Khảo sát tình hình nuôi cá lóc thương phẩm ở tỉnh an giang

CHƯƠNG 1. GIỚI THIỆU 1.1 ĐẶT VẤN ĐỀ 1.2 MỤC TIÊU NGHIÊN CỨU 1.3 NỘI DUNG NGHIÊN CỨU

Xin g i l i c m n n các cô chú, anh ch công tác S NN&PTNT

An Giang, phòng Nông nghi p các huy n An Phú, Châu c, Châu Thành,Long Xuyên, Phú Tân và Tân Châu ã t n tình giúp khi tôi th c hi n tàinày Xin c cám n các b n l p Qu n lý ngh cá K31 và l p Kinh t Th y

n K31 ã khích l ng viên tôi trong su t quá trình h c t p

Cu i cùng xin g i l i cám n chân thành n gia ình, n i ã h tr r tnhi u v v t ch t c ng nh tinh th n cho tôi trong su t quá trình h c t p!

Xin bày t lòng bi t n chân thành nh t !

Tác gi

TÓM T T

tài này c th c hi n nh m kh o sát tình hình nuôi cá lóc th ng

ph m t nh An Giang ánh giá c hi n tr ng nuôi cá lóc và xu t

nh ng gi i pháp c b n góp ph n nâng cao hi u qu c a các mô hình nuôi cálóc t i a bàn nghiên c u Có 4 mô hình nuôi cá lóc ch y u An Giang c

kh o sát g m: 19 m u c a mô hình nuôi ao, 39 m u c a mô hình nuôi vèo ao,

ng bè là 37 m u và b b t nilon là 10 m u

t qu phân tích s li u cho th y: v n ng su t thì mô hình b b t cao

nh t (156,6 t n/1.000m3/v ) và th p nh t là mô hình nuôi ao (15,9n/1.000m3/v ) H s th c n (FCR) trung bình là 4,3±1,2 l n, cao nh t là

mô hình nuôi b b t (4,7 l n) và th p nh t là vèo ao (4,2 l n) Mô hình nuôi b

t có chi phí u t cao nh t (4.087,8 tri u ng/1.000m3/v ) và th p nh t là

mô hình nuôi ao (391,7 tri u ng/1.000m2/v ) L i nhu n cao nh t là môhình nuôi l ng/bè (365,1 tri u ng/1.000m3/v ) và th p nh t là mô vèo ao (-308,4 tri u ng/1.000m3/v )

Trong các mô hình nuôi cá còn t n t i nhi u khó kh n nh thi u v n,

ch b nh lây lan, thi u ki n th c v k thu t nuôi, giá u ra không n nh,

n v th i ti t, ngu n cung cá t p gi m, t n công ch m sóc…là nh ng v n quan tr ng và nh h ng tr c ti p n quá trình s n xu t T ó m t s gi ipháp c b n c xu t nh : mong mu n c h tr vay v n, t p hu nthêm k thu t nuôi, ch giá bán cao hay t tìm ngu n u ra khi s n ph m thu

ho ch

C L C

I C M T i

TÓM T T ii

C L C iii

DANH M C B NG vi

DANH M C HÌNH .viii

DANH M C T VÀ THU T NG VI T T T xi

Ch ng 1: GI I THI U 1

1.1 t v n 1

1.2 M c tiêu nghiên c u 2

1.2.1 M c tiêu t ng quát 2

1.2.2 M c tiêu c th 3

1.3 N i dung nghiên c u 3

Ch ng 2: T NG QUAN TÀI LI U 4

2.1 Tình hình nuôi th y s n trên th gi i 4

2.2 Tình hình nuôi Th y S n Vi t Nam 5

2.3 Tình hình nuôi th y s n ng b ng sông C u Long 7

2.4 Ngu n g c, khái ni m, s phân b c a các loài cá lóc trên th gi i 8

2.5 Thông tin v loài và các mô hình nuôi cá lóc Vi t Nam và BSCL 10

2.6 Thông tin t ng quan v u ki n t nhiên, kinh t - xã h i và tình hình nuôi tr ng th y s n t nh An Giang 12

2.6.1 u ki n t nhiên 12

2.6.2 u ki n kinh t - xã h i 14

2.6.3 Tình hình nuôi th y s n t nh An Giang 15

Ch ng 3: PH NG PHÁP NGHIÊN C U 17

3.1 Th i gian và ph m vi nghiên c u 17

3.2 Ph ng pháp thu th p s li u 17

3.3 Ph ng pháp x lý và phân tích s li u 18

Ch ng 4: K T QU TH O LU N 19

4.1 Thông tin chung v ch h nuôi cá lóc 19

4.1.1 tu i, trình v n hóa và s n m kinh nghi m nuôi cá lóc 19

4.1.2 Thông tin v s d ng lao ng 20

4.2 Thi t k mô hình nuôi 21

4.2.1 Di n tích/th tích th nuôi 21

4.2.2 Hình th c nuôi và s l ng ao/vèo/bè th nuôi 21

4.2.2 Mùa v và th i gian nuôi 21

4.2.3 Tháng chu n b c i t o ao nuôi 22

4.3 Thông tin v cá gi ng 23

4.3.1 L a ch n loài th nuôi 23

4.3.2 S l ng, m t th , kích c và giá mua cá gi ng 24

4.3.3 Tình hình ng và s d ng con gi ng 25

4.4 Qu n lý ngu n n c 26

4.5 Qu n lý d ch b nh cá nuôi 28

4.5.1 Các b nh th ng g p 28

4.5.2 Hi u qu phòng tr 29

4.6 S d ng th c n và t l các lo i th c n 29

4.7 Thu ho ch và tiêu th 30

4.7.1 T l s ng, s n l ng và n ng su t cá khi thu ho ch 30

4.7.2 Kích c và giá bán bình quân 31

4.7.3 Hình th c th c tiêu th 32

4.8 Phân tích các ch tiêu tài chính 32

4.8.1 Chi phí c nh và c c u 32

4.8.2 Chi phí bi n i và c c u 33

4.8.3 T ng chi phí và c c u 34

4.8.3 T ng thu nh p 35

4.8.3 L i nhu n và hi u qu kinh t c a các mô hình nuôi 35

4.8.3 M c l i-l trong n m 36

4.9 Phân tích các y u t nh h ng n n ng su t và l i nhu n 37

4.11 Nh n th c c a ng i nuôi 38

4.11.1 ánh giá nh n th c c a ng i nuôi trong vi c s d ng cá t p cho nuôi cá lóc th ng ph m 38

4.11.2 Thu n l i, khó kh n và gi i pháp c a nông h 39

4.12 Phân tích ma tr n SWOT 40

Ch ng 5: K T LU N VÀ XU T 41

5.1 K t lu n 41

5.2 xu t 42

TÀI LI U THAM KH O 43

PH L C 45

DANH M C B NG

ng 2.1: Di n tích m t n c nuôi tr ng th y s n c a Vi t Nam 2000-2006 6

ng 2.2: S n l ng th y s n nuôi tr ng phân theo a ph ng BSCL 8

ng 4.1: Tu i và s n m kinh nghi m nuôi cá lóc 19

ng 4.2: Trình v n hóa 19

ng 4.3: Hình th c tham gia ngành hàng cá lóc 20

ng 4.4: Ngu n lao ng tham gia nuôi cá lóc 20

ng 4.5: Di n tích/th tích th c nuôi 21

ng 4.6: Hình th c nuôi và s l ng ao/vèo/bè th nuôi 21

ng 4.7: Th i gian nuôi bình quân/v 22

ng 4.8: S l ng cá gi ng mua, m t th 24

ng 4.9: Kích c và giá cá gi ng khi mua 25

ng 4.10: Tình hình ng cá gi ng 26

ng 4.11: M c n c bình quân trong ao nuôi và t n su t thay n c 27

ng 4.12: Ngu n cung c p n c 27

ng 4.13: X lý n c u vào và u ra 28

ng 4.14: M c thi t h i c a các lo i b nh 29

ng 4.15: Hi u qu phòng tr 29

ng 4.16: S l ng th c n s d ng và h s th c n 30

ng 4.17: Tình hình sau khi thu ho ch cá nuôi 31

ng 4.18: Kích c và giá bán bình quân 32

ng 4.19: Hình th c tiêu th 32

ng 4.20: Kho n m c chi phí c nh trong nuôi cá lóc/v 33

ng 4.21: Chi phí bi n i và c c u 34

ng 4.22: T ng chi phí và c c u 34

ng 4.23: T ng thu nh p/v t nuôi cá 35

ng 4.24: Hi u qu kinh t c a các mô hình 36

ng 4.25: T l l i-l 36

ng 4.26: Các y u t nh h ng t i n ng su t & l i nhu n 37

ng 4.27: Nh n th c c a ng i nuôi khi s d ng cá t p làm th c n cho cá

lóc 38

DANH M C HÌNH

Hình 2.1 S n l ng nuôi tr ng th y s n Vi t Nam 5

Hình 2.2a Cá lóc en (Channa striata) 9

Hình 2.2b Cá lóc bông (Channa micropeltes) 9

Hình 2.3 B n hành chính t nh An Giang 13

Hình 4.1: S mùa v nuôi cá lóc c a nông h 22

Hình 4.2 Tháng th gi ng v 1 23

Hình 4.3 Tháng th gi ng v 2 23

Hình 4.4 L a ch n loài th nuôi 24

Hình 4.5 Hình th c c p thoát n c 27

Hình 4.6: M c xu t hi n các lo i b nh 28

Ch ng I

GI I THI U1.1 t v n

lâu con ng i ã h ng t i vi c khai thác và nuôi tr ng th y s n(NTTS), nh t là khi dân s gia t ng và nhu c u dinh d ng c a con ng ingày càng cao Tuy nhiên c n kh ng nh ngu n l i th y s n (NLTS) không

ph i là vô t n n u khai thác không i ôi v i b o v , tái t o và phát tri n thìngu n l i s khánh ki t Vi t Nam là m t trong nh ng qu c gia có ti m n ngphát tri n TS trong khu v c châu Á Thái Bình D ng V i m ng l i sôngngòi ch ng ch t kéo dài t L ng S n t i m i Cà Mau, Vi t Nam có ti m n ng

n cho phát tri n NTTS v i 1.692.878 ha di n tích m t n c, trong ó911.740 ha di n tích m t n c ng t và 761.138 ha di n tích m t n c l Di ntích NTTS n m 2002 là 955.101 ha, s n l ng là 976.100 t n, trong ó NTTS

c ng t là 42.500 ha v i nhi u i t ng nuôi và mô hình nuôi khác nhau(B th y s n, 2003) Di n tích NTTS c ng t ng lên qua các n m, n m 2004 c

c có 920.100 ha di n tích m t n c, n m 2005 t ng lên 959.900 ha dùngcho NTTS (T ng C c Th ng kê, 2005)

BSCL có nhi u d ng th y v c r t thu n l i cho NTTS, di n tích t nhiên c a BSCL là 189.400 ha, n n m 2003 ã là 614.600 ha và theo

ng s n l ng cá da tr n (cá tra, cá basa), cá lóc, tôm càng xanh,…Và cá lóc

hi n là i t ng nuôi quan tr ng trong c c u àn cá nuôi BSCL (Nguy n

n Th ng, 2004)

Cá Lóc (Channa striata) là loài có phân b r ng trong t nhiên và

th ng th y các th y v c n c ng t, ngày càng c nuôi nhi u BSCL

Cá có th thích nghi cao v i u ki n môi tr ng, t ng tr ng nhanh và nh t

là th t cá th m ngon, ít x ng

phát huy nh ng u th ó, m t s t nh BSCL nh : An Giang,

ng Tháp, C n Th , Kiên Giang,… ã u t phát tri n m nh m ngh nuôi

cá lóc v i nhi u mô hình nuôi khác nhau nh : nuôi l ng/bè trên sông, vèo trênsông, vèo trong ao, nuôi trong ao t, hay c trong b n nylon

Tuy nhiên các mô hình nuôi cá lóc có th t s t hi u qu t i u!? Các

u t kinh t - k thu t có tác d ng r t l n t i s n l ng thu ho ch và l inhu n!?Tình hình s d ng cá t p làm th c n chính cho i t ng nuôi này cólàm gi m áng k ngu n l i th y s n t nhiên!?

nh ng lý do ã nêu giúp nhóm chúng em có ý t ng th c hi n tài “Kh o sát tình hình nuôi cá lóc th ng ph m t nh An Giang” Trongkhuôn kh lu n v n t t nghi p, em quy t nh ch n các i t ng kh o sát là

cá lóc lai (ch a có tên khoa h c), cá lóc bông (Channa micropeltes) và cá lóc

en (Channa striata) nh m ánh giá vai trò c ng nh hi n tr ng c a mô hình,

ng th i phân tích các y u t kinh t - k thu t nh h ng t i n ng su t và l inhu n c a mô hình nuôi cá lóc th ng ph m t nh An Giang, t ó xu tcác gi i pháp c b n c i thi n hi u qu kinh t - k thu t, góp ph n nângcao n ng su t và l i nhu n, mang l i hi u qu kinh t cho mô hình và góp

ph n b o v NLTS An Giang

1.2 c tiêu nghiên c u

1.2.1 c tiêu t ng quát

Nh m ánh giá c hi n tr ng nuôi cá lóc c a t nh An giang và

xu t nh ng gi i pháp c b n góp ph n nâng cao hi u qu c a các mô hình nuôi

(4) xu t m t s gi i pháp c b n c i thi n hi u qu kinh t -k thu t góp ph n nâng cao n ng su t và l i nhu n mang l i hi u

qu kinh t và b o v ngu n l i th y s n.

lo i hình nuôi, s n xu t th c n phù h p, các bi n pháp phòng tr b nh,

ph ng pháp b o qu n sau thu ho ch v.v còn r t nhi u v n mà b t c m tnhà qu n lý, nghiên c u v NTTS nào c ng ph i nh n th c m t cách sâu s c

và tìm cách tháo g Trong ó vi c phát tri n b n v ng trong NTTS là m t v n

c n c quan tâm úng m c N u nh ng ng i NTTS không có c

nh ng gi i pháp nhanh chóng, hi u qu và ng nh t thì không th phát tri nNTTS b n v ng c S phát tri n vùng nuôi thi u quy ho ch và u t lâudài ã tr thành m t nguy c tr c m t i v i nhi u n c phát tri n NTTSquá nhanh, trên h t là s c nh tranh kh c li t trên th ng tr ng òi h i các

c s n xu t ph i liên t c t ng ch t l ng và h giá thành s n ph m trong khi

n gi c s phát tri n b n v ng, ng th i l i ph i h t s c nhanh nh ytrong công tác xúc ti n th ng m i chi m l nh th tr ng

2.1 Tình hình nuôi th y s n trên th gi i

Ngày nay v i i ng cán b có trình khoa h c k thu t cao cùng

i nhi u u ki n thu n l i khác thì ngh nuôi th y s n trên th gi i angphát tri n r t m nh NTTS th gi i có t c t ng tr ng r t nhanh v i t c

ng bình quân 8,8%/n m (theo báo cáo c a FAO) T ng s n l ng thu s n

th gi i n m 2007 c tính t 146 tri u t n, t ng s n l ng thu s n khai thác

t 94 tri u t n (64,3%) và s n l ng thu s n nuôi t 52 tri u t n (35,6%).Khai thác còn chi m t tr ng cao nh ng h u nh không t ng do ã g n t

c n ng su t t i a

Hi n nay, th y s n nuôi chi m kho ng 45% l ng tiêu th th y s n c acon ng i, v i 48 tri u t n/n m S n l ng nuôi th y s n các n c Châu Áchi m kho ng 88% t ng s n l ng thu s n toàn c u V s n l ng nuôi thì cáchép ng u v i 21 tri u t n, nhuy n th hai m nh v t 13,5 tri u t n, cácloài thu s n n c ng t khác t 8,6 tri u t n, giáp xác và tôm t 4,4 tri u

n S n l ng th y s n nuôi n c ng t n m 2007 là kho ng 35 tri u t n, Vi tNam ng th 3 th gi i (FAO, 2006)

n n m 2030, th gi i s c n thêm 37 tri u t n th y s n m i n m duy trì c m c tiêu th nh hi n nay do dân s t ng Vì các ng tr ngtruy n th ng ã g n ch m m c khai thác t i a nên nuôi th y s n là cách duy

nh t bù p thi u h t Nh ng vi c ó ch có th th c hi n c n u cxúc ti n và qu n lý m t cách có trách nhi m M t báo cáo c a FAO (2005)

kh ng nh ch có nuôi tr ng th y s n m i có th xóa ói gi m nghèo và gi mtình tr ng suy dinh d ng Riêng Châu Á, NTTS tr c ti p t o ra vi c làmcho kho ng 12 tri u ng i

2.2 Tình hình nuôi th y s n Vi t Nam

Tr c th k 20 ngh nuôi th y s n n c ta g n nh ch a phát tri n,mãi n nh ng n m c a th p k 30 ngh nuôi th y s n m i b t u phát tri n

mi n B c, n nay thì ã phát tri n kh p c n c (theo trang web c a B Th yn) Theo th ng kê c a Vi n Kinh T và Quy Ho ch Th y S n n m 1990 s n

ng cá n c ng t mi n B c kho ng 42.393 t n, mi n Nam 1986 là79.560 t n n 1999 tính riêng cá nuôi n c ng t s n l ng c n c t386.000 t n (B Thu S n, 2000)

Hình 2.1: S n l ng nuôi tr ng th y s n Vi t Nam n m 1997 – 2006

(ngu n FAO, 2007)Ngành thu s n Vi t Nam trong nh ng n m qua t t c t ng tr ngbình quân 18,4%/n m ây là m t b c ti n nh y v t góp ph n quan tr ngtrong vi c xu t kh u c ng nh cung c p ngu n th c ph m cho c n c

N c ta có di n tích n c ng t n i a r t r ng l n, bên c nh ó là h

th ng sông su i, kênh m ng dày c có ti m n ng di n tích NTTS r t l n

Trong n m 2007, di n tích có kh n ng phát tri n th y s n trong c n c là 1,7tri u ha, s n l ng th y s n c n c c t 3,9 tri u t n trong ó khai thác

t 1,95 tri u t n, nuôi tr ng 1,95 tri u t n, k t 2006 thì Vi t Nam ã v nlên ng th 3 v s n l ng NTTS th gi i (n m 2005 Vi t Nam ch ng th6) Kim ng ch xu t kh u 3,75 t USD là ngu n thu ngo i t l n th 4 c a Vi tNam (5,25% GDP Vi t Nam) và ng th 6 v kim ng ch xu t kh u th y s n

th gi i Di n tích NTTS t ng u n theo t ng n m su t t 1981 t i nay, t

230 nghìn ha n m 1981 lên 384,6 nghìn ha n m 1986, n nay ã t g n 2tri u ha (T ng c c Th ng kê, 2008)

di n tích m t n c dùng trong nuôi tr ng v n còn h n ch so v i ti m l c có

th khai thác và t p trung ch y u BSCL, trong ó thì cá có s n l ng l n

nh t còn tôm là loài có giá tr , chi m t tr ng l n và c u tiên trong xu t

kh u Vi t Nam hi n nay, trong b i c nh mà th y s n ánh b t g n b ã bkhai thác t i gi i h n và ánh b t xa b còn h n ch thì vi c áp ng nhu c u

th y s n s ch y u do ngành nuôi tr ng cung ng Hi n Vi t Nam ng

th n m trong s các n c ng u th gi i v cung c p s n l ng th y s nnuôi tr ng

2.3 Tình hình nuôi th y s n ng b ng sông C u Long

Nhi u n m qua, nuôi tr ng, ch bi n và xu t kh u th y s n ã tr thành

th m nh kinh t c bi t khu v c BSCL, bi n n i ây thành m t vùng

tr ng m v NTTS cho tiêu dùng và xu t kh u c a c n c BSCL là m ttrong b y vùng kinh t tr ng m quan tr ng trong c n c, có kho ng685.800 ha (2005) m t n c nuôi th y s n v i t ng s n l ng h ng n m lên

n h n 1,5 tri u t n, chi m h n 70% s n l ng th y s n nuôi c a c n c Làvùng nuôi th y s n l n nh t c n c, di n tích nuôi tr ng kho ng 60% di ntích nuôi c n c, s n l ng nuôi tr ng chi m 65% s n l ng c n c và giá

tr xu t kh u th y s n chi m 51% c a c n c N m 2003 kinh ng ch xu t

kh u c a ngành th y s n t 2.240 tri u USD (Th i báo kinh t , 2004)

nh ng n m 1980 tr l i ây di n tích nuôi th y s n không ng ng

c m r ng: n m 1998 di n tích nuôi cá n c ng t là 335.9 ngàn ha n

2001 ã t ng lên 408.7 ngàn ha Vi c a d ng các mô hình và m r ng di ntích ã góp ph n áng k vào vi c gia t ng s n l ng, nhi u công trình khoa

c ti n b ã c ng d ng vào s n xu t

ng 2.2: S n l ng th y s n nuôi tr ng phân theo a ph ng BSCL

VT: Nghìn t n

2000 2001 2002 2003 2004 2005 2006 2007

N C 589,6 709,9 844,8 1.003,2 1.202,5 1.478,0 1.693,9 2.085,3 BSCL 365,1 444,4 518,7 634,8 773,3 1.002,8 1.166,8 1.508,1

(Ngu n: Th i báo kinh t , 2004)

2.4 Ngu n g c và m t s khái ni m, s phân b c a các loài cá lóc trên th gi i

Cá Lóc trong ti ng Anh c g i là cá “ u r n” (snakehead), ám ch

n cái u thuôn và tròn trông gi ng nh u r n H cá lóc Channidae bao

m 2 chi là Channa, phân b châu Á và chi Parachanna, phân b châu

Phi Chi Channa có 26 loài còn chi Parachanna có 3 loài Phía trên n p mang

a cá lóc có m t c u trúc màng g i là mang ph (suprabranchial organ), qua

ó ô-xy t không khí có th th m th u tr c ti p vào m ch máu; nh v y mà cálóc có th t n t i trong môi tr ng nghèo ôxy ho c bò trên c n, v t qua rào

n thâm nh p vào các vùng n c m i Mang ph chi Parachanna có c u

trúc n gi n h n chi Channa; ch c n ng c a nó c ng t ng t nh mê l

(labyrinth) nh ng loài thu c h Osphronemidae, ch ng h n nh cá rô ng

nh ng không phát tri n b ng

Hình 2.2a: Cá lóc en (Channa striata)

Hình 2.2b: Cá lóc bông (Channa micropeltes)

H u h t các ý ki n u cho r ng t tiên c a cá lóc xu t hi n m t tronghai l c a châu Á ho c châu Phi r i m i thâm nh p vào l c a kia khi chúngthông v i nhau vào m t th i m nào ó trong quá kh C u trúc mang n

gi n h n chi Parachanna cho th y loài t tiên c a cá lóc xu t hi n tr c tiên châu Phi trong khi s l ng loài ít i y l i cho th y u ng c l i Trên

th c t , hóa th ch cá lóc c x a nh t l i c phát hi n châu Âu và có niên

i vào cu i i Oligocene và u i Miocene (cách nay t 20 n 25 tri um) Nh v y, t tiên c a chúng ph i xu t hi n t tr c ó và ng i ta tin

ng ó là vào k Jurassic! (cách nay trên 100 tri u n m)

Cá lóc phân b ch y u trong vùng nhi t i và c n nhi t i châuPhi và châu Á; tuy nhiên cá bi t có vài loài phân b nh ng vùng khí h u

nh h n nh Trung Qu c, Hàn Qu c và vùng Siberia M c dù không ph i làloài cá n c ng t s khai, cá lóc l i hoàn toàn thích nghi v i n c ng t và

ch u ng m n r t kém Chúng s ng ch y u sông và kênh r ch; ngoài rachúng còn xu t hi n ao, h , ru ng lúa, ho c m l y Chúng có th t n t itrong môi tr ng nghèo ô-xy nh kh n ng “hít th ” trong không khí M t sloài có kh n ng ch u ng c bi t; ch ng h n loài Channa banganensis s ng

vùng “n c en” có acid cao (3-4 pH); r i các loài Channa gachua,

Channa striata và Channa punctata có th ch u ng c t m pH bi n thiên

t r ng, t 4 n 9 trong vòng 72 gi ; còn loài Channa argus sôngAmur, Siberia l i có th s ng sót qua mùa ông kh c nghi t

2.5 Thông tin v các loài và các mô hình nuôi cá lóc Vi t Nam - BSCL

Theo nh lo i cá n c ng t vùng ng b ng sông C u Long (Tr ng

Tài li u gi ng d y c a khoa thu s n tr ng i h c C n Th còn ghi

nh n thêm loài cá lóc môi tr (Channa sp.) r t ph bi n các vùng l nh An

Giang và ng Tháp mi n Nam, cá lóc en, cá lóc môi tr và cá lóc bông

c nuôi l y th t cung c p cho th tr ng trong n c và xu t kh u; ph ng

th c nuôi ch y u là nuôi trong ao hay trong các l ng, bè th trên sông G n

ây, nhi u trang báo n t a tin nông dân mi n Trung và mi n B c b t

u nuôi cá lóc bông và cá lóc môi tr ; không rõ nh ng loài này có thích h p

i a bàn m i hay không nh ng ây c ng là tin r t áng m ng vì nh ng loài

cá r t d nuôi và chóng l n này có th giúp nông dân c i thi n kinh t gia ình.Tóm l i, các loài cá lóc Vi t Nam bao g m:

- Cá lóc en hay còn g i là cá x p (Channa striata) và cá chành d c hay còn g i là cá chu i su i (Channa gachua) có phân b r ng, trong kh p các

S l ng các loài trong danh sách này có th s gia t ng m t khi nh ngnghiên c u và th ng kê m i c a các nhà khoa h c c ti n hành trong t nglai

nh ng n m 1990 tr v tr c, m t s ng i dân BSCL có xây

ng ao h m nuôi cá lóc trong khu v n c a mình theo h sinh thái VAC,ngu n cá gi ng c v t t nhiên ao, h , sông, su i Trong các n m 1995 –

1996, Trung tâm Qu c Gia Gi ng Th y S n N c Ng t Nam B ã nghiên

u thành công tài sinh s n nhân t o cá lóc t nuôi v cá b m , cho nhân t o, ng nuôi cá gi ng S thành công c a tài ã tri n khai s n xu tnhân r ng cá lóc và n nay chúng ta ã ch ng gi ng mà không ph i i v t ngoài t nhiên Các lo i mô hình nuôi cá lóc BSCL c ng phát tri n r t adang, có khá nhi u mô hình ã c áp d ng nuôi t hi u qu cao nh : nuôitrong vèo l i, nuôi bè, nuôi trong ao t, nuôi trong mùng, hay nuôi c trong

n nylon

2.6 Thông tin t ng quan v u ki n t nhiín, kinh t - xê h i vă tình hình nuôi tr ng th y s n t nh An Giang

c giâp Campuchia, v i ng biín gi i qu c gia dăi 95 km Phía ông vẵng b c giâp t nh ng Thâp (113 km) Phía ông nam giâp t nh C n Th(45 km) Phía nam vă tđy nam giâp t nh Kiín Giang (62 km)

Câc n v hănh chính tr c thu c t nh An Giang g m có: thănh phLong Xuyín, th xê Chđu c vă 9 huy n Chđu Thănh, Tho i S n, Ch M i,Phú Tđn, Tđn Chđu, An Phú, Chđu Phú, T nh Biín, Tri Tôn, v i 150 n vhănh chính c s (trong ó có 13 ph ng vă 15 th tr n, 122 xê, 114 khóm,

mm vă hình thănh 2 mùa: Mùa khô: thâng 12 - thâng 4, m a ít nh t văo thâng

2 Mùa m a: thâng 5 - thâng 11, m a nhi u nh t văo thâng 9

Văo mùa l , toăn t nh có kho ng 70- 80% di n tích b ng p n c, đy

lă th i m thích h p cho câc loăi th y sinh v t sinh s n vă phât tri n Ngu n

i th y s n đy r t phong phú v thănh ph n loăi, có kho ng 140 loăi câ

xu t hi n trong a băn t nh An Giang vă ngu n l i th y s n luôn c bsung t th ng ngu n sông Mí Kông vă Bi n h thu c Campuchia v văomùa l hăng n m

Hình 2.3 B n hành chính t nh An Giang

(Ngu n: www.angiang.gov.vn)

2.6.2 u ki n kinh t - xã h i

Theo th ng kê n m 2004 dân s c a t nh An Giang là: 2.170.095ng i,

i m t dân s khá cao 632 ng i/km2 T c t ng dân s bình quân là:1,39% Trong ó dân s thành th t ng nhanh h n nông thôn tuy nhiên t ptrung ông nh t v n là nông thôn v i 76% Dân c trong t nh g m 4 dân t c

ch y u: Kinh 91%, Hoa 4 - 5%, Khmer 4,31%, Ch m 0,61% còn l i là cácdân t c thi u s khác S ng i trong tu i lao ng: 59,72% L c l ng lao

ng ch y u t p trung ngành nông lâm th y s n v i kho ng 73%, ngànhcông nghi p - xây d ng chi m kho ng 7,6% còn l i là ngành d ch v 19,4%

c u này chuy n bi n khá ch m t n m 1995 t i nay C ng ng các dân

c trong t nh s ng hoà ng v i nhau Dân t c Hoa s ng t p trung ch y u khu v c thành th , dân t c Ch m s ng ch y u hai huy n Tân Châu và PhúTân, m t s ít huy n Châu Thành Dân t c Khmer s ng t p trung vùng núithu c hai huy n T nh Biên và Tri Tôn

Thành ph n tôn giáo An Giang r t a d ng, g m các tôn giáo sau: o

Ph t giáo: 157.740 h chi m t l cao nh t 44,7%; o Hoà H o: 150.733 hchi m 42,7%; o Cao ài 13.613 h chi m 3,9%; o Công giáo 11.216 hchi m 3,1%; o H i giáo 2.250 h chi m 0,6%; các lo i o khác 9.731 hchi m 2,7% Riêng h không có o là 7.903 h chi m 2,2% H n hai tri udân An Giang, ng nh t là dân t c Kinh, Khmer, Ch m, Hoa ang s ng vàlao ng s n xu t trên 3.424 km2 thu c châu th ng b ng Sông C u Long,

là n i có nhi u ngu n l c v s n xu t nông nghi p, ng nghi p, có núi r ng,tài nguyên khoáng s n, có c a kh u biên gi i qu c gia và qu c t , có nhi u ditích l ch s v n hóa dân t c lâu i, phong c nh h u tình, ó là l i th pháttri n kinh t - xã h i a d ng trong th i gian qua

Ti m n ng du l ch

M t trong nh ng l i th c a An Giang là có b dày v v n hóa, l ch struy n th ng, g n li n v i Các khu du l ch, di tích l ch s , v n hoá, t p t c l

i c truy n, nh :

§ Khu l u ni m quê h ng Bác Tôn t i Cù lao Ông H , xã M Hoà

ng, thành ph Long Xuyên, c bao b c b i dòng sông H u, khí h u mát

v i các v n cây n trái quanh n m Khu l u ni m th i niên thi u c a BácTôn là di tích c B V n hoá công nh n

§ Nhà B o tàng t i ng Tho i Ng c H u, ph ng M Long, th xãLong Xuyên Bao g m 3 khu tr ng bày: Cu c i và s nghi p Bác Tôn, n n

n hoá óc Eo và công cu c kháng chi n ch ng Pháp, M

§ Khu du l ch Châu c núi Sam, r t quen thu c v i nhân dân m i mi n

t n c, mang nhi u s c thái tín ng ng, l ch s và ngh thu t c áo Bao

m c m di tích c công nh n: L ng Tho i Ng c H u; Mi u Bà Chúa X ,chùa Tây An, di tích Chùa Hang, ình Châu Phú

§ Khu du l ch Lâm viên núi C m t i huy n T nh Biên m t à L t t i

ng b ng sông C u Long Khí h u mát m , nhi t bình quân 18–240C, n i

n ngh v i y các ti n nghi Du khách n tham quan có th bi t n adanh Th t S n - B y núi, nhi u c nh chùa, núi non còn gi c nét hoang s

n g i v i thiên nhiên

§ Di tích Hoà Thành C t là di tích l ch s v n hoá và ki n trúc ngh

thu t c B công nh n t i xã Nh n H ng, huy n T nh Biên Du khách có

th tham quan h ch a n c Ô-t k-Sa và các di tích huy n Tri Tôn g n ó

Di tích c công nh n t i huy n Tri Tôn (xã Ba Chúc) ph n ánh t i ác c aKhmer i v i nhân dân biên gi i: Nhà M (tr ng bày g n 1.000 b x ng

ng i b gi t t p trung), Chùa Tam B u, mi u An nh (Chùa Phi Lai) Dukhách có th tham quan di tích i T c D p, qua núi á có nhi u hang ng,dùng làm c n c cách m ng tr c kia, di tích n y c công nh n thu c núi

Cô Tô Ngoài ra, Tri Tôn còn có Chùa Xà Tón c xây d ng g n 200 n m là

di tích ki n trúc ngh thu t mang s c thái riêng c a dân t c Kh mer c B

n hoá công nh n

§ Khu di tích kh o c n n v n minh Óc Eo c a dân t c Phù Nam t i

huy n Tho i S n cách th xã Long Xuyên 40 km Di tích c công nh n t i

th xã c a huy n: Hai bia á và T ng Ph t 4 tay là di tích ki n trúc ngh thu t

và Bia Tho i S n là di tích l ch s

( www.angiangbusiness.gov.vn )

2.6.3 Tình hình nuôi th y s n t nh An Giang

Theo S NN&PTNT An Giang, n m 2007 t ng di n tích ang nuôi

th y s n c a t nh là: 2.384 ha Trong ó, di n tích nuôi cá tra: 1.394 ha, riêngnuôi tôm: 742 ha

l ng/bè ang th nuôi là 2.591 cái, trong ó: Cá tra, basa: 228 bè, Cálóc: 1.218 bè, Cá rô phi: 125 bè, Cá iêu h ng: 174 bè, Cá he, mè vinh: 119

bè, Cá hú: 77 bè

n l ng nuôi c t: 263.592 t n, s n l ng khai thác c t:52.000 t n (cá 40.000 t n, th y s n khác kho ng 12.000 t n) L ng cá xu t

kh u t 125.710 t n t ng ng 332,105 tri u USD

Th tr ng tiêu th s n ph m ch bi n ch y u là dùng cho xu t kh utrong 11 tháng u n m 2007, ã xu t kh u tr c ti p qua 63 n c, trong ó có

t s n c hoàn toàn m i nh : Baren (Châu Á), A-ru-ba, Montenegro (Châu), Mô-ri-tuyt,

Tình hình ào ao nuôi cá phát sinh các huy n, th , thành ph (tính

n ngày 15/8/2007) T ng di n tích phát sinh là 274,65 ha, trong ó: n mngoài vùng quy ho ch 180,79 ha; n m trong vùng quy ho ch 93,86 ha

Tình hình thu mua nguyên li u (theo s li u C c Th ng kê): u n m

n nay (17/9/2007), các Cty Ch bi n th y s n thu mua trên 240 ngàn t n cánguyên li u t ng 40% so v i cùng k n m tr c

Tình hình xu t kh u ti p t c có b c t ng tr ng khá, m c dù có nh ng

th i m không c thu n l i nh th i m th tr ng Nga t ch i nh phàng th y s n c a Vi t Nam, th i m giá v n t i t ng cao

Các DN ch bi n th y s n m r ng công su t và u t m i thêm 7 nhàmáy, v i công su t >120.000 t n/n m

Các DN s n xu t th c n th y s n c ng u t xây d ng 6 nhà máy m i,

i công su t >75.000 t n/n m

(S NN&PTNT An Giang, 2007)

CH NG 3

PH NG PHÁP NGHIÊN C U 3.1 Th i gian và ph m vi nghiên c u

tài c th c hi n t tháng 12/2008 n tháng 07/2009

Công tác thu s li u c th c hi n các huy n c a t nh An giang T ptrung u tra và thu m u t i 6 huy n d c hai b sông Ti n và sông H u là AnPhú, Châu c, Châu Thành, Long Xuyên (tuy n sông H u), Phú Tân, TânChâu (tuy n sông Ti n) Công tác nh p, x lý, phân tích s li u và vi t báocáo c th c hi n t i Khoa Th y S n, tr ng i H c C n Th

3.2 Ph ng pháp thu th p s li u

- Thông tin thu th p g m hai lo i:

+ Thông tin th c p: các nghiên c u tr c ây, các báo cáo c a t nhcùng v i các tài li u có liên quan n tài nghiên c u

+ Thông tin s c p: c thu tr c ti p t các h nuôi tr ng th y s n

a bàn nghiên c u thông qua phi u u tra nông h

- Ph ng pháp thu th p s li u:

+ i v i thông tin th c p: liên h v i c quan, ban ngành, cán b

a bàn nghiên c u thu th p thông tin th c p ho c th vi n, các trang web,báo chí…

+ i v i thông tin s c p: Ph ng v n tr c ti p h NTTS t i a bànnghiên c u

m u u tra: T ng c ng là 105 m u và c phân b nh sau:

b t Phân b s m u theo loài nuôi nh sau: lóc môi tr 6 m u, lóc bông 37

u (ch nuôi l ng/bè) và lóc lai là 62 m u

+ Th ng kê mô t : Cung c p c c a m u, giá tr trung bình, nh nh t, l n

nh t, l ch chu n, t ng giá tr c a bi n, sai s tiêu chu n c a tr trung bình,

s trung bình…c a chúng c dùng mô t các ch tiêu kinh t k thu t

ch y u c ng nh nh n th c c a các nhóm i t ng nghiên c u

+ Th ng kê t n su t: a ra các t n s , t n su t, t n su t tích l y, trtrung bình, l ch chu n, t ng giá tr c a bi n…ph ng sai, các giá tr l n

nh t, nh nh t, sai s tiêu chu n… giúp t o bi u c t, hình bánh, t n s …VD: ta có th tính c t l tr em, ng i già th y c t l lao ng trong

t khu dân c phân b theo tu i th nào, t ó tìm ra nh ng s không h p

lí nh ng i thu c di n lao ng mà l i có tu i quá nh , quá già…

+ Phân tích t ng quan n bi n c dùng kh o sát m i t ng quan

gi a các y u t tác ng t i n ng su t s n ph m hay l i nhu n góp ph n tìm ra

gi i pháp nh m gia t ng n ng su t và l i nhu n c a các mô hình s n xu t Tuynhiên, trong kh n ng c a tác gi ch phân tích t ng quan n bi n

Ch ng IV

T QU TH O LU N 4.1 Thông tin chung v ch h nuôi cá lóc

4.1.1 tu i, trình v n hóa và s n m kinh nghi m nuôi cá lóc

Trong nghiên c u này, i v i mô hình nuôi l ng/bè ch kh o sát i t ngnuôi cá lóc bông

t c các h c ph ng v n có tu i trung bình là 44±11 tu i,

tu i trung bình c a các h nuôi theo mô hình vèo trong ao là th p nh t là 42

tu i, cao nh t là các h nuôi theo mô hình b b c v i 50 tu i S n m kinhnghi m nuôi cá lóc trung bình c a các h nuôi là 6±5 n m, trong ó cao nh t

là các h nuôi theo mô hình l ng/bè v i 8 n m kinh ngh m, th p nh t là các nuôi theo mô hình vèo trong ao v i trung bình 5 n m kinh nghi m Kinhnghi m nuôi lâu nh t thu c v h nuôi theo mô hình l ng/bè v i 30 n m kinhnghi m nuôi (ph l c 1)

ng 4.1: Tu i và s n m kinh nghi m c a ng i nuôi cá lóc

là 2 mô hình nuôi vèo trong ao và b b c (c p 1) Trình trung c p và i

c không có c 5 mô hình nuôi, qua ó cho th y các h nuôi a s còn h n

ch v trình v n hóa, ây s là m t tr ng i trong công tác tuyên truy n,

ph bi n k thu t m i cho nông dân

ng 4.2 Trình v n hóa

Di n gi i vt Nuôi ao Vèo ao B b t L ng/bè T ng Trình v n hóa n 19 38 10 37 104

u h t các h tham gia ngành hàng nuôi cá lóc ch ho t ng nuôi cá

th t (75,2%) Bên c nh ó c ng có m t s h tham gia ho t ng ng+nuôi(18,1%) M t ph n r t ít s h v a s n xu t gi ng v a ng bao g m nuôi cá

th t ho c ch ng gi ng (4,8%) u này cho th y ho t ng nuôi cá th t m iúng là th m nh c a ngh nuôi cá lóc th ng ph m c a t nh An giang C th

th p nh t là mô hình nuôi ao có 63,2% h nuôi cá th t, cao nh t là mô hìnhnuôi l ng/bè v i 86,5%

ng 4.3 Hình th c tham gia ngành hàng cá lóc

Di n gi i vt Nuôi ao Vèo ao B b c L ng/bè T ng Hình th c tham gia n 19 39 10 37 105

4.1.2 Thông tin v s d ng lao ng

t qu u tra cho th y a s các h nuôi t phát, qui mô nh nên s

ng lao ng gia ình là ch y u trong các mô hình nuôi v i 2,4±1,3 ng i

mô hình nuôi b b c do d ch m sóc và qu n lý nên h u nh không có thuê

n lao ng Mô hình nuôi ao có s d ng lao ng thuê th i v cao nh t3,0±5,0 ng i, ch y u là sên, vét ao chu n b nuôi lúc u v Nh v y,các mô hình nuôi cá lóc th ng ph m ch y u s d ng l c l ng lao ng giaình nh m gi i quy t s lao ng nhàn r i lúc nông nhàn ti t ki m chi phí

ng 4.4 Ngu n lao ng tham gia nuôi cá lóc

4.2 Thi t k mô hình nuôi

4.2.1 Di n tích/th tích th nuôi

mô hình nuôi ao th tích nuôi trung bình là 1.984,6±2.058,3m3

, h thnuôi l n nh t là 7.500 m3 và nh nh t là 48m3 và th p nh t mô hình nuôi b

c v i 6m3( ph l c 5)

ng 4.5 Di n tích/th tích th c nuôi

Di n gi i vt Nuôi ao Vèo ao B b t L ng/bè D.tích/th tích nuôi n 19 39 10 37

4.2.2 Hình th c nuôi và s l ng ao/vèo/bè th nuôi

u h t các h nuôi cá lóc th ng ph m u nuôi v i hình th c nuôi

n, ch có m t s ít h mô hình nuôi ao (5,3 %) và vèo ao ( 2,4 %) có thnuôi ghép v i m t s lo i cá khác

l ng ao/vèo/bè trung bình là 1,6±0,9 cái, v i u m d ch m sóc

và qu n lý, mô hình nuôi b b t có s l ng trung bình l n nh t v i 2,4±1,2cái các mô hình còn l i thì khá ng u v s l ng

ng 4.6 Hình th c nuôi và s l ng ao/vèo/bè th nuôi

Th c t cho th y 59% s h ch nuôi 1 v trong n m là nh ng h cótham gia khai thác cá t nhiên vào mùa n c l T n d ng u ki n t nhiên

là vùng ng p l sâu nên h u h t các h nuôi ây có khai thác cá nhiên dùng làm th c n cho nuôi cá lóc