Rèn luyện kỹ năng đọc hiểu thông qua sử dụng phiếu học tập trong tiết tập đọc lớp 3

Phần nội dung I- Những cơ sở khoa học của việc rèn kỹ năng đọc hiểu thông qua sử dụng phiếu học tập trong tiết tập đọc lớp 3.. Có thể nói, mục đích cuối cùng của dạy tập đọc ở trường tiể

MỤC LỤC

A PHẦN MỞ ĐẦU

1 Lý do chọn đề tài

2 Mục đích và đối tượng nghiên cứu

3 Nhiệm vụ của đề tài

4 Phương pháp nghiên cứu

B Phần nội dung

I- Những cơ sở khoa học của việc rèn kỹ năng đọc hiểu thông qua sử dụng phiếu học tập trong tiết tập đọc lớp 3

1 Cơ sở lý luận

2 Cơ sở tâm sinh lý

3 Cơ sở thực tiễn

II- Thực trạng sử dụng phiếu học tập trong việc dạy tập đọc lớp 3

1 Giới thiệu phiếu học tập

2 Những yêu cầu khi xây dựng phiếu học tập

3 Xây dựng phiếu học tập

4 Thiết kế giờ dạy theo phiếu học tập

5 Nhận xét đánh giá việc sử dụng phiếu học tập trong quá trình lên lớp C/ Kết luận

- Ý kiến đề xuất

A/ PHẦN MỞ ĐẦU

I- Lí do chọn đề tài

Do yêu cầu ngày một phát triển của xã hội nên giáo dục cũng đã có những đổi mới đáng kể cho phù hợp sự phát triển đó Thay đổi SGK, nội dung, chương trình và kéo theo là phương pháp dạy học cũng như đổi mới mang lại chất lượng giáo dục cao trong những năm vừa qua

Vận dụng phương pháp mới vào dạy học đã phát huy được tính sáng tạo trong học tập của các em Các em không phải tiếp thu kiến thức một cách bị động

mà ngược lại các em đã được chủ động tìm tòi và tự chiếm lĩnh kiến thức Người thầy đóng vai trò là người tổ chức, hướng dẫn hoạt động cho học sinh

Đổi mới phương pháp dạy học ở tiểu học hiện nay, chính là phát triển lựa chọn các phương pháp cho phù hợp từng nội dung của bài học và dạy học theo quan điểm lấy học sinh làm trung tâm Dạy học theo kiểu này đã phát huy tính sáng tạo độc lậ trong suy nghĩ của học sinh Vì vậy học sinh tiếp nhận kiến thức chủ yếu thông qua các hoạt động như thảo luận nhóm - phiếu học tập cá nhân… dưới sự hướng dãan của thầy giáo, học sinh được cuốn hút vào tìm hiểu và chiếm lĩnh kiến thức chủ động tự giác học tập đây là phương pháp phát huy tính tích cực của học sinh Bởi vì trong cuộc sống có vô cùng phong phú, nên người học dựa vào phương pháp này mà tự tìm ra kiến thức chân lý Còn đối với ngơừi thầy phải đảm nhiệm một trách nhiệm đó là chuẩn bị cho học sinh thật nhiều kiến thức vào đầu óc học sinh Thầy giáo không còn là người truyền đạt kiến thức có sẵn mà là người định hướng, đạo diễn, tổ chức cho học sinh tự mình khám phá ra chân lý, tự tìm ra kiến thức

Có thể nói, mục đích cuối cùng của dạy tập đọc ở trường tiểu học là nhằm hình thành cho học sinh những kỹ năng trong hoạt động giao tiếp ngôn ngữ Học sinh sử dụng ngôn ngữ để thông tin, để giao tiếp, để tiếp thu những thành tựu văn hoá, khoa học của nhân loại, để hưởng thụ sự giáo dục mà xã hội dành cho các

em Như vậy, đơn vị dạy và học tiếng là các hành động lời nói chứ không phải các đơn vị ngôn ngữ đã trìu tượng hoá hành động lời nói của học sinh ở trường tiểu học dạy học tập đọc là tổ chức hoạt động lời nói Chính vì vậy, dạy tập có một ý nghĩa to lớn ở trường tiểu học Đầu tiên học sinh được đọc, sau đó học sinh sử dụng đọc để học các môn khác

Việc sử dụng phiếu này giúp giáo viên có thể quan sát được quá trình làm việc của học sinh, lưu giữ được kết quả học tập trên giờ tập đọc của từng em để có

sự điều chỉnh hợp lý, kịp thời trong quá trình dạy học Về phía học sinh không còn tình trạng một vài học sinh giỏi phát viểu, ngồi nghe hay làm việc riêng mà tất cả được làm việc, đều nên lên ý kiến của mình Đây là hinìh thức tuy chưa được phổ biến nhưng khi tiến hành thực nghiệm đã thể hiện kết quả bước đầu tương đối khả quan Nó góp phần giúp cho giáo viên nhận thức rõ hơn bản chất của vấn đề sử dụng Phiếu học tập trên tập đọc, tháo gỡ được những khó khăn lúng túng của mình… và học sinh thoải mái trong giờ học, lớp học tích cực hơn.ư

Để góp phần nhỏ bé giúp các em rèn luyện kỹ năng đọc hiểu tôi đã chọn và nghiên cứu "Rèn luyện kỹ năng đọc hiểu thông qua sử dụng phiếu học tập trong tiết tập đọc lớp 3"

B- Nội dung

I- Những cơ sở khoa học của việc rèn luyện kỹ năng đọc hiểu thông qua sử dụng phiếu học tập tiết tập đọc lớp 3

1 Cơ sở lý luận

1.1 Cơ sở ngôn ngữ:

* Giới hiệu về đọc

Trong trường tiểu học các môn học khác nói chung và môn Tiếng việt nói riêng có nhiệm vụ là hình thành năng lực hoạt động ngôn ngữ cho học sinh, nhằm thẻ hiện rõ rệt cả 4 kỹ năng: nghe, nói, đọc, viết Đọc ở đây là hoạt động ngôn ngữ, là quá trình chuyển từ hình thức chữ viết sang các đơn vị nghĩa không có âm thành thức là đọc thầm giúp người đọc, người nghe hiểu một cách không đầy đủ Song song với việc đó mà hiện nay dạy tập đọc còn mang tính chủ quan, cảm tính đặc biệt là khi xác lập nội dung và phương pháp trong khi dạy đọc cho học sinh ở lứa tuổi tiểu học này

1.2 Cơ sở ngữ âm

Khi dạy tập đọc thì phương pháp của dạy tập đọc liên quan đến ngữ âm học chính âm, chính tả, chữ viết, ngữ điệu Do đó mà phương pháp dạyh tập đọc phải dựa trên kết quả nghiên cứu của ngôn ngữ hoc mà ngôn ngữ có liên quan mật thiết với vấn đề ngữ điệu tức là thay đổi giọng nói, giọng đọc là sự lên cao hay hạ thấp giọng đọc, giọng nói

Ngữ điệu là hiện tượng phức tạp có thể tách ra thành các yếu tố cơ bản có quan hệ với nhau Chỗ nghỉ (sự ngừng giọng hay ngắt giọng) Trọng tâm, âm

điệu, âm nhịp và âm sắc Dạy học đúng ngữ điệu là dạy học sinh biết làm chủ yếu

tố này Ngữ điệu là sự hài hợp về âm hưởng của bài đọc, nó có giá trị lớn để bộc

lộ cảm xúc Vì vậy sử dụng ngữ điệu rất quan trọng trong rèn luyện kỹ năng đọc hiểu thông qua phiếu học tập

Hiện nay ở nhà trường tiểu học mặ âm thanh của ngôn ngữ đặc biẹt là ngữ điệu chưa được chú ý đúng mức Đó là một trong những lý do khiến học sinh chúng ta đọc và nói chưa tốt nên dẫn đến việc đọc hiểu văn bản cũng không có hiệu quả cao

Dựa trên các đặc điểm về ngôn ngữ, các phong cách chức năng, các thể loại văn bản các đặc điểm thể loại của tác phẩm văn chương dùng làm gnữ điệu ở tiểu học (bài thơ, ca dao, bài văn…)

Chúng ta đã biết sự phân chia lời ở dạng nói được hình thức hoá bằng chỗ ngắt giọng phải trung hợp với ranh giới ngữ đoạn Khi đọc một bài thơ chỗ ngắt nhịp phải tương ứng với chỗ kết thúc một tiết đọc, ngữ đoạn, tiết đoạn là những khái niệm gắn với ý nghĩa gần với quan hệ ngữ pháp nên dạy ngắt giọng đúng, giúp cho việc hiểu bvăn bản được đọc Nhờ hiểu nghĩa và các quan hệ ngữ pháp ta đọc đúng chỗ ngắt giọng và ngược lại Chỗ ngắt giọng cũng là căn cứ để người xác định được ý nghĩa từ vựng, ngữ pháp, nội dung bài học

Vì vậy ra dễ dàng nhận thấy phương pháp dạy tập đọc không thể dựa trên những thành tựu nghiên cứu văn học nói riêng

2 Cơ sở tâm lý

Đọc là một hoạt động trí tuệ phức tạp mà cơ sở là việc tiếp nhận thông tin và chữ viết dựa trên hoạt đọng của cơ quan thị giác Đọc được xem như một hoạt

động có hai mặt quan hệ mất thiết với nhau, là sự việc sử dụng một bộ mã gồm hai phương tiện quá trình vận động của mặt sử dụng bộ mã chữ âm để phát ra một cách rtung thành những dòng văn, tự ghi lại lời nói âm thanh do là sự vanạ động của tư duy tình cảm, sử dụng bộ mã chữa nghĩa là mối quan hệ giữa các con chữ

và ý tưởng khái niệm chứa đựng bên trong để nhớ và hiểu cho được nội dung những gì được đọc

Đọc bao gồm những yếu tố như tiếp nhận bằng mắt hoặc hoạt động của các

cơ quan phát âm, cơ quan thính giác và hiểu những gì được đọc Đọc là đạt đến sự tổng hợp những mặt riêng lẻ này của quá trình đọc Đọc được xem như một hoạt động lời nói

Rèn luyện kỹ năgn đọc cho học sinh đòi hỏi một quá trình luyện đọc dài, chỉ chú ý đến việc chiếm lĩnh văn bản, nội dung sự kiện, cấu trúc, chủ đều, phương tiện biểu đạt

2.1 Cơ sở thực tiễn

Hiện nay khi xã hội phát triển thì việc nâng cao chất lượng giáo dục ắt phải được thay đổi về nội dung, chương trình và phương pháp dạy học Điều đó thật đáng cần phải quan tâm

2.2 Thực trạng của việc dạy tập đọc hiện nay của nhà trường tiểu học

Muốn thực hiện tốt một tiết tập đọc lớp 3 ở trường tiểu học hiện nay, yêu cầu giáo viên phải được bồi dưỡng nâng cao trình độ nghiệp vụ sư phạm để đổi mới phương pháp dạy học, để phát triển nền giáo dục hiện nay

Thực tiễn ở trường tiểu học Nga Điền cho thấy giáo viên ở đây về số lượng rất iét, song việc nhìn nhanạ chuyên đề đổi mới phương pháp dạy học, tự bồi

dưỡng từ các bạn đồng nghiệp để đổi mới cho mình trong quá trình dạy học đát kết quả cao Bên cạnh đó tôi còn thấy mặt hạn chế trong nhà trường, đặc biệt là bài lên lớp của tiết tập đọc, việc thể hiện còn chưa rõ nét, hầu hết giáo viên còn ngỡ ngàng khi đưa phương pháp mới như sử dụng phiếu học tập vào trong tiết tập đọc của lớp 3 hiện nay để thay đổi cách học, cách lĩnh hội tri thức mới của học sinh là hoàn toàn mới mẻ

Từ những thực tiễn trên giáo viên có cơ sở để xây dựng một tiết tập đọc lớp 3 một cách khoa học hơn đó là "Việc rèn luyện kỹ năng đọc hiểu thông qua sử dụng phiếu học tập trên giờ tập đọc"

II- Thực trạng sử dụng phiếu học tập trong việc dạy tập đọc lớp 3

1 Giới thiệu phiếu học tập

Dựa trên cơ sở của việc thực hiện các thao tác trong một tiết học Tiếng Việt Phiếu học tập này có những tác dụng thiết thực giúp học sinh hoàn thành nhiệm

vụ theo sự hướng dẫn chỉ đạo của giáo viên Phiếu học tập là công cụ cho học sinh học tập cũng như khả năng tư duy của học sinh đối với các dạng bài học

Phiếu học tập giúp học sinh biết kết hợp giữa các thao tác: Nghe, đọc, nói, viết trong giờ học mọt cách nhịp nhàng Trong giờ dạy giáo viên vừa cung cấp kiến thức mới vừa luyện tập củng có được kiến thức đã học Học sinh biết vận dụng trong cùng một giờ với phạm vi kiến thức đã được quy đinh, tạo nên sự hứng thư, gây không khí học tập sôi nổi, giảm đi sự nhàm chán của những cái đã được lặp đi lặp lại thường hay gặp

Phiếu học tập là cơ sở lưu lại kết quả học tập của học sinh, các em có thể tự mình kiểm tra lại kết quả học tập, giáo viên cũng tự kiểm tra đánh giá được mức

độ kiến thức truyền thụ đến học sinh Phiếu học tập là kết quả của cả thầy và trò hay đó là sản phẩm tạo ra được

Việc sử dụng phiếu học tập là một biện pháp mới được áp dụng vào giảng dạy mông Tiếng Việt cho học sinh tiểu học (Theo tinh thần đòi hỏi mới nội dung

và phương pháp)

2 Những yêu cầu khi xây dựng phiếu học tập

Nội dung, hình thức phải rõ ràng, bố cục chặt chẽ, rành rọt, dễ hiểu, chính xác, vừa sức, phù hợp với đặc điểm tâm sinh lý đối với học sinh Nội dung không quá dễ (với học sinh giỏi), quá khó (với học sinh yếu) Phải đảm bảo tính kích thích rò mò, tìm tòi cái mới, tư duy độc lập, chủ động sáng tạo phát triển ra cái nổi bật trọng tâm tạo nên sự hấp dẫn, hứng thú, lôi cuốn học sinh vào học tập

Nội dung đưa ra phải sát thực với chương trình đã và đang học, cung cấp đầy

đủ các kiến thức cơ bản, trọng tâm của sách giáo khoa, sách hướng dẫn

Đặc điểm phiếu học tập không cần đa dạng về nội dung, hình thức mà cần đảm bảo tính thẩm mĩ cao

3 Xây dựng phiếu học tập

- Phiếu học tập được xây dựng trên cơ sở sau:

- Phải gắn liền với nội dung phân phối chương trình

Phiếu học tập phải xây dựng trong toàn bộ năm học để tạo thói quen học tập cho học sinh

Cần dựa trên quy trình chung "Thầy hướng dẫn - trò thực hiện" một cách cụ thể Tuy nhiên việc xây dựng phiếu học tập là một việc làm hoàn toàn mới theo phương pháp mới về nội dung và phương pháp dạy học ở bậc tiểu học hiện nay

Bước đầu áp dụng "Phiếu học tập" vào giảng dạy tập đọc ở tiểu học là dựa trên các cơ sở đã được nêu ở trên Với hình thức này giờ dạy sẽ mang lại hiệu quả tích cực hơn

4 Thiết kế giờ dạy theo phiếu học tập

Các bớưc dạy giờ tập đọc bằng việc sử dụng phiếu học tập cho học sinh lớp 3

Tập đọc: Cây gạo (Tiết 2)

(Vũ Tú Nam)

I- ổn định tổ chức

- Cả lớp hạt một bài : Em yêu cây xanh

II- Kiểm tra bài cũ:

- Bài "Tôi trở thành công nhân" giáo viên goi 2 học sinh đọc bài

- Giáo viên nêu cầu hỏi yêu cầu học sinh trả lời

Hỏi: Tìm câu văn tả lại cảm xúc của tác giả trong ngày lao động đầu tiêun?

- Giáo viên nhận xét việc học ở nhà của học sinh và cho điểm

* Hoạt động trên lớp

Hoạt động 1: Giáo viên giới thiệu bài

- Khi nhớ về quê hương, trong tim nhiều người không bao giờ quên sắc hoa

đỏ lửa nổi bật giữa lá non xanh của cây gạo Nhất là lúc về xuân về, trên vòm lá gây gạo diễn ra ngày một mùa xuân của vô vàn chim chóc Hôm nay thầy cùng các em ngắm nhìn một "Cây gạo"Qua ngòi bút miêu tả của nhà văn Vũ Tú Nam

- Giáo viên ghi tên đầu bài lên bảng

- Giáo viên cho một học sinh đọc lại tên đầu bài

Tập đọc: Cây gạo.

Hoạt động 2: Giáo viên đọc mẫu toàn bài một lần

- Giáo viên hướng dẫn học sinh đọc bài

+ Đoạn 1: "Mùa xuân… đấy"

Giọng gợi tả thể hiện vẻ đẹp cây gạo Gọng sinh động, hơi nhanh, vui khi đọc những câu cuối đoạn miêu tả sinh hoạt của chim chóc

+ Đoạn 2: "Cây gạo… chim hót": Ngắt câu hỏi dài

+ Đoạn 3: "Hết… quê mẹ": Đọc giọng êm ái, chậm giãi, tình cảm

+ Chú giải:

Tiêu: Vật cắm làm mốc để từ xa dễ nhìn thấy

Cây gạo: Cây bóng mát (thường có ở Miền Bắc) ra hoa vào khoảng tháng 3

âm lịch, hoa có màu đỏ rất đẹp

Giáo viên cho 2 học sinh khá đọc bài

Học sinh cả lớp đọc thầm và theo dõi

Học sinh phát âm đúng những từ ngữ khó đọc

Giáo viên phát phiếu học tập cho học sinh

Học sinh đọc yêu cầu của câu 1 trong phiếu học tập

Câu 1: Nối từng ô bên trái với một ô thích hợp ở bên phải

Cây gạo Là hàng ngàn ánh sáng nến trong xanh Hàng ngàn bông boa Sững sững như một tháp đèn khổng lồ Hàng ngàn búp nõn Là hàng ngàn ngọn lửa hồng tươi

Học sinh hoàn thành câu 1

Hỏi: Cây gạo có kích thước như thế nào? Khi mùa xuân về cây gạo không giống cái gì?

(Cây gạo có kích thớưc cao, to sừng sững Khi mùa xuâ về cây gạo trông giống như một tháp đèn khổng lồ)

Hỏi: Tác giả ví hoa gạo là búp nõn của nó với những vật gì?

(Hàng ngàn bông hoà là hàng ngàn ánh nến trong xanh Hàng ngàn búp nõn

là hàng ngàn ngọn lửa hông tươi)

- Học sinh đọc yêu cầu 2 trong phiếu

Câu 2: Tìm những từ ngữ tả màu sắc trong đoạn văn tả cây gạo?

(Màu đỏ đậm tươi, màu xanh của hàng ngàn ngọn nến ngọn nến trong xanh…)

Giáo viên: Tất cả đều lóng lãnh, lung linh trong nắng, những sắc màu tươi sáng đó, khi phải phiếu ánh mặt trời sẽ càng rực rỡ, vẻ đẹp rực rõ tươi sáng đó của cây gạo gọi đến bao nhiêu là chim

Học sinh đọc hoàn thành câu 2

* Giải nghĩa từ

- Tháp đèn khổng lồ: Là nhiều ngọn đèn toả sáng kết hợp lại chồng chất lên nhau cao vút

- Ngọn lửa hồng tươi: Hoa gạo có màu đỏ mọng: Đỏ, đậm, tươi, bóng

- Trong xanh: Màu xanh non mềm mại

Học sinh đọc yêu cầu câu 3 trong phiếu học tập

Câu 3: Đánh đầu x vào tên các loài chim có trong bài

Chào mào Sáo đem

Sáo sậu Chiền chiện

Chích choè

Học sinh hoàn thành câu 3

Giáo viên: Vẻ đẹp rực rõ, tươi sáng của cây gạo đã gọi đến những loài chim gì? Chúng là gì trên cây gạo?

(Gọi đến các loài chim chào màu, sáo sậu, sáo đen, chúng bay đi bay về, trêu ghẹo nhau, trò chuyện ríu rít)

Giáo viên: Vẻ đẹp của cây gạo, lại thêm tiếng chim hót rộn ràng khiến không khí ở đây thật vui vẻ, náo nhiệt Từ ngữ nào thể hiện điều này?

(Ngày hội xuân)

Học sinh đọc yêu cầu câu 4

Câu 4: Đánh dấu x vào lý do mà em cho là đúng nhất

Vũ Tú Nam chọn cây gạo để tả vì:

Cây gạo có hoa nở suốt 4 mùa

Cây gạo có hoa đẹp và gọi đến rất nhiều chim

Cây gạo là một loài cây đẹp, gắn bó thân thiết với làng quê, quê hương của

Vũ Tú Nam

Học sin hoàn thành câu 4

Hoạt động 4: Luyện đọc

- Giáo viên đọc mẫu lần 2

- Giáo viên cho học sinh luyện đọc diễn cảm

* Liên hệ: ở quê em có cây gạo không?

Hoạt động 5: Củng cố - dặn dò