- Trình bày và phân tích được thí nghiệm phân tích ánh sáng trắng bằng lăng kính để rút ra kết luận: trong chùm sáng trắng có chứa nhiều chùm sáng màu2. - Trình bày và phân tích được th[r]
Trang 1SỰ PHÂN TÍCH ÁNH SÁNG TRẮNG
I Mục tiêu.
1 Kiến thức:
- Phát biểu được khẳng định: trong chùm sáng trắng có chứa nhiều chùm sáng màu
khác nhau
- Trình bày và phân tích được thí nghiệm phân tích ánh sáng trắng bằng lăng kính để
rút ra kết luận: trong chùm sáng trắng có chứa nhiều chùm sáng màu
- Trình bày và phân tích được thí nghiệm phân tích ánh sáng trắng bằng đĩa CD để rút
ra được kết luận về sự phân tích ánh sáng trắng
2 Kĩ năng:
- Kĩ năng phân tích hiện tượng phân ánh sáng trắng và ánh sáng màu qua thí nghiệm
- Vận dụng kiến thức thu thập được giải thích các hiện tượng ánh sáng màu như cầu
vồng, bong bóng xà phòng… dưới ánh trắng
3 Thái độ: cẩn thận, nghiêm túc
4 Hình thành và phát triển phẩm chất, năng lực cho học sinh.
Phát triển năng lực tư duy, năng lực hoạt động nhóm
II Đồ dùng.
1 Giáo viên: Phiếu học tập cho mỗi nhóm.
Câu 1: Trong chùm ánh sáng trắng có chứa nhiều khác nhau Câu 2: Hãy nêu 3 hiện tượng thực tế về sự phân tích ánh sáng trắng?
-Máy tính, máy chiếu và các hình ảnh minh họa sự phân tích ánh sáng trắng qua lăng
kính, thực tế
-Học sinh: chuẩn bị 8 đĩa CD
III Phương pháp Mô hình, thực nghiệm, vấn đáp, hoạt động nhóm
IV Tiến trình lên lớp
1 Ổn định
2 Khởi động Kiểm tra-Nêu vấn đề.
- 1 HS lên bảng trả lời
- HS khác nhận xét
- HS trả lời theo hiểu biết cá nhân
-Nêu một số nguồn sáng phát ra ánh sáng trắng và một
số nguồn sáng phát ra ánh sáng màu?
-Đặt câu hỏi tình huống: Chiếu chùm sáng trắng lên tấm lọc màu nào thì thu được ánh sáng màu đó, theo em trong chùm sáng trắng có chứa ánh sáng màu không?
3 Bài giảng.
Hoạt động 1: Tìm hiểu việc phân tích một chùm
sáng trắng bằng lăng kính.
B1 : ChuyÔn giao nhiÖm vô.
- Đọc SGK và trả lời câu hỏi: Lăng kính là gì?
B2 : Thùc hiÖn nhiÖm vô häc tËp
- Nêu dụng cụ và cách tiến hành thí nghiệm
- HS quan sát hiện tượng Mô tả lại hiện tượng
quan sát được
B3: B¸o c¸o kÕt qu¶ vµ th¶o luËn
- Thảo luận, trả lời câu hỏi:
- Trả lời câu C1 vào vở
- Giới thiệu lăng kính
-Yêu cầu nêu dụng cụ và cách tiến hành TN
- Chiếu thí nghiệm mô phỏng và yêu cầu mô tả hiện tượng quan sát được
- Đặt câu hỏi:
(?) Quan sát qua khe hẹp, mô tả hiện tượng xảy
ra trên màn ảnh?
(?) ánh sáng chiếu đến lăng kính là ánh sáng gì?
(?) ánh sáng mà ta nhìn thấy sau lăng kính là
Trang 2C1: Dải có nhiều màu nằm sát cạnh nhau, ở bờ
này là màu đỏ, rồi đến màu da cam, màu
vàng và ở bờ bên kia là màu tím
- Nêu dự đoán
- Quan sát thí nghiệm 2b, mô tả hiện tượng
C2: Khi chắn khe hẹp bằng tấm lọc đỏ thì ta
thấy vạch đỏ, còn khi chắn khe hẹp bằng tấm lọc
xanh thì ta thấy có vạch màu xanh Hai vạch này
không nằm cùng 1 chỗ
B4: §¸nh gi¸, chốt kiến thức
- khi chắn khe hẹp bằng tấm lọc nửa trên màu đỏ
và nửa dưới màu xanh thì ta thấy đồng thời cả
hai vạch đỏ và xanh nằm lệch nhau
- Trả lời C3, C4 và ghi vở
C3: ý kiến thứ 2 đúng.
C4: Trước lăng kính ta chỉ có 1 dải sáng trắng.
Sau lăng kính ta thu được nhiều dải sáng màu
Như vậy lăng kính đã phân tích từ dải sáng trắng
ra thành nhiều dải sáng màu, nên TN 1 là TN
phân tích ánh sáng trắng
- Rút ra kết luận
ánh sáng gì?
- Yêu cầu HS trả lời câu C1
- Hướng dẫn HS làm thí nghiệm 2a
+ Dùng các tấm lọc màu để chắn chùm sáng + Dùng các tấm lọc nửa xanh nửa đỏ
-Chiếu TN mô phỏng cho học sinh quan sát
- Tổ chức cho HS thảo luận trả lời C3, C4
GV chốt kiến thức: Khi chiếu 1 chùm sáng
trắng hẹp đi 1 lăng kính thì ta thu được nhiều chùm sáng khác nhau nằm sát cạnh nhau, tạo thành 1 dải như cầu vồng Màu của dải này biến thiên liên tục từ đỏ đến tím
- Lăng kính có tác dụng tách riêng chùm sáng màu có sẵn trong chùm sáng trắng cho mỗi chùm đi theo 1 phương khác nhau
Hoạt động 2: Tìm hiểu việc phân tích ánh sáng trắng bằng đĩa CD.
- Tìm hiểu dụng cụ và cách tiến hành thí nghiệm
3
- Các nhóm tiến hành thí nghiệm 3
- Trả lời C5, C6 và ghi vở
C5: Khi chiếu ánh sáng trắng vào mặt ghi của
đĩa CD và quan sát a/s phản xạ, ta thấy nhìn theo
phương này có a/s màu này, nhìn theo phương
khác có a/s màu khác
- Rút ra kết luận
-HS trả lời cá nhân:
Có nhiều cách phân tích một chùm sáng trắng
thành các chùm sáng màu khác nhau
Trong chùm sáng trắng có chứa nhiều chùm ánh
sáng màu khác nhau
- Hướng dẫn HS làm thí nghiệm 3
- Yêu cầu HS quan sát và trả lời câu C5, C6
- Tổ chức hợp thức hoá kết luận
GV chốt kiến thức: Có thể phân tích 1 chùm
sáng trắng thành những chùm sáng màu bằng cách cho nó phản xạ trên mặt ghi của đĩa CD
(?) Có những cách nào để phân tích ánh sáng trắng?
(?) Qua sự phân tích ánh sáng trắng, rút ra kết luận gì về chùm sáng trắng?
Hoạt động 3: Luyện tập - vận dụng.
- Đọc phần ghi nhớ trong SGK
- Thảo luận, trả lời câu C7, C9
C7: chiếu chùm ssáng trắng qua tấm lọc đỏ, ta thu được
a/s đỏ Ta có thể coi như tấm lọc đỏ đã có tác dụng tách
riêng chùm sáng đỏ ra khỏi chùm sáng trắng
- Nếu thay tấm lọc đỏ bằng tấm lọc xanh thì ta lại thu
được a/s xanh
- Đây là 1 cách phân tích a/s trắng
C9: Quan sát a/s phản xạ trên mặt thước phim nhựa phơi
dưới a/s mặt trời
- Gọi HS tại chỗ làm câu C7, C9
- Tại các thành phố việc sử dụng quá nhiều đèn mầu trang trí đã khiến cho môi trường bị ô nhiễm ánh sáng Sự ô nhiễm này dẫn đến giảm tầm nhìn, ảnh hưởng đến khả năng quan sát thiên văn Ngoài ra, chúng còn làm lãng phí điện năng
Trang 3- Quan sát a/s phản xạ trên 1 váng dầu (mỡ) đổ loang trên
mặt đường dưới a/s mặt trời
-Nêu một số giải pháp giảm thiểu ảnh hưởng của ô nhiễm
ánh sáng
- Nhận phiếu học tập, trả lời các câu hỏi trong phiếu
(?)Cần có biện pháp gì để khắc phục các ảnh hưởng trên?
- Phát phiếu học tập và giao việc cho HS
4 Củng cố, HDVN
- Học bài theo vở ghi+ sgk
- Làm bài tập C8, trả lời lại C7, C9/sgk
- Đọc và nghiên cứu trước bài 54/sgk
TÍCH HỢP GDMT
- Sống lâu trong môi trường ánh sáng nhân tạo (ánh sáng màu) khiến thị lực bị suy
giảm, sức đề kháng của cơ thể bị giảm sút.
- Tại các thành phố lớn, do sử dụng quá nhiều đèn màu trang trí đã khiến cho môi
trường bị ô nhiễm ánh sáng Sự ô nhiễm này dẫn đến giảm tầm nhìn, ảnh hưởng đến
khả năng quan sát thiên văn Ngoài ra chúng còn lãng phí điện năng.
- Biện pháp GDBVMT:
+ Cần quy định tiêu chuẩn về sử dụng đèn màu trang trí, đèn quảng cáo.
+ Nghiêm cấm việc sử dụng đèn pha ô tô, xe máy là đèn phát ra ánh sáng màu.
+ Hạn chế việc sử dụng điện để thắp sáng đèn quảng cáo để tiết kiệm điện.