nhiệt độ ngày đêm chênh lệch lớn là do ngày lượng nhiẹt lớn đất hấp thụ nhiệt rất nhanh còn đêm nhiệt độ giảm đất tỏa nhiệt rất nhanh... Khí hậu cực kỳ khô hạn, cát đá mênh mông.[r]
Trang 1
BÀI 19 MÔI TRƯỜNG HOANG MẠC
I Mục tiêu bài học:
- Sau bài học, học sinh cần:
- Học sinh nắm được đặc điểm cơ bản của môi trường hoang mạc (Khí
hậu khắc nghiệt, cực kì khô hạn) Phân biệt được sự khác nhau giữa hoang mạc lạnh và hoang mạc nóng
- Biết sự thích nghi của sinh vật với môi trường hoang mạc
- Rèn luyện kĩ năng đọc so sánh biểu đồ khí hậu, đọc phân tích ảnh địa lí
- Thái độ: -Yêu thiên nhiên quê hương đất nước
-Có ý thức bảo vệ thiên nhiên
II Chuẩn bị:
GV: - Bản đồ các môi trường địa lí trên thế giới
- Tranh ảnh về cảnh quan hoang mạc trên thế giới
HS: Sgk, tập bản đồ, sưu tầm tranh ảnh hoang mạc
III Tiến trình bài dạy:
1 Ổn định tổ chức:
2 Kiểm tra bài cũ:
- Kiểm tra trong quá trình học bài mới
3 Bài mới:
- Một môi trường chiếm 1/3 diện tích đất nổi trên trái đất, song rất hoang vắng địa hình bị sỏi đá hay những cồn cát bao phủ, thực động vật rất cằn cỗi thưa thớt Môi trường này có cả trong đới nóng và đới ôn hoà, ít dân cư sinh sống đó chính là môi trường hoang mạc Vậy cụ thể như thế nàota tìm hiểu trong bài hôm nay
Hoạt động của GV và HS Ghi bảng
HĐ1: Cả lớp
- GV: Hướng dẫn hs quan sát trên bản đồ các môi
trường địa lí
? Các hoang mạc trên thế giới thường phân bố ở
đâu Chỉ trên bản đồ vị trí giới hạn các hoang
mạc?
- HS: Chỉ trên bản đồ
Các hoang mạc chủ yếu nằm dọc theo hai chí
tuyến, nằm sâu trong nội địa, nếu ở ven biển thì
nằm cạnh những dòng biển lạnh
- Đưa ra những tác động của dòng biển lạnh tới sự
hình thành các hoang mạc
1 Đặc điểm môi trường.
- Hoang mạc chiếm 1/3 diện tích đất nổi trên các lục địa Chủ yếu nằm
Trang 2? Quan sát H19.1 kết hợp kiến thức đã họchãy
nêu và phân tích những nguyên nhân hình thành
hoang mạc?
-Dọc2 bên chí tuyến là nơi rất ít mưa, khô hạn kéo
dài vì khu vực chí tuyến có 2 dải khí áp cao nên
sức nén của k2 lên bề mặt trái đấtlớn k2 chìmm
xuống k0 có sự vận động bay lên nên hơi nước khó
bốc hơi hầu như k0 gây mưa
Ven biển có dòng biển lạnh nên khi hơi nước từ
biển thổi vào gặp lạnh bị ngưng tụ nên lượng bốc
hơi ít nên mưa ít hoặc ko có mưa
Xa biển nên ảnh hưởng của biển vào đất liền ít
3 yếu tố tren là những nguyên nhân chính hình
thành hoang mạc
Ngoài ra hiện nay còn do tác động của con
người
HĐ2: Nhóm
? Phân tích các biểu đồ H19.2 và H19.3 SGK? So
sánh đặc điểm khí hậu ở hai vị trí? từ đó rút ra
đặc điểm chung của khí hậu hoang mạc?
- HS: Thảo luận nhóm và báo cáo kết quả
- GV: Đưa ra bảng chuẩn hoá kiến thức
+ H19.2: Mùa đông nhiệt độ thấp nhất 16oC
không có mưa
Mùa hạ nhiệt độ cao nhất 40oC Mưa rất ít khoảng
21mm, biên độ dao động nhiệt 24oC
+ H 19.3: Mùa đông nhiệt thấp nhất -28oC vào
thánh 1 mưa ít
Mùa hạ nhiệt độ cao nhất 16oC lượng mưa ít
125mm Biên độ 44oC
Khô hạn, khắc nghiệt
Sự khác nhau của hoang mạc đới nóng và đới ôn
hòa
+ H19.2: Biên độ nhiệt cao, mùa đông ấm, mùa
hạ rất nóng, lượng mưa rất ít, gần như không có
mưa
+ H19.3: Biên độ nhiệt trong năm rất cao, mùa hạ
không nóng, mùa đông rất lạnh, mưa ít
Đêm ở hoang mạc có những tiếng nổ lớn đó là do
dọc theo chí tuyến và giữa lục địa Á- Âu
- Khí hậu hết sức khô hạn khắc nghiệt, biên độ nhiệt rất lớn nhất là ngày
và đêm
Trang 3thay đổi nhiệt độ đá co lại gây nổ, ngày vùi trứng
trong cát vẫn chín được
?tại sao khí hậu hoang mạc lại khô hạn và chênh
lệch nhiệt độ ngày đêm rất lớn?
Mưa ít do vị trí gần chí tuyến ,nhiệt độ cao độ bốc
hơi lớn có khi mưa chưa rơi đến mặt đất đã bốc
hơi hết
nhiệt độ ngày đêm chênh lệch lớn là do ngày
lượng nhiẹt lớn đất hấp thụ nhiệt rất nhanh còn
đêm nhiệt độ giảm đất tỏa nhiệt rất nhanh kết hợp
hơi lạnh từ các dòng biển lạnh ven bờ thổi vào nên
rất lạnh có khi xuống o0c
- GV: Hướng dẫn học sinh quan sát H19.4 và
H19.5 SGK và miêu tả quang cảnh?
? Em có nhận xét gì về đặc điểm dân cư và hệ
thực động vật ở đây?
Với đặc điểm môi trường như vậy động thực vật
có đặc điểm gì để thích nghi với môi tường sống
- GV: Hướng dẫn HS đọc phần 2 SGK
? Thực vật, động vật thích nghi với môi trường
khô hạn, khắc nghiệt như thế nào?
- HS: Báo cáo kết quả thảo luận nhóm.Nhóm khác
nhận xết GV kết luận
+ Thực vật tự hạn chế thhoát hơi nước, dự trữ
nước, chất dinh dưỡng, rút ngắn chu kỳ sinh
trưởng, lá biến thành gai, thân bọc sáp, thấp, lùn,
dễ to, dài
+ Động vật sống vùi mình trong cát hoặc trong các
hốc đá, kiếm ăn vào ban đêm, có khả năng chịu
được đói, khát lâu
? Tại sao thực vật lại có rễ to và dài?
Để hút nước ngầm rất sâu dưới lòng đất
- Dân cư sống trong các
ốc đảo, hệ thực - động vật thưa thớt, nghèo nàn
2 Sự thích nghi của thực, động vật với môi trường.
Thích nghi bằng cách tự hạn chế sự mất nước, tăng cường dự trữ nước, chất dinh dưỡng trong
cơ thể
IV Củng cố:
- Hãy lựa chọn đáp án đúng nhất trong các phương án trả lời
Trang 41 Hoang mạc là nơi:
a Khí hậu cực kỳ khô hạn, cát đá mênh mông
b Động vật và con người rất thưa thớt
c Cây cỏ cằn cỗi
d Cả 3 ý trên đều đúng
2 Nguyên nhân hình thành hoang mạc:
a Khí hậu khô hạn, ít mưa
b Vị trí nằm sâu trong lục địa
c Có dòng lạnh chảy qua
d Cả ba ý trên đều đúng
3 Đặc điểm lượng mưa tại hoang mạc:
a Lượng mưa trung bình năm rất thấp, dưới 250 mm/năm
b Lượng mưa cao gấp 2 lần lượng bốc hơi
c Độ ẩm tương đối cao trên 80%
d Cả 3 ý trên đều đúng
4 Đặc điểm giới thực vật trong hoang mạc:
a Rêu và địa y phát triển rộng rãi
b Lá thu nhỏ để tránh bốc thoát hơi, lá cứng, vỏ dầy, có loài không có
lá, có loài lá biến thành cai
c Các loài cây thường có lá rất to và rậm rạp do hấp thụ ánh sáng Mặt Trời
d Ba ý a, b, c đúng
5 Đặc điểm giới động vật trong hoang mạc:
a Rất hiếm, chủ yếu là các loài bò sát và côn trùng
b Không có các loài bò sát và côn trùng
c Phong phú các loài động vật có cơ thể rất lớn như: Voi, sư tử, hổ, báo, tê giác
d Hai ý b, c đúng
6 Hoang mạc lớn nhất thế giới là:
a Hoang mạc Atacama
b Hoang mạc Gôbi
c Hoang mạc Xahara
V Hướng dẫn học sinh học và làm bài ở nhà:
- Học và trả lời bài theo câu hỏi SGK
- Làm bài tập trong tập bản đồ
- Chuẩn bị trước bài mới “Hoạt động kinh tế của con người ở hoang mạc”