV: Vì sao phải lập chế độ quân chủ lập hiến?
HS: Chống lại cuộc đấu tranh của nhân dân, bảo
vệ quyền lợi của tư sản và quýtộc phong kiến tất yếu nổ ra tộc mới
GV: Giải thích “ Quân chủ lập hiến” là chế độ
chính trị 1 nước trong đó quyền lực của vua bị
hạn chế bằng 1 hiến pháp do Quốc hội (Tư sản)
định ra
GV: Vậy cách mạng có ý nghĩa như thế nào?
GV cho lớp thảo luận nhóm
Theo tổ (thời gian 3 phút)
1 Cuộc cách mạng Anh mang lại quyền lợi cho
ai?
2 Ai lãnh đạo cách mạng?
3.Cách mạng có triệt để không?
HS: Thảo luận
***Đáp án:
+ Cuộc cách mạng Anh mang lại quyền lợi cho
giai cấp tư sản và quýtộc phong kiến tất yếu nổ ra tộc mới
+ Cuộc cách mạng tư sản Anh do tầng lớp quýtộc phong kiến tất yếu nổ ra
tộc mới liên minh với giai cấp tư sản lãnh đạo
+ Đây là cuộc cách mạng không triệt để, vì cách
mạng chỉ đáp ứng được quyền lợi cho giai cấp tư
sản và quýtộc phong kiến tất yếu nổ ra tộc mới, còn nhân dân không được
hưởng chút quyền lợi nào
GV: Giải thích thêm: “Cách mạng tư sản là
cuộc CM do giai cấp tư sản lãnh đạo nhằm đánh
đổ chế độ phong kiến đã lỗi thời, mở đường cho
CNTB phát triển.
- Tuy nhiên chỉ có giai cấp tư sản và quýtộc phong kiến tất yếu nổ ra tộc mới được hưởng quyền lợi, còn nhân dân thì không có
- Quýtộc phong kiến tất yếu nổ ra.tộc mới và tử sản thỏa hiệp với phong kiến đưa Vin-hem O-ran-giơ lên ngôi, thiết lập chế độ quân chủ lập hiến
3 Ý nghĩa lịch sử của cuộc cách mạng
- Cuộc cách mạng tư sản Anh do tầng lớp quýtộc phong kiến tất yếu nổ ra tộc mới liên minh với giai cấp tư sản lãnh đạo, được đông đảo quần chúng nhân dân ủng hộ đã giành được thắng lợi, đưa nước Anh phát triển theo con đường tư bản chủ nghĩa
- Đây là cuộc cách mạng không triệt
để, vì cách mạng chỉ đáp ứng được quyền lợi cho giai cấp tư sản và quýtộc phong kiến tất yếu nổ ra tộc mới, còn nhân dân thì không
Trang 6*Kết luận: Những sự chuyển biến lớn về kinh tế xã hội Tây Âu, với
sự ra đời của nền sản xuất tư bản chủ nghĩa -> Cách mạng tư sản Cách mạng Hà Lan mở ra thời kỳ mới trong lịch sử
Cuộc cách mạng tư sản Anh nổ ra dưới hình thức một cuộc nội chiến Kết quả vua bị xử tử, Anh trở thành nước cộng hoà Quần chúng tiếp tục đấu tranh Chế độ quân chủ lập hiến được thành lập
4 Củng cố: GV cho HS làm bài tập sau: Hãy khoanh tròn vào chữ
cái đầu câu mà em cho là đúng:
Bài 1: Vì sao Cách mạng tư sản Hà Lan được coi là sự kiện mở đầu
thời kì lịch sử thế giới cận đại?
a CMTS Hà Lan nổ ra đầu tiên (8/1566)
b Lật đổ ách thống trị của Vương quốc Tây Ban Nha
c CM Hà Lan mở đầu thời đại mới – thời đại chủ nghĩa tư bản chiến thắng chế độ phong kiến
d Năm 1581, các tỉnh miền Bắc Nê-đéc-lan thành lập nước cộng hòa
Bài 2: Kết quả nổi bật của Cách mạng tư sản Anh là:
a Lật đổ chế độ quân chủ chuyên chế, mở đường cho chủ nghĩa tư bản phát triển, mạnh mẽ ở Anh
b Vẫn duy trì mọi đặc quyền của thế lực phong kiến, đời sống nhân dân được cải thiện
c Nền cộng hòa dân chủ được thiết lập ở Anh
d Thế lực giai cấp tư sản được củng cố
5 Dặn dò:
- Học bài và soạn bài theo câu hỏi trong sách SGK
Trang 7- Xem trước mục III và trả lời 1 số câu hỏi:
? Tình hình kinh tế ở các thuộc địa ở Bắc Mỹ,
? Vì sao mâu thuẫn giữa thuộc điạ và chính quốc lại nảy sinh
? Tìm hiểu nội dung bản tuyên ngôn độc lập của nước Mỹ
