- Biết cách sử dụng một số biện pháp nghệ thuật vào văn bản thuyết minh B/ Chuẩn bị của thầy và trò • Thầy: Bảng phụ, giáo án.. Hoạt động 1: tìm hiểu việc sử dụng một số biện pháp nghệ t
Trang 1Ngày soạn: 07 /09 / 2006
Ngày dạy: 11 / 09 / 2006
Tuần: 1
Tiết: 4
Tập làm văn: sử dụng một số biện pháp nghệ thuật
trong văn bản thuyết minh
A/ Mục tiêu bài học
Giúp HS:
- Hiểu việc sử dụng một số biện pháp nghệ thuật trong văn bản thuyết minh làm cho văn bản thuyết minh sinh động, hấp dẫn
- Biết cách sử dụng một số biện pháp nghệ thuật vào văn bản thuyết minh
B/ Chuẩn bị của thầy và trò
• Thầy: Bảng phụ, giáo án
• Trò: Chuẩn bị sách vở, soạn bài trớc khi đến lớp
C/ Các b ớc lên lớp
I:
ổ n định tổ chức
- GV KT sĩ số và nền nếp của HS
II: Kiểm tra bài cũ
GV dẫn: Trong chơng trình Ngữ văn 8 các em đã đợc làm quen với kiểu văn bản thuyết minh Đây là một kiểu văn bản mới và
t-ơng đối khó
H: Vậy trong văn bản thuyết minh ngoài yếu tố thuyết minh
ngời viết còn kết hợp thêm yếu tố nào khác nữa?
- Ngoài yếu tố thuyết minh ngời viết còn kết hộp thêm yếu tố
tự sự, miêu tả, biểu cảm, nghị luận
H: Hãy kể tên một số văn bản thuyết minh mà em đã đợc học
và đọc thêm ở chơng trình Ngữ văn 8
- Cây dừa Bình Định, con giun đất, khởi nghĩa Nông Văn
Vân
III: Nội dung bài mới
1) Giới thiệu bài:
Từ việc kiểm tra bài cũ GV dẫn vào bài mới:
Ngoài các yếu tố tự sự, miêu tả, nghị luận trong văn bản thuyết minh ngòi viết còn kết hợp thêm một số biện pháp nghệ thuật Vậy để thấy rõ vai trò của văn bản thuyết minh chúng
ta cùng nhau chuyển vào tiết học hôm nay
2) Tiến trình bài dạy:
Trang 2Hoạt động 1:
tìm hiểu việc sử dụng một số biện pháp nghệ thuật trong văn bản
thuyết minh GV: Yêu cầu HS đọc văn bản
"Hạ Long đá và nớc" của
Nguyên Ngọc
GV nhận xét cách đọc của HS
và GV đọc mẫu
GV giới thiệu thêm:
Nguyên Ngọc là bút danh của
Nguyễn Trung Thành là nhà
văn trởng thành trong cuộc
kháng chiến chống Mĩ xâm
l-ợc Ông là tác giả của các tác
phẩm nổi tiếng nh: "Đất nớc
đứng lên", "Rừng xà nu" "Hạ
Long đá và nớc" là một trong
những trích đoạn khá hay của
Nguyễn Trung Thành
H: Trong văn bản này nhà văn
Nguyên Ngọc thuyết minh về
vấn đề gì?
GV giới thiệu thêm:
Hạ Long thuộc tỉnh Quảng
Ninh - một miền quê Kinh Bắc
Nơi đây đã đợc thế giới công
nhận là di sản văn hoá thế giới
H: Trong văn bản này ngoài
yếu tố miêu tả tác giả bài viết
còn vận dụng thêm những yếu
tố nào khác nữa?
H: tại sao em lại khẳng định:
Yếu tố tự sự đợc nhà văn vận
dụng vào trong bài viết này
H: Ngoài các Yếu tố trên trong
văn bản này Nguyên Ngọc còn
vận dụng những biện pháp
nghệ thuật nào?
H: Hãy tìm những câu văn
trong bài viết để làm minh
họa cho những biện pháp
nghệ thuật trên
Hai đến ba HS
đọc diễn cảm
Thuyết minh về
đá và nớc ở Hạ Long
Yếu tố miêu tả, biểu cảm, nghị luận, tự sự
Giới thiệu Vịnh Hạ Long thông qua lời
kể của nhà văn
So sánh, nhân hoá, liệt kê, điệp
từ, điệp ngữ
HS tìm những câu văn tiêu biểu
và đọc diễn cảm trớc lớp
Văn bản "Hạ Long
đá và nớc" hay hơn, hấp dẫn hơn
I/ Tìm hiểu việc sử dụng một số biện pháp nghệ thuật trong văn bản thuyết minh
Trang 3H: Giả thiết ta loại bỏ các biện
pháp nghệ thuật trên ra khỏi
văn bản Em hãy so sánh văn
bản "Hạ Long đá và nớc" với văn
bản đã loại bỏ các biện pháp
nghệ thuật?
H: Tại sao văn bản "Hạ Long đá
và nớc" lại hay hơn?
H: Từ đó em hãy nêu vai trò của
các biện pháp nghệ thuật
trong văn bản thuyết minh?
GV đa ra hai tình huống: Có
hai bạn HS tranh luận với nhau:
- Mai cho rằng: Tất cá các văn
bản thuyết minh đều có thể
sử dụng biện pháp tu từ
- Bạo lại cho rằng: chỉ một vài
kiểu bài thuyết minh mới vận
dụng đợc biện pháp nghệ
thuật
H: Em tán thành với ý kiến của
bạn HS nào? Vì sao?
GV khẳng định:
Trong các trờng hợp: thuyết
minh về danh nhân văn hoá,
danh lam thắng cảnh, di tích
lịch sử ngời ta thờng vận dụng
các biện pháp nghệ thuật để
thuyết minh thêm hay và lôi
cuốn ngời đọc
Vì trong văn bản tác giả đã vận dụng một số biện pháp nghệ thuật
Giữ một vai trò hết sức quan trọng, làm cho đối tợng thuyết minh trở lên sống động hấp dẫn
Tán thành ý kiến của bạn Bạo
Vì một số kiểu bài thuyết minh không thể vận dụng đợc biện pháp nghệ thuật
Ví dụ: Thuyết minh về phơng pháp (cách làm)
HĐ 2: ghi nhớ
Trang 4GV yêu cầu HS đọc phần ghi
nhớ trong SGK Một đến hai HS đọc II: Ghi nhớ:- Muốn cho văn
bản thuyết minh đợc sinh
động, hấp dẫn ngời ta vận dụng thêm một
số biện pháp nghệ thuật nh
kể chuyện, tự thuật, đối thoại theo lối ẩn dụ nhân hoá hoặc các hình thức
vè, diễn ca
- Các biện pháp nghệ thuật cần
đợc sử dụng thích hợp, góp phần làm nổi bật đặc điểm của đối tợng thuyết minh và gây hứng thú cho ngời đọc Hoạt động 3: Luyện tập
GV hớng dẫn HS làm hai bài tập
trong SGK Tr 13-15
GV yêu cầu HS đọc văn bản
"Ngọc Hoàng xử tội ruồi xanh"
GV nhận xét và đọc mẫu một
đoạn
H: Em hãy nêu các yêu cầu của
bài tập 1?
GV chia lớp thành 3 nhóm Mỗi
nhóm thảo luận, giải quyết
một yêu cầu
Định hớng:
a) - Văn bản có tính chất
thuyết minh Tính chất thuyết
minh của văn bản đựoc thể
Hai đến ba HS
đọc tiếp sức
HS đọc các yêu cầu bài tập 1
HS thảo luận nhóm
III Luyện tập Bài tập1:
Trang 5hiện trong việc giới thiệu về
các đặc điểm và tác hại của
ruồi xanh
b) - Bài thuyết minh này đã sử
dụng một số biện pháp nghệ
thuật Đó là: So sánh, nhân
hoá, liệt kê
c) các biện pháp nghệ thuật
làm cho đối tợng thuyết minh
trở lên sinh động hấp dẫn Vì
thế văn bản có sức lôi cuốn
ng-ời đọc
GV cho HS đọc đoạn văn
Xác định yêu cầu bài tập số 2
GV hớng dẫn HS thực hành bài
tập này bằng phơng pháp vấn
đáp
Định hớng:
Đoạn văn này nhằm nói về tập
tính của chim Cú dới dạng một
ngộ nhận (định kiến) thời thơ
ấu, sau lớn lên đi học mới có
dịp nhận thức lại sự nhầm lẫn
cũ Biện pháp nghệ thuật ở
đây chính là lấy ngộ nhận hồi
nhỏ làm đầu mối câu chuyện
HS đọc diễn cảm Nhận xét về biện pháp nghệ thuật
đợc sử dụng trong
đoạn văn
Bài tập 2:
IV: Củng cố
GV củng cố bằng cách đa một bài tập
H: Cho câu chủ đề: "Huế là một miền quê đẹp thơ mộng" Hãy viết tiếp đọan văn để giới thiệu về vẻ dẹp mộng mơ của Huế (trong đoạn văn có sử dụng một số biện pháp nghệ thuật) H: Qua bài tập này một lần nữa em hãy nêu vai trò của các biện pháp nghệ thuật trong văn bản thuyết minh
V: Hớng dẫn về nhà:
- Học ghi nhớ
- Bổ sung bài tập 1 và 2 vào vở bài tập
- Viết một đoạn văn thuyết minh có sử dụng một số biện pháp nghệ thuật (nội dung tự chọn)
- Chuẩn bị cho tiết học: "Luyện tập sử dụng một số biện pháp nghệ thuật trong văn bản thuyết minh".