tiểu luận tài chính tiền tệ một số vấn đề lý luận cơ bản về cuộc cách mạng công nghiệp lần thứ tư (CMCN 4 0) và ảnh hưởng của nó đến thị trường tiền tệ

Vừalà một “sân chơi” để các nhà đầu tư tạo điều kiện cho ngành tài chính phát triển, thuận lợi cho thanh toán quốc tế, lưu thông hàng hóa vừa là công cụ cung cấp phương tiện gi

Mục Lục

MỞ ĐẦU 2

Chương I: Tổng quan nghiên cứu, khung phân tích và phương pháp nghiên cứu 2

1 Tổng quan nghiên cứu trong nước và ngoài nước 2

2 Các nghiên cứu và phương pháp nghiên cứu 6

CHƯƠNG II: CƠ SỞ LÝ THUYẾT 15

1 Cơ sở lý thuyết: 15

2 Khung phân tích: 19

3 Các phương pháp nghiên cứu: 20

Chương III KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU VÀ THẢO LUẬN 21

1 Kết quả nghiên cứu 21

2 Thảo luận về tác động của cách mạng công nghiệp 4.0 tới thị trường tài chính tiền tệ 23

Chương IV KẾT LUẬN VÀ GIẢI PHÁP KIẾN NGHỊ 25

1 Kết luận 25

2.Một số khuyến nghị chính sách và giải pháp: 27

Tài liệu tham khảo: 28

MỞ ĐẦU

1 Lý do chọn đề tài

Hiện nay, thế giới đang bắt đầu bước vào cuộc cách mạng công nghiệp lần thứ tư, một cuộc cách mạng sản xuất mới gắn liền với những đột phá chưa từng có

về công nghệ, liên quan đến kết nối Internet, điệ toán đám mây, in 3D, công nghệ cảm biến, thực tế ảo,

Cuộc cách mạng sản xuất mới này được dự đoán sẽ tác động mạnh mẽ đến mọi quốc gia, chính phủ, doanh nghiệp và người dân khắp toàn cầu, cũng như làm thay đổi căn bản cách chúng ta sống, làm việc và sản xuất

Bản chất của cách mạng công nghiệp lần thứ tư là dựa trên nền tảng công nghệ số và tích hợp tất cả các công nghệ thông minh để tối ưu hóa quy trình,

phương thức sản xuất Kỷ nguyên mới của đầu tư, năng suất và mức sống gia tang tất cả là nhờ vào sự sang tạo của con người và sẽ tác động sâu sắc đối với các hệ thống chính trị, xã hội, kinh tế của thế giới

Trong đó, ở mỗi quốc gia, thị trường tiền tệ luôn đóng một vai trò quan trọng trong việc điều tiết cung cầu vốn ngắn hạn, nhằm đảm bảo yêu cầu hỗ trợ chocác hoạt động kinh doanh, sản xuất, dịch vụ, đời sống xã hội của các tổ chức và cá nhân

Trong bối cảnh hội nhập kinh tế quốc tế, thị trường tiền tệ gắn liền với quá trình phát triển của kinh tế hàng hóa, đóng vai trò điều tiết cung cầu về nguồn vốn ngắn hạn nhằm hỗ trợ cho các hoạt động sản xuất, kinh doanh của các chủ thể Vừalà một “sân chơi” để các nhà đầu tư tạo điều kiện cho ngành tài chính phát triển, thuận lợi cho thanh toán quốc tế, lưu thông hàng hóa vừa là công cụ cung cấp phương tiện giúp cá nhân và doanh nghiệp điều chỉnh tình hình thanh khoản thực theo số lượng tiền mong muốn Đồng thời giúp các ngân hàng Trung ương điều tiết

khối lượng tiền tệ trong lưu thông để kìm hãm lạm phát hoặc thúc đẩy kinh tế tăng trưởng

Do vậy, việc đánh giá đúng ảnh hưởng của cuộc cách mạng công nghiệp lần thứ tư (CMCN 4.0) tới thị trường tiền tệ và đưa ra những mục tiêu, những định hướng đúng đắn là vô cùng quan trọng

Nhận thấy tầm quan trọng của đề tài này, nhóm chúng em đã dành thời gian tìm hiểu, nghiên cứu và trình bày thành bài tiểu luận môn Tiền tệ ngân hàng với

chủ đề: “ Một số vấn đề lý luận cơ bản về cuộc cách mạng công nghiệp lần thứ

tư (CMCN 4.0) và ảnh hưởng của nó đến thị trường tiền tệ”

2 Mục tiêu nghiên cứu và nhiệm vụ của đề tài

2.1 Mục tiêu nghiên cứu:

Nghiên cứu về cuộc cách mạng công nghiệp lần thứ tư, thị trường tiền tệ và ảnh hưởng của CMCN 4.0 đến thị trường tiền tệ nhằm mục đích đưa ra gợi ý chínhsách và kiến nghị giải pháp

2.2 Nhiệm vụ:

- Tìm hiểu về cuộc cách mạng công nghiệp lần thứ tư ở trong nước và nước ngoài

- Hiểu được thị trường tiền tệ trong nước và ngoài nước

- Ảnh hưởng của cuộc cách mạng công nghiệp lần thứ tư (CMCN 4.0) tới thịtrường tiền tệ

3 Phạm vi và đối tượng của đề tài:

không cần sự tham gia của con người Thời gian nghiên cứu từ năm 2013 đến tháng 6 năm 2020.

3.2 Đối tượng nghiên cứu:

- Cuộc cách mạng công nghiệp lần thứ tư

- Thị trường tiền tệ

3.3 Ý nghĩa:

Dựa trên nền tảng số hóa của CMCN 4.0 thì chúng ta sẽ tránh được những vấn đề về làm giả, kiểm soát sự ổn định trên thị trường tiền tệ Đồng thời đưa ra những mục tiêu, những định hướng đúng đắn để phát triển thị trường tiền tệ trong nước và nước ngoài

4 Cơ sở lý luận:

- Các văn bản pháp luật

- Các văn bản liên quan đến đề tài nghiên cứu

Dựa vào lý do và mục tiêu nghiên cứu như trên, dưới góc độ một bài tiểu luận,

nhóm chúng em xin trình bày “ Một số vấn đề lý luận cơ bản về cuộc cách mạng công nghiệp lần thứ tư (CMCN 4.0) và ảnh hưởng của nó đến thị trường tiền

tệ”.

Do tầm hiểu biết còn hạn chế nên những tìm hiểu, nghiên cứu của chúng em còn có những thiếu sót, chưa phân tích sâu sắc vấn đề vì vậy chúng em kính mong nhận được sự chỉ bảo và giúp đỡ của giảng viên bộ môn

Chương I: Tổng quan nghiên cứu, khung phân tích và

phương pháp nghiên cứu

1 Tổng quan nghiên cứu trong nước và ngoài nước

a Tổng quan nghiên cứu

Chúng ta đang cận kề cuộc cách mạng công nghệ thay đổi cách sống, làm việc và tác động nhau Xét trên quy mô, phạm vi và sự phức tạp, sự biến đổi sẽ không giống như bất cứ điều gì ta đã trải qua trước đây Chúng ta chưa biết nó sẽ diễn ra như thế nào, nhưng có một điều rõ ràng: cách đối phó với cuộc cách mạng phải mang tính tích hợp và toàn diện, có sự tham gia của tất cả các bên liên quan từchính thể toàn cầu, đến khu vực công và tư nhân đến học viện và xã hội dân sự.

Cuộc cách mạng công nghiệp lần thứ nhất đã sử dụng năng lượng nước và hơi nước để cơ giới hóa sản xuất Lần thứ hai sử dụng năng lượng điện để tạo ra sản xuất hàng loạt Lần thứ ba sử dụng công nghệ điện tử và thông tin để tự động hóa sản xuất Giờ đây, một cuộc cách mạng công nghiệp lần thứ tư đang được xây dựng trên nền tảng cuộc cách mạng công nghiệp thứ 3, cuộc cách mạng kỹ thuật số

đã xảy ra từ giữa thế kỷ trước Nó được đặc trưng bởi sự hợp nhất của các công nghệ đang xóa nhòa ranh giới giữa các lĩnh vực vật lý, kỹ thuật số và sinh học

Có ba lý do tại sao ngày nay các biến đổi không chỉ đơn thuần là sự kéo dài của Cách mạng công nghiệp lần thứ ba mà là sự xuất hiện của cuộc cách mạng công nghiệp thứ tư mang tính đột phá về tốc độ biến đổi, phạm vi và tác động Khi

so sánh với các cuộc cách mạng công nghiệp trước đây, cuộc cách mạng lần thứ 4 đang phát triển theo cấp số nhân chứ không phải là một tốc độ tuyến tính Hơn nữa,

nó đang phá vỡ hầu hết mọi ngành công nghiệp ở mọi quốc gia Chiều rộng và chiều sâu của những thay đổi này báo trước sự biến đổi của toàn bộ hệ thống sản xuất, quản lý và quản trị

Hàng tỷ người được kết nối bằng thiết bị di động, với sức mạnh xử lý chưa từng có, khả năng lưu trữ và truy cập vào kiến thức là không giới hạn Và những khả năng này sẽ được nhân lên nhờ những đột phá công nghệ mới nổi trong các lĩnh vực như trí tuệ nhân tạo, robot, Internet vạn vật, xe tự trị, in 3-D, công nghệ nano, công nghệ sinh học, khoa học vật liệu, lưu trữ năng lượng và điện toán lượngtử

Đã có trí tuệ nhân tạo có ở quanh ta, từ xe hơi tự lái và thiết bị bay không người lái đến trợ lý ảo và phần mềm dịch hoặc đầu tư Những tiến bộ ấn tượng đã được thực hiện trong AI trong những năm gần đây, được thúc đẩy bởi sự gia tăng theo cấp số nhân của sức mạnh tính toán và bởi lượng dữ liệu khổng lồ, từ phần mềm được sử dụng để khám phá các loại thuốc mới đến thuật toán được sử dụng

để dự đoán lợi thế văn hóa của chúng ta

Trong những năm trở lại đây, công nghiệp 4.0 là đề tài nhận được sự quan tâm của các chuyên gia trong mọi lĩnh vực Liên quan tới thị trường tài chính – ngân hàng, từ vài năm trở lại đây, các chuyên gia đã chỉ ra những thách thức cũng

như cơ hội đối mặt với hệ thống ngân hàng với việc ứng dụng công nghệ số Tại hội thảo “Sự phát triển thị trường tài chính trong kỷ nguyên cách mạng công

nghiệp 4.0 và sự ảnh hưởng tới thị trường tài chính Việt Nam” , do Hiệp hội Thị trường trái phiếu Việt Nam (VBMA) tổ chức vào tháng 6 năm 2018, các chuyên gia đến từ nhiều ngân hàng, công ty chứng khoán, công ty quản lý quỹ , các công

ty Fintech trong nước và quốc tế, đại diện nhà quản lí… đã chia sẻ góc nhìn về hiện trạng cách mạng công nghiệp 4.0 đang tác động tới thị trường tài chính Việt Nam ra sao Mối liên hệ này đã được nghiên cứu từ trước và dần phát triển hoàn thiện thông qua các công trình nghiên cứu trong và ngoài nước

b) Các công trình nghiên cứu nước ngoài

Bên cạnh một số sách nghiên cứu mang tính kinh điển như “Tiền tệ, ngân hàng và thị trường tài chính” của Frederix S.Mishikin, “Quản trị ngân hàng thươngmại” của Peter S.Rose Và một số sách khác như: “Quản trị các định chế trung giantài chính” của Authony Saunders và Hugh Thomas, “ Thị trường tài chính mới nổi-Emerging Financial Market” của David O.Bein và Charles Kalomiris, “Thị trường tài chính và các định chế” của Authony Saunder và Marcia Millon Cornett, các ấn phẩm của Wold bank và IMF … thì còn có một số công trình nghiên cứu sau:

Cecilia Skingsley và các cộng sự đã chỉ ra rằng: Thị trường tiền tệ toàn cầu đang ở một ngã ba đường Hơn một thập kỷ sau khi bắt đầu cuộc khủng hoảng tài chính toàn cầu , kinh tế thế giới đang có dấu hiệu phục hồi Tăng trưởng trong năm 2017 đã mở rộng , tăng tốc trong khoảng 75% tất cả các quốc gia Triển vọng kinh tế được cải thiện, trong thời đại lãi suất thấp , đẵ tăng giá trị vốn chủ sở hữu và tăng trưởng trong năm 2018 và 2019 cũng mạnh mẽ Được hỗ trợ sự phát triển công nghệ mới, sự khủng hoảng tài chính hậu toàn cầu đã được thay thế bằng kỷ nguyên mới trong kết nối tài chính toàn cầu, thúc đẩy mạng lưới chặt chẽ hơn giữa các quốc gia, doanh nghiệp và cá nhân phát triển và mới nổi quốc gia Lúc này thị trường tiền tệ phát triển mạnh mẽ và sôi động, đặc biệt là các quốc gia Đông Nam Á

Kee-Young Kang và Seungduck Lee(2019) đã đưa ra mối liên hệ điển hình và chặt chẽ giữa Thị trường tiên tệ và Cuộc cách mạng Công nghiệp 4.0: sự ra đời của Blockchain từ đó tạo ra đồng tiền điện tử Bitcoin hay BTC- đồng tiền điện tử đầu tiên trên thế giới, đặt nền móng cho sự phát triển của thị trường tiền mã hóa (Cryptocurrency) Đặc biệt, thị trường này đang dần du nhập vào Việt Nam và ngày càng được phổ biến rộng

Abdirahman Gulled và Jakaria Hossain(2015) đã đưa ra giả thuyết về sự thay thế của đồng tiền ảo dần thay thế đồng tiền truyền thống Và mở ra một tường lai không xa, sự thống trị của chúng gần như là tuyệt đối của thị trường tiền tệ.

Các chuyên gia tại Deloite(2010) chỉ ra sự thay đổi của các lĩnh vực kinh tế truyền thống sang lĩnh vực kết hợp công nghệ số Sự thay đổi này rút ngắn khoảng cách và tạo sự an toàn trong kinh doanh tiền tệ, tạo đà thúc đẩy thị trường tiên tệ phát triển

Michael Casey và các cộng sự (2018) đã chỉ ra rằng: Blockchain là trung tâm của CMCN 4.0 là cơ sở chính tạo cơ hội cho thị trương tài chính phát triển không ngừng trong thời đại số Nghiên cứu của Michael Casey và các cộng sự đã khẳng định sự quan trọng không thể thay thế của thị trường tiền ảo đối với thị trường tiền tệ và nêu rõ sự ảnh hưởng tới các mảng thị trường tài chính cụ thể

Nghiên cứu phát triển thị trường chứng khoán London của Green Chrisopheset.al(2000) “Regeelatory lessons for emerging Stock markets from a century of evidence costs and share price volatility in the London stock -exchange” Joural of banking and finance,PP Tác giả đã tập trung nghiên cứu sự biến động của thị trường chứng khoán London Tác giả cho rằng chi phí giao dịch và thuế giao dịch tác động cùng chiều với sự biến động của thị trường Chi phí và thuế giao dịch tănglàm tăng biến động giá cổ phiếu Từ kết quả nghiên cứu, tác giả khuyến nghị đối với thị trường chứng khoán đối với các thị trường mới nổi rằng, việc giảm chi phí giao dịch các loại giao dịch và niên động của thị trường chứng khoán

Nghiên cứu thị trường vốn của Daouk Hazemz(2006), “Capitalmarket

government: How to security laws affect market performance?” FJoural of bankingand finance , PP560-593 Tác giả tập trung nghiên cứu tác động của công tác điều hành bao gồm: Việc áp dụng và thực hành các quy định nội gián , chỉ số tổng hợp

về chất lượng thu thập công ty được công bố và chỉ số về các hạn chế được bán khống Dựa vào các yếu tố này, tác giả đã xây dựng chỉ số quản lí tổng hợp (CMG-Capital Market Governance) để phản ánh chất lượng quản lí thị trường vốn Tác giả kết luận rằng: chỉ số CMG tăng lên thì làm tăng giá trị giao dịch, tăng quy mô của thị trường và tăng số lượng các nhà đầu tư

c) Các công trình nghiên cứu trong nước

Một số sách giáo khoa, giáo trình như “Tiền tệ ngân hàng, thị trường tài chính” của Hoàng Kim, “Lý thuyết tài chính- tiền tệ “ của Đại học KTQD…

Luận án tiến sỹ của tác gỉa Trần Mạnh Hùng về đề tài “Sự hình thành và phát triển của thị trường vốn tại Việt Nam”(1998) Dưới góc độ kinh tế chính trị học , luận án đã nghiên cứu những vấn đề chung mang tính quy luật của sự hình thành và phát triển thị trường vốn, trong đó bọ phận là thị trường vốn ngắn hạn là Thị trường tiền tệ, tuy nhiên luận án lại không nghiên cứu sự phát triển của Thị trường tiên tệ, đặc biệt từ khi cuộc cách mạng công nghiệp 4.0 diễn ra mạnh mẽ.

Đề tài nghiên cứu khoa học cấp bộ : “Nghiên cứu phát triển thị trường tài chính trong điều kiện hội nhập Kinh tế quốc tế, kinh nghiệm của Hàn quốc và vận dụng vào Việt Nam”(2008); do PGS.TS Nguyễn Thị Quy chủ nhiệm đề tài Đề tài phân tích kỹ vai trò quan trọng của thị trường tài chính đối với phát triển tăng trưởng kinh tế xã hội Nhóm tác giả phân tích và đánh giá toàn diện thực trạng pháttriển thị trường tài chính của Hàn Quốc, đặc biệt sau cuộc khủng hoảng tài cính

1997 Từ đó rút ra vai trò quan trọng của nhà nước trong phát triển thị trường tài chính Nhóm tác giả phân tích thực trạng của thị trường tài chính Việt Nam, từ đó

đề xuất những phương pháp chủ yếu nhằm đẩy mạnh nhanh phát triển thị trường tài chính Việt Nam

Luận án Tiến sỹ của Đỗ Văn Độ “Phát triển bền vững thị trường tiền tệ liên ngân hàng Việt Nam trong quá trình hội nhập quốc tế” (2012) Tác giả đã hệ thống hóa những lí luận cơ bản về thị trường liên ngân hàng và sự phát triển bền vững của thị trường tiên tệ liên ngân hàng

Đề tài nghiên cứu của Trần Huy Hoàng và các cộng sự “Điều hành chính sách tiền tệ trong bối cảnh hội nhập quốc tế giai đoạn 2011-2020” ở tạp chí Kinh tếđối ngoại đã hệ thống hóa những vấn đề cơ bản về điều hành chính sách tiền tệ, đồng thời đánh giá toàn diện thực trang điều hành Chính sách tiền tệ của Ngân hàng nhà nước qua từng giai đoạn phát triển và hội nhập kinh tế quốc tế

Kết hợp với việc kiểm định và đo lường mức độ truyền dẫn của Chính sach tiền tệ nhằm nhận diện công cụ điều tiết quan trọng, từ đó đề xuất giải pháp giúp phát huy tối đa hiệu quả truyền tải Chính sách tiền tệ Việt Nam trong bối cảnh hội nhập kinh tế quốc tế đến 2020

Giang Thị Thu Huyền (2018) đã phân tích ứng dụng của công nghệ

Blockchain vào thị trường tiền tệ, thảo luận về một số trường hợp sử dụng trong ngành ngân hàng , những thách thức của nó, cũng như đưa ra kết luận

2 Các nghiên cứu và phương pháp nghiên cứu

a) Cách mạng 4.0 ở phương diện ngân hàng (Ngân hàng số-Ngân hàng điện tử)

Thứ nhất tìm hiểu về thực trạng thanh toán không tiền mặt tại Việt Nam

Báo cáo “Thái độ thanh toán của người dùng” vừa được Visa công bố cho thấy các hình thức thanh toán phí tiền mặt, đặc biệt là thanh toán kĩ thuật số đang được người Việt Nam hưởng ứng tích cực hơn

Trong năm 2018, 73% số người tham gia khảo sát của Visa trả lời đang sử dụng thẻ ghi nợ và thẻ tín dụng, tăng 14% so với năm trước Tỷ lệ có sử dụng các phương thức thanh toán kỹ thuật số gồm ứng dụng di động., thanh toán không tiếp xúc, thanh toán bằng mã QR lần lượt 44%, 32%, và 19% Năm 2017, những người được hỏi chưa hề sử dụng các hình thức này

Số lượng và tổng giá trị giao dịch qua thẻ Visa tại Việt Nam trong năm 2018cũng tăng 25 và 37% so với năm 2017 Đặc biệt, thương mại điện tử là lĩnh vực chứng kiến sự tăng trưởng mạnh mẽ với tổng giá trị giao dịch qua thẻ năm 2018 tăng 40% so với cùng kỳ năm trước

Tuy nhiên, tiền mặt vẫn là hình thức được ưa chuộng nhất với tỷ lệ người trảlời cho biết rằng đang dùng tiền mặt để thanh toán tăng thêm 20%, từ 71% năm

2017 đến 91% năm 2018

Tiền m t ặt

Thẻ tín dụng ghi nợ

Ứng dụng di đ ng ộng

Thanh toán không tiền m t ặt

QR code

0 10 20 30 40 50 60 70 80 90 100

71 59

0 0 0

91 73

44 32

người trả lời mang nhiều tiền hơn hoặc không thay đổi so với cách đây 2 năm đều giảm 5%.

Hai lí do quan trong nhất tác động đến xu hướng mang ít tiền trong ví hơn của người Việt Nam theo khảo sát của Visa là người dùng mang theo nhiều tiền mặt kém an toàn hơn cũng như đang sử dụng thẻ nhiều hơn Và hơn cả là thái độ thái độ linh hoạt và thuận tiện khi dùng các phương thức trực tuyến

Đánh giá về thị trường thanh toán điện tử hiện nay, bà Đặng Tuyết Dung, Giám đốc Visa tại Việt Nam và Lào cho rằng: “Cần nhìn rộng hơn làm thế nào để các tổ chức phối hợp với nhau chuyển từ hệ sinh thái đóng của mỗi dịch vụ sang hệsinh thái mở giúp người tiêu dùng hưởng nhiều tiện ích hơn”

Bà Dung nhấn mạnh mục tiêu của việc mở rộng xã hội số hóa không dùng tiền mặt bên cạnh việc giúp người tiêu dùng thực hiện được thanh toán điện tử còn là câu chuyện làm sao để hệ sinh thái các giải pháp ngày càng mở rộng

Đây là những bước chuyển minh trong CMCN 4.0 đưa ứng dụng vào trong hoạt động của người dân – đánh trực tiếp vào thanh khoản , chi tiêu thường ngày của người dân

Số liệu còn được thể hiển rõ ở số lượng thẻ tín dụng được phát hành ra ngoàithị trường của các ngân hàng bởi phương thức thanh toán trực tuyến qua thẻ tín dụng ngày được mọi người ưa chuộng hơn là chi tiêu trực tiếp bằng tiền giấy như những thời kỳ trước

Trong tọa đàm: “Thị trường Thẻ tín dụng – Cuộc đua giữa các ngân hàng và

cơ hội cho người tiêu dùng” do BizLIVE tổ chức diễn ra ngày 11/6/2019 tại

TP.HCM, các nhà quản lý ngân hàng, các bộ tài chính có công bố những số liệu về việc thanh toán và tiêu dùng trong thời kì tiếp cận cách mạng công nghệ 4.0

Ông Nguyễn Hoàng Minh, Phó giám đốc ngân hàng nhà nước – Chi nhánh TP.HCM cho biết, thanh toán không dùng tiền mặt là định hướng, nhiệm vụ trọng tâm không chỉ riêng của NHNN, Chính Phủ, có những tác động tích cực hơn đên

sự phát triển kinh tế xã hội, ngành ngân hàng và người tiêu dùng Đến thời điểm hiện tại, ngành ngân hàng đã đạt được 4 thành tựu nổi bật trong thanh toán không dùng đến tiền mặt

Thứ nhất, các chi tiêu đề ra theo Nghị định 101/2012/NĐ – CP đặt ra cho ngành ngân hàng luôn có tăng trưởng cao ở cả số lượng giao dịch, số lượng thẻ và

giá trị giao dịch bao gồm cả hệ thống thanh toán điện tử liên ngân hàng, giao dịch chuyển mạch tài chính và bù trừ điện tử, số lượng máy ATM, POS.

Thứ hai, tỷ lệ thanh toán bằng tiền mặt trong tổng thanh toán hiện tại khoảng11% so với 10 năm trước là 22%

Thứ ba, các ngân hàng đã phát triển nhiều sản phẩm dịch vụ cho khách hàng phục vụ thanh toán không dùng tiền mặt

Thứ tư, trong nhiều năm qua, bên cạnh phương thức thanh toán không dùng tiền mặt truyền thống như Sec, Úy nhiệm chi …dịch vụ internetbanking,

Mobibanking rất phổ biến

Một điểm nổi bật trong được đề cập đến trên phương diện ngân hàng đó là

sự xuất hiện của ngân hàng sô Sự phát triển nhanh chóng của công nghệ thông tin hiện đại hình thành nên ngân hàng số – xu hướng mới cho ngân hàng lẻ tương lai

Do còn khá mới mẻ tại Việt Nam so với các nước phát triển, số lượng ngân hàng

số ở Việt Nam còn ở mức khiêm tốn Ngân hàng số là mô hình hoạt động chủ yếu dựa vào các nền tảng và dữ liệu điện tử để kinh doanh sản phẩm, dịch vụ ngân hàng Sự bùng nổ của công nghệ thông tin(CNTT) kéo theo xu hướng phát triển của ngân hàng đã mang lại nhiều tiện ích cho ngân hàng và khách hàng So với ngân hàng truyền thống, ngân hàng số giúp người tiêu dùng tiếp kiệm thời gian, chiphí cũng như công sức khi thanh toán tiền điện, tiền nước trực tiếp, mua sắm trực tuyến mà không cần phải đến tận nơi Đồng thời, với sự hỗ trợ của công nghệ dịch

vụ ngân hàng số còn có thể phục vụ tốt hơn nhiều đối tượng khách hàng, thậm chí

cả những khách hàng ở vùng sâu vùng xa, giúp ngân hàng nâng cao lợi thế cạnh tranh đối với các đối thủ Việc phát triển và đưa vào ngân hàng số mang đến nhiều lợi ích thiết thực cho ngân hàng Khu thu thập tín dụng ngày càng giảm, phát triển các sản phẩm dựa vào nền tảng công nghệ số tạo điều kiện cho ngân hàng nâng tỷ trọng nguồn thu trong tổng lợi nhuận chung Cụ thể, các chuyên gia cho rằng, việc ứng dụng công nghệ số vào hoạt động ngân hàng sẽ khiến chi phí tăng khoảng 31%nhưng cũng làm tăng lợi nhuận ròng khoảng 43%

b) Cách mạng 4.0 trên phương diện thanh toán: sự phát triển tiền điện tử, tiền ảo.

Tiền điện tử là gì?

Tiền điện tử là tiền trong các tài khoản ngân hàng được lưu trữ trong hệ thống máy tính ở ngân hàng dưới hình thức điện tử, được dùng để mua hàng hóa và

sử dụng các dịch vụ internet

Theo một cách định nghĩa khác thì Tiền điện tử là tiền được số hóa, tức là tiền ở dạng bit số Tiền điện tử chỉ được sử dụng trong môi trường điện tử phục vụ cho những thanh toán điện tử thông qua hệ thống thông tin bao gồm hệ thống mạngmáy tính , internet và các phương tiện điện tử được lưu trữ trong cơ sở dữ liệu của tổ chức phát hành( bên thứ 3) và được biểu hiện dưới dạng bút tệ trên tài khoản màkhách hàng(người mua) mở tại tổ chức phát hành.

Cụ thể hơn, tiền điện tử là phương tiện của thanh toán điện tử được bảo mật bằng chữ ký điện tử, và cũng như tiền giấy nó có chức năng là phương tiện trao đổivà tích lũy giá trị Nếu như giá trị của tiền giấy được đảm bảo bởi chính phủ phát hành thì đối với tiền điện tử, giá trị của nó được tổ chức phát hành đảm bảo bằng việc cam kết và chuyển đổi tiền điện tử sang tiền giấy theo yêu cầu của người sở hữu Và hiện nay tại Việt Nam, tiền điện tử do NHTW kiểm soát bởi nó được hình thành trên cơ sở tiền giấy

Hay có thể hiểu đơn giản đó chính là tiền điện tử là tiền dựa trên tiền cơ sở của ngân hàng trung ương được mã hóa thành dữ liệu điện tử nhằm mục đích thanhtoán các giao dịch trở nên thuận tiện và dễ dàng hơn thông qua internet

Tại Việt Nam hiện nay, tiền điện tử đã bắt đầu xuất hiện dưới dạng ví điện

tử Đếnnay NHNN đã cấp phép cho 9 tổ chức phi ngân hàng thực hiện thí điểm dịch vụ ví điện tử thông qua 33 TCTD bao gồm: MobiVi, VietUnion, VNPay, VinaPay, Smartlink, M_Service, VNPT-EPAY, PeaceSoft và ECPay Đến

31/12/2013, tổng số ví điện tử phát hành trên 1,84 triệu; lượng giao dịch đạt 45,3 triệu với giá trị 23350 tỷ đồng Sau một thời gian triển khai thí điểm, các dịch vụ

do các tổ chức trên cung cấp những kết quả nhất định, khẳng định những ưu thế và tính năng, sự tiện lợi, nhanh chóng, an toàn, ngày càng nhận được sự quan tâm từ phía các TCTD, đơn vị cung ứng hàng hóa, dịch vụ và người sử dụng, dịch vụ trung gian thanh toán đã tạo nên các kênh thanh toán mới, bước đầu thay đổi thói quan tiêu dùng và thanh toán của người dân Ngoài ví điện tử, tại Việt Nam chưa

có hình thức ví điện tử offline nào

Ví điện tử nói chung và tiền điện tử nói riêng là một phần quan trọng trong chiến lược đẩy mạnh thanh toán không dùng tiền mặt của Chính Phủ, bên cạnh hệ thống thanh thanh toán qua thẻ ngân hàng truyền thống Nó đang ngày càng chứng tỏ được tầm quan trọng của mình trong thanh toán giao dịch mua bán hàng hóa, đặc biệt là các sản phẩm mua bán hàng hóa online Các ngân hàng đang tăng cườnghợp tác với các tổ chức phát hành ví điện tử, ví dụ Vietcombank đã phối hợp với M_Service để triển khai ví điện tử Momo Ví điện tử Momo là một ví tiền trên điện

thoại di động mạng Vinaphone, cho phép khách hàng nạp tiền điện thoại trả trước cho tất cả các mạng, chuyển tiền giữa các ví momo, nạp tiền tài khoản game; thanhtoán các hóa đơn cước điện thoại cố định

Tuy nhiên cơ chế giám sát đối với ví điện tử nói riêng và tiền điện tử nói chung vẫn chưa thực sự rõ ràng Tiền điện tử chỉ đề cập một cách khái quát trong nghị định 101/2012/NĐ-CP của Chính Phủ về thanh toán không dùng tiền mặt, trong đó tiền điện tử có thể coi là nằm trong “các dịch vụ thanh toán không qua tài khoản” NHNN cũng chưa có văn bản quy pháp pháp luật chính thức đối với tiền điện tử, mà chỉ có dự báo Thông tư về trung gian thanh toán Cõ thể nói rằng tiền điện tử Việt Nam hầu như nằm trong khu vực nội địa, vì thế những nguy cơ đối vớiCSTT là không đáng kể Tuy nhiên khi hệ thống ngân hàng Việt Nam phát triển vàhội nhập hơn với thế giới thì điều đó hoàn toàn có thể xảy ra NHNN và CHính Phủ cần có những bước chuẩn bị sẵn sàng, vì tiền điện tử ngày càng trở nên phổ biến ở mức độ toàn cầu (theo gov.vn)

Hiện nay, tiền điện tử đang khá phát triển ở Việt Nam đi kèm với tốc độ pháttriển công nghệ thông tin Và không thê không nhắc đến sự phát triển đi kèm của các kênh thương mại điện tử Theo Bộ Công Thương, Việt Nam với dân số hơn 90 triệu dân với tỷ lệ sử dụng internet lên đến 49% và 34% sử dụng điện thoại truy cập internet Thương mại điện tử Việt Nam được đánh giá là đầy tiềm năng phát triển tại Việt Nam

Đến năm 2015, hầu hết các siêu thị, trung tâm mua sắm và cơ sở phân phối hiện đại trong cả nước cho phép người tiêu dùng thanh toán không dùng tiền mặt khi mua hàng Hạ tầng kỹ thuật phục vụ cho việc thanh toán thẻ đã được cải thiện ,

số lượng ATM tăng lên nhanh chóng

Năm 2015, giá trị mua hàng trực tuyến ước tính khoảng 160USD/ người, tổng doanh thu bán hàng qua các hình thức TMĐT tại Việt Nam đạt 4,07 tỷ USD vào năm 2015 Tuy nhiên mới chỉ chiếm 2,8% mức bán lẻ hàng hóa và tiêu dùng dịch vụ trên cả nước

Như vậy tiềm năng TMĐT còn rất lớn, đặc biệt trong bối cảnh Việt Nam hộinhập ngày càng sâu rộng vào nền kinh tế thới giới Tính đến 7/2016, Việt Nam đã và đang đàm phán và ký kết 16 hiệp định song phương và đa phương

Số lượng đối tác kinh tế, thương mại của Việt Nam thông qua FTA sẽ lên đến gần 60 đối tác Việc ký kết các FTA nói chung sẽ giúp TMĐT Việt Nam phát triển mạnh mẽ trong thời gian sắp tới.

Tính chung giai đoạn 2011-2015, việc sử dụng thẻ điện tử Việt Nam ngày càng tăng, giúp việc tiêu thụ hàng hóa tăng 0,22% và đóng góp của lưu hành thẻ vào GDP Việt Nam hơn 800 triệu USD Vào cuối năm 2015, giá trị giao dịch ATMđạt mức 1564 nghìn tỷ đồng, cao nhất trong 4 năm trở lại đây

Với việc tất cả các chỉ số về thanh toán thẻ như tổng giá trị giao dịch qua cácmáy ATM, các tài khoản thanh toán cá nhân hay qua POPS đều tăng Có thể nói xuhướng sử dụng thẻ của Việt Nam đang ngày càng phổ biến

Kể từ khi thị trường Việt Nam phát hành thẻ ngân hàng đầu tiên(1996) đến 6/2016 số lượng thẻ phát hành lên đến 106 triệu thẻ với hơn 48 ngân hàng khác nhau

Trong đó thẻ ghi nợ chiếm 90,66 % thẻ tind dụng chiếm 3,53% thẻ trả trước là 5,81% Về mạng lưới, cơ sở hạ tầng phục vụ cho thanh toán thẻ ngân hàng được cải thiện, số lượng máy POPS có tốc độ tăng trưởng nhanh Đến cuối 6/2016 trên toàn quốc có 17300 máy ATM và hơn 239000 POPS được lắp đặt

Cùng với sự gia tăng của số lượng thẻ và cơ sở hạ tầng đầu tư thanh toán hiện nay, các ngân hàng đã cung cấp khá tốt các tiện ích cơ bản trên ngân hàng điện tử như: chuyển khoản, thanh toán hóa đơn dịch vụ, internet, nước, điện, điện thoại, truyền hình cáp, mua vé máy bay, mua hàng trực tuyến, đóng phí bảo hiểm,

…

Kết quả điều tra, khảo sát tình hình ứng dụng TMDT năm 2015 của cục TMĐT và công nghệ thông tin cho thấy, trong các hình thức thanh toán chủ yếu, người mua hàng trực tuyến có 48% người mua sử dụng phương thức chuyển khoànqua ngân hàng, 20% tham gia khảo sát cho biết từng thanh toán qua thẻ Đối với doanh nghiệp, có 97% doanh nghiệp được khảo sát chấp nhậ cho khách hàng thanhtoán bằng cách chuyển khoản, 16% doanh nghiệp đồng ý chuyển khoản qua thẻ thanh toán

Sự phát triển của phương tiện thanh toán để băt kịp cơn lốc công nghệ khôngthể không kể đến tiền ảo Được nhắc đên khá nhiều tại Việt Nam vào năm 2017, tiền ảo như một con sóng tràn ngập vào thị trường Việt Nam với những biến động được các nhà kinh tế xem như một bước chuyển mình mang đầy tính mạo hiểm

Vậy tiền ảo là gì?

Nó có giống như tiền điện tử như người ta vẫn hay đánh đồng nó với tiền điện tử.Trong khí đó tiền ảo hay còn gọi là tiền mã hóa không phải là đồng tiền nhập định không được phát hành hay đảm bảo bởi bất kì Chính Phủ hay NHTW,

cơ quan quả lí tiền tệ ở bất cứ quốc gia nào Nó hoạt động phân tán và mang tính

ẩn danh cao, không chịu sự quản lí và tiềm ẩn nhiều rủi ro cao

Theo tổ chức quốc tế về tiêu chuẩn hóa (ISO), tiền ảo là tài sản áo có tính chất tiền tệ tức có thể làm phương tiện trao đổi hay một tài sản có giá trị trong một môi trường cụ thể

Theo Quốc hội và hội đồng liên minh châu âu(EU): “Tiền ảo là thể hiện dưới dạng số Giá trị này không được một ngân hàng trung ương hay một cơ quan nhà nước nào phát hành hay đảm bảo, nó không gắn liền với một đồng tiền pháp định nào hoặc pháp nhân như một phương tiện trao đổi Nó có thể chuyển đổi, lưu trữ hay giao dịch bằng phương thức điện tử”

Bảng so sánh tiền điện tử và tiền ảo

Đơn vị đo lường Là đồng tiền truyền

thống với địa vị pháp

để thanh toán

Thường là một cộngđồng nhất địnhĐịa vị pháp lí Chịu sự quản lí Không chịu sự quản líNgười phát hành Tổ chức tiền điện tử

được thành lập

Công ty phi tài chínhthuộc khu vực tư nhân

Khả năng được hoàn tiền Được đảm bảo Không được đảm bảo

Các loại rủi ro Chủ yếu là rủi ro hoạt

động

Rủi ro pháp lí, tín dụngvà thanh khoản hoạt độngNguồn: NHTW HongKongÔng Leohard A.Weese, Chủ tịch hiệp hội Bitcoin HongKong, cho biết tiền điện tử có đặc tính giống như tiền mặt ở ngân hàng, còn tiền ảo mã hóa lại giống như vàng Khi bạn mua vàng, bạn giữ nó một dạng tich trữ cố định, không biết rõ

giá trị của nó trong tương lai Ông cũng chỉ ra nhiều dạng thức sử dụng tiền ảo nói chung hay bitcoin nói riêng trên thế giới dùng để đầu cơ, lưu trữ giá trị hay phươngtiện trao đổi.

Đồng Bitcoin có một ưu điểm vượt trội khiến nó thay thế việc sử dụng dịch

vụ ngân hàng là chi phí chuyển tiền thấp, và với tốc độ nhanh chóng Bitcoin có thể sử lí khoảng 5 giao dịch trong mỗi giây

Việc tham gia mạng lưới tiền ảo rất dễ dàng với việc quản lí sở hữu bằng blockchain Ai cũng có thể chạy phần mềm ứng dụng và tham gia mạng lưới Tiền

mã hóa cũng có thể dễ dàng chia nhỏ và có thể dễ dàng hoán đổi trong quá trình sử dụng Đặc biệt tiền ảo có một đặc tính là ẩn danh, không chịu quản lí bởi Chính Phủ hay doanh nghiệp nào

Trong suốt các phần trên, nhóm tác giả đã tổng hợp các bài viết, bài báo cáo và những phát biểu của các giới chuyên gia trong ngành Các số liệu được thu thập từ những trang uy tín và có độ cập nhật cao như tổng cục thống kê, tài chính kế toán, GSO, IMF, WB,…