2b Chan thuong so nao

Tổn thương thân não brainstem: 05%Tổn thương thân não brainstem: 05% Xuất huyết não thất/đám rối mạch mạc: 10% Tổn thương thứ phát: Chết não... Tổn thương thân não brainstem: 05%Xuất huy

TIẾN TRIỂN CỦA MÁU TỤ TRÊN CT

-6 ngày đầu=Tăng đậm độ giảm

ĐỐI CHIẾU ƯU VÀ NHƯỢC ĐIỂM GIỮA

radio, chưa thấy tác hại chưa thấy tác hại

Tạo ảnh Tạo ảnh mọi hướng mọi hướng cần thiết cần thiết.

Tương phản mô mềm tốt.

Phát hiện Phát hiện tổn thương “không tổn thương “không Phát hiện

Phát hiện tổn thương “không tổn thương “không

xuất huyết” muộn.

Khám chậm từ 20 đến 45’ chậm từ 20 đến 45’.

Nhiều chống chỉ định Nhiều chống chỉ định, không , không thuận lợi cho cấp cứu.

Ảnh T2 Ảnh T1

tối tối

Ảnh T1 được xem như ảnh giải phẫu vì có thể hiện ảnh mọi cấu trúc giải phẫu nội sọ.

Ảnh T2 được xem như ảnh để phát hiện bệnh lý vì ổ bệnh

có hàm lượng nước cao hơn mô lành nên đều sáng hơn.

T1

MR images show an acute hematoma in the left frontal region

Axial T1-weighted (T1W) and T2-weighted (T2W) images show

CHẤN THƯƠNG SỌ NÃO

(CRANIO

Phần 2

"People only see what they are prepared to see."

Ralph Waldo Emerson

Tổn thương thân não (brainstem): 05%

Tổn thương thân não (brainstem): 05%

Xuất huyết não thất/đám rối mạch mạc: 10%

Tổn thương thứ phát:

Chết não

Tổn thương thân não (brainstem): 05%

Xuất huyết não thất/đám rối mạch mạc: 10%

Tổn thương thứ phát:

Chết não

A Osborn Diagnostic Neuroradiology 1994 (modified)

TỔN THƯƠNG SỢI TRỤC LAN TỎA

(DIFFUSE AXONAL INJURY (DIFFUSE AXONAL INJURY DAI) DAI)

Cơ chế: do giảm tốc đột : do giảm tốc đột

ngột hoặc xoay não làm xé

rách các sợi trục và các

mạch máu xuyên thấu.

Nơi nối chất trắng / chất xám

Thể chai

Thân não

Tổn thương thường lan tỏa, hai bên

Các vị trí thường gặp:

1/Mặt ngăn cách giữa chất xám-chất trắng

(đặc biệt vùng trán-thái dương).

2/Thể chai (đặc biệt vùng đầu gối).

3/Mặt lưng bên của phần trên thân não.

4/Hạch nền, bao trong.

TỔN THƯƠNG SỢI TRỤC LAN TỎA

(DIFFUSE AXONAL INJURY (DIFFUSE AXONAL INJURY DAI) DAI)

TỔN THƯƠNG SỢI TRỤC LAN TỎA

CT: hình ảnh các nốt tăng đậm độ ở vùng ranh giới giữa chất xám-chất trắng.

DAI (các mũi tên đen), DAI của thể chai (mũi tên trắng), SAH (mũi tên trắng), SAH (mũi tên mở)

Tổn thương trục lan toả

TỔN THƯƠNG SỢI TRỤC LAN TỎA

Với tổn thương sợi trục nhưng không xuất huyết thì chỉ

có MRI mới phát hiện được.

Tổn thương thân não (brainstem): 05%

Xuất huyết não thất/đám rối mạch mạc: 10%

Tổn thương thứ phát:

Chết não:

A Osborn Diagnostic Neuroradiology 1994 (modified)

DẬP VỎ NÃO

(CORTICAL CONTUSION)

Tần suất

Tần suất: gặp ở : gặp ở 45% bệnh

nhân bị tổn thương não

trong trục (intra (intra axial) axial).

(tổn thương contre coup) coup).

Tổn thương lan tỏa và hai

bên trong 90% trường hợp.

-Đối diện chấn động -Không gây rối loạn tri giác

-Thường bị bỏ sót trên CT (gần xương)

- Phát hiện sớm trên MRI

-Để lại di chứng động kinh và chức năng

Phần trước dưới của thùy trán dưới của thùy trán.

Mặt lưng bên của thân não.

thường rất kín đáo Dập não

được quan sát tốt nhất sau

huyết khoang dưới nhện, tổn

thương sợi trục lan tỏa.

Dập não Dập não kèm xuất huyết

Hình ảnh khởi đầu: Dập não kín đáo vùng trán (T) (mũi tên), SAH (các mũi tên).

Hình ảnh 12h sau: Các vùng dập não lớn và nhiều hơn, phù nề xung

quanh (các mũi tên), SDH (các mũi tên mở)

DẬP VỎ NÃO

(CORTICAL CONTUSION)

EDH hố sau, tổn thương contre-coup dập vỏ não ở thùy trán hai

bên và thùy thái dương đối bên.

DẬP VỎ NÃO

CT:

Mạn: biến mất sự phù nề và hiệu ứng choán chỗ.

Teo nhu mô não khu trú hoặc lan tỏa.

Dập não vùng trán cao (P) (các Hình ảnh CT 10 tuần sau: hết phù

DẬP VỎ NÃO

(CORTICAL CONTUSION)

MRI (T2) 4 ngày sau chấn thương sọ não:

Các vùng dập não giảm tín hiệu (các mũi tên

mở), phù nề bao quanh (tăng tín hiệu), lưu ý

Dập vùng lưng bên của thân não.

Tổn thương thân não (brainstem): 05%

Xuất huyết não thất/đám rối mạch mạc: 10%

Tổn thương thứ phát:

Chết não

A Osborn Diagnostic Neuroradiology 1994 (modified)

TỔN THƯƠNG CHẤT XÁM SÂU VÀ TỔN THƯƠNG THÂN NÃO(DEEP CEREBRAL GRAY MATTER AND BRAINSTEM INJURIES)

CT thường cho hình ảnh bình thường, đôi

khi ta thấy được các mảng xuất huyết ở vùng lưng bên thân não và các nhân xám sâu.

MRI xác định tốt các tổn thương vùng thân não.

TỔN THƯƠNG CHẤT XÁM SÂU VÀ TỔN THƯƠNG THÂN NÃO

(DEEP CEREBRAL GRAY MATTER AND BRAINSTEM INJURIES)

Xuất huyết hai nhãn cầu,

xuất huyết vùng thân não

MRI (T1 và T2): mảng xuất huyết vùng

thân não

Tổn thương thân não (brainstem): 05%

Tổn thương thân não (brainstem): 05%

Xuất huyết não thất/đám rối mạch mạc: 10%

Tổn thương thứ phát:

Chết não

XUẤT HUYẾT NÃO THẤT VÀ ĐÁM RỐI MẠCH MẠC

(INTRAVENTRICULAR AND CHOROID PLEXUS HEMORRHAGE)

Tần suất

Tần suất: ít gặp, phần lớn : ít gặp, phần lớn kết hợp với các tổn thương trong trục khác như DAI và tổn

thương chất xám sâu/tổn thương thân não

Tổn thương này cũng rất hay kết hợp với

XUẤT HUYẾT NÃO THẤT VÀ ĐÁM RỐI MẠCH MẠC

(INTRAVENTRICULAR AND CHOROID PLEXUS HEMORRHAGE)

Tổn thương thân não (brainstem): 05%

Xuất huyết não thất/đám rối mạch mạc: 10%

Tổn thương thứ phát:

Chết não

A Osborn Diagnostic Neuroradiology 1994 (modified)

TỔN THƯƠNG THỨ PHÁT: THOÁT VỊ NÃO

Thoát vị não

Thoát vị não::

Thoát vị dưới liềm.

Thoát vị dưới lều.

Thiếu máu não: do ĐgM não trước hoặc

ĐgM não sau bị chèn ép vì não bị thoát vị.

Phù não lan tỏa: khởi đầu do cơ chế mạch

máu và tiếp theo do độc tố tế bào, thường

gặp trong chấn thương sọ não.

Liềm đại não (falx cerebri) và lều tiểu não (tentorium cerebelli)

Tổn thương thứ phát của EDH

ĐM não giữa

bị chèn ép.

đẩy chèn vào bờ của lều tiểu não đối bên.

Ngày 1

gây ra do sự dịch chuyển xuống dưới.

lều tiểu não.

cùng bên gây nhồi máu thứ phát.

sự thoát vị của thùy thái dương.

herniation).

Ngày 1

Ngày 2

TỔN THƯƠNG THỨ PHÁT: THOÁT VỊ NÃO

TỔN THƯƠNG THỨ PHÁT: THOÁT VỊ NÃO

A Osborn Diagnostic Neuroradiology 1994.

2 Thoát vị dưới liềm

TỔN THƯƠNG THỨ PHÁT: THOÁT VỊ NÃO

6 Duret hemorrhage

TỔN THƯƠNG THỨ PHÁT: THOÁT VỊ NÃO

7 Thoát vị thùy thái dương trong xuống dưới lều tiểu não bên (P) (các mũi tên đôi).

TỔN THƯƠNG THỨ PHÁT: THOÁT VỊ NÃO

7 Thoát vị thùy thái dương trong xuống dưới lều tiểu não

GIẢI PHẪU ĐỘNG MẠCH THÂN NỀN CÙNG CÁC NHÁNH ĐỘNG MẠCH NÃO SAU

Đầu tận của ĐgM thân nền cho các nhánh nhỏ đến đồi thị (5-thalamoperforating

arteries)

Từ ĐgM thân nền (5) cho các

nhánh đến nuôi thân não (6)

và tiểu não (8,4,3)

TỔN THƯƠNG THỨ PHÁT: THIẾU MÁU NÃO

8 Thiếu máu ĐgM não sau do thoát vị thùy thái dương trong xuống dưới lều tiểu não (các mũi tên đen), dập vỏ não

TỔN THƯƠNG THỨ PHÁT: THIẾU MÁU NÃO

4 Thiếu máu ĐgM não trước (T).

8 Thiếu máu ĐgM não sau hai bên.

TỔN THƯƠNG THỨ PHÁT : CHẾT NÃO

Não chết : não chết được nhận biết trên hình ảnh

nhờ dấu hiệu tiểu não trắng ( white cerebellum

sign ): Tiểu não tăng đậm độ một cách tương đối so với toàn bộ nhu mô não giảm đậm độ.

Dấu hiệu khác cũng có ý nghĩa tương tự đó là dấu

Dấu hiệu khác cũng có ý nghĩa tương tự đó là dấu hiệu đảo ngược ( reversal sign ): Giảm đậm độ vùng

vỏ não và chất trắng so với đậm độ bình thường

của đồi thị, thân não, tiểu não , tất cả những cấu

trúc này được tưới máu từ hệ thống tuần hoàn sau (ĐgM thân nền).

TỔN THƯƠNG THỨ PHÁT: CHẾT NÃO

WHITE CEREBELLUM SIGN = BRAIN DEATH

11/6/2013 51

REVERSAL SIGN = BRAIN DEATH

a Nhu mô não giảm đậm độ, mất phân biệt chất xám-chất trắng, SDH hai bên (*), SDH vùng liên bán cầu (mũi tên đen), nhân thị, đầu nhân đuôi và đồi thị tăng đậm độ tương đối

b CT 18 ngày sau: Teo não lan tỏa, SDH hai bên (*) mở rộng, đồi thị và tiểu não tăng đậm độ tương đối

Gael J Lonergan et al Child Abuse: Radiologic-Pathologic Correlation Radiographics 2003;23:811-845.

NHỮNG ĐIỀU CẦN NHỚ KHI XEM BỘ PHIM CT SỌ

1/ Đường giữa: có di lệch không?

2/ Hình dáng 2 bán cầu đại não:

-Có máu tụ kèm hiệu ứng choán chỗ

-Có bất thường đậm độ của não

3/ Các rãnh não,các khe giữa các hồi não,

các bể não.

4/ Hình dạng các não thất

KẾT LUẬN

1/ Hình ảnh tổn thương CTSN trên CT và MRI rất

đa dạng, phức tạp.

2/ X Quang quy ước rất hạn chế trong chẩn đoán

các tổn thương trong sọ còn MRI có những chống chỉ định và thời gian chụp lâu nên CT vẫn là kỹ thuật tối

định và thời gian chụp lâu nên CT vẫn là kỹ thuật tối

ưu trong trường hợp cấp cứu CTSN :chẩn đoán, theo dõi, tiên lượng, kế hoạch điều trị.

3/ Tuy nhiên,việc khám hố sau và các tổn thương sợi trục lan toả cũng như những tổn thương không xuất

huyết còn hạn chế với CT nên MRI được ưu tiên trong các trường hợp này.