Trước hết hình tượng Lor-ca hiện lên trong hình ảnh “những tiếng đàn bọt nước”, hình ảnh tiếng đàn không chỉ là âm thanh đàn ghi-ta mà nó còn là một hoán dụ nghệ thuật gợi ra sự nghiệp l[r]
Trang 1Phân tích Đàn ghita của Lorca Ngữ văn 12
I Tìm hiểu chung
1 Nhà thơ Thanh Thảo:
Một trí thức nhiều suy tư, trăn trở về các vấn đề xã hội và thời đại
Muốn cuộc sống được cảm nhận và thể hiện ở chiều sâu nên luôn khước từ lốibiểu đạt dễ dãi; đào sâu vào cái tôi nội cảm, tìm kiếm những cách biểu đạt mớiqua hình thức câu thơ tự do, giải phóng mọi ràng buộc nhằm mở đường chomột cơ chế liên tưởng phóng khoáng, xoá những khuôn sáo bằng những nhịpđiệu bất thường, đem đến cho thơ một mĩ cảm hiện đại bằng hệ thống hình ảnh
và ngôn từ mới mẻ
Kiểu tư duy: giàu suy tư, mãnh liệt, phóng túng trong xúc cảm và nhuốm
màu sắc tượng trưng siêu thực
Tượng trưng: tìm vào trạng thái tâm hồn với những linh cảm được khơi
dậy từ vô thức, cho rằng hiện tượng trong vũ trụ tồn tại như những dấuhiệu tượng trưng cho bản chất huyền bí của tạo vật mà chỉ riêng nhà thơmới có những thiên bẩm kì diệu để thâm nhập và biểu đạt được nhữnghình ảnh tượng trưng ấy Thơ là một thứ “siêu cảm giác”, không thể giảithích được Không cần có hình tượng rõ nét, thơ được quan niệm nhưmột bản hoà âm hoàn hảo Dường như có nét tương đồng giữa sinh sôicủa tạo hoá với sự sáng tạo thơ ca
Siêu thực: Hướng tới một hiện thực cao hơn thực tại Thế giới siêu thực
chỉ có thể cảm thấy trong giấc mơ, trong tiềm thức, lúc đãng trí, thầnkinh suy nhược, rối loạn Khám phá thế giới ấy, nghệ sĩ sẽ phát hiện ranhững điều sâu kín mà thiêng liêng, bí ẩn mà chính xác trong cuộc sốngcon người Đề cao yếu tố tâm linh và sự ngẫu hứng, sáng tác thườngđược cấu thành bởi những dòng liên tưởng tiềm thức rời rạc, không thểkhắc hoạ được những bức tranh thực tại toàn vẹn
2 Phêđêricô Gaxia Lorca (1898-1936)
Là một trong những tài năng sáng chói của văn học hiện đại Tây BanNha
Trước một Tây Ban Nha - dưới sự cai trị của chế độ độc tài- đã trở nênphản động về chính trị và già cỗi về nghệ thuật, Lorca đã nồng nhiệt cổ
vũ nhân dân đấu tranh với mọi thế lực áp chế, đòi quyền sống chínhđáng đồng thời cũng khởi xướng và thúc đẩy mạnh mẽ những cách tântrong lĩnh vực nghệ thuật Lorca đã tự nguyện làm người du ca đi langthang với cây đàn ghita hát lên những bài ca lãng tử, dùng tiếng đàn giãibày nỗi đau buồn và niềm khát vọng yêu thương của nhân dân
Ông đã bị chế độ phản động cực quyền thân phát xít bắt giam và bắnchết Cái chết thảm khốc của Lorca đã dâng lên một làn sóng phẫn nộ
Trang 2hết sức mạnh mẽ trên thế giới với bè lũ Phrăngcô Tên tuổi của Lorca trởthành biểu tượng chống chủ nghĩa phát xít, bảo vệ văn hoá dân tộc vàvăn minh nhân loại.
3 Hoàn cảnh ra đời và mục đích sáng tác bài thơ “Đàn ghita của Lorca”
a Hoàn cảnh:
Được viết liền mạch trong khoảng thời gian rất ngắn, sau khi ngồi chơi và đànđạo về thơ Lorca với những người bạn tâm đắc -> kết quả của ấn tượng và nhậnthức sâu sắc của Lorca
LORCA là nhà thơ mà Thanh Thảo rất ngưỡng mộ Cả thơ ca, cuộc đời và cáichết của Lorca đã gây cho tác giả những xúc cảm và ấn tượng Chính nhữnghình ảnh và nhạc điệu trong nhiều bài thơ của Lorca đã dẫn dắt Thanh Thảo khiviết “Đàn ghita của Lorca”
=> Kết quả của cuộc gặp gỡ về cảm xúc, giọng điệu và hình ảnh (sự gặp gỡ củahồn thơ)
Từng được biết đến Tây Ban Nha qua những tác phẩm của Hêminguê - mộtnhà văn Mĩ, lại đọc thơ Lorca từ khi còn trẻ, hình ảnh Tây Ban Nha và hình ảnhtrong những câu thơ Lorca đã lặn sâu vào tâm trí và trở thành một ám ảnh đểkhi viết bài thơ, nó bật ra một cách hoàn toàn tự nhiên
=> Kết quả sự thăng hoa của vô thức và ám ảnh về con người, cuộc đời và thơLorca- một con hoạ mi Tây Ban Nha
b Mục đích:
Bài thơ được viết như một khúc tưởng niệm Lorca, làm sống dậy hình ảnhLorca và thể hiện sự tri âm, đồng cảm và ngưỡng vọng một người nghệ sĩ tàihoa có cốt cách anh hùng và số phận bi thương
II Đọc- hiểu văn bản:
1 Nhan đề và đề từ:
Đàn ghita - còn gọi là Tây Ban cầm - gắn liền với đất nước Tây Ban Nhaxinh đẹp và hào phóng, rực lửa và mê đắm với những trận đấu bò và vũđiệu Flamencô, cùng gắn liền với Phêđêricô Gaxia Lorca - một nhà thơnhân dân, một người chiến sĩ cống phát xít - một người nghệ sĩ đã dùngtiếng đàn ghita cất lên lời ca tranh đấu chống chủ nghĩa phát xít vừa gắnvới nền văn hoá Tây Ban Nha vừa gắn với cuộc đời và khát vọngLORCA
Trang 3 “Đàn ghita của Lorca”: tiếng nói nghệ thuật của riêng LORCA- không
thuần tuý chỉ là âm thanh, giai điệu mà còn là toàn bộ con ngườiLORCA với tinh thần đấu tranh và khát vọng đổi mới nghệ thuật Trongtrường hợp này, cây đàn ghita đã gắn bó và biểu hiện tâm hồn nghệ
sĩ của LORCA- tình yêu cuộc sống và khí phách kiên cường của ngườichiến sĩ yêu tự do, hoà nhập trái tim mình với quần chúng nhân dân
Câu thơ của LORCA “Nếu tôi chết hãy chôn tôi với cây đàn”: ước
nguyện của LORCA gắn với cây đàn Trong cuộc sống, LORCA đãdùng cây đàn ghita cất lên lời ca tranh đấu thì khi đi vào cõi chết, ôngvẫn muốn mang theo cây đàn để tiếp tục hát lên những lời ca tranh đấuthì khi đi vào cõi chết, ông vẫn muốn mang theo cây đàn để tiếp tục hátlên những bài ca của tình yêu và khát vọng tự do Tiếng đàn ghita sẽ là
sự sống, là niềm tin, là hi vọng, là sức mạnh đấu tranh vượt lên cái chết
Sử dụng câu thơ này làm đề từ, Thanh Thảo có lẽ muốn khẳng địnhrằng LORCA sẽ bất tử cùng với tiếng đàn, cây đàn sẽ kéo dài sự sống,nỗi dài khát vọng của LORCA
2 Hình tượng tiếng đàn:
những tiếng đàn bọt nước
li - la li - la li - la
tiếng ghita nâu
bầu trời cô gái ấy
tiếng ghita lá xanh biết mấy
tiếng ghita tròn bọt nước vỡ tan
tiếng ghita ròng ròng máu chảy
không ai chôn cất tiếng đàn
tiếng đàn như cỏ mọc hoang
li - la li - la li - la
a Trong văn chương:
Được gợi ra qua cách so sánh với những âm thanh khác (tiếng hạc, tiếngsuối, tiếng gió thoảng ngoài, tiếng trời đổ mưa, tiếng ngọc gieo trênmâm vàng, tiếng gươm đao xô sát )
Được liên tưởng với các hiện tượng thiên nhiên như ánh sáng, nước mắt(“mỗi giọt rơi tàn như lệ ngân”- Nguyệt cầm)
b Trong bài “Đàn ghita của Lorca”:
Không trực tiếp miêu tả âm thanh tiếng đàn mà tập trung miêu tả một thế giớicủa tưởng tượng và cảm xúc mà tiếng đàn ấy gợi lên Dường như trong quanniệm của Thanh Thảo, tiếng đàn là âm thanh tiếng lòng của LORCA, phảnchiếu cuộc sống và tâm hồn của LORCA
=> Nói về tiếng đàn mà dùng những từ không miêu tả trực tiếp âm thanh “nâu”,
“tròn”, “vỡ tan” và bằng những hình ảnh thoạt nhìn không có mối liên hệ gì với
Trang 4nhau “bọt nước”, “bầu trời cô gái ấy”, “lá xanh biết mấy”, “bọt nước vỡ tan”,
“ròng ròng máu chảy”, “cỏ mọc hoang” tạo nên sự giao thoa lạ lùng mà đầy gợicảm giữa âm thanh và hình ảnh
Nghe Audio Phân tích Đàn ghita của Lorca
Xem Video Phân tích Đàn ghita của Lorca
Phân tích Đàn ghita của Lorca - Mẫu 1
Đề bài: Anh chị hãy viết bài văn Phân tích Bài thơ Đàn ghi ta của Lor-ca của Thanh Thảo trong chương trình văn học lớp 12.
Nhà thơ Thanh Thảo tên thật là Hồ Thành Công, sinh năm 1946, quê ở huyện
Mộ Đức, tỉnh Quảng Ngãi Tài năng thờ ca của Thanh Thảo phát triển vàtrưởng thành trong những năm cuối của cuộc chiến tranh chống Mỹ cứu nước.Thanh Thảo đem đến cho thơ ca thời đó tiếng nói trung thực của một thế hệtình nguyện cầm súng bảo vệ Tổ quốc, vẫn là cái tôi công dân đầy nhiệt huyếtnhưng thơ Thanh Thảo nghiêng về phản ánh tiếng nói của người trí thức nhiềusuy tư, trăn trở trước các vấn đề nóng bỏng của xã hội và thời đại Thanh Thảomuốn cuộc sống phải được cảm nhận và thể hiện ở chiều sâu bản chất của nónên ông không chấp nhận lối biểu đạt ồn ào, dễ dãi Những tập thơ viết về conngười trong chiến tranh và hòa bình của Thanh Thảo đã được đánh giá cao:Những người đi tới biển, Dấu chân qua trảng cỏ, Những ngọn sóng mặt trời,Khối vuông ru-bich, Từ một đến một trăm Bài thơ Đàn ghi ta của Lorca introng tập Khối vuông ru-bich, xuất bản năm 1985 được dư luận đánh giá làthành công về nhiều mặt của Thanh Thảo:
"Khi tôi chết, hãy chôn tôi với cây đàn".
(Ph G Lorca)
những tiếng đàn bọt nước Tây Ban Nha áo choàng đỏ gắt
li-la li-la ti-la
đi lang thang về miền đơn độc với vầng trăng chếnh choáng trên yên ngựa mỏi mòn Tây Ban Nha hát nghêu ngao
bỗng kinh hoàng áo choàng bê bết đỏ
Lorca bị điệu về bãi bắn chàng đi như người mộng du
tiếng ghi ta nâu bầu trời cô gái ấy tiếng ghi ta lá xanh biết mấy tiếng ghi ta tròn bọt nước vỡ tan
Trang 5tiếng ghi ta ròng ròng máu chảy không ai chôn cất tiếng đàn tiếng đàn như cỏ mọc hoang giọt nước mắt vầng trăng long lanh trong đáy giếng
đường chỉ tay đã đứt dòng sông rộng vô cùng Lorca bơi sang ngang trên chiếc ghi tar màu bạc chàng ném lá bùa cô gái Di-gan
vào xoáy nước chàng ném trái tim mình vào lặng yên bất chợt li-la li-la li-la
Bài thơ viết về cái chết của Fê-đê-ri-cô Gar-xi-a Lorca (1898 -1936), thi sĩ,nhạc sĩ, nhà biên kịch thiên tài người Tây Ban Nha Dòng máu nóng bỏng nhiệttình thôi thúc nhà thơ cất cao tiếng đàn, tiếng hát, lời thơ để ca ngợi tự do bấtdiệt, phản đối bản chất tàn bạo, xấu xa của bè lũ phát xít Phơ-răng-cô Ông đã
bị chúng sát hại ngày 19-8-1936, khi ông mới 38 tuổi Cả đất nước Tây BanNha khóc thương ông, một nhà thơ – chiến sĩ của tự do
Cái chết của Lorca là sự kiện gây chấn động dư luận không những ở Tây BanNha mà còn trên toàn thế giới, không chỉ lúc bấy giờ mà còn âm vang tới nhiềunăm sau Thanh Thảo vô cùng khâm phục và yêu mến khí phách cũng như tàinăng của Lorca nên đã dành tâm huyết để viết nên bài thơ giống như dựng mộttượng đài sừng sững về Lorca trong tâm tưởng những người mến mộ ông quamột hình ảnh quen thuộc mà độc đáo: cây đàn ghi ta
Qua bài thơ, người đọc cảm nhận được vẻ đẹp của hình tượng Lorca và biểutượng nghệ thuật Lorca trong mạch cảm xúc và suy tư đa chiều, vừa sâu sắc,vừa mãnh liệt của tác giả Hình tượng Gar-xi-a Lorca trong bài thơ có thể đượccảm nhận ở nhiều cấp độ, nhiều khía cạnh khác nhau nhưng khái quát lại có thểthấy một số nét chính: Đó là một nghệ sĩ tự do và cô đơn Tuy bị giết chết bởithế lực phát xít tàn ác nhưng tâm hồn Lorca bất diệt Bài thơ làm sống lạihuyền thoại về một con người, một nghệ sĩ, một chiến sĩ của đất nước có truyềnthông âm nhạc, thi ca và những vũ điệu rực lửa
Câu nói nổi tiếng: Khi tôi chết, hãy chôn tôi với cây đàn của Lorca được lấylàm đề từ của bài thơ giống như một "chìa khóa" ngầm hướng người đọc tới sựhiểu biết đúng đắn thông điệp của bài thơ Trong nhận thức của một người đọcbình thường, câu nói này hiển nhiên bộc lộ tình yêu say đắm của Lorca vớinghệ thuật Nhưng không chỉ có vậy, nó còn là tình yêu tha thiết của ngườinghệ sĩ với xứ sở của mình
Mở đầu bài thơ là tiếng đàn rộn rã đầy hứng khởi tượng trưng cho tâm hồn sôinổi, mạnh mẽ, yêu đời của Lorca nói riêng và của dân tộc Tây Ban Nha nói
Trang 6chung Hình ảnh Lorca - một nghệ sĩ tự do và đơn độc - được giới thiệu bằngnhững nét chấm phá gây ấn tượng mạnh mẽ:
những tiếng đàn bọt nước Tây Ban Nha áo choàng đỏ gắt
li-la li-la li-la
đi lang thang về miền đơn độc với vầng trăng chếnh choáng trên yên ngựa mỏi mòn
Màu áo choàng đỏ gắt nhắc tới một nét độc đáo trong đời sống văn hóa củangười dân Tây Ban Nha vừa giúp chúng ta hình dung khá cụ thể về Lorca, vừagợi hồi tưởng đến trò chơi đấu bò tót mạo hiểm, dũng mãnh có sức cuốn hút rấtlớn với đông đảo dân chúng Tây Ban Nha và du khách quốc tế Các chàng đấu
sĩ nổi bật giữa đấu trường với chiếc áo choàng đỏ thắm trên vai và mảnh vải đỏtrong tay Đơn độc với thanh kiếm hoặc mũi lao, chàng đấu sĩ bằng sự sángsuốt, khéo léo và lòng dũng cảm sẽ hạ gục chú bò tót to lớn, hung dữ trong mộthiệp đấu ngắn ngủi trước sự chứng kiến của hàng vạn khán giả trên sân
Nhưng ở đây không, phải là đấu trường với cuộc đấu giữa võ sĩ với bò tót mà làmột đấu trường đặc biệt với cuộc đấu dai dẳng, bền bỉ mà không kém phần ácliệt giữa khát vọng dân chủ của công dân Lorca với nền chính trị độc tài phátxít Phơ-răng-cô
Ở khổ thơ thứ hai và thứ ba, tác giả diễn tả cái chết đột ngột của Lorca bằngcác chỉ tiết đặc biệt gây ám ảnh sâu sắc trong lòng người đọc Từ sự sống bừngbừng đột ngột chuyển sang cái chết bi thảm chỉ trong khoảnh khắc, một khoảnhkhắc nghiệt ngã, kinh hoàng:
Tây Ban Nha hát nghêu ngao bỗng kinh hoàng áo choàng bê bết đỏ
Lorca bị điệu về bãi bắn chàng đi như người mộng du
tiếng ghi ta nâu bầu trời cô gái ấy tiếng ghi ta lá xanh biết mấy tiếng ghi ta tròn bọt nước vỡ tan tiếng ghi ta ròng ròng máu chảy
Có thể nói Thanh Thảo đã thực sự hóa thân vào nhân vật trữ tình để cảm nhậnthấm thía nỗi đau đớn vô biên và thể hiện điều đó bằng ngôn ngữ của trái tim,của ngòi bút như rướm máu Thủ pháp nghệ thuật chủ đạo trong đoạn thơ này
là cách sử dụng điệp từ, điệp ngữ, nhân hóa, ẩn dụ, tượng trưng đa nghĩa và đốilập được tác giả khai thác triệt để nhằm thể hiện bi kịch của Lorca Đoạn thơ đãlàm nổi bật sự đối lập giữa khát vọng tự do của người nghệ sĩ với bạo lực tàn
ác của bọn phát xít, giữa tiếng hát yêu đời với hiện thực phũ phàng đẫm máu
Trang 7Cái chết đến với Lorca hoàn toàn bất ngờ Người nghệ sĩ ấy tuy luôn bị ám ảnhbởi cái chết nhưng không hề nghĩ là nó lại đến sớm như thế và đến vào lúckhông ngờ nhất Tiếng hát tượng trưng cho sự sống bỗng nhiên tắt lịm trước cáichết khủng khiếp hiện diện qua hình ảnh gây ấn tượng rùng rợn: áo choàng bêbết đỏ Dòng máu sôi sục khát vọng tự do của Lorca đã tuôn đổ trên mảnh đất
mà ông yêu quý Hình ảnh này chứa đựng ý nghĩa tố cáo tội ác dã man của bè
lũ phát xít Phơ-răng-cô đối với nhân dân Tây Ban Nha yêu chuộng tự do, hòabình, công lí Sự kiện thảm khốc ấy tạo ra những cú sốc dây chuyền được tácgiả diễn tả theo lối ẩn dụ tượng trưng với sự chuyển đổi cảm giác liên tục khámới mẻ, táo bạo, qua những âm thanh vỡ ra thành màu sắc, hình khối, thànhdòng máu chảy, góp phần nêu bật ý nghĩa tiếng đàn ghi ta ở những cung bậckhác nhau, hoàn cảnh khác nhau Mỗi so sánh là một ẩn dụ về cái đẹp, về tìnhyêu, về nỗi đau, về cái chết: tiếng ghi ta nâu, tiếng ghi ta lá xanh biết mấy,tiếng ghi ta tròn bọt nước vỡ tan, tiếng ghi ta ròng ròng - máu chảy
Hình ảnh tiếng ghi ta ròng ròng - máu chảy không đơn thuần chỉ là nghệ thuậtnhân hóa mà cao hơn thế, nó là con người, là số phận, là linh hồn của Lorca.Đây là một hình ảnh gây ấn tượng và ám ảnh sâu đậm, day dứt khôn nguôitrong tâm hồn người đọc
Niềm tin vào sự bất tử của tiếng đàn Lorca còn biểu hiện tập trung ở những khổthơ cuối Sự khâm phục chân thành và lòng tiếc thương vô hạn của nhà thơThanh Thảo đối với Lorca là cơ sở vững chắc của niềm tin mãnh liệt ấy Tìnhcảm đau xót thể hiện qua những câu thơ có âm điệu ngắt quãng giống như tiếngkhóc nghẹn ngào, thổn thức:
không ai chôn cất tiếng đàn tiếng đàn như cỏ mọc hoang
giọt nước mắt vầng trăng long lanh trong đáy giếng
đường chỉ tay đã đứt dòng sông rộng vô cùng Lorca bơi sang ngang trên chiếc ghi ta màu bạc chàng ném lá bùa cô gái Di-gan
vào xoáy nước chàng ném trái tim mình vào lặng yên bất chợt
li-la li-la li-la
Ở đoạn thơ này, Thanh Thảo vẫn tiếp tục sử dụng các biện pháp so sánh và ẩn
dụ tượng trưng để khắc đậm niềm tin Cùng với ý không ai chôn cất tiếng đàn,hình ảnh đường chỉ tay là ẩn dụ về số phận, về định mệnh nghiệt ngã, ít nhiềunhắc nhớ đến chi tiết Gar-xi-a Lorca bị bọn phát xít thủ tiêu và ném xác xuốnggiếng Các hình ảnh tượng trưng như giọt nước mắt vầng trăng long lanh trongđáy giếng, dòng sông, lá bùa, chiếc ghi ta màu bạc, đều được sáng tạo theolối thơ tượng trưng ám chỉ cõi chết, nơi siêu thoát Các hành động ném lá bùa,
Trang 8ném trái tim mình cũng có ý nghĩa tượng trưng cho sự giã từ vĩnh viễn, một sựlựa chọn của Lorca.
Câu thơ: không ai chôn cất tiếng đàn – tiếng đàn như cỏ mọc hoang chứađựng nhiều tầng nghĩa Tiếng đàn tượng trưng cho nghệ thuật của Lorca, chotình yêu tự do và yêu con người mà ông suốt đời theo đuổi Đấy là cái đẹpkhông bạo lực nào có thể hủy diệt nổi Nó sẽ sống mãi, truyền lan mãi, giản dị
mà kiên cường như cỏ dại Đây cũng là nỗi xót thương trước cái chết bi thảmcủa một thiên tài; trước hành trình cách tân nghệ thuật dang dở không chỉ vớibản thân Lorca mà còn với nền văn chương Tây Ban Nha Nghệ thuật bỗngthành thứ cỏ mọc hoang? Nhưng ý thơ đâu chỉ dừng lại ở đó Dường như còn
có cả tâm trạng của người nghệ sĩ đọng lại thành những hình ảnh đẹp và buồn:giọt nước mắt vầng trăng – long lanh trong đáy giếng, như giọt nước mắtkhóc thương người nghệ sĩ chân chính của nhân dân Câu thơ gợi những suy tư,liên tưởng đa chiều trong lòng người đọc
Nói về cái chết và để cái chết của Lorca bớt phần bỉ thảm, nhà thơ Thanh Thảo
đã kết hợp những hình ảnh dân gian với những hình ảnh hiện đại để thể hiệnsáng tạo nghệ thuật của riêng mình: đường chỉ tay đã đứt, dòng sông rộng vôcùng; phận người thì ngắn ngủi mà thế giới thì mênh mang Lorca đã đi vào cõibất tử với hình ảnh: Lorca bơi sang ngang – trên chiếc ghi ta màu bạc
Các hành động ném lá bùa vào xoáy nước, ném trái tim mình vào cõi lặng yênbất chợt đều mang nghĩa tượng trưng cho sự giã từ và giải thoát, chia tay thực
sự với những ràng buộc và hệ lụy trần gian Cây đàn ghi ta quen thuộc gắn bóvới Lorca như hình với bóng giờ đây đã trở thành con thuyền đưa linh hồn ôngsang thế giới bên kia, một thế giới an lạc vĩnh hằng không có chiến tranh,không còn đổ máu Cuộc đời, số phận của Lorca đã kết thúc nhưng tiếng đàncủa ông vẫn ngân nga, vang vọng mãi: li-la li-la li-la
Đàn ghi ta của Lorca là bài thơ dồi dào nhạc tính, được sáng tạo với chủ ý tôđậm hình tượng Gar-xi-a Lorca - nghệ sĩ hát rong vĩ đại – người đã dùng tiếngđàn ghi ta để giãi bày nỗi đau buồn và khát vọng yêu thương của nhân dânmình Có thể nhận ra nhạc tính của bài thơ từ vần và nhịp, các thủ pháp láy từ,điệp từ, sự kết hợp ngẫu hứng giữa các từ ngữ tạo nên những giai điệu mangtính chất âm nhạc Những từ mô phỏng âm thanh qua các nốt đàn ghi ta Giaiđiệu bài thơ mang dáng dấp một bản nhạc không lời
Tiếng đàn tượng trưng cho nghệ thuật, cho tình yêu tự do, tình yêu con ngườicủa Lorca, tượng trưng cho Cái Đẹp của đời Bạo lực phát xít giết chết Lorcanhưng không thể nào giết chốt tiếng đàn du dương, réo rắt của ông đã gieo vàolòng người dân Tây Ban Nha những hạt giống tự do và khát vọng Cái Đẹp làbất tử Lorca được coi là thần tượng bởi lòng yêu tự do, yêu con người, bởi khíphách kiên cường không khuất phục trước những thế lực bạo tàn Tâm hồntrong sáng và tài năng hiếm có khiến tên tuổi Lor-ca sống mãi trong tâm hồnngười dân Tây Ban Nha
Trang 9Nhắc tới Lorca, những người yêu mến ông nhớ ngay đến câu nói nổi tiếng bộc
lộ tính cách của một nghệ sĩ chân chính: Khi tôi chết hãy chôn tôi với cây đàn.Nhà thơ Thanh Thảo đã viết về Lorca bằng rung động mãnh liệt của cảm xúc,bằng tấm lòng "liên tài" rất đáng trân trọng Những sáng tạo nghệ thuật trongbài thơ chứng tỏ tâm huyết và khát vọng đổi mới thơ ca của tác giả, góp phầnlàm cho khả năng thể hiện của ngôn ngữ tiếng Việt thêm tinh tế, phong phú và
đa dạng
Phân tích Đàn ghita của Lorca - Mẫu 2
Thanh Thảo là nhà thơ có tiếng nói riêng, phong cách nghệ thuật riêng thể hiệncái tôi cá nhân ấn tượng trong nền văn học Việt Nam Những sáng tác của ôngđem đến cái nhìn mới mẻ cho thơ ca hiện đại Bài thơ “Đàn ghi-tar của Lorca”trích “Khối vuông rubich” đã để lại sức chứa lớn trong lòng người đọc về hìnhtượng nhân vật Lorca - người nghệ sĩ vĩ đại của xứ sở Tây Ban Nha
Lorca là cái tên quen thuộc đối với đất nước Tây Ban Nha, vì anh là biểu tượngcủa tự do, cho sự đấu tranh đòi hòa bình, đòi một cuộc sống bình yên cho nhândân Mặc dù bị sát hại nhưng Lorca mãi là biểu tượng mà nhân dân Tây BanNha tôn thờ
Thanh Thảo đã mượn lời của người nghệ sĩ này làm lời đề từ cho bài thơ củamình có ẩn ý muốn gợi mở ra chiều dài thời gian và chiều sâu của không gian
về người nghệ sĩ tài hoa này Cả cuộc đời cống hiến, chiến đấu nhưng cuốicùng Lorca lại chết thảm dưới chế độ phát xít tàn bạo
Với thể thơ tự do, không viết hoa đầu dòng, Thanh Thảo đã khiến người đọc tò
mò về cách viết giàu sức gợi như thế này
Những tiếng đàn bọt nước Táy Ban Nha áo choàng đỏ gắt
Li la li la li la li la
Đi lang thang về miền đơn độc Với vầng trăng chuếnh choáng Trên yên ngựa mỏi mòn
Nhịp thơ nhẹ nhàng, dàn trải nhưng giàu sức gợi, sức tả khiến người đọcmường tượng đến đất nước xinh đẹp Tây Ban Nha với tiếng đàn ghi tar đắmsay, những trận đấu bò tót hài hùng, những mảnh đất thảo nguyên mênh mông,lãng mạn Tuy nhiên cụm từ “tiếng đàn bọt nước” dường như gợi lên sự mờ ảo,biến đổi khó lường, có thể vỡ tan ra bất cứ lúc nào không hay Có một dự báonào đó chẳng lành, đầy bất an ở dâu thơ này
Trang 10Tây Ban Nha là mảnh đất của những trận đấu bò tót độc đáo, đầy ấn tượngnhưng trong thơ Thanh Thảo, nó có còn giữ nguyên ý nghĩa đó nữa không.Chiến trường đấu bò tót có lẽ đã trở thành chiến trường chính trị ác liệt, nhiềuđấu tranh, nhiều bon chen Màu đỏ của áo choàng đã biến thành ‘đỏ gắt” phảichăng chính là chế độ độc quyền của chủ nghĩa phát xít đang hoành hành trênđất nước này Hình ảnh Lorca trở nên nhỏ nhoi, mệt mỏi trong cuộc chiếnnhiều bấp bênh này Tiếng đàn vẫn cứ cất lên “li la li la li la li la” và ngườinghệ sĩ đó
“lang thang”, “chuếnh choáng”, “mỏi mòn” với những gì đang diễn ra Cuộcchiến giữa nghệ sĩ chân chính với chế độ độc tài trở nên căng thẳng hơn Ngườichiến sĩ đơn độc ấy trở nên lẻ loi, cô độc, không một ai có thể biên cạnh
Tây Ban Nha Hát nghêu ngao Bỗng kinh hoàng
Áo choàng bê bết đỏ Lorca bị điệu về bãi bắn Chàng đi như người mộng du
Những hình ảnh thơ gây ấn tượng mạnh, cứa sâu vào lòng người sự chua xóttrước hình ảnh người nghệ sĩ tài ba nhưng bất hạnh Dân tộc Tây Ban Nha
“kinh hoàng” sững sốt khi hình ảnh Lorca bị điệu về bãi bắn một cách trắngtrợn, đầy man rợ như vậy Sự thật phũ phàng do chế độ phát xít mang lại đãkhiến cho mọi người thất bất an Từ “bỗng” ở đầu khổ thơ thứ hai chính là sựngạc nhiên trước hình ảnh bi thương của nghệ sĩ Lorca
Mặc dù bị “điệu” về bãi bắn một cách đầy đau đớn như vậy nhưng Lorca vẫngiữ được sự bình thản, dám chấp nhận của bản thân bằng phong thái “chàng đinhư người mộng du” Đây là trạng thái tâm hồn không nhận thức được, tâmhồn và thể xác dường như tách lìa khỏi nhau Đó là một phong thái rất đángtrân trọng, rất đáng nâng niu và ngưỡng mộ
Ở những khổ thơ tiếp, nỗi tiếc thương cho cuộc đời nhiều chua xót ấy;
Tiếng ghi tar nâuBầu trời cô gái ấyTiếng ghi tar lá xanh biết mấyTiếng ghi tar tròn bọt nước vỡ tan
Trang 11Tiếng ghi tar ròng ròng máu chảy
“tiếng ghi tar” được lặp đi lặp lại như dồn nén cảm xúc trong lòng người, hay làtiếng căm phẫn đầy xót xa Tiếng đàn ghi tar gắn liền với những thứ bình dị,với thiên nhiên ấm áp, với một cô gái, với bầu trời màu xanh tươi mới Có lẽ đó
là những thứ mà con người Tây Ban Nha muốn vươn tới, muốn giành dược.Nhưng tiếng ghi tar rơi “vỡ” thành “bọt nước” đã như khẳng định thêm hiệnthực đau lòng ấy Những đường khối, đường nét hiện rõ lên trang viết, cứathêm vào lòng người cảm xúc nghẹn ngào, đau đớn Một tiếng “Vỡ” cất lên đã
tố cáo chế độ độc tài của phát xít, sự căm phẫn và muốn bóp nghẹt của nhữngngười đang chịu sự áp bức Nỗi đau ấy tạo thành dòng máu chảy âm ỉ trong timnghe tê tái
Thanh Thảo với sự tài hoa của mình đã làm sống dậy một không gian sống đầybất tử:
Không ai chôn cất tiếng đàn Tiếng đàn như cỏ mọc hoang Giọt nước mắt vầng trăng Long lanh trong đáy giếng
Người đọc nên hiểu ý nghĩa của câu thơ thứ nhất như thế nào, có lẽ không mộtcai có thể “chôn cất tiếng đàn” của Lorca được, bởi vì nó như “cỏ mọc hoang”tràn lan, khiến cho người ta mê mải và đắm say, không thể buông lơi ra được.Cái Lorca để lại cho người đời chính là âm nhạc, chính là sự cao quý của tâmhồn, của những hi sinh và cống hiến Phép so sánh trong câu thơ đã khiến choLorca trở thành một biểu tượng vĩ đại nhất
Tiếng đàn của Lorca trở nên bất tử, một vẻ đẹp còn ý nghĩa cho đến nhữngngày sau Ở khổ thơ cuối, xuất hiện thêm chiêm nghiệm, suy nghĩ của ThanhThảo về nghệ thuật và cuộc đời cũng như sự giải thoát
Đường chỉ tay đã đứt Dòng sông rộng vô cùng Lorca bơi sang ngang Trên chiếc ghita màu bạc Chàng ném lá bùa cô gái Digan
Vào xoáy nước
Trang 12Chàng ném trái tim mình vào lặng yên bất chợt.
Khi ‘đường chỉ tay đã hết” thì coi như sinh mệnh của mình đã chấm dứt Lorca
đã lường trước được cái chết, ý thức được những điều mà mình làm rũ bỏ hiệnthực, rũ bỏ cuộc sống nhiều đau thương để rơi vào “lặng yên bất chợt” Có lẽđây chính là sự giải thoát mà Lorca đã chọn cho mình, cũng như sự giải thoátkhỏi chế độ phát xít độc tài
Như vậy “Đàn ghi tar của Lorca” thực sự là bài thơ giàu sức ám ảnh khi táihiện lại cuộc đời bi tráng của người nghệ sĩ Tây Ban Nha dành cho nghệ thuật,cho cuộc đời, cho sự bình yên của đất nước
Phân tích Đàn ghita của Lorca - Mẫu 3
Khi tâm hồn nghệ sĩ đồng cảm với một tâm hồn nghệ sĩ thì khoảng cách và vănhóa sẽ không còn là dào cản Nhà thơ Thanh Thảo đã dành một tình cảm, sựchân trọng như thế với người nghệ sĩ tài hoa Fê-đê-ri-cô Gar-xi-a Lorca (1898– 1936), một nghệ sĩ tài hoa của đất nước Tây Ban Nha Bài thơ “Đàn ghi tacủa Lorca” in trong tập “Khối vuông ru bích” (1985) chính là thể hiện điều đó.Bài thơ như gẩy lên tiếng đàn thánh thót tiễn đưa người nghệ sĩ đa tài nhưngkhông thoát khỏi sự éo le của số phận, cũng như thể hiện một cây bút xuất sắctrong nền thơ ca hiện đại Việt Nam – tác giả đầy nhiệt huyết, phản ánh tiếngnói của người tri thức đầy suy tư, trăn trở trước các vấn đề nóng bỏng của xãhội và thời đại Nhà thơ muốn cuộc sống phải được cảm nhận và thể hiện ởchiều sâu bản chất của nó nên ông không chấp nhận lỗi biểu đạt ồn ào, dễ dãi.Bài thơ “Đàn ghi ta của Lorca” đã thể hiện được đầy đủ phong cách nghệ thuậtThanh Thảo, cũng đã để lại những ấn tượng sâu đậm trong lòng bạn đọc
Những tiếng đàn bọt nước Tây Ban Nha áo choàng đỏ gắt
Lilalilalila
đi lang thang về miền đơn độc với vầng trăng chếnh choáng trên yên ngựa mỏi mòn
Tây Ban Nha hát nghêu ngao bỗng kinh hoàng
áo choàng bê bết đỏ Lorca bị điệu về bãi bắn chàng đi như người mộng du
tiếng ghi ta nâu bầu trời cô gái ấy tiếng ghi ta lá xanh biết mấy tiếng ghi ta tròn bọt nước vỡ tan
Trang 13tiếng ghi ta ròng ròng
máu chảy
không ai chôn cất tiếng đàn tiếng đàn như cỏ mọc hoang giọt nước mắt vầng trăng long lanh trong đáy giếng đường chỉ tay đã đứt dòng sông rộng vô cùng Lorca bơi sang ngang trên chiếc ghi ta màu bạc
chàng ném lá bùa cô gái Digan
vào xoáy nước chàng ném trái tim mình vào lặng yên bất chợt lilalilalila…
“Đàn ghi ta của Lorca” ngay nhan đề thôi cũng đã gợi mở cho ta thấy được mộtbầu trời nghệ thuật mở ra Đàn ghi ta cây đàn gắn với sự nghiệp của Lorca, gắnvới những tác phẩm nổi tiếng của ông, hay đàn ghi ta chính là người bạn đồnghành đi cùng người nghệ sĩ du ca, đi khắp đất nước Tây Ban Nha mang lạinhững tác phẩm du dương làm phong phú thêm cuộc sống muôn màu Bài thơchính là nói đến vẻ đẹp của nghệ thuật, vẻ đẹp của người nghệ sĩ đơn độc, vẻđẹp của tiếng đàn thanh sắc, vẻ đẹp của cái chết cho tự do Hình ảnh đất nướcTây Ban Nha một thời chống chế độ độc tài Phát xít Ph- răng - cô cũng hiện lên
rõ nét như thế Người nghệ sĩ tài hoa ra đi nhưng những gì Lorca để lại hoàntoàn là bất diệt Bài thơ cũng như nói lên nỗi lòng của nhà thơ Thanh Thảo,tiếng tương một nhân tài, nuối tiếc một tài năng thiên bẩm mà phải ra ở tuổi 38,từng câu thơ đều nói lên nỗi luyến thương như vậy
Câu thơ đề từ cũng lại một lần nữa đánh sâu vào tâm trí bạn đọc, hằn sâu đếnnỗi ám ảnh, mang một ý nghĩa sâu xa:
“Khi tôi chết hãy chôn tôi với cây đàn”
Đây chính là lời của Lorca trước khi phải rời đến thế giới bên kia Nó như mộtlời báo hiệu có điều chẳng lành, đúng là như vậy, ông đã chết khi còn quá trẻ,khi tài năng đang nở rộ Tâm nguyện này mang nhiều ý nghĩa, phải chăngLorca muốn chôn vùi tài năng, chôn vùi những gì ông để lại xuống dưới nấm
mồ kia để không ai còn biết đến, phải chăng ông đã nhận ra một điều nếunhững thứ ấy còn tồn tại thì thế hệ tiếp sau sẽ khó có thể vượt qua tài năng củaông, sẽ là bước tường cản trở sự phát triển của thi ca nhân loại Hay chỉ đơnthuần là suy nghĩ được sống với nghệ thuật và khi chết đi cũng luôn được mang
Trang 14theo bên mình, thể hiện tình yêu bất diệt với tiếng đàn và chính quê hương, xửsở.
Khổ thơ đầu của bài thơ vẽ nên hình tượng Lorca đẹp đẽ với khoảng trời nghệthuật, nhưng bên cạnh đó cũng chính là bầu trời chính trị u ám dưới chế độ độctài phát xít, cái đẹp bị vùi dập đến cô đơn
Tiếng đàn đã trở thành hình khối, nhà thơ Thanh Thảo thật sự đã đưa con người
ta đến những tưởng tượng khó nói nên lời, âm thanh lại biết thành những khốivật lý hình tròn, hình tròn bọt nước bọt nước ấy tinh khiết, thanh cao, đẹp đẽ.Hình ảnh ngay sau đó là “Tây Ban Nha áo choàng đỏ gắt”, cả một nền văn hóa
đã hiện ra chỉ một vài từ nhẹ nhàng đơn giản, Tây Ban Nha, xử sở đấu bò tót,với những kị sĩ mặc áo choàng đỏ, hình ảnh ấn tượng vô cùng Nhưng màu đỏ
ấy lại là “đỏ gắt” như đã nói lên một sự chẳng lành, một đất nước đang sốngtrong những ngày tháng căng thẳng, sục sôi, bất mãn và đau khổ
Lilalialila…
Chuỗi âm thanh của tiếng đàn ghi ta hiện lên như một lời giải cứu, nghệ thuậtvẫn tồn tại, cái đẹp không thể bị chôn vùi Lila cũng là tên một loài hoa rất đặcbiệt ở đất nước Tây Ban Nha, hoa tử linh hương, tác giả như đã ngầm gửi đếnngàn đóa hoa tươi đẹp nhất dành cho Lorca
“Đi lang thang về miền cô độc”
Người nghệ sĩ du ca một mình một ngựa đi khắp đất nước thân yêu của mình,hát tặng nhân dân của mình những bản tình ca sâu đậm Tác giả khéo léo sựdụng hai từ láy đặc biệt tạo hình “chếnh choảng”, “mỏi mòn” đã làm cho ngườiđọc như nhìn thấy bức tranh tuyệt đẹp có thiên nhiên, hoa cỏ, nhưng sao buồnquá, con người trong tranh ấy hoàn toàn cô đơn, một mình mang nghệ thuậtđến một chân trời xa xa
Tây Ban Nha hát nghêu ngao bỗng kinh hoàng
áo choàng bê bết đỏ Lorca bị điệu về bãi bắn chàng đi như người mộng du
Trang 15tiếng ghi ta nâu bầu trời cô gái ấy tiếng ghi ta lá xanh biết mấy tiếng ghi ta tròn bọt nước vỡ tan tiếng ghi ta ròng ròng
máu chảy
Hai khổ thơ nói về cái chết của Lorca, thực sự đến quá nhanh, nhanh đến kinhhoàng Hai câu khổ thơ như nói lên nỗi lòng của tác giả, ông xót thương chomột người nghệ sĩ phải hi sinh bằng ngòi bút như rướm máu, ông đã thể hiệnđiều đó bằng ngôn ngữ của trái tim Thủ pháp nghệ thuật chủ đạo trong đoạnthơ này là cách sử dụng điệp từ, điệp ngữ, nhân hóa, ẩn dụ, tượng trưng đanghĩa và đối lập được tác giả khai thác triệt để nhằm thể hiện bi kịch của Lorca.Đoạn thơ đã làm nổi bật sự đối lập giữa khát vọng tự do của người nghệ sĩ vớibạo lực tàn ác của bọn phát xít, giữa tiếng hát yêu đời với hiện thực phũ phàngđẫm máu
Hình ảnh “áo choàng bê bết đỏ” như vừa nói lên cái chết đầy oan ức của Lorcacũng như tố cáo chế độ độc tài phát xít Ph-răng cô tước đi mang sống của mộtngười nghệ sĩ tài hoa Hình ảnh ấy nói lên sự khát khao cuộc sống tự do, bìnhyên, một sự đấu tranh khốc liệt cho cái đẹp mà người tài hoa yêu quý Trạngthái của Lorca đã như người mộng du, trạng thái ấy trước khi đối diện với cáichết đó không phải là sự sợ hãi mà đó là nỗi tiếc thương Sự kiện thảm khốc ấytạo ra những cú sốc cho chính Lorca, cho người dân Tây Ban Nha hay chínhđối với tác giả Nhà thơ đã diễn tả theo lối ẩn dụ tượng trưng với sự chuyển đổicảm giác liên tục khá mới mẻ, táo bạo, qua những âm thanh vỡ ra thành màusắc, hình khối, thành dòng máu chảy, góp phần làm nên tiếng đàn ghi ta ởnhững cung bậc cảm xúc khác nhau Sự so sánh tài tình của tác giả khi nói vềtiếng đàn ghi ta thực sự đều để lại ẩn tượng cho những ai đọc tác phẩm này.Tiếng ghi ta nâu làm hiện ra một bầu trời tương đẹp, tiếng ghi ta như màu láxanh tươi mới, tiếng ghi ta lại thành hình khối như bọt nước tròn vo, hình ảnhrất đẹp nhưng lại diễn ta một cái chết bi thương “tiếng ghi ta ròng ròng - máuchảy”
Tiếng ghi ta đã được nhân hóa thành con người, thành số phận, tiếng ghi ta ấychính là linh hồn của Lorca Một hình ảnh gây ám ảnh, day dứt đối với tâm hồnngười đọc
Người nghệ sĩ ra đi, nhưng để lại một kho tàng nghệ thuật phong phú, nhữngtác phẩm của ông sẽ còn sống mãi Đó là một niềm tin về sự bất diệt của nghệthuật, của cái đẹp, sự khát khao tự do, công bằng, công lý Khổ thơ cuối bài thểhiện sự tiếc thương vô hạn của nhà thơ Thanh Thảo đối với Lorca là cơ sởvững chắc cho niềm tin mãnh liệt ấy
“không ai chôn cất tiếng đàn
tiếng đàn như cỏ mọc hoang
Trang 16giọt nước mắt vầng trăng long lanh trong đáy giếng
đường chỉ tay đã đứt dòng sông rộng vô cùng Lorca bơi sang ngang trên chiếc ghi ta màu bạc chàng ném lá bùa cô gái Digan
vào xoáy nước chàng ném trái tim mình vào lặng yên bất chợt lilalilalila…”
Không ai chôn cất tiếng đàn, câu thơ này thể hiện hai ý nghĩa, thứ nhất có thểthấy rằng không ai dám chôn cất tiếng đàn, tại sao vậy? Ý nguyện của Lorca là
“Khi tôi chết hãy chôn tôi với cây đàn” vì sao không ai làm điều đó Vì không
ai muốn chôn vùi, không ai muốn phải chôn vùi đi một nghệ thuật đỉnh cao Ýnghĩa thứ hai đó là không thể chôn vùi nổi một cái đẹp đã đến độ hoàn hảo, dùLorca có chết những nghệ thuật của ông còn mãi, thế hệ mai sau sẽ noi theo màsáng tạo mà cố gắng “Giọt nước mắt vầng trăng/ long lanh nơi đáy giếng” đây
là một hình ảnh ấn dụ xâu sắc, sau khi Lorca chết, ông đã bị bọn phát xít némxác xuống giếng Một loạt hình ảnh ẩn dụ hiện lên sâu đậm “đường chỉ tay đãđứt” hình ảnh ẩn dụ cho số phận ngắn ngủ, người nghệ sĩ tài hoa phải hi sinhkhi tuổi còn quá trẻ “Lorca bơi sang ngang/trên chiếc ghi ta màu bạc” hình ảnh
ấy như cho ta cảm giác Lorca khi về đến thế giới bên kia cũng được nâng đỡbởi nghệ thuật, bởi tiếng đàn Chiếc ghi ta màu bạc, thể hiện sự trang nghiêm,thanh thoát, trở thành con thuyền đưa ông nhẹ nhàng về thế giới bên kia Haikhổ thơ này tác giả như sử dụng triệt để lối thơ tượng trưng đầy ám ảnh
“chàng ném lá bùa cô gái Digan
vào xoáy nước chàng ném trái tim mình vào lặng yên bất chợt”
Hình ảnh ấy phải chăng là sự giải thoát, Lorca đã đi về với về giới bên kia, đểcho xoáy nước cuốn đi những oan ức, những khát khao, không còn vướng bậnđến cõi trần Trái tim ấy đã ngừng đập, một lặng yên bất chợt đến bàng hoàng,hụt hẫng Âm điệu như lắng xuống, đầy xót xa, nhà thơ Thanh Thảo đã thể hiệnsâu sắc tình cảm của mình đối với Lorca trong những câu thơ cuối bài này
Người nghệ sĩ đã chết những tiếng đàn vẫn còn đó “Lilalilalila…” một khúcngân của bản nhạc khó dứt, một đóa hoa Tử linh hương Thanh Thảo muốn đặtlên mộ viếng người thi sĩ, một sự đồng cảm dâng trào Có thể thấy nghệ thuậtkhông phân biệt biên giời, người nghệ sĩ phương Đông tiếc thương một nhântài phương Tây bằng tất cả sự chân thành, và sự trân trọng cái đẹp
Trang 17Đặc sắc nghệ thuật của bài thơ lấy nguồn cảm hứng từ tiếng đàn Tác giả đã rấtkhéo léo dùng những hình ảnh ẩn dụ tượng trưng độc đáo gây ấn tượng mạnhđối với bạn đọc Thể thơ tự do, khá thoải mái để bộc lộ cảm xúc Hơn thế nữađiểm đặc biệt của bài thơ chính là không hề có dấu chấm câu khi kết thúc câu,hay đoạn Đó cũng chính là dụng ý của tác giả, làm cho mạch thơ không dứt,làm cho tình cảm được trải dài trong cả bài thơ Thực sự phong cách thơ ThanhThảo rất độc đáo, không trộn lẫn, đặc trưng cho người tri thức luôn mê mải đitìm vẻ đẹp hoàn hảo, thanh cao
Qua bài thơ “Đàn ghi ta của Lorca” Cho ta thấy Nhà thơ Thanh Thảo đã viết vềLorca bằng rung động mãnh liệt của cảm xúc, bằng tấm lòng “liên tài” rất đángtrân trọng Những sáng tạo nghệ thuật trong bài thơ chứng tỏ tâm huyết và khátvọng đổi mới thơ ca của tác giả, góp phần làm cho khả năng thể hiện của ngônngữ tiếng Việt thêm tinh tế, phong phú và đa dạng Bài thơ đã để lại những ấntượng khó phải đối với những ai đã từng đọc, có thể thấy rằng nghệ thuật sẽmãi mãi sống cùng nhân loại
Phân tích Đàn ghita của Lorca - Mẫu 4
Thanh Thảo là một trong những thi sĩ thuộc thế hệ thơ trẻ, thời kì chống Mỹcứu nước Sau năm 1975, ông vẫn miệt mài trên con đường sáng tạo nghệthuật Thanh Thảo luôn trăn trở để mang đến cho thơ những cách diễn đạt mới
mẻ và độc đáo.” Đàn ghi-ta của Lorca là một trong những thi phẩm tiêu biểucủa ông Tác phẩm được viết theo lối thơ tượng trưng pha lẫn màu sắc siêuthực
Gar-xia- Lorca là một thiên tài sáng chói trên nền trời nghệ thuật Tây Ban Nhanửa đầu thế kỉ XX Ông vừa là nhà thơ, vừa là nhạc sĩ và là nhà sạn kịch nổitiếng Lorca còn là một chiến sĩ nêu cao tinh thần đấu tranh vì tự do dân chủ,chống chế độ độc tài thân phát xít lúc bấy giờ Cuộc đời của ông tài hoa nhưngbạc mệnh, Ông đã bị phe phát xít Phrang-cô thủ tiêu khi mới 38 tuổi
Trở lại với đoạn thơ đầu trong thi phẩm “Đàn ghi-ta của Lorca” là niềmngưỡng mộ và tiếc thương của Thanh Thảo người nghệ sĩ xứ sở bò tót đượckhắc họa lại rõ nét Ở những câu thơ đầu, Lorca không hiện lên trực tiếp màhiện lên gián tiếp qua những chi tiết mang đậm màu sắc văn hóa Tây Ban Nha
“những tiếng đàn bọt nước Tây Ban Nha áo choàng đỏ gắt”
Lorca được khắc họa với âm thanh của tiếng đàn ghi-ta Đây là âm thanh quenthuộc đối với người dân Tây Ban Nha Đất nước này chính là quê hương củađàn Ghita, do đó, nhạc cụ này còn được gọi là Tây Ban cầm Tiếng đàn Lorcađược miêu tả qua phép tương giao giữa thính giác và thị giác, âm thanh tiếng
Trang 18đàn là đối tượng thính giác còn hình ảnh bọt nước là ấn tượng thị giác “Bọtnước” gợi sự mong manh dễ tan biến vào hư không Tiếng đàn ấy dường như
đã chứa đựng một dự báo về một kiếp người ngắn ngủi, bạc phận của Lorca.Lorca hiện lên như một người nghệ sĩ lãng du và cũng giống như một đấu sĩtrong chiếc áo chòng đỏ gắt Chúng ta đều biết đây là một màu sắc đặc trưngtrong những trận chiến đấu bò tót ở Tây Ban Nha
“li-la li-la li-la”
Cụm từ trên mô phỏng âm thanh tiếng đàn ghi ta gióng như khúc dạo đầu củamàn giao hưởng Nó còn gợi cho người đọc nhớ đến một loài hoa tên đinhhương- một loài hoa tiêu biểu cho vẻ đẹp của xứ sở bò tót Với những giai điệunày, Lorca hiện lên:
“đi lang thang về miền đơn độc”
“Đi lang thang” có nghĩa là đi không có chủ đích, những bước chân phiêu lãngtrong vô định “Miền đơn độc” là cụm từ mang ý nghĩa biểu tượng để nói lên
sự cô đơn lẻ loi của Lorca Dù có cất bước về nơi nào thì cũng đều là “miềnđơn độc” đối với Lorca Và trên con đường vô định ấy, chỉ có vầng trăng làngười đòng hành, người bạn của Lorca:
“với vầng trăng chếnh choáng Trên yên ngực mỏi mòn”
Vầng trăng được thổi vào một linh hồn qua phép nhân hóa Nó không còn làmột sự vật vô tri nữa mà trở thành một sinh thể Phải chăng tiếng đàn của Lorca
có men say, chếnh choáng vầng trăng? Câu thơ này còn hàm chứa một cáchhiểu khác đó là chính Lorca đang đăm say, ngây ngất, nên nhìn vầng trăng
“chếnh choáng” Người nghệ sĩ cô đơn rong ruổi trên yên ngựa đã mỏi mệttrong suốt một hành trình vẫn chư có điểm kết thúc
Trong khổ thơ thứ hai, tác giả khắc họa lại hình ảnh bi phẫn nhất cuộc đời củaLorca Đó là khi ông bị bom phát xít sát hại Người nghệ sĩ yêu cuộc sống, yêuđất nước và con người tây Ban Nha ấy đang “hát nghêu ngao”, tiếng hát vô tư,hông nhiên thì bị cắt đứt sự sống Từ ”bỗng diễn tả sự bất ngờ, đột ngột, tai họa
ập tới có lẽ chính lorca cũng không ngờ tới
“bỗng kinh hoàng
Áo choàng bê bết đỏ”
Hình ảnh chiếc áo để lại nhiều trong lòng người đọc những hình ảnh xót xa.Nếu ở trên, màu đỏ là sắc áo đặc trưng thì ở đây, màu đỏ chính là màu của
Trang 19máu Một cái chết đẫm máu, bi thảm Trong khoảnh khắc bị đưa đi xử tử, Lorca
đi như “người mộng du”
Trong khổ thơ thứ ba, tác giả mượn hình tượng của tiếng đàn để nói về cái chếtcủa Lorca Tiếng đàn không mang ý nghĩa thực mà mang ý nghĩa biểu tượng.Phép tương giao một lần nữa được Thanh thảo sử dụng: tiếng đàn ghi-ta vừa cómàu sắc, vừa có hình khối Trước khi Lorca bị sát hại, tiếng đàn thật đẹp vàtràn đầy sức sống như nguồn sinh lực của tâm hồn Các chi tiết “chiếc ghi-tanâu”,”tiếng ghi-ta xanh”, “bầu trờ cô gái ấy” tượng trung cho vẻ đẹp cuộc sống,
vẻ đẹp tình yêu mà tiếng đàn Lorca thể hiện
“tiếng ghi-ta ròng ròng máu chảy”
hai câu thơ trên được viết theo lối vắt dòng khi mà “máu cháy” được đặt riêngthành một câu thơ làm nổi bật tính chất bi thương đau đớn của cái chết Lorca.Các câu thơ cứ ngắn dần về số chữ cũng như số phận của lorca đang tắt dần
Bằng những câu thơ độc đáo và sử dụng nhiều hình ảnh biểu tượng, ThanhThảo đã tạc nên bức chân dung đầy ấn tượng về Lorca Đó là một người nghe
sĩ lãng du, tự do phóng khoáng và mang một số phậ tài hoa bạc mệnh
Phân tích Đàn ghita của Lorca - Mẫu 5
Thanh thảo xuất hiện với chùm thơ Dấu chân qua trảng cỏ in trên tạp chí Tácphẩm mới do nhà thơ Chế Lan Viên giới thiệu Sau đó ông được dư luận chú ývới hàng loạt các tập thơ và trường ca: Những người đi tới biển (1977) Dấuchân quang trảng cỏ (1978), Những ngọn sóng mặt trời (1981), Khối vuông ru-bích (1985), Từ một đến một trăm (1988)…
Thơ Thanh Thảo phản ánh tâm trạng của người trí thức nhiều suy tư, trăn trở vềcác vấn đề của xã hội và thời đại Ông luôn nỗ lực tìm kiếm sự đổi mới trong tưduy và hình thức câu thơ, được coi là một trong số không nhiều các cây bút nỗlực cách tân và có thành tựu đáng ghi nhận
Bài thơ Đàn ghi ta của Lorca in trong tập Khối vuông ru-bích là một bài thơtiêu biểu cho phong cách và kiểu tư duy của thơ Thanh Thảo Đàn ghi ta củaLorca là một trong những sáng tác tiêu biểu cho lối viết giàu suy tư, mãnh liệt,phóng túng và có màu sắc tượng trưng của Thanh Thảo
Lorca được giới thiệu bằng những nét chấm phá có tính chất tiêu biểu của mộtnhạc sĩ thiên tài: tiếng đàn bọt nước (trôi nổi, vỡ ra), áp choàng đỏ gắt Giaiđiệu âm nhạc: “li-la li-la li-la” vắng trăng chếch choáng, yên ngựa mỏi mòn,chàng lang thang về miền đơn độc
Trang 20Các hình ảnh đều có giá trị tượng trưng cho âm nhạc, cho đất nước Tây BanNha, quê hương của đàn ghi ta, quê hương của môn đấu bò tót Hình ảnh ấy gợilên một Tây Ban Nha, nhưng đây là đấu trường giữa con người cách tân nghệthuật với nền nghệ thuật già nua, đấu trường giữa khát vọng tự do dân chủ củacông dân, nghệ sĩ Lorca với nền chính trị độc tài.
Hình tượng Lorca là hình tượng trung tâm của cảm xúc thơ Tác giả muốn phụchiện cái chết bi tráng, oan nghiệt của Lorca, đồng thời ca ngợi sức mạnh bất tửcủa người nghệ sĩ qua tiếng đàn ghi ta mà sinh thời Lorca đã ước nguyện: “Khitôi chết hãy chôn tôi với cây đàn”
Trong bài thơ, tác giả dùng nhiều hình ảnh tượng trưng: áo choàng đỏ gắt, tiếngghi ta, giọt nước mắt, đường chỉ tay… để diễn tả cuộc đời bi tráng của Lorca
Nhà thơ kết hợp giữa tự sự và trữ tình, giữa thơ và nhạc, giữa lãng mạn trữ tình
và bi tráng, giữa âm thanh và màu sắc, giữa liền mạch và đứt quãng, để thểhiện cảm xúc của mình
Bài thơ là một tác phẩm trữ tình nhưng có cấu trúc tựa như một tác phẩm âmnhạc Dòng thơ “li-la li-la li-la” là sự kết hợp trực tiếp âm nhạc với thơ Nhất làkhi dòng thơ ấy đặt vào chỗ kết thúc bài thơ, như là một sự ngân vang
Nghệ thuật tượng trưng được sử dụng với tần số cao Tác giả sử dụng nhữnghình ảnh tượng trưng của đất nước Tây Ban Nha làm bối cảnh cho hình ảnhLorca (áo choàng đỏ gắt, đàn ghi ta), những hình ảnh tượng trưng về khát vọng
tự do và cách tân nghệ thuật của Lorca: bầu trời, cô gái, tiếng ghi ta nâu, xanh,tròn bọt nước vỡ tan, ròng ròng máu chảy…
Không một lời nào nói đến cái chết, kể cả cái chết của Lorca và cái chết củađàn ghi ta Âm thanh tiếng đàn “li-la li-la li-la” ngân nga mãi như là sự bất tửcủa cuộc đời Lorca
Qua hình tượng Lorca và tiếng đàn ghi ta, tác giả diễn tả cái chết bi tráng độtngột của người nghệ sĩ đấu tranh cho tự do và cách tân nghệ thuật, đồng thờibày tỏ nỗi đau xót xa sâu sắc và niềm tin mãnh liệt vào sự bất tử của tên tuổi và
sự nghiệp Lorca
Bài văn mẫu 6
Thanh Thảo thuộc thế hệ nhà thơ trưởng thành từ cuộc kháng chiến chống Mỹcứu nước nhưng đã tạo được giọng điệu riêng ngay từ khi trình làng thi phẩmđầu tiên "Dấu chân qua trảng cỏ" rồi đến "Những người đi tới biển" sau đó là
"Khối vuông ru-bích" Ông luôn tìm tòi khám phá sáng tạo tìm cách biểu đạtmới qua hình thức câu thơ tự do đem đến một mĩ cảm hiện đại cho thơ bằng thiảnh và ngôn từ mới mẻ Đàn ghi ta của Lorca là bài thơ tiêu biểu cho kiểu tưduy sáng tạo ấy
Trang 21Thanh Thảo mở đầu bài thơ bằng chính di nguyện của Lor-ca "Khi tôi chết hãychôn tôi với cây đàn" Đây là một di nguyện vừa thiêng liêng vừa cao thượng.Anh không muốn suốt đời là cái bóng ngăn cản sự phát triển của những tàinăng trẻ của đất nước mình Đây chính là cái tâm của người nghệ sĩ lớn suốtđời hi sinh cho nghệ thuật và đấu tranh chống phát xít bạo tàn Về một ý nghĩakhác, đàn ghi ta đã gắn với giây phút cuối cùng của cuộc đời Lor-ca Cái chếtcủa người nghệ sĩ ấy và những phẩm chất tài năng của anh đã bắt gặp hồn thơThanh Thảo làm nên thi phẩm tuyệt bút này.
Bài thơ có lối diễn đạt không viết hoa đầu dòng tạo nên một sự liền mạch nhưmột dòng chảy của cảm xúc không có điểm dừng Sự tài hoa của Thanh Thảocòn làm ta liên tưởng bài thơ như một bản đàn ngân vang với âm thanh "li-la"mênh mang dìu dặt vút cao chắp cánh đưa người nghệ sĩ bay vút lên trên tất cảbạo tàn và chết chóc
những tiếng đàn bọt nướcTây Ban Nha áo choàng đỏ gắt
li-la li-la li-la
đi lang thang về miền đơn độcvới vầng trăng chuếnh choángtrên yên ngựa mỏi mòn
Những câu thơ mở đầu giàu sức gợi mang đến một trường liên tưởng về mộtđất nước đẹp tươi với tiếng ghi ta làm mê say lòng người những vũ nữ Diganvới làn da rám nắng và vũ khúc Flamenco cháy bỏng những trận đấu bò rực lửa
và danh dự của người kiếm sĩ và không thể thiếu những miền thảo nguyên bao
la xanh bóng nắng Giữa nắng và gió giữa bao la thiên địa Lorca hiện lên ngờisáng trong thơ
Sự chuyển đổi cảm giác từ thính giác sang thị giác tạo nên "tiếng đàn bọt nước"đầy biến ảo khi tròn to khi phập phồng thổn thức khi vỡ ra tức tưởi như một
"thiên bạc mệnh" có tính dự báo về những chông gai trắc trở mà số phận ngườinghệ sỹ sẽ phải đón nhận ở phía trước Và màu "áo choàng đỏ gắt" tiếp theosau tiếng đàn bọt nước ấy chính là những trận đấu bò sinh tử
Nhưng đấu trường bò tót ngay trong sự chuyển gam của Thanh Thảo đã trởthành một đấu trường chính trị khổng lồ ngột ngạt căng thẳng đẫm máu củaTây Ban Nha thời đó Màu áo của kiếm sĩ "đỏ gắt" lên hay nền chính trị độc tàithân phát xít đang thiêu đốt tự do dân chủ và kiềm hãm sự phát triển của mộtnền nghệ thuật đang già cỗi
Trang 22Đây là một trận chiến lớn giữa một bên là khát vọng dân chủ của nhân dân nóichung của Lor-ca nói riêng với nền chính trị độc tài Xét trong lĩnh vực nghệthuật đó là cuộc xung đột giữa khát vọng cách tân của nhà thơ với nền nghệthuật già nua Xét ở phương diện nào thì Lorca cũng là một chiến sĩ đơn độcđáng thương.
Giữa lúc trận đấu đang căng thẳng thì bỗng vang lên âm thanh du dương bổngtrầm của tiếng đàn: li-la li-la li-la một thanh âm trong trẻo thanh tao quyện hòamùi hương hoa Lila dìu dịu lan tỏa với những cánh hoa màu tím nồng nàn đầysức sống giữa khung cảnh bạo tàn và chết chóc Đấu trường khốc liệt nhườngchỗ cho sự thăng hoa của nghệ thuật Ai nói nghệ thuật không có sức mạnh.Không! Nghệ thuật chính là sức mạnh vô địch có thể hóa giải mọi hận thù Vàchàng nghệ sỹ của chúng ta đang thăng hoa trong bản hòa tấu ghi ta đầy lãngmạn Người đọc như đang dõi mắt theo từng bước chân lãng tử của người nghệ
sỹ trên hành trình "lang thang về miền đơn độc" cùng với "vầng trăng – yênngựa" Đây là một hệ thống thi ảnh thường bắt gặp trong thơ Lorca chàng kị sỹmột mình trên lưng «con ngựa đen/ vầng trăng đỏ" với những bản đàn ghitaphiêu bồng cùng giấc mơ tranh đấu
Trong thơ Thanh Thảo Lorca hiện lên với dáng điệu "chuếnh choáng" Đây làmột hình ảnh mang cái hồn say của người nghệ sỹ không phải cái say tầmthường của những cốc rượu vang đỏ mà là say trong tranh đấu say trong sángtạo nghệ thuật Nếu như chàng Đôn-ki-hô-tê trong trang văn của Xec-van-tecmải miết với giấc mơ hiệp sĩ thì Lorca mãi "mỏi mòn" trong hành trình chốnglại tộc ác của bè lũ Phờ-răng-cô
Nhưng đáng thương thay trong hành trình khát vọng ấy Lorca là một nghệ sĩ côđơn trong sáng tạo nghệ thuật và cô độc trong chiến đấu Nhưng không vì thế
"con họa mi của xứ Granada lại ngừng hót" Chàng vẫn "Mãnh liệt như trămngàn sư tử/ Vững chắc như cẩm thạch" (Thơ Lorca)
Càng chiến đấu Lorca càng say mê càng "hát nghêu ngao" Nhưng phũ phàngthay "đường chỉ tay đã đứt" định mệnh đã khiến chàng nghệ sĩ du ca của chúng
ta phải dở dang hành trình khát vọng Phát súng của bọn phát xít đã đánh hạLorca đáng thương Thanh Thảo thốt lên sững sờ «bỗng kinh hoàng" Nhưkhông tin vào mắt mình nữa Cả dân tộc Tây Ban Nha bàng hoàng cả thế giớinín lặng bản giao hưởng chùng xuống rồi lại vút cao lên theo "máu anh phunnhư lửa đạn cầu vồng"
Thanh Thảo tạo dựng cái chết đầy bi phẫn của người anh hùng một cách tứctưởi bằng thủ pháp nghệ thuật đối lập Đối lập giữa niềm tin tình yêu và lạcquan khát vọng "hát nghêu ngao" với sự thật phũ phàng "áo choàng bê bết đỏ"
Đó là màu máu của Lorca làm tấm áo choàng đỏ gắt càng thêm "bê bết đỏ".Đối với Lorca anh luôn dự cảm về cái chết nhưng anh cũng không thể ngờ rằngcái chết lại đến với mình nhanh đến thế
Trang 23Anh đã từng thốt lên "Tôi không muốn nhìn thấy máu !" Nhưng máu đã đổ.Người kiếm sĩ muốn một cái chết vinh quang giữa đấu trường cùng với đôikiếm sắc nhưng lại bị kẻ thù hành hình một cách lén lút bất minh Nhưng Lorcachấp nhận như người cách mạng đã chấp nhận "Dấn thân vô là phải chịu tùđày/ Gươm kề cổ súng kề tai/ Là thân sống chỉ coi còn một nửa" Và vì chấpnhận người anh hùng đã ung dung bình thản ra giữa pháp trường "chàng đi nhưngười mộng du" Mộng du là trạng thái của tâm hồn đã rời thể xác nhưngkhông có nghĩa là biến mất khỏi thể xác.
Tâm hồn và tinh thần của Lorca đã gửi tất cả vào cuộc tranh đấu và vì thế bướcchân mộng du đã hóa thành những bước chân anh hùng Càng tiếc thươngchàng nghệ sĩ bao nhiêu chúng ta lại càng căm phẫn tội ác bấy nhiêu Và Lorca
đã hi sinh nhưng những kẻ thất bại lại chính là bè lũ phát xít Bởi chúng chỉ cóthể hủy diệt được thân xác của Lorca nhưng không thể hủy diệt được sức sốngcủa anh đang bung nở giữa bản hòa tấu trầm hùng mang âm hưởng của nhữngtiếng ghi ta nồng nàn vi diệu:
tiếng ghi-ta nâubầu trời cô gái ấytiếng ghi-ta lá xanh biết mấytiếng ghi-ta tròn bọt nước vỡ tantiếng ghi-ta ròng ròng máu chảyĐiệp khúc dồn dập qua nhịp thơ Thanh Thảo như đã lột tả được cái bàng hoàngcăm phẫn trong bản ghi ta bi tráng! Tôi gọi đây là khúc biến tấu của tiếng đàn
nó thay màu chuyển gam rất lẹ biến ảo không ngừng và đặc biệt luôn sinh sôinảy nở giọt này vỡ đi giọt kia lại trào ra không dứt Đó chính là sức sống!Thanh Thảo sử dụng ẩn dụ chuyển đổi cảm giác mang đến sự linh hoạt khimiêu tả tiếng đàn
Màu nâu xuất hiện suy tư trầm tĩnh đến lạ thường Đó là màu nâu của cây đànmàu nâu của đất đai màu nâu của làn da rám nắng trên thân hình những vũ nữDigan bốc lửa Trước giây phút từ li chàng đã ngước nhìn lên bầu trời xanh thathiết "bầu trời cô gái ấy" Đó là bầu trời của khát vọng bầu trời yêu thương nơi
có bóng hình nàng Maria thủy chung Đối lập với màu nâu trầm tĩnh là màuxanh của "tiếng ghita lá xanh biết mấy"
Màu xanh là sự hóa thân của Lorca và tiếng đàn vào thiên nhiên mang sức sống
cỏ cây: màu xanh của những vườn cam màu xanh của thảo nguyên và nhữngrặng Oliu hay hàng bạch dương nơi Lorca đang yên nghỉ Hai tiếng biết mấynằm ở cuối câu vừa là sự tha thiết trong tình cảm của người nghệ sĩ ThanhThảo vừa để tôn thêm vẻ đẹp của tuổi trẻ Lorca – vẻ đẹp của người chiến sĩsuốt đời hi sinh vì lí tưởng
Trang 24Tiếng đàn không chỉ mang sắc màu biến tấu mà còn mang hình khối đường nétnhư hình hài của sinh mệnh Nó cũng tức tưởi vỡ òa cũng biết nói tiếng nói của
sự căm phẫn bạo tàn Hay nói đúng hơn đó là tiếng kêu cứu của nghệ thuật khi
bị đẩy đến bờ vực của sự tuyệt diệt
tiếng ghi-ta trònbọt nước vỡ tantiếng ghi-ta ròng ròng máu chảy
Hai tiếng vỡ tan vừa là sự vỡ ra của bọt nước vừa là sự phập phồng thổn thứccủa tiếng đàn Nó đã cất lên lời ca tranh đấu lên án bè lũ phát xít đã hủy diệt cáitài hủy diệt cái đẹp Và vì thế bản ghita bi tráng đẩy đến độ cao trào của sự biphẫn nó ròng ròng máu chảy nó uất nghẹn tức tưởi đến bật máu thành từngdòng đau thương trong một bản đàn giao hưởng hào sảng Nỗi đau của tiếngđàn cũng là nỗi đau của người nghệ sĩ khi khát vọng chưa thành
Ta cũng đã từng bắt gặp nỗi đau của người nghệ sĩ trong Truyện Kiều củaNguyễn Du "Một cung gió thảm mây sầu/ Bốn dây nhỏ máu năm đầu ngóntay" Nỗi đau của Kiều khi hầu đàn Hồ Tôn Hiến khiến cho dây đàn cũng nhỏmáu Đó chính là sự đồng cảm giữa nghệ thuật và tâm hồn của người sinh ra
nó Thì ra nghệ thuật trong bản thể của nó cũng là một sinh mệnh Với thủ phápnghệ thuật so sánh và liên tưởng Thanh Thảo đã làm sống dậy một không giansinh tồn đầy sức sống mãnh liệt
không ai chôn cất tiếng đàntiếng đàn như cỏ mọc hoanggiọt nước mắt vầng trănglong lanh trong đáy giếng
Không ai chôn cất tiếng đàn hay không ai có thể chôn cất được tiếng đàn ? Có
lẽ nên hiểu theo cách thứ hai Thứ nhất bởi nó là di sản văn hóa phi vật thể làsản phẩm của tinh thần được kết tinh từ hương sắc cuộc đời của người nghệ sĩnhân dân Thứ hai bởi sức sống mãnh liệt và hoang dại của nó như loài cỏ mọchoang không gì có thể ngăn nổi chúng Đây chính là sự bất tử sự vĩnh hằng củanghệ thuật
Dù Lorca hi sinh nhưng sản phẩm tinh thần mà ông để lại đó chính là tâm hồnmình nghệ thuật của mình Những bài ca tranh đấu của Lorca vẫn đồng hànhcùng thời gian và đi cùng năm tháng thăng trầm của lịch sử và nó mãi mãi đượchát vang trong lòng của nhân dân yêu chuộng hòa bình trên toàn thế giới