TÀI LIỆU ĐÀO TẠO HỆ THỐNG ĐIỆN Ô TÔ DONGFENG

• Trong trường hợp điện áp hiệu điện thế không đổi, trở lực của các chi tiết càng lớn, dòng điện càng nhỏ... QUY ĐỔI ĐIỆN TRỞQuy đổi điện trở ： 1MΩ ： 1000KΩ ： 1KΩ ： 1000Ω Trong mạch điện

TÀI LIỆU ĐÀO TẠO HỆ THỐNG ĐiỆN

XE Ô TÔ ĐÔNG PHONG

Giáo viên ： Lan Zheng Trung tâm đào tạo dịch vụ kinh doanh xe tải Đông Phong

MỤC LỤC

1 Kiến thức cơ bản thợ điện

2 Phân biệt sơ đồ nguyên lý điện ô tô

3 Hệ thống cung cấp điện nguồn

4 Hệ thống tín hiệu đèn

5 Hệ thống khởi động

6.Hệ thống điều hòa

I KIẾN THỨC THỢ ĐIỆN CƠ BẢN

An toàn khi sửa điện cho ô tô Đông Phong

1.Khi rửa xe, cần che đậy các cổng nối hệ thống điện một cách thích hợp.

2 Khi hiệu chỉnh sửa chữa hệ thống điện, thay thế các bộ phận điện bắt buộc phải ngắt nguồn điện tổng

3 Cấm sử dụng dây đồng hoặc bộ phận bảo hiểm không phù hợp yêu cầu để thay thế dây cầu chì gốc

4 Khi động cơ đang chạy hoặc khóa đánh lửa ở nấc ON không được tắt nguồn điện tổng.

5 Khi hàn điện trên xe phải xử lý thích hợp, tránh làm hỏng ECU.

KHI HÀN ẮC QUY ĐIỆN CẦN XỬ LÝ NHƯ SAU

Thép nối của khung xe Thép nối của khung xe

Liên kết chắc chắn

Đầu ra (+)

Cực điều khiển Công tắc tổng nguồn

kiểu điện từ

Thép nối Đầu vào (+)

Khung xe

Đầu ra (+)

Cực điều khiển

Thép nối Đầu vào (+)

Khung xe

Trạng thái ban đầu Trạng thái trước khi hàn

Luyện tập 1 ：

Căn cứ vào trạng thái của xe thực hành, chia thành hai nhóm luyện phương pháp liên kết ắc quy khi hàn

DÒNG ĐIỆN, ĐIỆN ÁP VÀ ĐIỆN TRỞ

của dây dẫn sang một đoạn khác, từ đó sinh ra dòng điện Điện áp là nguyên nhân của sự chuyển động của điện tử (dòng điện).

• Do tác động của áp suất nước, nước sẽ chảy từ đầu ống này sang đầu ống kia, từ đó sinh ra thủy lưu

Dòng nước

Áu lực

Nước

DÒNG ĐIỆN, ĐIỆN ÁP VÀ ĐIỆN TRỞ-Tiếp

• Trong trường hợp đường kính đường ống không thay đổi, độ lớn áp suất nước sẽ quyết định vận tốc và lưu lượng nước Tăng áp suất nước có thể tăng lưu lượng nước.

• Trong trường hợp các bộ phận trong mạch điện không đổi, điện áp quyết định độ lớn dòng điện, điện áp càng lớn, dòng điện càng

mạnh Điện áp bằng 0 (không có hiệu điện thế), dòng điện bằng 0.

• Trong trường hợp áp suất nước không đổi, đường kính ống nước càng nhỏ, trở lực dòng nước càng lớn, lưu lượng của dòng nước

càng nhỏ.

• Trong trường hợp điện áp (hiệu điện thế) không đổi, trở lực của các chi tiết càng lớn, dòng điện càng nhỏ.

Áp lực

Trở lực (thấp) lưu lượng (lớn)

Áp lực

Trở lực (lớn) lưu lượng (nhỏ)

Điện trở

DÒNG ĐIỆN

• Đo dòng điện bằng Ampe, 1 ampe (A) tức là trong 1 giây có

6.25×1018 điện tử (1 culon) chạy qua một điểm của chất dẫn điện

Ký hiệu của dòng điện là I

• Ba hiệu ứng của dòng điện ：

– Hiệu ứng nhiệt

– Hiệu ứng từ

– Hiệu ứng hóa học

HIỆU ỨNG NHIỆT DÒNG ĐIỆN

• Hiệu ứng nhiệt của dòng điện: là hiện tượng dòng điện phát nhiệt qua chất dẫn điện Tất cả các chất dẫn điện, khi có dòng điện chạy qua, đều phát nhiệt Bu gi sấy nóng, đầu mồi

thuốc, cầu chì của động cơ diesel đều dùng hiệu ứng nhiệt của dòng điện để làm việc Đối với cùng một chất dẫn điện, hiệu ứng nhiệt dòng điện của nó quá lớn, cho thấy dòng điện qua nó chắc chắn sẽ càng lớn.

HIỆU ỨNG TỪ CỦA DÒNG ĐIỆN

• Hiệu ứng nhiệt dòng điện: khi có dòng điện chạy qua chất dẫn điện, xung quanh chất dẫn điện sẽ sinh ra hiện tượng có tác dụng giống với nam châm Tùy vào dòng điện mà thép điện từ do hiệu ứng từ tạo thành có tác dụng rộng rãi, ví dụ, máy phát điện, bộ khởi động, rơ le Hiệu ứng từ do dòng điện của chất dẫn điện nào đó sinh ra càng lớn thì chứng tỏ dòng điện của chất dẫn điện đó chắc chắn càng khỏe.

HIỆU ỨNG HÓA HỌC CỦA DÒNG ĐIỆN

• Hiệu ứng hóa học của dòng điện: khi có dòng điện chạy qua

dung dịch dẫn điện, trong dung dịch sẽ xảy ra hiện tượng thay đổi hóa học, gọi là hiệu ứng hóa học của dòng điện Ắc quy trên

xe cũng tận dụng hiệu ứng này để thực hiện phóng điện và tích trữ điện năng.

QUY ĐỔI DÒNG ĐIỆN

Quy đổi dòng điện ：

1A ： 1000mA ： 1mA ： 1000uA ：

Khi khởi động động cơ, ắc quy sẽ cung cấp dòng điện lớn nhất cho động cơ.

ĐIỆN ÁP

• Điện áp chính là áp lực của điện, là nguyên nhân điện tử chuyển động, đơn vị

là vôn (V) Ký hiệu là U

• Điện áp là hiệu điện thế chênh lệch giữa phụ tải điện dương và phụ tải điện

âm, trên ô tô, do ắc quy hoặc động cơ xoay chiều sinh ra điện áp, trong khi dòng điện lưu động, làm các thiết bị dùng điện hoạt động

Quy đổi điện áp ：

1KV ： 1000V ： 1V ： 1000mV ： 1mV ： 1000uV

Bình thường trên ô tô sử dụng động cơ chạy xăng, điện áp danh nghĩa

của hệ thống điện là 12V, giống ô tô EQ1230 ： EQ2102N sử dụng động

cơ diesel công suất lớn, điện áp danh nghĩa hệ thống điện là 24V.

Điện trở

• Điện trở cản trở sự lưu động của dòng điện, nếu một bộ phận nào đó trong mạch điện có điện trở, điện trở của bộ phận phụ thuộc vào vật liệu, kích thước, diện tích mặt cắt, nhiệt độ v.v Điện trở tính bằng đơn vị ôm (Ω) Ôm là điện trở của chất dẫn điện khi 1 ampe dòng điện chạy qua chất dẫn điện sinh ra hạ áp 1 vôn ở hai đầu của nó Điện trở có ký hiệu là R.

Dây dẫn càng dài ： điện trở càng lớn

Diện tích mặt cắt dây dẫn càng nhỏ, điện trở càng lớn.

Nhiệt độ càng cao, điện trở càng lớn

Bề mặt dây dẫn có vết sứt hoặc vết cắt, điện trở càng lớn.

Tất cả điện trở đều có thể biến điện năng thành nhiệt năng.

QUY ĐỔI ĐIỆN TRỞ

Quy đổi điện trở ：

1MΩ ： 1000KΩ ： 1KΩ ： 1000Ω

Trong mạch điện ô tô, ở vị trí phần liên kết điện xuất hiện tình trạng khi sửa chữa hoặc dây dẫn sẽ đứt hoặc chưa đứt tạo thành điện trở, lúc này, bộ phận có phụ tải bị giảm khả năng làm việc hoặc không thể làm việc Ví dụ cực ắc quy liên kết không tốt khiến không có lực khởi động hoặc không thể khởi động, lúc này phần cực sẽ bị nóng bỏng

CẤU TẠO MẠCH ĐIỆN ĐƠN GIẢN

• Một mạch điện đơn giản cấu tạo gồm ba bộ phận: nguồn điện, dây dẫn, phụ

tải.

• Để mạch điện có thể làm việc bình thường, thông thường trong mạch điện

còn có công tắc, thiết bị bảo hiểm.

• Khi có từ hai phụ tải trở lên, căn cứ vào phương thức liên kết của hai phụ tải

trở lên trong mạch điện, mạch điện được chia thành:

Mạch điện mắc nối tiếp

Mạch điện mắc song song

Mạch điện mắc hỗn hợp

SƠ ĐỒ MẠCH ĐIỆN Ô TÔ

ĐỊNH LUẬT ÔM

• Trong một mạch điện, giá trị dòng điện tỷ lệ nghịch với giá trị điện trở,

và tỷ lệ thuận với giá trị điện áp

Điện áp=dòng điện×Điện trở U=I×R

Dòng điện=Điện áp÷Điện trở I=U÷ R

Điện trở=Điện áp÷Dòng điện R=U÷ I

Uđiện áp

Rđiện trở

I dòng điện

ĐỊNH LUẬT WATT

• Đơn vị để đo công suất trong một đơn vị thời gian là Watt ： gọi tắt là W

Định luật watt xác định mối quan hệ giữa dòng điện, điện áp và công suất.

Công suất = Dòng điện×Điện áp P=I×U

Dòng điện= Công suất ÷Điện áp I=P÷U

Điện áp= Công suất ÷Dòng điện U=P÷I

PCông suất

Uđiện áp

I dòng điện

Định luật watt

• Ngoài ra, khi tăng thêm phụ kiện điện cho ô tô cần lựa chọn dây dẫn

có đường kính dây thích hợp, lúc này cần sử dụng định luật watt, ví

dụ, khi cần lắp một phụ kiện điện có công suất danh nghĩa là 48W lên ô tô EQ1230, thì dòng điện danh nghĩa thông qua là:

48W/24V ： 2A Căn cứ vào dòng điện danh nghĩa 2A có thể lựa chọn quy cách dây dẫn là 0.5.

Dòng điện cực

ĐẶC ĐIỂM MẠCH MẮC NỐI TIẾP

• Tổng điện trở là tổng hòa của tất cả các điện trở

Cầu chì

Bóng đèn Công tắc Bóng đèn Bóng đèn

Bóng đèn Bóng đèn Công tắc Bóng đèn Bóng đèn Bóng đèn

Bóng đèn

Bóng đèn

Bóng đèn

Công

tắc

Bóng đèn

Bóng đèn Bóng đèn Công

tắc

Công thức tính toán mạch nối tiếp

Công thức tính mạch điện mắc nối tiếp ： Tổng điện trở R=R1+R2+R3+………

Tổng điện áp U=U1+U2+U3+………

Tổng dòng điện I=I1=I2=I3=……

U1=I1×R1 ： U2 ： I2×R2 ： U3 ： I3×R3

Mạch điện song song

• Trong mạch điện mắc song song, dòng điện chạy ra từ ắc quy sẽ lần lượt chạy qua các

mạch nhánh có phụ tải, cuối cùng quay về cực âm của ắc quy Trong loại mạch điện

này, phụ tải của một mạch nhánh bị hỏng không ảnh hưởng đến sự vận hành của các

bộ phân trong các mạch nhánh khác Do vậy, mạch điện trên ô tô đều áp dụng

phương thức mắc điện song song để liên kết các phụ tải.

Cầu chì

Công tắc

Ắc quy

Đặc điểm mạch điện song song

tổng.

Cầu chì Công tắc

Đặc điểm mạch điện song song

Cầu chì

Cầu chì Công

Ắc quy

Ắc Quy

Công thức tính mạch điện mắc song song

1

1 1

1

1

R R

R

Hạ áp

• Khi dòng điện chạy qua phụ tải sẽ làm giảm điện áp Nếu các chi tiết điện trở tại bất kỳ một điểm nào đó quá nhiều sẽ làm cho điện thế ở hai đầu mạch điện của bộ phận này bị giảm quá lớn Điện thế của công tắc, cầu chì, hai đầu ổ cắm nối trong mạch điện ô tô trong trường hợp bình thường thường hạ xuống gần 0, nếu dùng điện áp kế đo phát hiện các bộ phận trên bị hạ áp quá lớn thì chứng tỏ đang gặp sự cố, cần sửa chữa kịp thời.

Ổ cắm nối Động

cơ điện

Ắc quy Công

tắc

Các bộ phận thường gặp trong mạch điện-Công

tắc

• Công tắc là thiết bị điều khiển thường gặp nhất trong mạch điện, nhân viên thao tác

nhập vào một động tác thì công tắc sẽ xuất hiện một trong hai trạng thái, trạng thái

kết nối hoặc trạng thái ngắt.

Trạng thái ngắt, điện trở vô

Công tắc

Công tắc

Bộ phận thường gặp trong mạch điện- Công tắc

• Công tắc trên ô tô thường được chia thành hai loại:

– Công tắc thường bật

– Công tắc thường tắt

• Vị trí lắp công tắc trên ô tô có hai loại ：

Đầu dây lửa điều

khiển

Đầu Thép nối điều

khiển

Công tắc

Công tắc

Bộ phận thường gặp trong mạch điện-Công tắc

• Phương pháp thể hiện công tắc trong

Bộ phận thường gặp trong mạch điện- Cầu dao

• Tác dụng: Thực hiện dòng điện nhỏ điều khiển dòng điện nhỏ

Điểm tiếp xúc

Phụ tải Cuộn dây điện trở lớn

Bộ phận thường gặp trong mạch điện- ： Cầu dao

• Ứng dụng của cầu dao trong mạch điện

Bộ phận thường gặp trong mạch điện- ： Cầu dao

• Sơ đồ cầu dao

Bộ phận thường gặp trong mạch điện- ： Thiết

bị bảo vệ mạch điện

• Cầu chì thường gặp ：

– Cầu chì (dây cầu chì)

– Dây dễ nóng chảy

Bộ phận thường gặp trong mạch điện- ： Thiết

bị bảo vệ mạch điện

• Cầu chì

– Tác dụng của cầu chì ： bảo đảm sự an toàn về điện cho các

mạch nhánh có phụ tải, tránh làm cháy dây điện khi quá tải.

– Vị trí lắp đặt thường gặp: trong panel thiết bị đo

– Phương pháp và nguyên tắc lựa chọn: tính dòng điện danh

nghĩa theo định luật watt sau đó cộng thêm 5%~10%.

Bộ phận thường gặp trong mạch điện- ： Thiết

bị bảo vệ mạch điện

• Dây dễ nóng chảy

– Tác dụng của dây dễ chảy ： bảo vệ đường dây

nguồn điện chính.

– Vị trí lắp đặt thường gặp ： thường nằm ở chỗ nối

chính gần ắc quy và động cơ điện.

– Phương pháp và nguyên tắc lựa chọn: thường nhỏ

hơn 4 số (to hơn 4 số) so với số của dây nó bảo

vệ ： ví dụ dây số 14 thì cần dây dễ nóng chảy số 18.

Sử dụng vạn năng kế

： 1 ： DCV gọi là nấc điện áp một

chiều, bút đỏ cắm vào cổng cắm V/Ω của

vạn năng kế multimeter : đầu đen cắm

vào cổng cắm COM của vạn năng kế

multimeter, khi đo điện áp mắc song song

với phụ tải Đề nghị điền tên của vạn

năng kế multimeter.

： 2 ： ACV gọi là nấc điện áp xoay

chiều, bút đỏ cắm vào cổng cắm V/Ω của

vạn năng kế multimeter : đầu đen cắm

vào cổng cắm COM của vạn năng kế

multimeter, khi đo điện áp mắc song song

với phụ tải

Màn hình LCD

Cực tính

Công tắc

Cổng cắm ống

ba cực

Nấc ống hai cực

Nấc ống 3 cực

Công tắc chọn nấc

đo lường

Cổng cắm liên kết

Sử dụng vạn năng kế

： 3 ： DCA gọi là nấc dòng điện

một chiều, bút đỏ cắm vào cổng cắm

“A” hoặc “20A”, khi dòng điện lớn

hơn 2 A thì phải cắm lên trên cổng

cắm 20A, khi dòng điện gần đạt 20A,

thời gian đo không được vượt quá 40

giây Bút đen cắm vào cổng cắm

COM của vạn năng kế multimeter

Khi đo dòng điện chỉ được phép mắc

nối tiếp với phụ tải, không được phép

mắc song song, nếu không sẽ làm

cháy vạn năng kế.

Màn hình LCD

Cực tính

Công tắc

Cổng cắm ống

ba cực

Nấc ống hai cực

Nấc ống 3 cực

Công tắc chọn nấc

đo lường

Cổng cắm liên kết

Sử dụng vạn năng kế

： 4 ： ACA gọi là nấc dòng điện

xoay chiều, bút đỏ cắm vào cổng cắm

“A” hoặc “20A”, khi dòng điện lớn

hơn 2 A thì phải cắm lên trên cổng

cắm 20A, khi dòng điện =20A, thời

gian đo không được vượt quá 40

giây Khi đo dòng điện chỉ được phép

mắc nối tiếp với phụ tải, không được

phép mắc song song với phụ tải, nếu

không sẽ làm cháy vạn năng kế.

Màn hình LCD

Cực tính

Công tắc

Cổng cắm ống

ba cực

Nấc ống hai cực

Nấc ống 3 cực

Công tắc chọn nấc

đo lường

Cổng cắm liên kết

Sử dụng vạn năng kế

： 5 ： OHM gọi là nấc điện trở, cổng cắm bút

đỏ, đen giống với cổng cắm của điện áp, do vậy

cần đặc biệt chú ý, trên cấp OHM tuyệt đối

không được đo sai điện áp!!! Nếu không sẽ làm

cháy vạn năng kế!

： 6 ： Nấc hFE dùng để đo ống ba cấp, cũng

dùng để phán đoán ống ba cấp

： 7 ： Nấc ống hai cực dùng để đo ống hai cực,

khi điện trở nhỏ hơn 30Ω, sẽ phát ra âm thanh

Bút đo màu đỏ là cực dương, bút đo màu đen là

cực âm (chú ý: ngược với vạn năng kế kiểu kim

chỉ - bút đo màu đỏ là cực âm, bút đo màu đen là

cực dương.)

Màn hình LCD

Cực tính

Công tắc

Cổng cắm ống

ba cực

Nấc ống hai cực

Nấc ống 3 cực

Công tắc chọn nấc

đo lường

Cổng cắm liên kết

Sử dụng vạn năng kế

• Chú ý ： Trên xe tuyệt đối không được dùng vạn năng kế để

thực hiện các phép đo dưới đây:

– 1 ： Mạch điện cao áp đánh lửa 2) Dòng điện khởi động 3) Trở kháng trong ắc quy

• Nếu không, sẽ làm cháy hỏng đồng hồ điện tử hoặc gây nguy hiểm đến tính mạng.

Điện áp mắc song song; dòng điện đầu tiên cần đổi dây, sau đó mắc nối tiếp; điện trở không mang điện; Chú ý dải đo; từ to đến nhỏ; Phải đo thể bán dẫn, đầu tiên cần phân biệt dây âm, dương;

Công cụ thường dùng để đo kiểm mạch điện

• Đoạn cáp nối

Đoạn cáp nối

Đầu dây nối

Đầu dây nối

Ắc quy

Đầu nối

Rơ le

Chuẩn đoán sự cố mạch điện

• Nghiêm cấm sử dụng phương pháp thử

lửa ：：：

• Sử dụng đèn thử hay dùng vạn năng kế ：

– Nếu trên xe không có mô đun điện tử, mạch điện tiêu hao

dòng điện khá nhiều, tức là điện trở phụ tải nhỏ hơn nhiều

so với điện trở của áp kế, dòng điện khi không cần điện trở,

tức là điện áp sinh ra trên phụ tải hạ xuống thì có thể làm

cho phụ tải thật không thể hoạt động được bình thường,

những mạch điện này tốt nhất dùng đèn để kiểm tra đo

– Nếu là mô đun điện tử, đặc biệt là đối với các mạch điện

điều khiển bằng máy tính, bắt buộc phải dùng vạn năng kế

kỹ thuật số kháng trở cao để kiểm tra đo lường.

Trạng thái sự cố mạch điện 1 ： Mạch hở

• Tính liên thông của mạch điện bị hỏng - mạch điện bị ngắt , mạch hở có thể xuất hiện ở mạch vòng cấp điện của mạch điện, cũng có thể ở trên mạch vòng Thép nối của mạch điện.

• Biện pháp chuẩn đoán sự cố mạch hở ：

– Đoạn cáp nối

Mạch hở

Mạch hở

Trạng thái sự cố mạch điện 2 ： đoản mạch

• Dòng điện không chạy theo đường thông thường mà rẽ mạch đi

vòng qua một phần đường thông thường

Ắc quy

Đoản mạch

• Khi gặp sự cố đoản mạch, dòng điện chưa đến bộ phận phụ tải chảy đến điểm thép nối, khi xuất hiện sự cố này, do cực điện trở mạch điện cấp điện nhỏ, làm cho nguồn điện kéo ra dòng điện quá lớn, làm đứt dây dễ nóng chảy.

Đèn thử

Đoản mạch thép nối

Ắc quy

Trạng thái sự cố mạch điện 3 ： Hạ áp điện ngoài

định mức

• Sụt áp ngoài định mức dùng để chỉ phần điện áp cấp cho bộ phận phụ tải bị các

phần khác của mạch điện “ăn mất” , chứ không phải dùng cho bộ phận phụ tải này

Điểm A điện áp hữu công = 12.000V TRừ đi điện áp tương ứng điểm B = 6.00 V

Sụt áp trên bóng đèn 1= 6.00 V Điện áp hữu công điểm C= 6.00V Trừ đi điện áp hữu công điểm D= 0.00V, sụt áp trên bóng đèn 2 =6.00V

Phân loại điện: điện một chiều và điện xoay chiều

• Điện một chiều ：

– Dòng điện không thay đổi và không

đổi chiều theo thời gian Còn gọi là

dòng điện không đổi Có cực âm và

dương cố định Ví dụ ắc quy, pin khô,

động cơ một chiều và các điện nguồn

chỉnh lưu Điện một chiều biểu thị

bằng DC.

• Điện xoay chiều ：

– Điện xoay chiều thay đổi và đổi hướng

theo chu kỳ thời gian Điện xoay chiều

biểu thị bằng AC.

0

t U

0 ð/2 ð 3ð/2 2ð ùt

u