TỔN THƯƠNG TRONG CHẤN THƯƠNG SỌ NÃONhu mô não Màng mềm Màng nhện Màng cứng Hộp sọ Tụ máu ngoài Trong trục Ngoài trục... Vỡ hộp sọ : Nứt sọ dạng đường,lún sọ,dãn khớp sọ, tổn thương phần
Trang 1Thang xám HOUNSFIELD
Trang 2Thang xám HOUNSFIELD
+1000 xương đặc +200 vôi hóa nhẹ
tuyến tùng, đám rối máu tụ cũ
+70 +50 : máu mới +50 +35: chất xám
Trang 3KHÁI NiỆM VỀ CỬA SỔ (WINDOW
KHÁI NiỆM VỀ CỬA SỔ (WINDOW WIDTH) WIDTH)
VÀ MỰC NGANG GiỮA (LEVEL
VÀ MỰC NGANG GiỮA (LEVEL))
3 October 31, 2013
Trang 4Cửa sổ
mô mềm
W=80, L=35
Cửa sổ xương
W=1200,L=300
Trang 5CỬA SỔ TRUNG THẤT CỬA SỔ PHỔI
LEVEL=40 , WINDOW=400 LEVEL=
LEVEL=40 , WINDOW=400 LEVEL= 600 , WINDOW=1600 600 , WINDOW=1600
5 October 31, 2013
Trang 6CÁCH ĐỌC PHIM CT SỌ
CÁCH ĐỌC PHIM CT SỌ NÃO NÃO::
1/ ĐẶT PHIM LÊN DÀN ĐÈN XEM PHIM CHO ĐÚNG CÁCH: : chú ý xem
được tên họ bệnh nhân xuôi chiều
2/ XEM HÌNH “ SCOUT VIEW ” ĐỂ BiẾT VỊ TRÍ LÁT CẮT
3/ PHÂN BiỆT HÌNH CỬA SỔ MÔ MỀM VÀ CỬA SỔ XƯƠNG
4/ XEM HÌNH KHÔNG CHÍCH CHẤT TƯƠNG PHẢN (CE KHÔNG CHÍCH CHẤT TƯƠNG PHẢN (CE ) ) TRƯỚC
RỒI MỚI ĐẾN HÌNH CÓ CHÍCH CHẤT TƯƠNG PHẢN (CE+)
7/TỔNG HỢP CÁC DẤU HiỆU BẤT THƯỜNG.
8/ ĐƯA RA CHẨN ĐOÁN CT HOẶC NHỮNG CHẨN ĐOÁN PHÂN BIỆT
DỰA VÀO BỆNH SỬ VÀ CÁC TRIỆU CHỨNG LÂM SÀNG HOẶC XÉT
NGHIỆM.
Trang 8Đồng đậm độ (Isodense) Giảm đậm độ (Hypodense) Tăng đậm độ (Hyperdense)
Trang 9CỬA SỔ MÔ MỀM
W=80, L=35
CỬA SỔ XƯƠNG W=1200,L=300
Trang 10Phân biệt tụ máu ngoài màng cứng và dưới màng cứng
kèm theo biến chứng và tiên lượng
Trang 11CHẤN THƯƠNG SỌ NÃO
(CRANIO
(CRANIO CEREBRAL TRAUMA) CEREBRAL TRAUMA)
Phần 1
"People only see what they are prepared to see."
Ralph Waldo Emerson
Trang 125 Bán cầu đại não
Khoang ngoài màng cứng (giữa 1-2)Khoang dưới màng cứng (giữa 2-3)Khoang dưới nhện ( giữa 3-4)
Trang 13TỔN THƯƠNG TRONG CHẤN THƯƠNG SỌ NÃO
Nhu mô não
Màng mềm
Màng nhện
Màng cứng
Hộp sọ
Tụ máu ngoài
Trong trục
Ngoài trục
Trang 14Vỡ hộp sọ : Nứt sọ dạng đường,lún sọ,
dãn khớp sọ, tổn thương phần mềm
Tổn thương ngoài trục (extra-axial)
TỔN THƯƠNG NGUYÊN PHÁT
Tổn thương ngoài trục (extra-axial)
-Tụ máu ngoài màng cứng -Tụ máu dưới màng cứng -Xuất huyết khoang dưới nhện
Trang 15Tổn thương trong trục (intra-axial)
-Dập não -Xuất huyết trong não -Tổn thương trục lan toả -Tổn thương chất xám sâu -Tổn thương cuống não
-Xuất huyết trong não thất
Trang 16-Thoát vị não
-Nhồi-thiếu máu não do chấn thương
TỔN THƯƠNG THỨ PHÁT
-Phù não
-Tổn thương do thiếu oxy não, chết não
Trang 17Tổn thương thân não (brainstem): 05%
Xuất huyết não thất/đám rối mạch mạc: 10%
Tổn thương thứ phát::
Chết não:
Chấn thương không do tai nạn (trẻ bị ngược đãi)
Tiến triển của máu tụ
A Osborn Diagnostic Neuroradiology 1994 (modified)
Trang 18Tổn thương thân não (brainstem): 05%
Xuất huyết não thất/đám rối mạch mạc: 10%
Tổn thương thứ phát:
Chết não:
Chấn thương không do tai nạn (trẻ bị ngược đãi)
Tiến triển của máu tụ
A Osborn Diagnostic Neuroradiology 1994 (modified)
Trang 19VỠ SỌ
(SKULL FRACTURE)
Vỡ sọ gặp ở khoảng 60% bệnh nhân chấn thương
sọ não
50% trường hợp vỡ sọ có tổn thương não kết hợp.
Tuy vậy khoảng 30% bệnh nhân chấn thương sọ
Tuy vậy khoảng 30% bệnh nhân chấn thương sọ
não không có ý nghĩa gì trong chẩn đoán chấn
thương sọ não.
10% bệnh nhân chấn thương sọ não nặng có tổn
A.Osborn et al La Radiologie de poche-Cerveau.00-04
A Osborn Diagnostic Neuroradiology 1994
Trang 20VỠ SỌ
(SKULL FRACTURE)
cứng ( EDH) hoặc tụ máu dưới màng cứng (SDH ) hơn vỡ sọ lún (depressed).
Vỡ sọ lún thường kết hợp với tổn thương nhu mô não.
A.Osborn et al La Radiologie de poche-Cerveau.00-04
A Osborn Diagnostic Neuroradiology 1994
Trang 2110/31/2013 A Osborn Diagnostic Neuroradiology 1994. 21
Vỡ sọ nứt kết hợp tụ khí ngoài màng cứng
(pneumocephalus).
Vỡ sọ nứt kết hợp tụ máu dưới
màng cứng.
Trang 22Vỡ sọ lún kết hợp dập vỏ não. Vỡ sọ lún kết hợp xuất huyết dưới nhện.
Trang 23VỠ SỌ
(SKULL FRACTURE)
Vỡ nền sọ không phải lúc
nào cũng tìm thấy được
Lâm sàng chảy dịch não
tủy qua đường mũi (CSF
rhinorrhoea), chảy máu tai,
trên hình ảnh hiện diện
phải nghĩ đến vỡ nền sọ
cho dù ta không tìm được
đường vỡ.
Trang 2410/31/2013 24
Trang 25Tổn thương thân não (brainstem): 05%
Xuất huyết não thất/đám rối mạch mạc: 10%
Tổn thương thứ phát:
Chết não:
Chấn thương không do tai nạn (trẻ bị ngược đãi)
Tiến triển của máu tụ
A Osborn Diagnostic Neuroradiology 1994 (modified)
Trang 28Hình thấu kính lồi hai mặt, tăng đậm độ, Giới hạn rõ, đặc biệt bởi các khớp sọ
Trang 29TỤ MÁU NGOÀI MÀNG CỨNG
(EPIDURAL HOẶC EXTRADURAL HEMATOMA)
Cơ chế
Cơ chế: : Chấn thương sọ, xé rách động mạch màng
não giữa (middle meningeal artery) (90%) hoặc
màng cứng (epidural space) tạo thành hình ảnh lồi hai mặt kinh điển (biconvex
mặt kinh điển (biconvex shaped) shaped).
10/31/2013 A.Osborn et al Handbook of Neuroradiology 1996. 29
Trang 30- Chạy vượt qua nếp màng não (liềm,lều não)
-Thường kết hợp với nứt sọ cùng bên và tụ máu dưới màng cứng đối bên (90%)
TỤ MÁU NGỒI MÀNG CỨNG
(EPIDURAL HOẶC EXTRADURAL HEMATOMA)
Trang 31Atlas of topographical and applied human anatomy E Pernkopf
Trang 32Khối ngoài trục (extra
Khối ngoài trục (extra axial mass): mặt ngăn cách axial mass): mặt ngăn cách
Khối ngoài trục (extra
Khối ngoài trục (extra axial mass): mặt ngăn cách axial mass): mặt ngăn cách (interface) chất xám chất xám chất trắng bị đẩy lệch chất trắng bị đẩy lệch
Trang 33TỤ MÁU NGOÀI MÀNG CỨNG
(EPIDURAL HOẶC EXTRADURAL HEMATOMA) 2/3 thấu kính lồi tăng đậm độ
1/3 trường hợp có vùng trung tâm giảm đậm
độ, điều này chứng tỏ đang chảy máu (Dấu
hiệu xoáy nước).
10/31/2013 A.Osborn et al La Radiologie de poche-Cerveau.00-04 33
Trang 36Tổn thương thân não (brainstem): 05%
Xuất huyết não thất/đám rối mạch mạc: 10%
Tổn thương thứ phát:
Chết não:
Chấn thương không do tai nạn (trẻ bị ngược đãi)
Tiến triển của máu tụ
A Osborn Diagnostic Neuroradiology 1994 (modified)
Trang 38-Đối bên với
Trang 39TỤ MÁU DƯỚI MÀNG CỨNG
(SUBDURAL HEMATOMA)
Tần suất: gặp ở 15% bệnh nhân chấn thương sọ não.
Bệnh nhân khơng cĩ “khoảng tỉnh ”.
15% tổn thương hai bên.
>95% ở trên lều (thường gặp nhất ở vùng trán (thường gặp nhất ở vùng trán đính) đính).
>95% ở trên lều (thường gặp nhất ở vùng trán (thường gặp nhất ở vùng trán đính) đính).
bên, cạnh liềm não.
Băng qua khớp sọ (sutural line) nhưng khơng bao giờ băng qua liềm não.
Tuỳ tụ máu cấp, bán cấp hay mãn mà đậm độ khác nhau
A Osborn Diagnostic Neuroradiology 1994.
Trang 40TỤ MÁU DƯỚI MÀNG CỨNG
Khối ngoài trục (extra
Khối ngoài trục (extra axial mass): mặt ngăn cách axial mass): mặt ngăn cách (interface) chất xám chất xám chất trắng bị đẩy lệch chất trắng bị đẩy lệch
Hình liềm (crescent shaped ) (Lưu ý: tụ máu mạn tính có thể có hình thấu kính hai mặt lồi)
60% tăng đậm độ, 40% có đậm độ hỗn hợp.
Trang 41TỤ MÁU DƯỚI MÀNG CỨNG
(SUBDURAL HEMATOMA)
SDH cấp SDH mạn, nhiều lứa tuổi
Andrew Downie Tutorial: CT in Head Trauma
Trang 44Hình liềm lan rộng Hình liềm lan rộng
Không tôn trọng khớp Không tôn trọng khớp Tôn trọng liềm và lều Tôn trọng liềm và lều Hiệu ứng choán chỗ Hiệu ứng choán chỗ rất nhiều
Các tt phối hợp Các tt phối hợp.
Trang 45Hai bên 15 % , Trẻ bị đánh đập
Trang 46Tiêm cản quang nếu nghi ngờ
Trang 47TỤ MÁU DƯỚI MÀNG CỨNG CẤP
SDH cấp, tăng đậm độ hợp (đang chảy máu).SDH cấp, đậm độ hỗn
A.Osborn et al Handbook of Neuroradiology 1996.
Trang 49TIẾN TRIỂN CỦA MÁU TỤ
TRÊN CT
10/31/2013 A.Osborn et al Handbook of Neuroradiology 1996. 49
Trang 50TIẾN TRIỂN CỦA MÁU TỤ
TRÊN CT
SDH cấp SDH bán cấp SDH mạn SDH mạn+chảy máu cấp
Trang 51Tổn thương thân não (brainstem): 05%
Xuất huyết não thất/đám rối mạch mạc: 10%
Tổn thương thứ phát:
Chết não:
Chấn thương không do tai nạn (trẻ bị ngược đãi)
Tiến triển của máu tụ
A Osborn Diagnostic Neuroradiology 1994 (modified)
Trang 52XUẤT HUYẾT KHOANG DƯỚI NHỆN
Chấn thương là nguyên nhân thường gặp
nhất của xuất huyết khoang dưới nhện,
Vỡ phình mạch não là nguyên nhân khác ít
gặp hơn.
Trang 5410/31/2013 54
Trang 55XUẤT HUYẾT KHOANG DƯỚI NHỆN
(SUBARACHNOID HEMORRHAGE)
CT
CT: Tăng đậm độ ở : Tăng đậm độ ở khoang dưới nhện và các
bể dịch não tủy Đặc biệt lưu ý đến vùng
thung lũng Sylvius và bể gian cuống não
Trang 57Xuất huyết vùng cạnh liềm não có thể tạo ra dấu hiệu delta giả
huyết khoang dưới nhện tạo nên hình delta tăng đậm độ với
CT không chích thuốc (đừng lầm với thuyên tắc xoang TM)
Trang 58XUẤT HUYẾT KHOANG DƯỚI NHỆN
Trang 61CẢM ƠN QUÝ ANH CHỊ ĐÃ CHÚ Ý THEO DÕI