Một số biện pháp dạy trẻ làm quen với các biểu tượng toán ở mẫu giáo 4 5 tuổi

Chính vì thế nên tôi đã chọn đề tài: " Một số biện pháp dạy trẻ Làm quen với các biểu tượng toán ở Mẫu giáo 4 - 5 tuổi " để viết sáng kiến kinh nghiệm.. - Thực tế ở trường Mầm non Nga Yê

A - ĐẶT VẤN ĐỀ

I - LÝ DO CHỌN ĐỀ TÀI:

Như chúng ta đã biết việc chăm sóc trẻ mầm non những thế hệ tương lai của đất nước là trọng trách của toàn xã hội, song việc nuôi dưỡng và giáo dục trẻ phát triển toàn diện về nhân cách đó là một vấn đề khoa học và cả một công trình nghệ thuật đòi hỏi mỗi người chúng ta phải có những tri thức sâu sẵc, thiết thực, một tâm hồn rộng mở và yêu quý con người Chúng ta là những cô giáo Mầm Non, là người mẹ hiền thứ hai của trẻ Vì vậy ngoài việc chăm sóc cho trẻ

có một sức khoẻ tốt thì vấn đề giáo dục trẻ cũng vô cung quan trọng

Giáo dục Mầm non là một trong những khâu quan trọng nhất của giáo dục trồng người Vì vậy đòi hỏi phải có sự giáo dục vơi chất lượng cao Đối với trẻ

ở trường Mầm non trẻ được vui chơi, hoạt động với đồ vật, trong đó hoạt động vui chơi đóng vai trò chủ đạo, không vì thế mà chúng ta sao nhãng việc cung cấp cho trẻ những kiến thức cơ bản, sớm hình thành cho trẻ khả năng tìm tòi khám phá thế giới xung quanh, mối quan hệ tự nhiên, xã hội qua các bộ môn như : Môi trường xung quanh, âm nhạc, thể dục, văn học, tạo hình Trong đó toán là bộ môn không thể thiếu trong việc phát triển toàn diện cho trẻ Nó đóng vai tròn quan trọng trong lĩnh vực của đời sống xã hội hiện nay đòi hỏi con người jphải có vốn hiểu biết toán học nhất đinh Mà bất kỳ ở lĩnh vực khoa học nào muốn phát triển đi sâu thì phải có một nên tảng, một tiền đề ngay từ đầu Chính vì thế nên lứa tuổi mẫu giáo việc hướng dẫn cho trẻ "Làm quen với biểu

tượng toán sơ đẳng" là cơ hội tốt sớm hình thành ở trẻ khả năng quan sát, so sánh phân tích, phát triển ngôn ngữ và tư duy logic Bên cạnh đó quá trình hình thành các biểu tượng ban đầu về toán đã góp phần hình thành và phát triển nhân cách cho trẻ ngay từ thuở ấu thơ Song để phát huy được vai trò đó thì không thể thiếu được sự giúp đỡ, hướng dẫn của người lớn, đặc biệt là cô giáo vậy làm thế nào để phát huy được vai trò giúp trẻ phát huy những biểu tượng toán

sơ đẳng một cách có hiệu quả tốt nhất Điều đó đã khiến tôi trăn trở, suy nghĩ, học hỏi để tìm ra biện pháp dạy trẻ tập đếm, tìm hiểu các biểu tượng ban đầu,

sơ đẳng về toán đạt kết quả cao qua các giờ học Chính vì thế nên tôi đã chọn

đề tài: " Một số biện pháp dạy trẻ Làm quen với các biểu tượng toán ở Mẫu giáo

4 - 5 tuổi " để viết sáng kiến kinh nghiệm

II - THỰC TRẠNG:

1 - Thuận lợi:

- Trường Mầm non Nga Yên chúng tôi là một ngôi trường khang trang sạch đẹp, đảm bảo vệ sinh môi trường

- Cơ sở vật chất nhà trường đầy đủ, đảm bảo cho việc chăm sóc giáo dục trẻ

- Bản thân tôi luôn trau dồi, học hỏi kiến thức cho mình Là người giáo viên Mầm non tôi luôn yêu nghề, mến trẻ, nguyện đem hếtkhả năng của mình

để phục vụ cho sự nghiệp

- Hàng tháng tôi luôn được Ban giám hiệu dự giờ, rút kinh nghiệm

- Trẻ mạnh dạn hồn nhiên, sạch sẽ, ngoan ngoãn

- Hầu hết giáo viên trong trường đạt trình độ chuẩn

Đó là điều kiện thuận lợi để dạy tốt môn học này Tuy nhiên bên cạnh những thuận lợi cũng không thể tránh khỏi những khó khăn

2 - Khó khăn:

- Vì thực hiện chương trình đổi mới nên việc tiếp thu của trẻ đối với môn Làm quen với tóan một phần nào đó còn hạn chế

- Thực tế ở trường Mầm non Nga Yên- Nga Sơn việc cho trẻ Làm quen với biểu tượng toán sơ đẳng không chỉ riêng lớp tôi mà kể cả các lớp trong trường nói chung, trẻ học toán như một sự bắt buộc, gò ép, trẻ tiếp thu một cách uể oải, nhàm chán Giáo viên lên lớp còn xa vời với thực tiễn, chưa áp dụng linh hoạt, sáng tạo, lồng ghép tích hợp các môn học Trong giờ dạy kiến thức còn sơ sài

do đó trẻ lĩnh hội kiến thức chưa sâu

3 - Kết quả của thực trạng: Số liệu ban đầu của lớp tôi phụ trách:

Tôi nghĩ muốn giúp cho trẻ Làm quen với một số biểu tượng toán đạt kết quả không chỉ dạy đầy đủ các bước theo một cách rập khuôn, máy móc mà còn phải có sự linh hoạt sáng tạo, gây hứng thú cho trẻ tham gia vào hoạt độngmột

cách tích cực bằng nhiều biện pháp Chính vì thế mà tôi rút ra được một số biện pháp nhằm nâng cao chất lượng cho trẻ Làm quen với biểu tượng toán đạt hiệu quả

B - GIẢI QUYẾT VẤN ĐỀ:

Các biện pháp để giải quyết thực trạng

1 - Biện pháp sử dụng kể chuyện:

Đã từ lâu bộ môn toán học được coi là khô khan,song từ cái khô khan đótôi

đx suy nghĩ sáng tạo các bài dạy dưới hình thức kể chuyện gây hứng thú cho tẻ trogn bài dạy Khi kể chuyện chú ý cốt truyện phải liền mạch, logic, hấp dẫn mang tính giáo dục, lời kể và thao tác của cô cũng như yêu cầu đối với trẻ thực hiện phải có sự đan xen, kết hợp, lời kể rõ ràng, mạch lạc ,có sự trầm bổng mới gây được hứng thú cho trẻ

Mỗi loại tiết dạy cần đưa ra côt truyện khác nhau không rập khuôn cái cũ dẫn đến trẻ nhàm chán, mỗi phần trong tiết đều phải có tình huống, lời dẫn và

sự lôi cuốn trẻ khac nhau

Ví dụ1: Bài 15: Dạy trẻ đếm đến 4, nhận biết các nhóm có 4 đối tượng

Phần ôn luyện kỹ năng đếm đến 3

Cô kể: ngày xửa ngày xưa có một gia đình nhà mèo sống với nhau rất là hạnh phúc, luôn luôn vui đùa bên nhau, các chú mèo con thi nhau hát tặng mẹ + Mèo hát : Meo, meo, meo ( 3 tiếng )

+ Mèo mẹ rất vui vuốt râu ( 3 lần )

+ Mèo mẹ thấy các con hát rất hay gật đầu ( 2 lần), mèo con gật đầu ( 1 lần) để đáp lại

+ Mèo mẹ vẫy đuôi ( 3 lần )

Mèo con vẫy đuôi ( 2 lần )

Ví dụ 2: Bài 16 : Trẻ biết so sánh , thêm bớt tạo sự bằng nhau giữa hai

nhóm đồ vật trong phạm vi bốn

Vào một buổi chiều đẹp trời các chú mèo xin phép mẹ ra bờ sông câu cá Trước khi đi mèo dặn các con không được mải chơi mà về muộn nhé Các chú mèo vâng ạ! Chào mẹ rồi xếp thành hàng nối đuôi nhau đi ra bờ sông ( Xếp các chú mèo thành một hàng ngang )

Ra đến bờ sông chú mèo nào cũng chăm chỉ câu cá, mỗi chú đều câu cho mình một con cá, riêng chỉ có mèo trắng buồn ngủ quá nên không câu được cá ( Xếp cho mỗi chú mèo một con cá, mèo trắng không có cá )

+ Khi tỉnh giấc mèo trắng thấy mình không câu được cá, liền oà khóc Vì vậy chúng mình tặng cho mèo trắng một con cá nào, cho trẻ lấy cá tặng cho mèo trắng, đếm nhóm cá và nhóm mèo , nhận xét và gắn thẻ số 4 tương ứng + Mặt trời xuống núi đi ngủ, các chú mèo vội vã về nhà, mèo trắng biết mình có lỗi vội chạy lại xin lỗi mẹ Mèo mẹ rất vui mang 2 con cá đi nướng cho các con

+ Lấy cất 2 con cá, nhận xét số cá và số mèo sau đó chọn thẻ số có số có số tương ứng với nhóm cá gắn thẻ số và cô cho trẻ thêm bớt tạo nhóm nhiều lần

2 - Chuẩn bị đồ dùng dạy học:

Việc sáng tạo chuyện kể gây hứng thú cho trẻ một cách tự nhiên thoải mái cho trẻ thì khâu chuẩn bị đồ dùng là rất quan trọng cần thiết Như chúng ta đã biết trẻ Mầm non nói chung và lứa tuổi mẫu giáo nhỡ 4 - 5 tuổi nói riêng tư duy trực quan hành động phát triển mạnh và chiếm ưu thế, khi trẻ làm quen về số lượng hoặc kích thước hình dạng thì trẻ phải được nhìn cụ thể vật đó Đối với việc làm quen về số lượngcó rất nhiều tiết có sự lặp lại giống nhau nhưng chỉ khác nhau về số lượng, nếu chỉ chuẩn bị đồ dùng sơ sài đơnđiệu thì dẫn tới trẻ học kết quả không cao do trẻ nhàm chán

Do đó tô có sự chuẩn bị đồ dùng cho các tiết dạy như sau:

Ví dụ1 : Đối với tiết dạy trẻ đếm đến 3, nhận biết các nhóm

Có 3 đối tượng tôi chuẩn bị voi - ô cho mỗi trẻ và cô dạy dưới hình thức các chú voi đi dạo chơi gặp trời mưa

Ví dụ 2 : Tiết dạy trẻ so sánh , thêm bớt tạođược sự bằng nhau giữa 2

nhóm đối tượng trong phạm vi 4

Tôi chuẩn bị mèo - cá cho mỗi trẻ và cho cô Dạy dưới hình thức mèo đi câu cá

Ví dụ 3 : Tiết dạy đếm đến 5, nhận biết các nhóm có 5 đối tượng

Tôi chuẩn bị thỏ và cà rốt cho trẻ và cô dạy dưới hình thức thỏ ra đồng nhỏ

cà rốt giúp mẹ

Trê cơ sở chuẩn bị đồ dùng như vậy, cô cần hướng dẫn cho trẻ thao tác cất lấy, sắp xếp hợplý, nhanh gọn, thông qua việc sử dụng đồ dùng để củng cố khắc

sâu kiến thức cho trẻ học mà không nhàm chán từ đó mà thu hút được sự chú ý của trẻ để tiết học đạt kết quả cao

3 - Biện pháp lồng ghép tích hợp các môn học:

Đưa tích hợp toán vào các môn học cô giáo phải có dự định trước và lựa chọn đưa vào một cách hợp lý, hấp dẫn trong từng bài dạy, mục đích giúp trẻ củng cố nhận thức, rèn luyện thành thạo các kỹ năng, thao tác, tư duy cần thiết theo quan điểm tích hợp lấy trẻ làm trung tâm, trẻ thực sự được hoạtđộng, được trải nghiệm một cách tích cực chủ động sáng tạo mà giáo viên chỉ là người đưa

ra hình thức tổ chức cho trẻ học, gợi mở cho trẻ hoạt động và cuối cùng là hệ thống hoá, chính xác hoá lại những thông tin mà trẻ đã tiếp nhận được, giáo viên cần phải tận dụng cơ hội cho trẻ được Làm quen với toán và các môn học:

Ví dụ:

- Môn Thể dục: bài dạy nhảy khép và tách chân

Nói tên hình? ( hình vuông ) Đếm 1 - 5 tất cả là 5 hình vuông

- Môn Môi trường xung quanh : Làm quen với một số loại quả

Đếm số lượng quả

- Môn Tạo hình: vẽ bông hoa

Đếm xem trẻ vẽ được mấy bông hoa So sánh với bạn ngồi bên cạnh xem

ai vẽ được nhìều hơn ,ai vẽ được ít hơn? là mấy bông hoa?

Trên đây là ví dụ cụ thể với từng tiết trong từng môn, đối với các môn Văn học, Thể dục, Âm nhạc thì Toán cũng đưa vào tích hợp một cách phong phúđa dạng…

4 - Biện pháp dạy trẻ mọi lúc, mọi nơi:

- Củng cố, rèn luyện và khắc sâu kiến thức, kỹ năng cho trẻ lĩnh hội tri thức toàn vẹn thì giáo viên cần phải tổ chức tốt tập luyện dưới nhiều hình thức như hoạt động ngoài trời, hoạtđộng chiều, buổi chơi sáng tạo và sau buổi học … vào các hoạt động trên tôi thường xuyên dạy trẻ ôn lại kiến thức đã học

Ở bất kỳ hoạt động nào có liên quan đến kiến thức toán sơ đẳng tôi thường đưa ra câu hỏi gợi mở để hỏi trẻ

- Hoạt động ngoài trời: ví dụ: quan sát hàng cây, cho trẻ đếm cây

" Cho trẻ nhặt lá sân trừơng"

Yêu cầu trẻ nhặt và đếm đủ số lượng 5 chiếc lá mang đến cho cô cùng kiểm tra : con nhặt được bao nhiêu chiếc lá, để chỉ số lượng lá ta phải dùng chữ

số mấy để chỉ ?

- Hoạt động dạo chơi xung quanh: cho trẻ đếm các đồ vật xung quanh

Ví dụ: Tham quan cánh đồng lúa

Đếm số bờ ruộng? ( 1 -4 tất cả là 4 bờ ruộng )

- Hoạt động vui chơi:

Ví dụ: Trò chơi: " nấu ăn" có 5 cái bát chia làm 2 bàn có những cách nào

chia ? ( một bàn có 1 cái- một bàn có 4 cái hoặc 1 bàn có 2 cái - 1 bàn có 3 cái )

Ví dụ : Phòng khám ký hiệu cho bệnh nhân đến khám ( số 1 ,2,3,4,5 để

bệnh nhân vào khám theo số thứ tự

- Hoạt động chiều:

Đối với bài tập luyện chung của cả lớp tôi lựa chọn bài tập không dễ quá

mà cũng không khó quá với tình hình đặc điểm của nhóm lớp, bài khó cho trẻ thông minh hơn, bài dễ cho trẻ trung bình kém

Một bài luyện tập chia nhóm 5 đối tượng ra làm thành 2 phần ( trẻ thông minh hơn yêu cầu trẻ tìm tất cả các cách vẽ hoa ghi số tương ứng )

Trẻ chia bằng một nhóm 3 bông hoa - một nhóm 2 bông hoa

* * * **

Một nhóm 1 bông hoa - một nhóm 4 bông hoa :

* ****

Đối với trẻ kém hơn yêu cầu trẻ chia bằng các khoanh tròn số hoa theo ý thích thành 2 phần và viết số tượng ứng

5 - Biện pháp phối kết hợp với gia đình:

Để trẻ luôn củng cố khắc sâu các biểu tượng toán và làm quen với các biểu tượng mới giúp trẻ phản ứng nhanh, lĩnh hội tốt trong giờ học tới, tôi thường xuyên trao đổi vơí phụ huynh trong giờ đón trả trẻ

Trao đổi với phụ huynh về tình hình học tập của các cháu , nhữngphần đã học và những phần cháu còn yếu cần phải bổ sung thêm khi ở nhà và làm quen dần với bài mới

Động viên đến mỗi gia đình quan tâm đến con em mình hơn, mua mỗi cháu một bộ que tính để trẻ tập đếm Đối với trẻ ở lứa tuổi này trẻ chỉ mới làm quen với nhóm 5 đối tượng Vì vậy cần dạy trẻ chia nhóm trong phạm vi 5 thành 2 phần Hoặc yêu cẩu trẻ xếp các hình học như hình vuông, tam giác, chữ nhật

+ Khuyến khích hỏi trẻ về số lượng đồ dùng, hình dạng… của một số đồ dùng ở nhà Ví dụ: khi ngồi ăn cơm hỏi trẻ cáimặt bàn có dạng hình gì?

+ Trong gia đình có 4 người thì phải lấy mấy đôi đũa ? ( 4 đôi ), lấy mấy cái bát ? ( 4 cái bát )

+ Khi đi chợ mua quả ngoài việc hỏi trẻ xem khi ăn phải cần làm gì? ( Rửa sạch, bóc vỏ, bỏ hạt… ), cung cấp chất gì? ( vi ta min và muối khoáng ), còn hỏi trẻ đếm múi cam chia cho 2 anh em

C - KẾT LUẬN:

1 - Kết quả nghiên cứu: Có số liệu so sánh đối chiếu

Qua một thời gian thực hiện kết hợp với một số biện pháp trên tôi đã giúp trẻ lĩnh hội các biểu tượng toán cơ bản đạt hiệu quả cao rõ rệt:

Trước khi đề ra biện pháp Sau khi đề ra biện pháp kết quả đạtđược

2 - Bài học kinh nghiệm:

Từ thực tế giảng dạy trẻ 4 - 5 tuổi, từ quá trình cho trẻ Làm quen với một

số biểu tượng toán Để đạt được kết quả như trên, tôi đã phải trăn trở rất nhiều, khảo sát, ghi chép qua từng tháng, từng giai đoạn theo dõi và tôi đã rút ra bài học kinh nghiệm sau:

- Côphải có trình độ chuyên môn vững vàng, nhiệt tình, luôn trăn trở , suy nghĩ tìm tòi, sáng tạo trong các biện pháp dạy trẻ Làm quen với các biểu tượng toán ở mẫu giáo nhỡ sao cho phù hợp đạt kết quả cao

- Chuẩn bị giao án đồ dùng dạy học chu đáo khi có giờ toán , đồ dùng phải đẹp hấp dẫn ,cốt truyện hay đảm bảo tính khoa học, tính giáo dục để trẻ hứng thú vào giờ học đạt kết quả

- Cô phải nắm bắt được đặcđiểm nhận thức của từng trẻ để có biện pháp bồi dưỡng, bổ sung các biểu tượgn toán sao cho phù hợp

- Cần cho trẻ làm quen với các biểu tượng toán ở mọi lúc, mọi nơi

- Phải biết lồng toán vào các môn học khác

- Phối kết hợp với gia đình để được sự ủng hộ từ phía phụ huynh giúp trẻ học tốt hơn

3 - Ý kiến đề xuất:

Trên đây là những biện pháp tôi luôn trăn trở , suy nghĩ và rút ra làm bài học kinh nghiệm cho bản thân trong việc giúp cho trẻ "Làm quen với các biểu tượng toán " ở lớp mẫu giáo nhỡ đạt hiệu quả cao Rất mong có sự tham gia đóng góp ý kiến của Ban giám hiệu và các bạn đồng nghiệp

Nga Sơn, ngày 17 tháng 4 năm 2007

Người viết

MAI THỊ NGUYỆT