Thứ hai, giáo viên phải chuẩn bị đầy đủ và kỹ nội dung giảng dạy và cách tổ chức sinh hoạt trò chơi kèm theo các dụng cụ cần thiết và biết dự đoán trước mọi tình huống có thể xảy ra để k[r]
Trang 1CỘNG HOÀ XÃ HỘI CHỦ NGHĨA VIỆT NAM
Độc lập - Tự do - Hạnh phúc
BÁO CÁO MÔ TẢ SÁNG KIẾN
Mã số (do Thường trực Hội đồng ghi):
1 Tên sáng kiến: Một số kinh nghiệm vận dụng trò chơi học tập dạy môn địa lí lớp 4
2 Lĩnh vực áp dụng sáng kiến: Áp dụng cho học sinh lớp 4 trường
TH&THCS Cao Dương – Lương Sơn – Hòa Bình
3 Mô tả bản chất của sáng kiến:
3.1 Tình trạng giải pháp đã biết
Địa bàn trường TH&THCS Cao Dương nằm trên huyện Lương Sơn trình
độ dân trí tương đối cao, người dân đã có ý thức trong việc sinh đẻ có kế hoạch nên mỗi gia đình chỉ có một đến hai con Chính vì lẽ đó mà việc quan tâm đến học tập của các em được cha mẹ các em hết sức coi trọng nên việc nâng cao chất lượng giáo dục phần nào cũng thuận lợi hơn, các em có đầy đủ điều kiện cho việc học Song bên cạnh đó trong địa bàn vẫn còn nhiều gia đình học sinh kinh tế còn khó khăn, thuộc diện hộ nghèo, bố mẹ đi làm ăn xa ít quan tâm đến việc học của con em mình Các em chưa ý thức được tầm quan trọng của việc học, chưa có khả năng tự học, tự rèn Khả năng tư duy ở một số học sinh còn hạn chế Do vậy, việc tiếp thu bài, tính tự giác, khả năng quản lý, tổ chức của một số em còn hạn chế
Một số giáo viên lười tổ chức trò chơi học tập vì sợ mất nhiều thời gian, rườm rà, khó quản lý học sinh Trong khi chơi trò chơi học sinh còn làm việc riêng chưa phát huy tính thi đua giữa cá nhân và các nhóm của các em Chưa nắm vững luật chơi, cách chơi, thời gian chơi dẫn đến chất lượng trò chơi nhiều lúc chưa cao
3.2 Nội dung giải pháp đề nghị công nhận là sáng kiến:
Sau thời gian nghiên cứu tài liệu của đồng nghiệp về phương pháp giảng dạy kết hợp với việc giảng dạy trên lớp, tôi rút ra một số kinh nghiệm sau:
Thứ nhất, bản thân giáo viên phải xác định đây là một phương pháp có nhiều hiệu quả cao đối với việc tạo sự kích thích và tạo sự hưng phấn tham gia vào bài giảng của học sinh , do vậy giáo viên cần tránh thái độ, tâm lý e ngại
Trang 2hoặc thực hiện nửa vời, không duy trì thường xuyên đối với mỗi tiết học trên lớp, điều này rất quan trọng trong xác định tâm thế để thực hiện nội dụng một tiết học theo phương pháp này
Thứ hai, giáo viên phải chuẩn bị đầy đủ và kỹ nội dung giảng dạy và cách
tổ chức sinh hoạt trò chơi kèm theo các dụng cụ cần thiết và biết dự đoán trước mọi tình huống có thể xảy ra để không bị bất ngờ và có khả năng tùy cơ ứng biến Giáo viên cần tạo một ấn tượng ban đầu tốt đẹp cho sinh viên Ấn tượng ban đầu tốt (hòa nhã, vui tính, thân thiện, không đe dọa, ) sẽ giúp giáo viên dễ thành công trong các tiết dạy tiếp theo Khi học sinh có cảm tình với giáo viên, các em sẽ hợp tác tích cực với giáo viên - Bầu không khí sẽ trở nên sôi động và
tự nhiên
Thứ ba, phải biết làm chủ thời gian, kiểm soát được tiến trình hoạt động, nếu không trò chơi sẽ phản tác dụng Học sinh không có cơ hội có ý tưởng mới rút ra từ hoạt động trò chơi, thậm chí có khi các em bị bối rối thêm Nên dành khoảng thời gian vừa đủ để học sinh nhớ lại các hoạt động đã qua và rút ra điều
gì cần thiết liên quan tới bài học Nếu dành thời gian nhiều quá để chơi, cuối cùng ta sẽ không rút ra được bài học gì vì đã quá giờ!
Thứ tư, trò chơi được chọn tốt, phù hợp với lứa tuổi, tâm lí của các em, phù hợp với nội dung bài học sẽ làm cho các em nắm vững kiến thức Cùng một loại trò chơi, có thể sáng tạo nhiều cách khác nhau tùy số học sinh, tùy diện tích phòng hay cách bố trí bàn ghế Quan trọng là giáo viên phải nắm rõ ý nghĩa và mục tiêu của trò chơi để khai thác hết các khía cạnh của nó, như vậy hiệu quả sẽ rất lớn Trong lớp sẽ có em chưa quen với loại hình sinh hoạt này, giáo viên cần giúp đỡ và từ từ đưa các em vào cuộc Với những giáo viên cảm thấy còn e ngại lúc đầu, nếu giáo viên kiên nhẫn hỗ trợ thì các em sẽ tham gia rất tốt và hoàn thành vai trò của mình Qua đó, giáo viên có thể giúp các em sự tự tin và tăng động cơ học tập
Thứ năm, trò chơi khởi động lúc bắt đầu buổi học là rất cần thiết để tạo bầu không khí thân thiện, nhờ đó mà học sinh dễ tham gia hơn ở phần nội dung chính Nếu trò chơi khởi động được chọn kỹ, phù hợp với nội dung bài học thì càng tuyệt vời để bắt đầu vào tiết học Đặc biệt chúng ta không nên cầu kỳ, quan trọng hóa hay nghiêm túc hóa vấn đề Mọi cầu kỳ sẽ làm cho các em mất phương hướng, càng đơn giản càng tốt
Sau khi nghiên cứu kĩ các phương pháp vận dụng trò chơi học tập của
Trang 3môn Địa lí Tôi đã thực hiện vận dụng trò chơi học tập theo các bước sau
* Bước 1: Xác định mục đích chơi (Củng cố tri thức, phát triển kĩ năng, tư duy, hình thành óc sáng tạo…rèn tính thật thà, nhanh nhẹn) Mục đích chơi đã được tôi xác định rõ ràng và sau cuộc chơi phải đạt được mục đích chơi
* Bước 2: Giới thiệu tên trò chơi
* Bước 3: Giới thiệu luật chơi
* Bước 4: Qui định thời gian chơi và học sinh tiến hành chơi
* Bước 5: Nhận xét, đánh giá kết quả chơi
Khi tiến hành tổ chức trò chơi, cần chú ý:
- Trò chơi học tập là một phương tiện giáo dục trí tuệ, nó giúp học sinh phát triển những khả năng về thị giác, thính giác, xúc giác,…, chính xác hóa những hiểu biết về các sự vật và hiện tượng xung quanh, phát triển thông minh,
sự nhanh trí, ngôn ngữ… dần dần học sinh sẽ hình thành nhu cầu nhận thức của thế giới xung quanh- mở rộng tầm hiểu biết về tự nhiên xã hội Vì vậy ta có thể
tổ chức trò chơi ở thời điểm thích hợp trong một khoảng thời gian nhất định của tiết học
- Trong trò chơi học tập giáo viên cần chú ý đến sự tự nguyện, bình đẳng giữa các học sinh Tất cả học sinh đều có vị trí nhiệm vụ như nhau khi tham gia trò chơi
- Trò chơi học tập bao giờ cũng có kết quả rõ ràng, đoán đúng – sai một câu đố, gọi tên đúng –sai, sắp xếp đúng – sai… Kết quả này có ý nghĩa rất lớn đối với các em, nó mang lại niềm vui cho học sinh, thúc đẩy tính tích cực và mở rộng củng cố vốn hiểu biết cho học sinh
- Nội dung trò chơi thường gắn với nội dung bài học, nó sẽ minh họa một cách sinh động cho các kiến thức lí thuyết mà các em đã học Nhờ vậy, kiến thức được vận dụng, củng cố và khắc sâu giúp các em thấy rõ ý nghĩa những điều đã học, đây chính là cơ sở để hình thành hứng thú học tập
- Để kết quả tổ chức trò chơi học tập được tốt, ta luôn chuẩn bị những phương tiện cần thiết cho hoạt động chơi tùy thuộc vào nội dung của từng trò chơi
- Khi chia nhóm, đội không nên chia quá nhiều vì như thế lúc tổng kết sẽ khó khăn, trò chơi mất đi sự hào hứng
- Trò chơi phải đơn giản, ít tốn kém, dễ thực hiện
- Không nên lúc nào cũng cho nhóm, đội cử đại diện vì như thế các em sẽ
có khuynh hướng chọn bạn giỏi đại diện mãi mà các em yếu thì ít được tham
Trang 4- Giáo viên chuẩn bị một số phần thưởng nhỏ để tạo hứng thú cho các em (tranh, ảnh, vở, bánh kẹo…
Nhằm nâng cao hiệu quả tổ chức trò chơi học tập trong giảng dạy môn Địa lí
Các trò chơi phải thú vị để học sinh thích được tham gia
Phải thu hút được đa số (hay tất cả) mọi học sinh tham gia
Các trò chơi phải đơn giản, dễ thực hiện, không tốn nhiều thời gian, sức lực để không ảnh hưởng đến các hoạt động tiếp theo của tiết học hoặc ảnh hưởng đến các tiết học khác
Quan trọng hơn, trò chơi phải có mục đích học tập, không đơn thuần là trò chơi giải trí
Biện pháp 1: Nguyên tắc vừa sức, dễ thực hiện:
- Các trò chơi được xây dựng từ các dạng bài tập có chọn lọc của các tiết học trong 3 mạch nội dung kiến thức trên, nhưng có thể mang những cái tên gợi cảm, gây hứng thú, góp phần hình thành, củng cố hoặc hệ thống kiến thức
- Các trò chơi phải giúp học sinh rèn luyện kỹ năng phán đoán, phát huy trí tuệ, óc phân tích, tư duy sáng tạo
- Trò chơi phải phù hợp với quỹ thời gian (Sử dụng trong giờ học từ 5 đến
10 phút), thích hợp với môi trường học tập
- Trò chơi có sức hấp dẫn, thu hút được sự chú ý, tham gia của học sinh, tạo không khí vui vẻ, thoải mái
- Trò chơi cần phải gần gũi, sát thực, phù hợp với tâm lý lứa tuổi học sinh lớp 4 Tổ chức trò chơi không quá cầu kỳ, phức tạp
Biện pháp 2: Nguyên tắc khai thác và thực hành:
- Sử dụng triệt để yêu cầu, nội dung kiến thức cơ bản, cũng như đồ dùng, phương tiện có sẵn của môn học (ở thư viện, đồ dùng của giáo viên, học sinh )
- Các đồ dùng tự làm của giáo viên khai thác từ những vật liệu gần gũi xung quanh (Từ các phế liệu như: Vỏ hộp bánh kẹo, đầu gỗ, đầu nứa,
giấy bìa ) sao cho đồ dùng vừa đảm bảo tính khoa học, tính giáo dục, tính thẩm mỹ nhưng ít tốn kém Đặc biệt hướng các em hưởng ứng phong trào
(Không sử dụng đồ nhựa)
Biện pháp 3: Tổ chức các trò chơi
Trang 51 Trò chơi “Em tập làm hướng dẫn viên du lịch”
Ví dụ khi dạy bài “Dãy Hoàng Liên Sơn”
Giáo viên chuẩn bị 3 thẻ chữ có ghi
Giáo viên phổ biến luật chơi: Cả lớp chia thành 3 đội, mỗi đội cử 1 đại diện lên bốc thăm; bốc được thẻ chữ nào thì sẽ thuyết minh về địa danh ấy, bài thuyết minh có thể do một người trình bày, hoặc nhiều người trong đội cùng tham gia Đội nào có bài thuyết minh đúng, hay, có thêm tư liệu là đội thắng cuộc Thời gian chơi: 5 phút
Qua hình thức chơi này, các em rất ham thích và khắc sâu được kiến thức của bài Đó cũng là một trong cách rèn các em được nói, được trình bày những hiểu biết của mình sau cuối tiết học
2 Trò chơi: “ Tiếp sức”
Ví dụ khi dạy bài 8 “Hoạt động san xuất của người dân ở Tây Nguyên”
Giáo viên phổ biến luật chơi: Cả lớp chia thành 2 đội, mỗi đội 5 em
5 em của mỗi đội đứng thành hàng dọc quay mặt lên bảng gần phần bảng
dành cho đội của mình.(Trên bảng có 2 sơ đồ như hình dưới đây)
Có hiệu lệnh sau ba tiếng đếm (Bắt đầu) thì em đầu tiên lên nối các thẻ từ phù hợp Nối sọng về đứng cuối hàng Cứ như thế đến em tiếp theo cho đến hết giờ
Đồng cỏ xanh tốt Bơm hút nước gầm để tưới cây
Nhiều đất ba dan Trồng cây công nghiệp lâu năm
Nắng nóng kéo dài vào mùa khô Nuôi gia súc lớn
Trang 63 Trò chơi: “Hái hoa dân chủ”
Ví dụ khi dạy bài “ Phiếu kiểm tra”
- Giáo viên tổ chức lớp thành 4 nhóm thi dưới hình thức hái hoa dân chủ
để củng cố và ôn tập các kiến thức của bài đã học Mỗi nhóm cử 3 đại diện để thành lập đội chơi Trong quá trình chơi, các đội có quyền đổi người, giáo viên
tổ chức thành các vòng thi như sau:
* Vòng 1: Ai chỉ đúng?
- Giáo viên chuẩn bị sẵn các băng giấy ghi tên các địa danh: Dãy núi Hoàng Liên Sơn, đỉnh Phan-xi-păng, đồng bằng Bắc Bộ, đồng bằng Nam Bộ, các đồng bằng duyên hải miền Trung, các cao nguyên ở Tây Nguyên, Hà Nội, Hải Phòng, Huế, Đà Nẵng, Đà Lạt, Thành phố Hồ Chí Minh, Cần Thơ, biển Đông, quần đảo Hoàng Sa, Trường Sa, Cát Bà, Côn Đảo, Phú Quốc
- Nhiệm vụ của các đội chơi, lần lượt lên bốc thăm, trúng địa danh nào đội
đó phải chỉ trên bản đồ địa lí tự nhiên Việt Nam Nếu chỉ đúng vị trí đội ghi được 3 điểm; nếu chỉ sai đội đó bị trừ 1 điểm Thời gian chơi 5 phút
* Vòng 2: Ai kể đúng?
- Giáo viên chuẩn bị các bông hoa, trong có ghi dãy núi Hoàng Liên Sơn, Tây Nguyên, đồng bằng Bắc Bộ, đồng bằng Nam Bộ, đồng bằng duyên hải miền Trung
- Giáo viên yêu cầu nhiệm vụ các đội chơi, lần lượt lên bốc thăm trúng địa danh nào, phải kể tên các dân tộc và một số đặc điểm về trang phục, lễ hội của dân tộc đó Nêu đúng tên các dân tộc và kể được những đặc điểm chính đội đó
sẽ ghi được 10 điểm; nếu sai đội đó không ghi điểm Thời gian chơi: 5 phút
4 Trò chơi “Ô chữ bí ẩn”
Trang 7TRÒ CHƠI
Bài 15: THỦ ĐÔ HÀ NÔI .
Luật chơi
- Lớp được chia thành 2 đội chơi Giáo viên sẽ đưa ra các ô câu hỏi kèm theo gợi ý.
- Đội chơi muốn trả lời câu hỏi phải giơ tay để giành quyền trả lời.Mỗi câu hàng ngang trả lời đúng đội đó sẽ được 5 điểm, ô hàng dọc trả lời đúng là 20 điểm Đội nào giơ trước sẽ giành được quyền trả lời Đội nào trả lời sai, đội kia sẽ được quyền trả lời câu hỏi đó.
- Kết thúc 5 câu hỏi các bạn sẽ phải tìm ra ô chữ bí mật.
- Đội nào có nhiều điểm hơn sẽ là đội chiến thắng.
- Giáo viên chuẩn bị 1 ô chữ với các ô hàng dọc và hàng ngang
- Sau đó giáo viên nêu nhiệm vụ cho các đội chơi: Sau khi nghe lời gợi ý
về các ô chữ hàng ngang, đội nào nghĩ ra trước thì giơ thẻ xin trả lời trước Mỗi
ô chữ hàng ngang trả lời đúng đội ghi được 5 điểm Ô chữ hàng dọc trả lời đúng đội ghi được 20 điểm Nếu giải sai đội đó không ghi được điểm và quyền trả lời
đó thuộc về đội bên Thời gian chơi: 15 phút
- Giáo viên có ô chữ sau
Trang 8T H Ủ Đ Ô
Trang 9
Đọc, trả lời các câu hỏi dưới đây điền vào ô chữ:
1 Nơi đặt phần lớn hoặc tất cả các cơ quan quyền lực chính của một quốc gia gọi là gì (5 chữ cái?)
2 Tên các phố Hà Nội thường bắt đầu bằng từ gì (4 chữ cái?)
3 Tên con sông lớn chảy qua Hà Nội (8 chữ cái?)
4 Tên sân bay quốc tế lớn ở Hà Nội (6 chữ cái?)
5 Một trong số các tên gọi trước đây của Hà Nội (5 chữ cái?)
Ô chữ hàng dọc: Hà Nội
5.Trò chơi “Ô chữ kì diệu”
Ví dụ khi dạy các bài “Phiếu kiểm tra”
- Giáo viên chuẩn bị 1 ô chữ với các ô hàng dọc và hàng ngang
- Sau đó giáo viên nêu nhiệm vụ cho các đội chơi: Sau khi nghe lời gợi ý
về các ô chữ hàng ngang, đội nào nghĩ ra trước thì rung chuông xin trả lời trước Mỗi ô chữ hàng ngang trả lời đúng đội ghi được 5 điểm Ô chữ hàng dọc trả lời đúng đội ghi được 20 điểm Nếu giải sai đội đó không ghi được điểm Các đội đều có quyền đặt bông hoa hy vọng ở mỗi lần trước khi giải ô chữ hàng ngang
Trang 10để nếu trả lời đúng thì được tăng gấp đôi số điểm của mình Thời gian chơi: 15 phút
- Giáo viên có ô chữ sau:
- Giáo viên đặt câu hỏi tìm ra ô chữ như sau:
1 Đây là từ diễn tả sự nhiều lúa khi nói tới đồng bằng Nam Bộ? (vựa lúa)
2 Vùng biển nước ta là bộ phận của biển này? (biển Đông)
3 Đây là tên một dân tộc sống lâu đời ở Tây Nguyên mà có 3 chữ cái? (Ê Đê)
4 Tên của một quần đảo nổi tiếng thuộc tỉnh Khánh Hoà? (Trường Sa)
5 Đỉnh núi được mệnh danh là nóc nhà của Tổ quốc? (Phan-xi-păng)
6 Tên đồng bằng lớn nhất nước ta? (Nam Bộ)
7 Đây là một tài nguyên của biển có màu trắng và vị mặn? (Muối)
Ô chữ hàng dọc: Việt Nam
6 Trò chơi “Ra câu đố”
- Ngoài các trò chơi đã nêu tôi thường tổ chức trò chơi ra câu đố sau khi đã học xong các bài về đồng bằng Bắc Bộ, đồng bằng Nam Bộ, đồng bằng duyên hải miền Trung có liên quan đến các con sông tôi ra các câu đố Thời gian thi trong 2 phút theo tổ, tổ nào trả lời đúng tổ đó sẽ thắng cuộc
Ví dụ: Câu đố về “Các con sông”
+ Sông gì tên gọi đã xanh? (sông Lam)
+ Sông gì không nhuộm mà quanh năm hồng? (sông Hồng)
+ Sông gì mà có chín rồng? (Cửu Long)
+ Sông gì lấp lánh chiến công đời Trần? (Bạch Đằng)
Trang 11+ Làng quan họ có con sông
Hỏi dòng sông ấy là sông tên gì? (sông Cầu)
+ Sông gì tiếng vó ngựa phi vang trời? (sông Mã)
+ Sông gì chẳng thể nổi lên
Bởi tên của nó gắn liền dưới sâu? (sông Đáy)
+ Hai dòng sông trước, sông sau
Hỏi hai sông ấy ở đâu? Sông nào? (sông Tiền, sông Hậu)
(Đó là tên những con sông nào)
7 Trò chơi: “ Rung chuông vàng”
- Mục đích: Củng cố kiến thức về những đặc điểm tiêu biểu về biển đảo
và quần đảo nước ta
- Chuẩn bị: Các câu hỏi và câu trả lời Quà thưởng học sinh
- Luật chơi:
+ Mỗi người phải trả lời được các câu hỏi liên quan đến kiến thức Địa lí + Thời gian trả lời cho các câu hỏi là 30 giây
+ Học sinh nghiêm túc, tập trung suy nghĩ và trả lời nhanh và cẩn thận trong quá trình trả lời câu hỏi
+ Người chơi ghi câu trả lời của mình vào bảng con, hết 30 giây mới được đồng loạt giơ bảng Bạn nào trả lời sai hoặc không có câu trả lời sẽ phải rời khỏi sàn thi đấu
1 Một vùng biển của nước ta là một bộ phận của biển này
A Biển Đông
2 Đây là địa danh giam cầm nữ anh hùng Võ Thị Sáu
B Côn Đảo
3 Đây là thắng cảnh nổi tiếng (ở miềm Bắc), đã được ghi nhận là di
sản thiên nhiên thế giới
C Vịnh Hạ Long
4 Đây là một quần đảo nổi tiếng ở ngoài khơi miền Trung thuộc tỉnh Khánh Hòa
D Trường Sa