Trung Quốc một đất nước rộng lớn đông dân, nơi cung cấp nguồn nhiên liệu, nhân công, thị trường rộng lớn, cuối thế kỷ XIX Trung Quốc đã bị các nước tư bản phương Tây xâu xé, xâm lược?. [r]
Trang 1Bài 10: TRUNG QUỐC CUỐI THẾ KỶ XIX - ĐẦU THẾ
KỶ XX
I Mục tiêu:
1 Về kiến thức:
- Tình hình Trung Quốc trước âm mưu xâm lược của cá nước tư bản
- Một số phong tràotiêu biểu từ giữa thế kỉ XIX đến cuộc cách mạng
Tân Hợi (năm 1911)
- Các khái niệm: "Nửa thuộc địa nửa phong kiến"
2 Về tư tưởng:
- Phê phán triều đình phong kiến Mãn Thanh trong việc để Trung
Quốc trở thành "miếng mồi"cho các nước đế quốc xâu xé Biểu lộ sự
cảm thông trong viếc nhân dân Trung Quốc đấu tranh chống đế quốc,
phong kiến
3 Về kĩ năng:
- Nhận xét và đánh giá trách nhiệm của triều đình phong kiến Mãn
Thanh
- Biết đọc và sử dụng bản đồ, trình bày các sự kiện
II Chuẩn bị:
- GV: Bản đồ: “Trung Quốc trước sự xâm lược của các đế
quốc","Cách mạng Tân Hợi", "Nghĩa Hoà đoàn"
- HS: Xem trước bài mới, trả lời các câu hỏi trong SGK
III Tiến trình lên lớp
1 Ổn định lớp
2 Kiểm tra bài cũ
Nêu quá trình xâm lược của thực dân Anh đối với nhân dân Ấn Độ?
Các phong trào đấu tranh của nhân dân Ấn Độ diễn ra như thế nào?
Vì sao các phong trào đố đều thất bại?
3 Bài mới:
Trung Quốc một đất nước rộng lớn đông dân, nơi cung cấp
nguồn nhiên liệu, nhân công, thị trường rộng lớn, cuối thế kỷ XIX
Trung Quốc đã bị các nước tư bản phương Tây xâu xé, xâm lược
Phong trào đấu tranh của nhân dân Trung Quốc diễn ra như thế nào
và đạt được những kết quả ra sao thì cô trò cùng tìm hiểu ở bài hôm
nay
Hoạt động của GV và HS
* Hoạt động 1: Tìm hiểu những nét chính
về quá trình phân chia, xâu xé Trung Quốc
của các nước đế quốc từ giữa thế kỉ XIX –
đầu thế kỉ XX.
GV sử dụng lược đồ giới thiệu về Trung
Nội dung
I Trung Quốc bị các nước đế quốc chia sẻ.
Trang 2Quốc về vị trí địa lí, là nước đông dân, có
nguồn tài nguyên khoáng sản phong phú…
-> Trung Quốc sớm trở thành mục tiêu xâm
lược của các nước đế quốc
? Trước tình hình đó các nước tư bản đã có
âm mưu gì.
?Tại sao gọi là: “chiến tranh thuốc phiện”.
Kết quả?
HS: Tr.Q xoay quanh vấn đề về thuốc phiện
TD Anh vịn cớ chính quyền Mãn Thanh đã
cấm nhập và buôn bán thuốc phiện và đốt
nhiều thùng thuốc phiện mà không bồi
thường Thực chất đấy là cuộc chiến tranh
xâm lược nhằm mục đích cướp đoạt và nô
dịch toàn bộ Trung Quốc
? Vì sao gọi là nước nửa thuộc địa.
HS: Là nước có nền chính trị độc lập nhưng
trên thực tế nền kinh tế và nền chính trị bị
phụ thuộc bởi 1 hay nhiều đế quốc
GV: Cho HS quan sát H.42/SGK và nhận xét
về việc các nước đế quốc xâu xé Trung
Quốc
GV: Cho HS thảo luận theo bàn:
?Vì sao các nước đế quốc tranh nhau xâm
chiếm Trung Quốc.
HS: Tr.Q là quốc gia rộng lớn, giàu tài
nguyên, đông dân, có nền văn hóa phát triển,
chính quyền phong kiến suy yếu thối nát
*GDMT: Do những chính sách xâm lược,
thống trị của các nước đế quốc, việc vơ vét
tài nguyên, ở các nước thuộc địa như chính
sách vơ vét cạn kiệt tài nguyên… gây chiến
tranh thuốc phiện, điều này tác động nhiều
đến môi trường sống của nhân dân.
GV: Liên hệ thuộc địa ở Việt Nam
GV: Xác định trên lược đồ các vùng của
Tr.Q bị các nước đế quốc xâm chiếm Tr.Q
* Hoạt động 2: Biết được nét chính: nêu
tên phong trào, thời gian, người lãnh đạo
GV: Hướng dẫn HS lập niên biểu như sau:
- Trung Quốc là quốc gia rộng lớn, đông dân, giàu tài nguyên khoáng sản…
- Từ năm 1840-1842 Anh tiến hành cuộc chiến tranh thuốc phiện mở đầu
quá trình xâm lược Trung Quốc ->
Trung Quốc thành nước nửa thuộc địa, nửa phong kiến
- Cuối thế kỉ XIX các nước đế quốc từng bước xâu xé Trung Quốc:
+ Đức chiếm Sơn Đông
+Anh chiếm châu thổ sông Dương Tử + Pháp chiếm Vân Nam, Quảng Đông, Quảng Tây
+ Nga, Nhật chiếm Đông Bắc…
II Phong trào đấu tranh của nhân dân Trung Quốc cuối thế kỉ XIX đầu
thế kỉ XX (Hướng dẫn HS lập niên
biểu)
Trang 3Tên phong
trào
Thời gian Người lãnh
đạo
Kết quả và
ý nghĩa -Nông dân
Thái bình
Thiên Quốc
- Cải cách
Duy Tân
- Nghĩa
Hòa đoàn
-1851-1864
- 1898
- Cuối TK XIX- đầu
TK XX
- Hồng Tú Toàn
- Khang Hữu Vi, Lương Khải Siêu.
- Nông dân
- Thất bại
- Thất bại.
- Thất bại
*Hoạt động 3: Tìm hiểu đôi nét về Tôn
Trung Sơn, học thuyết Tam dân
GV: Giới thiệu sự ra đời và lớn mạnh của
GCTS Trung Quốc thế kỉ XIX- XX dẫn đến
đòi hỏi phải có 1 chính đảng bảo vệ quyền
lợi cho GCTS
GV:Quan sát hình 44 (SGK), tìm hiểu nét
chính về cuộc đời và hoạt động của TTS
? Tôn Trung Sơn là ai? Ông có vai trò gì đối
với sự ra đời của TQ Đồng Minh hội.
HS: + Tôn Trung Sơn (1866-1925), tên thật
Tôn Văn, xuât thân từ 1 gia đình nông dân,
đi nhiều nước trên TG, tiếp thu tư tưởng dân
chủ tư sản tiến bộ lúc bấy giờ
+ Có vai trò quyết định thành lập Trung
Quốc Đồng Minh hội 1905 đề cao chủ nghĩa
Tam dân: “Dân tộc độc lập, Dân quyền tự
do, Dân sinh hạnh phúc” Đây là chính đảng
đại diện cho GCTS Trung Quốc
? Mục đích của việc thành lập Đồng Minh
hội của Tôn Trung Sơn là gì.
HS: Đánh đổ triều đình Mãn Thanh, khôi
phục Trung Quốc
Hoạt động 4: Trình bày được nguyên nhân,
diễn biến, ý nghĩa của CM Tân Hợi
? Theo em nguyên nhân nào dẫn đến cuộc
cách mạng Tân Hợi bùng nổ.
HS: Chính quyền Mãn Thanh ra sắc lệnh
III Cách mạng Tân Hợi(1911)
a) Tôn Trung Sơn và học thuyết Tam dân
- Do bị tư bản chèn ép, GCTS Trung Quốc đã bước lên vũ đài chính trị, Tôn Trung Sơn là lãnh tụ của phong trào cách mạng
+ 8/1905 Tôn Trung Sơn thành lập Trung Quốc Đồng Minh hội - chính đảng của GCTS Trung Quốc, đề ra học thuyết Tam dân (Dân tộc độc lập, Dân quyền tự dao, Dân sinh hạnh phúc) nhằm Đánh đổ triều đình Mãn Thanh, khôi phục Trung Quốc
b Nguyên nhân:
- 9-5-1911, chính quyền Mãn Thanh ra sắc lệnh ‘‘Quốc hữu hóa đường sắt’’
Trang 4‘‘Quốc hữu hóa đường sắt’’, thực chất là trao
quyền kinh doanh đường sắt cho các nước đế
quốc, bán rẻ quyền lợi dân tộc -> đã châm
ngòi cho CM
GV: Sử dụng lược đồ hình 45/SGK trình bày
diễn biễn Cách mạng Tân Hợi
? Cách mạng Trung Quốc đã bùng nổ như
thế nào.
HS: CM bùng nổ và giành thắng lợi ở Vũ
Xương, sau đó lan rộng ra các tỉnh miền
Nam và miền Trung của Trung Quốc
? Chính phủ lâm thời được thành lập.
? Vì sao Viên Thế Khải được làm tổng
thống.
HS: TTS đã mắc sai lầm là thương lượng với
Viên Thế Khải (quan đại thần của nhà
Thanh), nhường cho ông làm tổng thống
? Vì sao cách mạng Tân Hợi chấm dứt.
HS: GCTS (lãnh đạo cuộc khởi nghĩa) sợ
phong trào đấu tranh của quần chúng ->
thương lượng với triều đình Mãn Thanh
?Nêu kết quả và ý nghĩa của cuộc cách
mạng Tân Hợi.
HS: Là cuộc cách mạng dân chủ tư sản, đã
lật đổ chế độ phong kiến chuyên chế Mãn
Thanh, thành lập Trung Hoa Dân quốc
?Cuộc cách mạng Tân Hợi có hạn chế gì.
HS: Hạn chế:
+ Không nêu vấn đề đánh đuổi đế quốc
+ Không tích cực chống phong kiến đến
cùng
+ Không giải quyết vấn đề ruộng đất cho
nông dân
GV chốt: Cuối thời Mãn Thanh, nước
Trung Quốc phong kiến dần dần suy yếu, bị
các nước tư bản chia nhau xâm chiếm
Nhân dân TQ đã dấu tranh đòi Duy tân đất
nước và khởi nghĩa vũ trang chống đế quốc,
c) Diễn Biến:
- 10-10-1911 Khởi nghĩa vũ trang ở
Vũ Xương thắng lợi
- 29-12-1911 chính phủ lâm thời được thành lập, Tôn Trung Sơn làm tổng Thống
- Viên Thế Khải làm tổng thống (2-1912) cách mạng kết thúc
d) Ý nghĩa :
- Là cuộc CM dân chủ tư sản, đã lật đổ chế độ phong kiến chuyên chế Mãn Thanh, thành lập nước Trung Hoa, mở đường cho kinh tế tư bản ở Trung Quốc phát triển
- Cách mạng đã ảnh hưởng lớn đến phong trào giải phóng dân tộc ở Châu Á
- Hạn chế:
+ Không nêu vấn đề đánh đuổi đế quốc
+ Không tích cực chống phong kiến đến cùng
+ Không giải quyết vấn đề ruộng đất cho nông dân
Trang 5lật đổ phong kiến trong phong trào cách
mạng Tân Hợi (1911)
4 Củng cố * Lập niên biểu tóm tắt phong trào đấu tranh của nhân dân Trung Quốc từ năm 1840 – năm 1911 Thời gian Tên phong trào Người lãnh đạo Kết quả ………
………
………
………
………
………
………
………
………
………
………
………
* Đánh dấu vào những nguyên nhân đưa đến sự thất bại của
phong trào đấu tranh của nhân dân Trung Quốc cuối thế kỉ XIX-XX
a Sự câu kết giữa triều đình Mãn Thanh với các nước đế quốc
b Các phong trào chưa có sự liên kết, diễn ra lẻ tẻ
c Thiếu một giai cấp tiên tiến lãnh đạo, một đường lối cách mạng
đúng đắn
d Cả 3 nguyên nhân trên
5 Dặn dò
Học bài theo câu hỏi sgk Đọc trước bài các nước Đông Nam Á,
Tại sao các nước Đông Nam Á trở thành đối tượng xâm lược của tư
bản phương Tây?