Copy of Ánh_Biện pháp dạy học lay HS lam trung tam môn toán lớp 4

Muốn thực hiện tốt mục tiêu giáo dục góp phần đào tạo những conngười linh hoạt, sáng tạo, năng động một trong những định hướng mới vớiphương pháp giáo dục tiểu học đó là phương pháp dạy

Bộ Giáo Dục đã phát động Để có những lớp người lao động mới có bản lĩnh, cónăng lực, chủ động sáng tạo, dám nghĩ dám làm, thích ứng được với đời sống xãhội luôn phát triển, giáo viên tiểu học là người hình thành kiến thức đầu tiên chohọc sinh Muốn thực hiện tốt mục tiêu giáo dục góp phần đào tạo những conngười linh hoạt, sáng tạo, năng động một trong những định hướng mới vớiphương pháp giáo dục tiểu học đó là phương pháp dạy học tích cực đối với cácmôn ở tiểu học nói chung và môn Toán nói riêng chính là dạy học theo quanđiểm "Lấy học sinh làm trung tâm" theo hướng tích cực "Thầy cô thiết kế trò thicông” nhằm nâng cao chất lượng dạy và học.

Huy động mọi khả năng của từng học sinh để học sinh tự khám phá nhữngnội dung mới của bài học Giúp đỡ học sinh có các điều kiện và phương tiệnhoạt động để học sinh tự phát hiện ra các tình huống có vấn đề trong học tập vàcuộc sống; tự mình hoặc cùng các bạn trong nhóm, trong lớp lập kế hoạch vàbiết lựa chọn kế hoạch hợp lý nhất để giải quyết vấn đề Tập trung mọi cố gắng

để phát triển năng lực, sở trường của mỗi học sinh, tạo cho học sinh có niềm tin

và niềm vui trong học tập kết quả của cách dạy học tích cực không chỉ góp phầnhình thành cho học sinh các kiến thức kỹ năng thái độ cần thiết mà còn xây dựngcho học sinh nhiệt tình với phương pháp học tập sáng tạo Ở đây vai trò củangười giáo viên trong đổi mới phương pháp dạy Toán còn được đề cao hơn đóchính là giáo viên không còn đóng vai người truyền thụ kiến thức (chủ yếu bằngphương pháp thuyết trình, giảng giải để học sinh thụ động nghe và ghi nhớ nhưtrước đây) mà trở thành người tổ chức điều khiển quá trình dạy học để học sinhtích cực, chủ động, sáng tạo chiếm lĩnh những từ thức giáo viên giảng ít còn họcsinh làm việc nhiều Lao động của giáo viên dường như nhẹ nhàng, nhàn hạ hơn

vì từ ngoài nhìn vào sẽ chỉ thấy học sinh tích cực, tự giác học nhưng thực chấtlàm công việc hướng dẫn học sinh hoạt động để tự nắm lấy tri thức khó hơnnhiều so với việc giảng giải, thuyết trình vì nó đòi hỏi giáo viên phải lao độngcông phu hơn Cụ thể là giáo viên phải chuẩn bị một kế hoạch dạy học sao chotất cả học sinh đều được làm việc Kế hoạch này chú ý đến sự phát triển của cánhân, của nhóm học sinh trên cơ sở sự phát triển chung của cả lớp.Chính vì vậy

tôi chọn SKKN Biện pháp dạy học tích cực:"Lấy học sinh làm trung tâm" môn Toán lớp 4.

2 Mục đích nghiên cứu đề tài

Nghiên cứu đề tài nhằm mục đích khám phá tiếp cận tốt với tri thức khoahọc phát huy tính tự chủ sáng tạo của học sinh làm cơ sở cho các em có vốn kiến

thức học lên lớp trên Người giáo viên cần xác định đúng vai trò, vị trí, trách

nhiệm của người làm công tác ''trồng người'' nhằm đem lại hiệu quả học tập caonhất đối với học sinh

3 Nhiệm vụ và phương pháp nghiên cứu

- Công tác chuẩn bị của giáo viên và học sinh

- Phân tích các dạng toán để tìm ra biện pháp dạy học tích cực môn toán ở lớp 4

- Việc tiến hành giảng dạy và học tập trên lớp của giáo viên và học sinh

- Sự phối hợp giữa giáo viên với phụ huynh học sinh và các đoàn thể xã hội

4 Phạm vi nghiên cứu

- Nghiên cứu dạy học theo phương pháp dạy học tích cực ở lớp 4 môn Toán

- Nghiên cứu về cơ sở lý luận, cơ sở thực tiễn, những khó khăn tồn tại vàmột số kết quả, bài học rút ra kinh nghiệm, một số đề xuất của đề tài

5 Đổi mới kết quả nghiên cứu

- Đối với đề tài này tôi sử dụng nhóm phương pháp nghiên cứu thực tiễn,

lý luận đọc và phân tích, tổng hợp tài liệu)

- Điều tra quan sát, so sánh và thực nghiệm thông qua khảo sát chất lượng Tổ chức trao đổi hay đàm thoại đối với học sinh.- Bước đầu tự đánh giá,tổng kết rút kinh nghiệm với đồng nghiệp và với chính bản thân mình

PHẦN II NỘI DUNG

1 Cơ sở lý luận

Mục tiêu giáo dục là hình thành nên những nhân cách của thời đại mộtnền giáo dục phát triển Đối với sự nghiệp giáo dục đặc biệt phải chú ý đến giáodục tiểu học vì tiểu học là nền tảng của hệ thống giáo dục quốc dân nên việcchăm lo phát triển giao dục tiểu học là nên cần thiết và cấp bách Trong các mônhọc trong trường tiểu học môn Toán chiếm một vị trí quan trọng đối với các em.Qua môn Toán sẽ giúp các em cách tính toán, cách tính nhẩm được trong thực tếhàng ngày Chính vì tầm quan trọng đặc biệt của đổi mới phương pháp dạy họctôi đã chọn nghiên cứu phương pháp dạy học môn Toán theo định hướng tíchcực của học sinh Mong muốn nâng cao chất lượng ở bậc tiểu học để góp phần

bé nhỏ của mình vào mục tiêu thực hiện tốt cuộc vận động " Hai không” với bốnnội dung mà Bộ trưởng Bộ Giáo Dục - Đào tạo phát động

2 Cơ sở thực tiễn

Muốn nâng cao chất lượng môn Toán mỗi cán bộ giáo viên cần nâng cao

ý thức trách nhiệm tinh thần học tập nghiên cứu để nâng cao trình độ chuyênmôn tiếp cận với phương pháp truyền thụ mới Trong thực tế học sinh tiểu họcrất yêu thích môn Toán vậy làm thế nào để các em dễ tiếp thu bài Tôi đã vậndụng sáng tạo đổi mới phương pháp dạy học, sử dụng thành thạo các thiết bị dạy

học, làm đồ dùng giảng dạy phục vụ cho bài giảng hấp dẫn sinh động hơn Để

đạt được kết quả tốt tôi luôn tìm tòi nghiên cứu bài dạy và tham gia các lớp bồidưỡng, tập huấn, đọc thêm các tài liệu tham khảo, học hỏi thêm đồng nghiệp để

truyền thụ cho các em có được kiến thức bằng vàng

3 Thực trạng về đối tượng nghiên cứu

3.1 Điểm mạnh

-Trường Tiểu học thị trấn Tủa Chùa, có sự chỉ đạo sát sao của Ban giámhiệu nhà trường nên ngay từ đầu năm học các em đã đi vào nề nếp có ý thứctrong học tập cũng như các hoạt động Ngoài ra các bậc phụ huynh cũng rấtquan tâm đến việc học hành của con em mình luôn tạo điều kiện cho các em học

tập Bên cạnh đó cũng được sự quan tâm chu đáo của Phòng giáo dục, các cấp chínhquyền địa phương tạo điều kiện cho thầy và trò hoàn thành tốt nhiệm vụ.

- Đội ngũ giáo viên được tập huấn thường xuyên về phương pháp dạy họccho phù hợp với từng bộ môn Ngoài ra mỗi giáo viên tự đọc tài liệu, tự nghiêncứu sử dụng thành thạo các trang bị đúng yêu cầu, đạt kết quả

- Học sinh ở lứa tuổi tiểu học sự nhận thức từ trực quan sinh động đến tưduy trừu tượng và từ tư duy trừu tượng về thực tiễn Vì vậy học sinh tiểu học rấtnăng động và ưa tìm tòi khám phá Do đó học sinh nắm được kiến thức nhanhnhất là đối với môn Toán làm cơ sở vững chắc cho giáo viên áp dụng đề tài

SKKN Biện pháp dạy học tích cực:"Lấy học sinh làm trung tâm" môn toán ở

Kết quả khảo sát chất lượng thực tế môn Toán đầu năm học 2012-2013lớp 4 A3 như sau

- Giỏi : 4 em = 17 % - Khá :5 em = 21 %

- Trung bình: 13 em = 54% - Yếu:2 em = 8 %

4/Nội dung và phương pháp tiến hành ( Thay tên là :Các giải pháp)

1 Công tác chẩn bị của giáo viên và học sinh

Khi tiến hành dạy từng môn, từng bài giáo viên cần nghiên cứu tài liệu,

tham khảo Sách giáo khoa để xác định mục tiêu (kiến thức, kỹ năng, thái

độ) cho đúng và phù hợp với 3 đối tượng của học sinh theo yêu cầu của việcnâng cao chất lượng giảng dạy Lựa chọn phương pháp cách tổ chức tiến hànhgiờ dạy trên lớp bám sát quy trình đặc điểm của tiết dạy chuẩn bị đồ dùng thaotác thành thạo Phân nhóm học tập (thảo luận nhóm) thay đổi thành viên trong

nhóm đảm bảo các nhóm đều có cả 3 đối tượng học sinh

- Cần chuẩn bị trước bài ở nhà căn cứ vào thời khoá biểu hàng ngày để

các em chuẩn bị bài cho chu đáo

- Hình thức chuẩn bị : Các em xem trước bài , chuẩn bị các phần chínhcần thiết ghi ra giấy nháp (tất cả các học sinh đều phải chuẩn bị)

2 Lập kế hoạch dạy học cả năm một cách cụ thể trong đó thực hiện kế hoạch rèn luyện cách tính toán, giải toán cho học sinh

4 tôi mạnh dạn đưa ra một số biện pháp dạy học như sau:

2.1 Biện pháp dạy học theo phương pháp truyền thống

VD1:

- GV nêu vấn đề: Có 1 băng giấy, bạn

Nam tô màu 3

8 băng giấy, sau đó Nam tô

màu tiếp 2

8băng giấy Hỏi bạn Nam đã tô

màu bao nhiêu phần của băng giấy (Bài

phép cộng phân số - SGK Lớp 4 - Trang

126)

- Nghe, nêu yêu cầu của bài tập

+ Bài toán cho ta biết gì? Bài toán hỏi gì?

+ Bài toán hỏi gì?

- Bài toán cho biết tô màu lần

một 3

8 băng giấy, lần hai

2

8 bănggiấy

- Nam đã tô màu bao nhiêu phầnbăng giấy?

+ Muốn biết Nam đã tô màu bao nhiêu

phần của băng giấy ta làm như thế nào?

- Ta thực hiện phép tính cộng:

3

8+

28

- GV giúp học sinh thực hiện phép tính:

- Giáo viên kết luận và rút ra ghi nhớ

- Muốn cộng hai phân số có cùngmẫu, ta cộng hai tử số với nhau

và giữ nguyên mẫu số

- Gọi 2 - 3 học sinh đọc lại ghinhớ

*) Đối với biện pháp dạy theo phương pháp truyền thống giáo viên làmviệc nhiều, nói nhiều, mang nặng tính thuyết trình, trừu tượng học sinh khó hiểu,không phát huy tính tích cực cho học sinh Nếu GV hỏi học sinh trả lời thì chỉmột đến hai em đứng lên trả lời do đó chỉ có một số em đó thực sự làm việc, số

học sinh còn lại chỉ ngồi chơi, nghịch Để khắc phục nhược điểm đó ta có

thể làm như sau:

2.2 Biện pháp dạy học sao cho tất cả học sinh đều làm việc: (Tích cực)

a) Hướng dẫn học sinh hoạt động với đồ

dùng trực quan

- Giáo viên nêu vấn đề: Có 1 băng giấy,

bạn Nam tô màu 3

8 băng giấy, sau đó

- HS tự nhẩm và nhớ vấn đề đượcnêu ra

Nam tô màu tiếp 2

8băng giấy Hỏi bạnNam đã tô màu bao nhiêu phần của băng

giấy (Bài phép cộng phân số - SGK Lớp 4

- Trang 126)

- GV nêu: Để biết bạn Nam đã tô màu tất

cả bao nhiêu phần của băng giấy chúng ta

cùng thực hiện như bạn Nam

- GV hướng dẫn HS thực hiện trên băng

giấy, đồng thời GV cũng làm mẫu với

băng giấy to

+ Gấp đôi băng giấy 3 lần để chia băng

giấy làm tám phần bằng nhau

+ Hỏi: Băng giấy được chia làm mấy phần

bằng nhau?

+ Lần thứ nhất bạn Nam đã tô màu được

mấy phần của băng giấy.?

- HS đặt băng giấy đã chuẩn bịlên mặt bàn

+ Học sinh tô màu theo yêu cầu

+ Lần thứ hai bạn Nam đã tô màu được

mấy phần của băng giấy

+ Lần thứ hai bạn Nam đã tô màu

được 2

8 băng giấy.

+ Yêu cầu học sinh tô màu 2

8 của bănggiấy

+ Học sinh tô màu theo yêu cầu

+ Như vậy bạn Nam đã tô màu mấy phần

bằng nhau

+ Bạn Nam đã tô màu được 5phần bằng nhau

+ Hãy đọc phân số chỉ phần băng giấy mà

bạn Nam đã tô màu + Bạn Nam đã tô màu

5

8 bănggiấy

- GV kết luận: Cả hai lần bạn Nam tô màu - Nghe

được tất cả 5

8 băng giấy

b) Hướng dẫn cộng hai phân số cùng

mẫu:

- GV nêu lại vấn đề trên, sau đó hỏi HS:

Muốn biết bạn Nam tô màu tất cả mấy

- GV hỏi: Ba phần tám băng giấy thêm hai

phần tám băng giấy bằng mấy phần băng

giấy

- HS: Bằng năm phần tám bănggiấy

- Vậy ba phần tám cộng hai phần tám

bằng bao nhiêu

- Ba phầm tám cộng hai phần támbằng năm phần tám

- Ba phân số có mẫu số bằng nhau

- GV nêu: Từ đó ta có phép cộng các phân

số như sau:

- HS thực hiện lại phép cộng

- GV hỏi: Muốn cộng hai phân số có cùng

mẫu số ta làm như thế nào?

- Gọi 2 - 3 HS nêu lại ghi nhớ

- Muốn cộng hai phân số có cùngmẫu số ta cộng hai tử số và giữnguyên mẫu số

- Thực hiện theo yêu cầu

* Đối với biện pháp dạy theo phương pháp tích cực thì 100% HS đềuđược trực tiếp tham gia hoạt động, giáo viên quan sát được những học sinhkhông thực hiện theo yêu cầu để kịp thời uốn nắn nhắc nhở Vì vậy cách dạy nàyđạt kết quả cao hơn, khắc sâu vào trí nhớ các em hơn

Tóm lại: Muốn cho việc dạy học tác động được tới 100% HS thì GV nên

biến bài dạy của mình thành một hệ thống các công việc mà học sinh có thể thựchiện bằng tay Việc này gọi là thao tác hoá bài dạy

2.3 Thao tác hoá bài dạy

Thông thường dạy bài toán thường có hai phần: Dạy lý thuyết và làm bàitập Từ trước đến nay trong phần luyện tập giải bài tập, chúng ta vẫn thường tổchức cho học sinh làm việc bằng tay Nghĩa là phần luyện tập đã được thao táchoá Nhưng trong phần dạy lý thuyết giáo viên vẫn hay dùng phương pháp đàmthoại (thầy cô hỏi, trò trả lời) và phương pháp trực quan (thầy trình bày trựcquan, trò quan sát nhận xét) để dẫn dắt học sinh đến kiến thức mới Cách dạynày không thoả mãn được một cách chắc chắn yêu cầu "Tất cả học sinh đều

phải làm việc " Do đó phần dạy bài mới cần phải được thao tác hoá Chuyển từ

hình thức đàm thoại thông thường (thầy hỏi, trò trả lời) sang hình thức đàm thoạimới là "Bút đàm” trong đó giáo viên nêu câu hỏi dưới lệnh làm việc, còn học

sinh "Trả lời" giáo viên bằng cách dùng bút (phấn) ghi trên giấy (bảng phụ)

VD2 : Một cửa hàng tuần đầu bán được 319m vải, tuần sau bán được nhiều

hơn tuần đầu 76m Hỏi trong hai tuần đó, trung bình mỗi ngày cửa hàng bánđược bao nhiêu mét vải, biết rằng cửa hàng mở cửa tất cả các ngày trong tuần ?

*) Phương pháp truyền thống

- GV đặt câu hỏi để học sinh trả lời - Nghe, trả lời

+ Bài toán cho biết gì? + Bài toán cho biết: Tuần đầu bán

được 319 m vải, tuần sau bánđược nhiều hơn tuần đầu 76m.+ Bài toán yêu cầu chúng ta tìm gì? + Trong hai tuần đó, trung bình

mỗi ngày cửa hàng bán được baonhiêu mét vải?

+ Để biết được trong hai tuần đó trung

bình mỗi ngày cửa hàng bán được bao

nhiêu mét vải chúng ta cẩn phải biết được

- Yêu cầu HS làm bài - HS làm bài vào vở, 1 HS lên

bảng

- Sau mỗi câu hỏi đều có một số học sinh giơ tay phát biểu, giáo viên gọimột em đứng dậy trả lời Dễ thấy cách làm này chỉ có tác động lên một số họcsinh trong lớp Vì thế muốn khắc phục được nhược điểm trên tôi có thể chuyểnmột số câu hỏi đàm thoại thành một số lệnh làm việc tay như sau:

*) Phương pháp dạy học tích cực

- GV đặt lệnh

- Học sinh đọc yêu cầu bài tập - 1HS đọc, lớp đọc thầm

+ Bài toán yêu cầu chúng ta tìm gì? + Trong hai tuần, trung bình mỗi

ngày cửa hàng bán được bao nhiêumét vải?

- Hãy vẽ cách tính tất cả số vải - HS thực hành

Tuần 1

Tuần 2+ Để biết được trong hai tuần đó trung

bình mỗi ngày cửa hàng bán được bao

nhiêu mét vải chúng ta phải biết được gì?

của hai tuần+ Yêu cầu học sinh vẽ sơ đồ hoàn chỉnh - HS thực hành vẽ

Tóm tắt:

Tuần 1Tuần 2

- Nhìn vào sơ đồ ta phải tính tuần nào

trước? và làm phép tính gì?

- HS nêu: Thực hiện tính tuần thứhai trước Làm phép tính cộng.Tuần thứ hai cửa hàng bán được sốmét vải là:

319 + 359 = 714 (m)

- Sau đó sơ đồ bài toán yêu cầu ta tính

tiếp đến gì?

- 1 HS nêu: Tìm số mét vải bán cảhai tuần

319 + 359 = 714 (m)

- Vậy cửa hàng mở cửa bao nhiêu ngày - Cửa hàng mở cửa số ngày là:

7 x 2 = 14 ngày

- tính được số mét vải bán được trong hai

tuần, số ngày cửa hàng mở cửa bây giờ ta

làm như thế nào?

- HS nêu: Tính trung bình mỗingày cửa hàng bán được số mét vảilà: 714 : 14 = 51 (m)

- Yêu cầu học sinh trình bày bài giải - HS trình bày bài vào vở, 1 HS lên

bảngVới cách dạy này học sinh nào không chịu suy nghĩ (lập sơ đồ) là giáoviên phải nhắc nhở, học sinh có cố gắng suy nghĩ (lập sơ đồ) nhưng lúng túnggiáo viên có thể phát hiện để giúp đỡ Ngoài ra học sinh nào suy nghĩ (lập sơ đồ)đúng hay sai giáo viên để có thể biết (nếu muốn) Cách lập sơ đồ phân tích bàitoán như trên cho phép biến các suy nghĩ để tìm cách giải bài toán thành cáchoạt động bằng tay (tức là thành thao tác nên ta nói đã thao tác hoá được quátrình suy nghĩ của học sinh) nhờ có việc thao tác hoá này mà giáo viên tổ chứccho tất cả học sinh phải làm việc và kiểm soát được từng quá trình làm việc đó

719 m

76 m

? m

Khi học sinh nêu song cách giải bài toán giáo viên nhận xét khen ngợi các em có

ý thức trong giờ học để động viên các em kịp thời

2.4 Biện pháp áp dụng khi dạy học sinh làm bài tính giá trị của biểu thức, tính nhẩm

a) Khi dạy học sinh làm dạng bài tính giá trị của các biểu thức theophương pháp tích cực ta sẽ làm như sau:

- GV nêu ví dụ

215 x 86 + 215 x 14

- Quan sát

Biểu thức trên gồm mấy dấu tính? Đó 1

-Biểu thức có 3 dấu tính Đó là là những dấu

tính nào?

Biểu thức có 3 dấu tính Đó làdấú nhân và dấu cộng

- Muốn tính được giá trị của biểu thức này ta

cần thực hiện phép nhân trước?

- Ta cần thực hiện phép nhântrước, phép cộng sau

- Y/C HS nêu cách tính giá trị của biểu thức

có các dấu cộng, trừ, nhân, chia

- Nếu trong biểu thức có cácdấu tính cộng, trừ, nhân, chiathì ta thực hiện nhân chia trướccộng trừ sau

- Vậy đối với bài tập này ta làm như thế nào? - Ta thực hiện phép tính nhân

song rồi đến phép tính cộng

- Y/C HS thực hiện phép tính - HS thực hiện, lớp làm bài vào vở

215 x 86 + 215 x 14 = 18 490 + 3010

= 21 500

- GV nhận xét, đánh giá, ghi điểm khích lệ - HS nhận xét, sửa sai,bổ sung Đối với dạng toán tính giá trị biểu thức như trên khuyết điểm học sinhthường mắc là không vận dụng quy tắc mà tính từ trái sang phải nên khi khắcphục khuyết điểm là giáo viên cần nhấn mạnh HS áp dụng đúng quy tắc

b) Đối với dạng bài tính nhẩm ta sẽ làm như sau:

- GV gọi học sinh đọc y/c bài tập - HS đọc

Bài tập 1: SGK lớp 4 - trang 59 a) 18 x 10 b) 68 000 : 100