Sau chiến tranh thế giới thứ 2, một cao trào đấu tranh giải phóng dân tộc đã diễn ra sôi nổi ở Châu Á, Châu Phi và Mỹ La Tinh, làm cho hệ thống thuộc địa của CNĐQ tan rã từng mảng lớn và[r]
Trang 1Bài 3 QUÁ TRÌNH PHÁT TRIỂN CỦA PHONG TRÀO
GIẢI PHÓNG DÂN TỘC VÀ SỰ TAN RÃ CỦA HỆ THỐNG
THUỘC ĐỊA
I Mục tiêu bài học
1 Kiến thức:
- Giúp học sinh nắm được các vấn đề chủ yếu của tình hình chung
các nước Á, Phi, Mỹ La tinh: quá trình đấu tranh giành độc lập và sự hợp
tác phát triển sau khi giành độc lập
- Những diễn biến chủ yếu những thắng lợi to lớn và khó khăn trong
công cuộc xây dựng đất nước ở các khu vực này
2 Tư tưởng:
Thấy rõ cuộc đấu tranh anh dũng và gian khó của nhân dân các nước
Á, Phi, Mĩ La Tinh Tăng cường tình đoàn kết quốc tế để chống kẻ thù
chung nâng cao lòng tự hào dân tộc
3 Kỹ năng:
Rèn phương pháp tư duy, khái quát tổng hợp, phân tích sự kiện, rèn
luyện kỹ năng sử dụng bản đồ
II Thiết bị, tài liệu
Bản đồ thế giới (Bản đồ Châu Á, Châu Phi, Mỹ La Tinh)
III Tiến trình tổ chức các hoạt động dạy và học
1 Ổn định tổ chức:
2 Kiểm tra bài cũ:
? Công cuộc cải tổ ở Liên Xô đã diễn ra như thế nào? kết quả?
3 Bài mới:
* Giới thiệu bài mới:
Sau chiến tranh thế giới thứ 2, một cao trào đấu tranh giải phóng
dân tộc đã diễn ra sôi nổi ở Châu Á, Châu Phi và Mỹ La Tinh, làm cho hệ
thống thuộc địa của CNĐQ tan rã từng mảng lớn và đi tới sụp đổ hoàn
toàn
Hoạt động của thầy và trò Nội dung kiến thức cần đạt
*Hoạt động 1
GV: sử dụng bản đồ thế giới nêu các ý cơ
bản
GV: Cuộc chiến tranh thế giới thứ 2 từ 1939
– 1945 đã tác động đến phong trào giải phóng
dân tộc ở các nước Châu Á, châu Phi, châu
Mỹ La Tinh Cuộc đấu tranh giải phóng dân
tộc nhằm đập tan hệ thống thuộc địa của
CNĐQ mà khởi đầu là Đông Nam Á
? Phong trào đấu tranh dành độc lập của nhân
dân Đông Nam Á diễn ra thế nào?
I Giai đoạn từ 1945 đến giữa những năm 60 của thế kỷ XX.
- Ngay sau khi Nhật đầu hàng nhân
Trang 2Ngay sau khi Nhật đầu hàng nhân dân
ĐNA khởi nghĩa vũ trang
+ In đô nê xi a ngày 17-8-1945 đại diện các
đảng phái các đoàn thể yêu nước đã soạn thảo
và kí vào bản tuyên ngôn độc lập sau đó đọc
trước cuộc mít tinh của đồng bào quần chúng
tại thủ đô Gia các ta, tuyên bố thành lập nước
cộng hoà In đô nê xi a
+Việt Nam ngày 2-9-1945 Chủ Tịch Hồ Chí
Minh trịnh trọng đọc bản tuyên ngôn độc lập
và công bố với thế giới nước Việt Nam chính
thức ra đời
+ Ngày 12-10-1945 nhân dân thủ đô Viêng
Chăn khởi nghĩa giành chính quyền chính
phủ Lào trịnh trọng tuyên bố trước thế giới
nền độc lập của nước Lào
*GV sử dụng bản đồ thế giới
? Cuộc đấu tranh giành độc lập của các nước
trên có ảnh hưởng gì đến các nước trong khu
vực và các châu lục khác?
GV: Ấn Độ, Ai Cập, An-giê -ri, Cu Ba…
? Phong trào đấu tranh của Mĩ La Tinh có gì
nổi bật?
- Dưới sự lãnh đạo của phi-đen Cát-xtơ-rô
cách mạng Cu-Ba giành thắng lợi (1-1-1959)
lật đổ chế độ độc tài thân Mĩ
? Ở châu Phi phong trào đấu tranh diễn ra
như thế nào
+1960: 17 nước ở Tây Phi, Đông Phi, và
Trung Phi giành độc lập=> lịch sử ghi nhận
là “Năm châu Phi”
?Em có nhận xét gì về phong trào giải phóng
dân tộc Châu Phi?
? Ý nghĩa của phong trào đấu tranh?
? Căn cứ vào bản đồ thế giới em hãy xác định
vị trí các nước đã giành độc lập trong giai
đoạn này ở Châu Á, Phi, Mỹ La – Tinh
*Hoạt động 2
? Trong giai đoạn này, nổi bật lên là phong
trào đấu tranh của những nước nào?
GV: sử dụng bản đồ thế giới chỉ rõ 3 nước
trên
? Nhận xét của em về phong trào đấu tranh
dân ĐNA khởi nghĩa vũ trang và dành độc lập:
+ Inđônêxia (17/8/1945) + Việt Nam (2/9/1945) + Lào (12/10/1945)
- Phong trào đấu tranh lan nhanh sang các nước Nam Á, Bắc Phi
-1-1-1959 Cách mạng Cu Ba giành thắng lợi
- Năm 1960 là “Năm châu Phi”, 17 nước châu Phi giành độc lập
-> Giữa năm 60 hệ thống thuộc địa của CNĐQ thực dân cơ bản sụp đổ
II Giai đoạn từ giữa những năm 60 đến giữa năm 70.
- Đầu năm 1960, nhân dân 3 nước tiến hành đấu tranh vũ trang và giành độc
Trang 3của nhân dân Ăng-gô-la, Mô-dăm-bic và Ghi
- nê Bít -sao?
? Phong trào đấu tranh đó thu kết quả gì?
- Nhân dân Ănggôla, Chi Lê, Môdămbic đấu
tranh lật đổ Bồ Đào Nha
? Thắng lợi của 3 nước đó có ý nghĩa như thế
nào?
- Sự tan rã thuộc địa của Bồ Đào Nha là
thắng lợi quan trọng của phong trào giải
phóng dân tộc ở Châu Phi
*Hoạt động 3
? Trong giai đoạn này CNTD chỉ còn tồn tại
duới hình thức nào?
- Thời kỳ này CNTD chỉ còn tồn tại dưới
hình thức cuối cùng là chế độ phân biệt
chủng tộc (A - Pác – Thai)
- GV: Giải thích khái niệm A - Pác – Thai
+ Tiếng Anh: A - Pác – Thai có nghĩa là sự
tách biệt dân tộc
+ Là 1 chính sách phân biệt chủng tộc cực
đoan và tàn bạo của Đảng quốc dân, chính
Đảng thiểu số da trắng cầm quyền ở Nam Phi
thực hiện từ năm 1948, chủ trương tước đoạt
mọi quyền lợi cơ bản về chính trị – xã hội –
kinh tế của người da đen ở đây và các dân tộc
Châu Á đến định cư, đặc biệt là người Ấn
Độ Nhà cầm quyền Nam Phi tuyên bố trên
70 đạo luật phân biệt đối xử và tước bỏ quyền
làm người của người dan đen và da màu,
quyền bóc lột của nguời da trắng đối với
người da đen đã được ghi vào Hiến pháp
Các nước tiến bộ trên thế giới đã lên án gay
gắt chế độ A - Pác – Thai, nhiều văn kiện của
LHQ coi A - Pác – Thai là 1 tội ác chống
nhân loại
-GV: sử dụng bản đồ
? Chế độ phân biệt Chủng tộc diễn ra ở đâu?
+Cộng hoà Nam Phi
+ Dim –ba - buê
+ Na- mi –bi- a
? Phong trào đấu tranh chống chế độ phân
biệt Chủng tộc diễn ra thế nào?
- GV: bổ sung
lập:
+ Ghi nê - Bít – xao (9/1974)
+ Mô - Dăm – Bích (6/1975)
+ Ăng – Gô - La (11/1975)
-> Đây là thắng lợi quan trọng của phong trào giải phóng dân tộc ở Châu Phi
III Giai đoạn từ giữa những năm 70 đến giữa năm 90.
- Phong trào đấu tranh chống chế độ phân biệt Chủng tộc diễn ra và thắng lợi Chính quyền người da đen thành lập
+ Dim – ba – bu – ê (1980) + Na- mi – bi – a (1990)
+ Céng hoµ Nam Phi (1993)
=> Hiện nay các nước Á, Phi, Mĩ La Tinh đang xây dựng và phát triển kinh tế
Trang 4+ Tháng 11/1993 với sự nhất trí của 21 chính
Đảng, bản dự thảo Hiến pháp Cộng hoà Nam
phi được thông qua, chấm dứt 341 năm tồn
tại của chế độ A - Pác – Thai
+ Tháng 4/1994, Nen – Xơn – Ma - Đê - La
trở thành tổng thống da đen đầu tiên ở CH
Nam phi
? Thắng lợi này có ý nghĩa lịch sử quan trọng
như thế nào
- Xoá bỏ chế độ phân biệt chủng tộc ở Nam
Phi
? Sau khi hệ thống thuộc địa sụp đổ, nhiệm
vụ của nhân dân các nước Á, Phi, Mỹ – La
tinh là gì
GV liên hệ đến những thành tựu kinh tế của
Nam Phi – quốc gia được vinh dự đăng cai
Wolrd cup 2010 và các quốc gia Châu Phi
khác
4 Củng cố - Dặn dò:
* Bài tập 1: Hãy xác định trên bản đồ thế giới vị trí các nước dành được độc lập từ 1945 đến giữa năm 60?
* Bài tập 2: Theo em, ý nào trong các nhận xét dưới đây là đúng về quá trình phát triển của phong trào giải phóng dân tộc từ sau chiến tranh thế giới thứ hai đến những năm 90 của thế kỷ XX:
a- Phong trào phát triển đồng đều ở cả 3 châu lục
b- Phong trào khởi đầu ở Đông Nam Á rồi lan sang Nam Á, Bắc Phi
và Mỹ La- tinh
c- Phong trào đã làm lung lay hệ thống thuộc địa của chủ nghĩa đế quốc
d- Phong trào đã làm tan rã từng mảng và đi tới sụp đổ hoàn toàn hệ thống thuộc địa của chủ nghĩa đế quốc
Dặn dò:
- Học thuộc bài, trả lời câu hỏi sgk
- Tìm hiểu thêm về các nước Nam Phi
- Chuẩn bị bài 4 trang 15 “Các nước Châu Á”: Tìm hiểu về phong trào đấu tranh giành chính quyền của các nước Châu Á đặc biệt là Trung Quốc