Tải Bình giảng bài thơ Từ ấy của nhà thơ Tố Hữu - 5 bài văn mẫu lớp 11

Sáng tác trong một hoàn cảnh đặc biệt, đánh dấu một mốc son chói lọi trong đời cách mạng, đời thơ Tố Hữu, Từ ấy là bài thơ thể hiện rõ nét hình tượng tác giả người chiến sĩ cộng sản khi [r]

Đề bài: Bình giảng bài thơ Từ ấy của nhà thơ Tố Hữu Ngữ văn 11

Tôi sinh ra Nhưng chưa được làm người

Nước đã mất Cha đã làm nô lệ

… Từ vô vọng, mênh mông đêm tối

Người đã đến Chói chang nắng dội

Trong lòng tôi Ôi Đảng thân yêu

Sống lại rồi Hạnh phúc biết bao nhiêu!”

Niềm vui sướng, niềm hạnh phúc được tái sinh và niềm say mê mãnh liệt của

Tố Hữu trong buổi đầu gặp gỡ lý tưởng Đảng đó, ngay từ tuổi mười tám, đôimươi, đã được ông viết nên một bài thơ rất xúc động với những hình ảnh táobạo, chói sáng gợi cảm và một nhạc điệu hăm hở lôi cuốn tràn đầy cảm hứnglãng mạn bay bổng: “ Từ ấy”

Thân bài

I Vài nét về tác giả và bài thơ

1 Tố Hữu (1920 – 2002) tên khai sinh là Nguyễn Kim Thành, quê ở làng PhùLai, huyện Quảng Điền, tỉnh Thừa Thiên Huế Thuở nhỏ, ông học trường Quốchọc Huế Năm 1938, Tố Hữu được kết nạp vào Đảng Cộng sản Từ đó, sựnghiệp thơ ca của ông gắn liền với sự nghiệp cách mạng, thơ ông luôn gắn bó

và phản ánh chân thật những chặng đường cách mạng đầy gian khổ, hi sinh,nhưng cũng nhiều thắng lợi vẻ vang của dân tộc Việt Nam Năm 1996 ôngđược Nhà nước tặng Giải thưởng Hồ Chí Minh về văn học nghệ thuật

2 Ngày được đứng vào hàng ngũ những người phấn đấu vì một lý tưởng caođẹp là bước ngoặt trong cuộc đời Tố Hữu Ghi nhận kỷ niệm đáng nhớ, với

những cảm xúc, suy tư sâu sắc, Tố Hữu đã viết bài thơ này Bài thơ nằm trongphần “ Máu lửa” của tập “Từ ấy” (Tập thơ gồm ba phần: “Máu lửa”, “Xiềngxích” và “Giải phóng”)

II Phân tích – bình giảng bài thơ

1 “Từ ấy” là một tứ thơ đặc sắc rất giàu ý nghĩa

“Tứ thơ là một ý lớn bao quát toàn bài thơ, làm điểm tựa cho sự vận động củanội dung bài thơ” Ở bài thơ này, tứ thơ là “Từ ấy” – cái thời điểm có ý nghĩabước ngoặt trọng đại thiêng liêng trong cuộc đời cách mạng, đời thơ của tácgiả Đó là thời điểm Tố Hữu bắt gặp lý tưởng cộng sản

2 Khổ I: Diễn tả niềm vui sướng, niềm hạnh phúc tột đỉnh và niềm say mê khigặp lý tưởng Đảng

- Tác giả khẳng định lý tưởng cộng sản như một nguồn sáng mới làm bừngtỉnh, bừng sáng tâm hồn và trí tuệ nhà thơ (chú ý phân tích hình ảnh “bừngnắng hạ”: ánh sáng của ngày hè, rất nồng nàn rạng rỡ Từ “bừng” chỉ ánh sángphát ra đột ngột)

- Hình ảnh “mặt trời chân lý chói qua tim” là một hình ảnh độc đáo, bất ngờ,táo bạo giàu ý nghĩa thẩm mĩ mà rất chính xác, gợi cảm Mặt trời là nguồn sángrực rỡ, chói chang và duy nhất đưa lại sự sống cho muôn loài Hình ảnh “mặttrời chân lý ” đi liền với nhóm từ “chói qua tim” đã diễn tả được niềm vui rấtđỗi thiêng liêng, có cái gì đó gần như “choáng váng” (chữ dùng của HoàiThanh) và sức xuyên thấu kỳ diệu, mạnh mẽ của lý tưởng Đảng đối với tìnhcảm, nhận thức của thi sĩ

- Hai câu sau: với bút pháp trữ tình, lãng mạn cùng với hình ảnh so sánh cótính chất khẳng định (Tố Hữu dùng từ “là” chứ không dùng từ “như” ), tác giả

đã bày tỏ được niềm hạnh phúc vô biên, sức sống kỳ diệu của tâm hồn mìnhtrong buổi đầu đến với lý tưởng Đảng Hẳn là trước đó, tâm hồn thi sĩ là mộtkhu vườn mùa đông cành khô, lá úa thì giờ đây được gặp lý tưởng cách mạng,bỗng chốc tâm hồn đó trở thành một khu vườn mùa hạ xanh tươi, ngập tràn ánhnắng mặt trời nồng nàn, rộn rã tiếng chim ca và ngạt ngào hương sắc Vẻ đẹpcủa khu vườn tâm hồn ấy, đối với Tố Hữu, nhà thơ cộng sản, còn là vẻ đẹp vàsức sống mới của một hồn thơ mới…

3 Khổ II: Biểu hiện những nhận thức, lẽ sống mới

- Giác ngộ lý tưởng, giác ngộ nhận thức, lẽ sống đối với người cộng sản, trướchết là giác ngộ về chỗ đứng Nhà thơ chủ động, tự giác hoà “cái tôi” với “cáita” chung của mọi người, tự nguyện đứng trong hàng ngũ những người lao khổ.

Từ “buộc” thể hiện ý thức tự nguyện sâu sắc và quyết tâm cao độ của Tố Hữunguyện gắn bó mật thiết, sống chan hoà với “mọi người” với “trăm nơi” vớiquần chúng đông đảo khắp mọi niềm đất nước Nhóm từ “để tình trang trải” thểhiện tâm hồn nhà thơ như muốn trải rộng với cuộc đời rộng lớn, tạo ra khảnăng đồng cảm sâu xa với mọi cảnh ngộ của những cuộc đời cần lao

- Hai câu sau: “Để hồn tôi với bao hồn khổ … mạnh khối đời” khẳng định tìnhcảm hữu ái giai cấp của Tố Hữu Tâm hồn của thi sĩ từ đây sẽ nghiêng về phía

“bao hồn khổ” để cảm thông, chia sẻ, để cá nhân hoà vào tập thể, tạo nên mộtsức mạnh quần chúng đông đảo, vĩ đại Sau này, khi đã trải qua gần 40 năm đờithơ, đời cách mạng, Tố Hữu cũng đã viết: “Tất cả cùng tôi Tôi với muônngười Chỉ là một Nên cũng là vô số!”

4 Khổ III:

- Tố Hữu khẳng định sự chuyển biến tình cảm của mình Tác giả tự nhận mình

là một thành viên thân thiết ruột thịt trong đại gia đình quần chúng bị áp bức,đau khổ trong xã hội cũ Các điệp từ “là” cùng với các từ “con”, “em”, “ anh”

đã khẳng định điều đó

- Số từ ước lệ “vạn” chỉ số lượng hết sức đông đảo Chính những “người anh”phải sống “kiếp phôi pha”, những người “ em”… “cù bất cù bơ” ấy mà ngườithanh niên cộng sản Tố Hữu say mê hoạt động cách mạng, và họ cũng chính làđối tượng sáng tác chủ yếu của nhà thơ Tố Hữu Không phải ngẫu nhiên mà từđây, Tố Hữu đã bày tỏ niềm cảm thông sâu sắc với những “em bé mồ côi”, “em

bé bán dạo”, “chị vú em”, “cô gái giang hồ”, “lão đầy tớ”… những con người

mà tác giả cho đó là “những người tù nhân khốn nạn của bần cùng”

Kết luận:

- Từ ấy là một bài thơ sâu sắc về nội dung, độc đáo về nghệ thuật

- Ngòi bút tinh tế, dùng hình tượng thơ táo bạo, chói sáng, giàu khát vọng lãngmạn bay bổng, say người

- Câu thơ mạnh, cảm xúc thơ tràn đầy Nhạc thơ biến đổi sinh động, hăm hởdồn dập say sưa, lôi cuốn

- “Từ ấy” còn là một tuyên ngôn nghệ thuật và mang đậm phong cách thơ TốHữu Nó xứng đáng là một tiếng hát lạc quan, yêu đời, đắm say lý tưởng, ngàynay vẫn làm xúc động hàng triệu trái tim độc giả.

Bài làm 1

Tố Hữu tên thật là Nguyễn Kim Thành sinh năm 1920 tại Thừa Thiên - Huế.Ông là nhà thơ lớn của nền thi ca cách mạng Việt Nam Cuộc đời thơ của TốHữu gắn liền với cuộc cách mạng của ông, Mỗi tác phẩm của thi sĩ là mộtchặng đường lịch sử, là một chiến công của nhân dân ta dưới sự lãnh đạo củaĐảng và Hồ Chủ tịch: Từ ấy (1937 - 1946), Việt Bắc (1954), Gió lộng (1961),

Ra trận (1972), Máu và Hoa (1977)

Bài thơ Từ ấy được Tố Hữu sáng tác vào tháng 7-1938; nhan đề bài thơ trởthành tên tập thơ đầu của Tố Hữu Bài thơ nói lên niềm vui sướng hạnh phúccủa một thanh niên yêu nước bắt gặp lí tưởng cách mạng của Đảng, thấy gắn bóvới nhân dân cần lao

Từ ấy là lúc, là khi nhà thơ được giác ngộ chủ nghĩa Mác - Lênin, một kỉ niệmsâu sắc của người thanh niên yêu nước bắt gặp lí tưởng cách mạng mà sau nàyông nói rõ trong một bài thơ "Con lớn lên con đi tìm Cách mạng — Anh Lưu,Anh Diểu dạy con đi - Mẹ không còn nữa, con còn Đảng Dìu dắt khi con chửabiết gì" (Quê mẹ)

"Mặt trời chân lí" là hình ảnh ẩn dụ ca ngợi lí tưởng cách mạng, ca ngợi chủnghĩa Cộng sản đã soi sáng tâm hồn, đã "chói qua tim" đem lại ánh sáng cuộcđời như "bừng" lên trong nắng hạ - một cách nói rất mới, rất thơ về lí tưởng

Từ ấy trong tôi bừng nắng hạ Mặt trời chân lí chói qua tim

Lí tưởng cách mạng đã làm thay đổi hẳn một con người, một cuộc đời So sánh

để khẳng định một sự kiện biến đổi kì diệu mà lí tưởng cách mạng đem lại

Hồn ta là một vườn hoa lá Rất đậm hương và rộn tiếng chim

"Hồn" đã trở thành "vườn hoa lá" một vườn xuân đẹp ngọt ngào hương sắc, rộnràng tiếng chim hót Đây là khổ thơ hay nhất, đậm đà màu sắc lãng mạn nhấttrong thơ Tố Hữu Ngoài việc sáng tạo hình ảnh ẩn dụ (mặt trời chân lí), tác giả

lựa chọn sử dụng từ ngữ rất chính xác, hình tượng và gợi cảm" bừng", "chói",

"đậm", "rộn" để diễn ta thay hay niềm say mê lí tưởng "Đảng đã cho tôi sángmắt sáng lòng" (Agagông - Pháp)

Hai khổ thơ thứ 2 và thứ 3 nói lên tình yêu thương giai cấp của người chiến sĩcách mạng Dưới ánh sáng của lí tưởng Cộng sản chủ nghĩa nhà thơ thấy tâmhồn mình gắn bó với nhân dân cùng khổ:

Tôi buộc lòng tôi với mọi người

Để tình trang trải với trăm nơi

Để hồn tôi với bao hồn khổ Gần gũi nhau thêm mạnh khối đời.

Các động từ - vị ngữ như: "buộc", "trang trải", "gần gũi" diễn tả tình cảm gắn

bó thiết tha của người chiến sĩ cách mạng, với quần chúng lao khổ Các từ ngữ

"mọi người - trăm nơi" "bao hồn khổ" chỉ số đông nhân dân cần lao mà nhà thơhướng tới để xây dựng "khối đời", khối công - nông liên minh ngày thêmmạnh, thêm gần gũi chặt chẽ Ba chữ "tôi" xuất hiện trong khổ thơ thể hiện mộttình cảm chân thành, tiếng nói trái tim của người cách mạng

Khổ cuối với cách diễn tả trùng điệp, các từ "con", "em", "anh" xuất hiện liêntiếp, giọng thơ càng trở nên sôi nổi thiết tha: "là con là em là anh" Các số từ

"vạn" (vạn nhà), "vạn" (vạn kiếp phôi pha) "vạn" (vạn đầu em nhỏ )- cho thấyngười chiến sĩ cách mạng sống trong lòng nhân dân, được nhân dân yêuthương, đùm bọc, chở che để khơi dậy sức mạnh nhân dân đứng lên chiến đấucho tự do và hạnh phúc Tố Hữu đã có một cách nói sôi nổi, mới mẻ tình cảmcách mạng, tình yêu giai cấp

Tôi là con của vạn nhà

Là em của vạn kiếp phôi pha

Là anh của vạn đầu em nhỏ Không áo cơm, cù bất cù bơ…

Từ ấy mang hồn thơ trẻ trung, sôi nổi, nồng nàn, say mê và tràn đầy yêuthương Say mê lí tưởng, yêu thương giai cấp đã tạo nên tình cảm lớn trong bàithơ Từ ấy Hình tượng đẹp và mới mẻ, chất chữ tình chính trị đã làm nên

hương sắc bài thơ Sáu mươi năm đã qua mà câu thơ "Mặt trời chân lí chói quatim" vẫn còn mới mẻ Tố Hữu là nhà thơ viết được những vần thơ hay nhất, đẹpnhất ca ngợi lí tưởng cách mạng và ca ngợi Đảng.

Bài làm 2

Tố Hữu là nhà thơ lớn, gần gũi với bao thế hệ người Việt Nam Thơ Tố Hữu cósức sống lâu bền trong lòng bạn đọc bởi chất men say lí tưởng cao cả, của tìnhyêu thương chân thành cho con người, của niềm tin bất diệt vào tương lai Bàithơ Từ ấy đã ghi lại giây phút mê say của nhà thơ khi bắt gặp ánh sáng củaĐảng soi đường Đó không chỉ là cảm xúc vui sướng, phấn khởi mà còn làphẩm chất cao đẹp của người cộng sản muôn hòa nhập và cống hiến hết mìnhcho đời

Mỗi người đều có những giây phút trọng đại, thiêng liêng trong cuộc đời Vớingười mẹ đó là đứa con yêu ra đời và bập bẹ biết nói, biết đi Với người yêunhau là khi họ bắt gặp nhau lần đầu tiên tưởng chừng như quen biết tự bao giờ.Nhà thơ Xuân Diệu từng có giây phút đó:

Từ lúc yêu nhau hoa nở mãi Trong vườn thơm ngát của hồn tôi.

Còn riêng Tố Hữu, hạnh phúc lớn nhất là lúc nhận ra con đường đi đúng đắncủa mình, bắt gặp ánh sáng lí tưởng của Đảng Đó là cái mới đánh dấu bướcngoặt lớn trong đời người thanh niên yêu nước đầy nhiệt tình, hăm hở Tố Hữuvào Đảng khi còn rất trẻ — mười bảy tuổi, vậy mà mối duyên với cách mạngsớm đưa lại những đổi thay kì diệu về tình cảm và tâm hồn, nhận thức:

Từ ấy trong tôi bừng nắng hạ Mặt trời chân lí chói qua tim Hồn tôi là một vườn hoa lá Rất đậm hương và rộn tiếng chim.

Từ ấy đặt ngay đầu bài thơ như bức tường vạch chia ranh giới rõ ràng giữa haikhoảng thời gian Thời gian cuộc đời của nhà thơ tự phân làm hai nửa trước vànửa sau từ ấy cho chúng ta sự khác biệt trong một con người Trước Từ ấy làcuộc sống bế tắc không lối thoát, cô đơn tuyệt vọng chán chường

Đâu những ngày xưa tôi nhớ tôi Bâng khuâng đi kiếm lẽ yêu đời Vẫn vơ theo mãi dòng quanh quẩn Muốn thoát than ôi, bước chẳng rời.

(Nhớ đồng)

Đó không phải là tâm trạng của riêng mình nhà thơ mà là chung cho cả thế hệtrẻ lúc bấy giờ vừa rời ghế nhà trường liền va đập ngay với những cảnh đời trớtrêu Họ bi quan, không xác định cho mình một hướng đi, hay một lí tưởng dứtkhoát Bâng khuâng đứng giữa hai dòng nước, chọn một dòng hay để nước trôi

Từ ấy khép lại chuỗi ngày dằn vặt, đau khổ, bóng tối, mở ra một cuộc sốngmới đầy hứa hẹn Nó toát lên từ sức sống mạnh mẽ bên trong, từ sự thức tỉnh kìdiệu Tố Hữu ghi lại giây phút đổi thay ấy bằng những hình ảnh giàu tính hìnhtượng bừng nắng hạ, thứ ánh nắng sáng tươi, rực rỡ chiếu soi tỏ khắp nơi đặcbiệt soi sáng cả những ngõ ngách sâu kín nhất của tâm hồn, trí tuệ, nhận thức.Mặt trời chân lí là hình ảnh ẩn dụ chì lí tưởng Đảng, nó có sức mạnh vừa cảmhóa, lay động vừa thức tỉnh không chỉ nhận thức, lí trí mà cả tình cảm, con timcủa nhà thơ Dường như có một cuộc đổi thay nhanh chóng giống như ngườiđang sống trong đêm tối mò, tâm hồn khô kiệt bỗng chốc đèn pha bật sáng nhưngày mai lên, mọi vật hiện ra, rõ ràng đến từng chi tiết và cảm xúc nảy sinh.Niềm vui sướng thật sự dâng trào khi nhà thơ có cuộc sống mới tươi vui, rộnrã:

Hồn tôi là một vườn hoa lá Rất đậm hương và rộn tiếng chim

Hình ảnh so sánh hồn thơ - vườn hoa lá diễn tả quá đầy đủ về cuộc sống, sứcsống dào dạt, sinh sôi Những xao xuyến, hứng khởi trong tâm hồn sâu kín củanhà thơ được phơi trải ra thật sống động Đó là cuộc sống đầy màu sắc, âmthanh và mùi vị, có màu xanh yên bình của lá, của hoa, có hương thơm của hoa

và tiếng chim rộn ràng Tất cả những âm vang của cuộc sống được nhà thơ chắtlọc để nuôi dưỡng sức sống của hồn người Nó được đẩy đến ngưỡng cao nhất.Bằng việc sử dụng các tính từ chỉ mức độ như bừng, chói, rất, đậm, rộn Tố Hữucho ta thấy sự say mê, ngây ngất của người chiến sĩ cộng sản khi bước theo ánhsáng lí tưởng đời mình Ghi lại bước chuyển quan trọng trong đời nhưng nhà

thơ không lên gân, vẫn giọng thơ nhẹ nhàng dứt khoát mà thấm đẫm cảm xúcvui tươi, tha thiết như mạch sống lan tỏa khắp nơi và ngay cả nơi sâu kín nhất.

Từ ấy là sự đánh dấu một cuộc đổi đời, cao hơn là sự hồi sinh của một conngười Từ đây, sức sống đó sẽ được nhân lên mạnh mẽ, tâm hồn sẽ như mộtvươn hoa lá: trong sáng, hồn nhiên:

Rồi một hôm nào tôi thấy tôi Nhẹ nhàng như con chim cà lơi Say đồng hương vắng vui ca hát Trên chín tầng cao bát ngát trời.

Sau những phút giây sung sướng nhận ra lí tưởng cao cả cần đi, người chiến sĩcộng sản phải xác định một tâm thế, một hành động cho xứng đáng Đó trướchết là ý thức trách nhiệm trước cuộc đời Nhà thơ thay lời cái tôi chiến sĩ nóilên tâm nguyện, khát vọng ấy:

Tôi buộc lòng tôi với mọi người

Để tình trang trải với trăm nơi

Để hồn tôi với báo hồn khổ Gần gũi nhau thêm mạnh khối đời.

Con người cá nhân đến đây tan biến dần nhường chỗ cho cái tôi rộng lớn - cáitôi hướng đến cuộc đời và mọi người Những ích kỉ, hẹp hòi ngăn cách cái tôiđến với mọi người không còn nữa, con đường hòa nhập rộng mở thênh tháng.Làm được điều đó không phải dễ dàng, cần phải đấu tranh, cân nhắc, lựa chọnbằng ý thức trách nhiệm xuất phát từ sự chân thành, tự nguyện Tôi - nhà thơ tựbuộc lòng mình với mọi người Đó là thái độ dứt khoát, mạnh mẽ xác định bới

lí trí sáng suốt Mối dây ràng buộc với mọi người đã xóa bỏ sự đối lập chấtchứa, đầy căm phẫn ngự trị trong tâm hồn tội trước đây đồng thời thiết lập tìnhyêu thương, gắn kết giữa người và người Đó là sự cảm thông, chia sẻ trước nỗiđau, vui buồn của bao kiếp người Tinh thần tự nguyện buộc để tạo nên khốiđời, gần gũi, mạnh mẽ là mục đích cuối cùng nâng cao phẩm chất của ngườicách mạng Tình nhân ái làm cho mỗi người hòa vào cuộc đời trở thành conngưởi theo đúng nghĩa của nó

Khổ thơ cuối tiếp tục nhấn mạnh ý thức trách nhiệm của con người cụ thể trướccuộc đời rộng lớn:

Tôi đã là con của vạn nhà

Là em của vạn kiếp phôi pha

Là anh của vạn đầu em nhỏ Không áo cơm cù bất cù bơ

Ba từ là xuất hiện liên tiếp trong đoạn thơ như lời khẳng định chắc nịch, rắnrỏi, dứt khoát cho sự hòa nhập tuyệt đối Người chiến sĩ đã ở giữa đời và mọingười rất khiêm tốn mà không làm mất đi vẻ tự nhiên vốn có, là con của giađình, là em của kiếp đời phôi pha, là anh của các em thơ nghèo khổ, đói cơmrách áo Khối đời to lớn ở đây tạo bởi từng số phận với những cảnh ngộ riêng

là em bé Phước trong bài Đi đi em sớm chịu cảnh nô lệ, cả người vú em để conmình đói khát phải đi chăm con người và biết bao người khác nữa Nhà thơ bắtgăp cuộc đời mình trong những mảnh đời cơ cực ấy Số từ được sử dụng tăngdần từ một, mọi, trăm, khối, vạn như mở rộng khối đời đồng thời kết nối tìnhcảm yêu thương gắn bó giữa họ Ở đó không còn là sự cảm thông mà cao hơnnhà thơ tự thấy mình là thành viên của gia đình rộng lớn phải truyền cho họtình yêu và trách nhiệm trước số phận của mình Phải chiến đấu để đem lạicuộc sống tốt hơn cho gia đình, cho mọi người và dìu dắt, bảo ban những emthơ

Đến đây phẩm chất của người cách mạng được soi sáng Tâm hồn nhận thức,quan hệ đều được soi chiếu nhờ ánh sáng lí tưởng Đảng, không có sự trảingiệm, người cộng sản - nhà thơ không thể có những thay đổi lớn lao như vậy

Từ ấy là bản đàn dạo khúc vui đầu tiên của người cộng sản khi gặp lí tưởngĐảng Đó là lúc tâm hồn được hồi sinh, trí tuệ bùng sáng, nhận thức tráchnhiệm lớn lao với cuộc đời Thơ Tố Hữu hay khi kết hợp sâu sắc lí tưởng cộngsản, tình thương yêu con người và niềm vui hướng về tương lai Từ ấy đã kếttinh cái hay ấy và tạo nên sức hút lớn đối với những con người chân chính đã

và đang đi theo lí tưởng của mình Nhà thơ khơi lên lòng nhiệt huyết, quyếttâm của biết bao thế hệ để họ hôm nay và mai sau thực hiện ước nguyện xâydựng cuộc sống tốt đẹp hơn

Bài làm 3

Tố Hữu tên thật là Nguyễn Kim Thành, sinh năm 1920 ở làng Phù Lai, xãQuảng Thọ, huyện Quảng Điền, tỉnh Thừa Thiên - Huế Ông hoạt động cáchmạng rất sớm, năm 16 tuổi gia nhập Đoàn Thanh niên Cộng sản, năm 18 tuổitrở thành đảng viên Đảng Cộng sản Đây là thời điểm có ý nghĩa quyết định cảcuộc đời cách mạng và sự nghiệp thơ ca của Tố Hữu Từ ấy là một trong nhữngbài thơ hay nhất được sáng tác vào giai đoạn đầu tác giả tham gia cách mạng.Bài thơ là tiếng reo vui của người chiến sĩ say mê lí tưởng, yêu nước, yêu cuộcđời, nguyện hiến dâng tuổi thanh xuân cho Tổ quốc, cho nhân dân Có thể coibài thơ là tuyên ngôn cho tập Từ ấy nói riêng và cho toàn bộ sự nghiệp thơ cacủa Tố Hữu nói chung Đây là quan điểm, là nhận thức sâu sắc của nhà thơ vềmối quan hệ mật thiết giữa cá nhân với quần chúng lao khổ, với nhân loại cầnlao dưới ánh sáng chói lọi của Đảng Cộng sản.

Khổ thơ đầu thể hiện niềm vui to lớn và niềm xúc động thiêng liêng của ngườithanh niên yêu nước khi giác ngộ lí tưởng cách mạng:

Từ ấy trong tôi bừng nắng hạMặt trời chân lí chói qua timMục đích của lí tưởng đó là đánh đuổi thực dân Pháp, tiêu diệt bọn vua quanbán nước, giành độc lập tự do cho dân tộc Từ ấy trong tôi bừng nắng hạ có lẽ

là lúc nhà thơ đã giác ngộ cách mạng và tình nguyện đứng trong hàng ngũ củagiai cấp cần lao để đấu tranh tự giải phóng Đây cũng là thời gian khởi đầucuộc đời làm cách mạng của nhà thơ và là giây phút bừng sáng ánh nắng chóichang trong trái tim người thanh niên trẻ trước ngưỡng cửa cuộc đời

Lí tưởng đó như mặt trời chân lí đã xua tan hết u ám, lạnh lẽo, buồn đau trongtâm tư người dân mất nước Cũng như bao người dân Việt Nam thời ấy, TốHữu thấm thía nỗi nhục nô lệ của người dân mất nước Vì vậy, tâm trạng củanhà thơ khi bắt gặp lí tưởng cách mạng cũng là tâm trạng chung của phần lớnthanh niên lúc bấy giờ

Tố Hữu ví lí tưởng cộng sản là mặt trời chân lí, có nghĩa là nhà thơ khẳng địnhđây là nguồn sáng vĩ đại làm bừng thức cả trí tuệ và trái tim mình Lí tưởng ấykhông chỉ tác động tới lí trí mà còn tới tình cảm của nhà thơ (chói qua tim).Điều đó chứng tỏ rằng nội dung của lí tưởng cách mạng đã hàm chứa chủ nghĩanhân đạo sâu sắc

Nhà thơ đón nhận lí tưởng không những bằng suy nghĩ chín chắn, nhận thứcđúng đắn mà còn bằng cả bầu nhiệt huyết sôi nổi trẻ trung Ánh sáng lí tưởngđem lại cho nhà thơ niềm vui và gợi bao ước mơ đẹp đẽ về một thế giới đầyhương sắc, âm thanh:

Hồn tôi là một vườn hoa láRất đậm hương và rộn tiếng chim

Câu thơ bay bổng, đậm chất lãng mạn Nhà thơ diễn tả niềm vui sướng tột độcủa một thanh niên yêu nước khi bắt gặp lí tưởng, tìm thấy lẽ sống chân chính

của cuộc đời bằng những hình ảnh so sánh đầy nghệ thuật Đó là ánh sáng chóichang mùa hạ, là màu xanh căng đầy nhựa sống của một vườn hoa lá tốt tươitỏa hương thơm ngát, rộn tiếng chim ca Lí tưởng cộng sản - mặt trời chân lí -không những sưởi ấm, soi sáng tâm hồn mà còn truyền nhựa sống vào trái timngười trai trẻ.

Tố Hữu sung sướng đón nhận tí tưởng như cỏ cây hoa lá đón ánh sáng mặt trời.Chinh lí tưởng cộng sản đã làm cho tâm hồn người thanh niên ấy tràn đầy sứcsống và niềm yêu đời, khiến cuộc sống trở nên có ý nghĩa hơn Tố Hữu còn làmột nhà thơ nên vẻ đẹp và sức sống mới của tâm hồn cũng là vẻ đẹp và sứcsống mới của hồn thơ Cách mạng không đối lập với nghệ thuật; trái lại, cáchmạng đã khơi dậy một sức sống mới, đem lại một cảm hứng sáng tạo mới chohồn thơ Tố Hữu

Những từ ngữ tác giả sử dụng trong đoạn thơ có khả năng diễn tả cảm xúcmạnh mẽ: bừng (nắng hạ), chói (qua tim), đậm (hương), rộn (tiếng chim).Những hình ảnh: nắng hạ, mặt trời chân lí chói qua tim, vườn hoa lá, đậmhương, rộn tiếng chim vừa có vẻ đẹp rực rỡ, vừa hàm chứa ý nghĩa nhân sinhsâu sắc

Khổ thơ thứ ba là hệ quả của sự giác ngộ chân lí, là lời tâm niệm được nói lênnhư một lẽ sống, một quyết tâm, một lời hứa thiêng iiêng Đó là thái độ tựnguyện hiến dâng cho cách mạng, tự nguyện gắn bó với quần chúng lao khổ:

Tôi buộc lòng tôi với mọi người

Để tình trang trải khắp trăm nơi

Đê hồn tôi với bao hồn khổGần gũi nhau thêm mạnh khối đời

Nếu ở khổ thơ trước với biện pháp tu từ ẩn dụ (nắng hạ, mặt trời chân lí, vườnhoa lá) với lời thơ bay bổng, lãng mạn thì ở khổ thơ này tác giả sử dụng ngônngữ giản dị mộc mạc, âm điệu nhẹ nhàng, sâu lắng Đó là lời bộc bạch trực tiếpước vọng chân thành của nhà thơ; là tâm niệm của "cái tôi trữ tình cách mạng".Tôi buộc lòng tôi với mọi người là hành động hoàn toàn tự nguyện của nhà thơđối với giai cấp cần lao Nhà thơ muốn tình cảm của mình được trang trải vớitrăm nơi, trở thành sợi dây liên kết chặt chẽ với những trái tim của lớp ngườicùng khổ để tạo nên một khối đời vững chắc, trở thành sức mạnh to lớn phá tanchế độ thực dân phong kiến, xây dựng một chế độ mới tốt đẹp hơn

Trong quan niệm về lẽ sống của giai cấp tư sản và tiểu tư sản có phần đề cao

"cái tôi cá nhân" Khi được giác ngộ lí tưởng, Tố Hữu khẳng định quan niệmmới về lẽ sống là sự gắn bó hài hòa giữa "cái tôi cá nhân" và "cái ta tập thể".Động từ buộc thể hiện ý thức tự nguyện sâu sắc và quyết tâm cao độ của TốHữu muốn vượt qua giới hạn của "cái tôi cá nhân" để sống chan hòa với mọingười Từ trang trải thể hiện tâm hồn nhà thơ trải rộng ra với cuộc đời, đồngcảm sâu xa với hoàn cảnh của mỗi con người

Hai câu thơ sau cho thấy tình yêu thương con người của Tố Hữu không phải làthứ tình thương chung chung mà là tình cảm hữu ái giai cấp Trong mối liên hệvới mọi người, nhà thơ đặc biệt quan tâm đến quần chúng lao khổ Khối đời là

ẩn dụ chỉ một khối người đông đảo cùng chung cảnh ngộ trong cuộc đời, đoànkết chặt chẽ với nhau, cùng phấn đấu vì một mục tiêu chung Có thể hiểu: khi

"cái tôi" chan hòa trong "cái ta", khi cá nhân hòa mình vào tập thể có cùng lítưởng thì sức mạnh sẽ nhân lên gấp bội Tố Hữu đã đặt mình vào giữa dòngđời, vào môi trường rộng lớn của quần chúng lao khổ Ở đấy, nhà thơ đã tìmthấy niềm vui và sức mạnh mới không chỉ bằng nhận thức mà còn bằng tìnhcảm mến yêu, bằng sự giao cảm của những trái tim Qua đoạn thơ, Tố Hữucũng khẳng định mối liên hệ sâu sắc giữa văn học và cuộc sống, mà chủ yếu làcuộc sống của đông đảo quần chúng nhân dân

Khổ thơ thứ ba cho thấy sự chuyển biến sâu sắc trong tình cảm của Tố Hữu.Nhà thơ mong muốn tình cảm nồng nhiệt của mình sẽ trở thành sợi dây liên kếtchặt chẽ những trái tim của những người cùng khổ, tạo nên sức mạnh to lớnphá tan chế độ bạo tàn đầy áp bức bất công:

Tôi đã là con của vạn nhà

Là em của vạn kiếp phôi pha

Là anh của vạn đầu em nhỏKhông áo cơm cù bất cù bơ

Trước khi giác ngộ lí tưởng, Tố Hữu là một thanh niên tiểu tư sản Lí tưởngcộng sản giúp nhà thơ không chỉ có được lẽ sống mới mà còn vượt qua tìnhcảm ích kỉ, hẹp hòi của giai cấp tiểu tư sản để có được tình hữu ái giai cấp vớiquần chúng nghèo khổ Hơn thế, nhà thơ đã tìm thấy tình cảm gia đình ruột thịttrong quần chúng cách mạng Người chiến sĩ ấy tự nguyện coi mình là con củavạn nhà, Là em của vạn kiếp phôi pha, Là anh của vạn đầu em nhỏ

Một sự tự nguyện hoàn toàn, tuyệt đối, không băn khoăn, không ngần ngại.Điệp ngữ: Tôi đã là lặp đi lặp lại ba lần, giống như một lời tuyên thệ của mộtchiến sĩ khi đã đứng trong hàng ngũ cách mạng Điệp từ là cùng với các từ con,

em, anh và số từ ước lệ vạn (chỉ số lượng hết sức đông đảo) nhấn mạnh vàkhẳng định một tình cảm gia đinh thật đầm ấm, thân thiết Khi nối tới nhữngkiếp phôi pha (những người đau khổ, bất hạnh, những người lao động vất vả,thường xuyên phải dãi dầu mưa nắng để kiếm sống), những em nhỏ không áocơm cù bất cù bơ (những em bé không nơi nương tựa, phải lang thang vấtvưởng nay đây mai đó), tấm lòng đồng cảm, xót thương của nhà thơ biểu hiệnthật chân thành, xúc động Qua đó, chúng ta có thể thấy được thái độ căm giậncủa nhà thơ trước những bất công, ngang trái của cuộc đời cũ Chính vì nhữngkiếp phôi pha, những em nhỏ cù bất cù bơ ấy mà người thanh niên Tố Hữu đãhăng say hoạt động cách mạng và họ cũng chính là đối tượng sáng tác chủ yếucủa nhà thơ Tố Hữu (Cô gái giang hồ trong Tiếng hát sông Hương, cô bé đi ởtrong Đi đi em, ông lão khốn khổ trong Lão đầy tớ, em bé bán bánh rong trongMột tiếng rao đêm )